Skip to content
אתר זה לא תומך בגרסאות ישנות של אינטרנט אקספלורר
מומלץ להשתמש בדפדפן גוגל כרום או פיירפוקס מוזילה
(או באינטרנט אקספלורר / edge עדכני)
Enjoy Learning Sanskrit tips, tools, resources and more...

महाभारतः       mahābhārataḥ - book-5, chapter-100

Use the following checkboxes to set the display options for this chapter (You can also control the display of each verse separately):
what would you like to see in each verse:
which language(s) would you like to see in the translations:
नारद उवाच ।
इदं रसातलं नाम सप्तमं पृथिवीतलम् ।
यत्रास्ते सुरभिर्माता गवाममृतसंभवा ॥१॥
1. nārada uvāca ,
idaṁ rasātalaṁ nāma saptamaṁ pṛthivītalam ,
yatrāste surabhirmātā gavāmamṛtasaṁbhavā.
1. nārada uvāca idam rasātalam nāma saptamam pṛthivītalam
yatra āste surabhiḥ mātā gavām amṛtasaṃbhavā
1. Nārada said: 'This is called Rasātala, the seventh terrestrial plane (pṛthivītala), where Surabhi, the mother of cows (gava), who was born from the immortal nectar (amṛta), resides.'
1. נָארַדַה אמר, זהו הרַסָאטָלַה, השכבה השביעית של כדור הארץ, שבה שוכנת סוּרַבְּהִי אם הפרות, שנולדה מהצוף של האלמוות,
क्षरन्ती सततं क्षीरं पृथिवीसारसंभवम् ।
षण्णां रसानां सारेण रसमेकमनुत्तमम् ॥२॥
2. kṣarantī satataṁ kṣīraṁ pṛthivīsārasaṁbhavam ,
ṣaṇṇāṁ rasānāṁ sāreṇa rasamekamanuttamam.
2. kṣarantī satatam kṣīram pṛthivīsārasaṃbhavam
ṣaṇṇām rasānām sāreṇa rasam ekam anuttamam
2. Constantly yielding milk, which originated from the essence of the earth, it produced a single, unsurpassed essence (rasa) from the essence of the six tastes.
2. והיא מזילה ללא הפסקה חלב שנולד מתמצית הארץ, טעם אחד שאין נעלה ממנו, שהוא עיקרם של ששת הטעמים.
अमृतेनाभितृप्तस्य सारमुद्गिरतः पुरा ।
पितामहस्य वदनादुदतिष्ठदनिन्दिता ॥३॥
3. amṛtenābhitṛptasya sāramudgirataḥ purā ,
pitāmahasya vadanādudatiṣṭhadaninditā.
3. amṛtena abhitṛptasya sāram udgirataḥ purā
pitāmahasya vadanāt udatiṣṭhat aninditā
3. In ancient times, from the mouth of Brahmā, who was fully satisfied with nectar (amṛta) and was emitting an essence, arose the irreproachable one.
3. היא עלתה, חסרת רבב, מפיו של האב הקדמון (בְּרַהְמָה), אשר שבע מהצוף והקיא את העיקר בימים קדומים.
यस्याः क्षीरस्य धाराया निपतन्त्या महीतले ।
ह्रदः कृतः क्षीरनिधिः पवित्रं परमुत्तमम् ॥४॥
4. yasyāḥ kṣīrasya dhārāyā nipatantyā mahītale ,
hradaḥ kṛtaḥ kṣīranidhiḥ pavitraṁ paramuttamam.
4. yasyāḥ kṣīrasya dhārāyā nipatantyā mahītale
hradaḥ kṛtaḥ kṣīranidhiḥ pavitram param uttamam
4. From the falling stream of her milk onto the surface of the earth, a lake was created – the Ocean of Milk (kṣīranidhi) – which is sacred, supreme, and excellent.
4. ממעיין החלב שלה, כשנפל על פני הארץ, נוצרה אגם הוא ים החלב, קדוש ועליון ונעלה.
पुष्पितस्येव फेनस्य पर्यन्तमनुवेष्टितम् ।
पिबन्तो निवसन्त्यत्र फेनपा मुनिसत्तमाः ॥५॥
5. puṣpitasyeva phenasya paryantamanuveṣṭitam ,
pibanto nivasantyatra phenapā munisattamāḥ.
5. puṣpitasya iva phenasya paryantam anuveṣṭitam
pibantaḥ nivasanti atra phenapāḥ munisattamāḥ
5. Its periphery is enveloped as if by flowering foam. Here, the foam-drinking, excellent sages (muni) reside, drinking (from it).
5. קצותיו מוקפים כבקצף של פרח פורח, וכאן חיים וגדולי הקדושים שותים, הנקראים פֵּנַפַּה.
फेनपा नाम नाम्ना ते फेनाहाराश्च मातले ।
उग्रे तपसि वर्तन्ते येषां बिभ्यति देवताः ॥६॥
6. phenapā nāma nāmnā te phenāhārāśca mātale ,
ugre tapasi vartante yeṣāṁ bibhyati devatāḥ.
6. phenapā nāma nāmnā te phenāhārāḥ ca mātale
ugre tapasi vartante yeṣām bibhyati devatāḥ
6. O Mātali, they are named Phenapā, the foam-drinkers, and also Phenāhāra, the foam-eaters. They engage in severe austerity (tapas), and even the deities fear them.
6. הו מָאטַלִי, שמם פֵּנַפַּה והם ניזונים מקצף. הם עוסקים בתרגול עוצמה רוחנית קשה, שהאלים עצמם מפחדים ממנה.
अस्याश्चतस्रो धेन्वोऽन्या दिक्षु सर्वासु मातले ।
निवसन्ति दिशापाल्यो धारयन्त्यो दिशः स्मृताः ॥७॥
7. asyāścatasro dhenvo'nyā dikṣu sarvāsu mātale ,
nivasanti diśāpālyo dhārayantyo diśaḥ smṛtāḥ.
7. asyāḥ catasraḥ dhenvaḥ anyāḥ dikṣu sarvāsu mātale
nivasanti diśāpālyaḥ dhārayantyaḥ diśaḥ smṛtāḥ
7. O Mātali, she also has four other cows, known as the guardians of the directions (diśāpālī), who reside in all directions and support them.
7. הו מָאטַלִי, לה יש עוד ארבע פרות בכל הכיוונים. הן שומרות על הכיוונים ונושאות אותם, כך מסופר.
पूर्वां दिशं धारयते सुरूपा नाम सौरभी ।
दक्षिणां हंसका नाम धारयत्यपरां दिशम् ॥८॥
8. pūrvāṁ diśaṁ dhārayate surūpā nāma saurabhī ,
dakṣiṇāṁ haṁsakā nāma dhārayatyaparāṁ diśam.
8. pūrvām diśam dhārayate surūpā nāma saurabhī
dakṣiṇām haṃsakā nāma dhārayati aparām diśam
8. Surūpā, named Saurabhī, holds the eastern direction. Haṃsakā, by name, holds the southern direction (the other principal direction).
8. את הכיוון המזרחי מחזיקה הפרה היפה סוּרוּפָּה מבנות סוּרַבְּהִי, ואת הכיוון הדרומי מחזיקה הפרה ששמה הַמְסַקָה.
पश्चिमा वारुणी दिक्च धार्यते वै सुभद्रया ।
महानुभावया नित्यं मातले विश्वरूपया ॥९॥
9. paścimā vāruṇī dikca dhāryate vai subhadrayā ,
mahānubhāvayā nityaṁ mātale viśvarūpayā.
9. paścimā vāruṇī dik ca dhāryate vai subhadrayā
mahānubhāvayā nityam mātale viśvarūpayā
9. And O Mātali, the western direction, which is sacred to Varuṇa, is indeed always held by the greatly potent Subhadrā, who possesses a universal form.
9. ואת הכיוון המערבי, כיוונו של וַרוּנַה, מחזיקה תמיד, הו מָאטַלִי, הפרה סוּבְּהַדְרָה הדגולה, הנקראת גם וִישְׁוַרוּפָּה.
सर्वकामदुघा नाम धेनुर्धारयते दिशम् ।
उत्तरां मातले धर्म्यां तथैलविलसंज्ञिताम् ॥१०॥
10. sarvakāmadughā nāma dhenurdhārayate diśam ,
uttarāṁ mātale dharmyāṁ tathailavilasaṁjñitām.
10. sarvakāmadughā nāma dhenuḥ dhārayate diśam
uttarām mātale dharmyām tathā ailavilasaṃjñitām
10. O Matali, the wish-fulfilling cow named Sarvakāmadughā sustains the northern direction, which is righteous (dharmyām) and also known as Ailavila.
10. ואת הכיוון הצפוני, הו מָאטַלִי, מחזיקה הפרה הצדיקה ששמה סַרְוַקָאמַדוּגְהָא (המספקת כל משאלה), הנקראת גם אַילַוִילַה.
आसां तु पयसा मिश्रं पयो निर्मथ्य सागरे ।
मन्थानं मन्दरं कृत्वा देवैरसुरसंहितैः ॥११॥
11. āsāṁ tu payasā miśraṁ payo nirmathya sāgare ,
manthānaṁ mandaraṁ kṛtvā devairasurasaṁhitaiḥ.
11. āsām tu payasā miśram payaḥ nirmathya sāgare
manthānam mandaram kṛtvā devaiḥ asurasaṃhitaiḥ
11. But the gods, accompanied by the asuras, having made Mount Mandara the churning rod, churned in the ocean the milk that was mixed with the milk of these (cows).
11. האלים והאַסוּרַה יחד, אחרי שעשו את הר מַנְדַרַה למוט חבטה, חבטו בים את החלב שהתערבב בחלבן של הפרות האלה,
उद्धृता वारुणी लक्ष्मीरमृतं चापि मातले ।
उच्चैःश्रवाश्चाश्वराजो मणिरत्नं च कौस्तुभम् ॥१२॥
12. uddhṛtā vāruṇī lakṣmīramṛtaṁ cāpi mātale ,
uccaiḥśravāścāśvarājo maṇiratnaṁ ca kaustubham.
12. uddhṛtā vāruṇī lakṣmīḥ amṛtam ca api mātale
uccaiḥśravāḥ ca aśvarājaḥ maṇiratnam ca kaustubham
12. O Matali, Vāruṇī, Lakṣmī, and also the nectar of immortality (amṛtam) were brought forth. (Similarly), Uccaiḥśravas, the king of horses, and the gem Kaustubha (were also brought forth).
12. (ומתוכו) הוצאו, הו מָאטַלִי, וָארוּנִי, לַקְשְׁמִי ומשקה האלמוות (אַמְרְטַה), וגם אוּצ׳ַיהְשְׁרַוָאס מלך הסוסים ואבן החן קַאוּסְטוּבְּהַא.
सुधाहारेषु च सुधां स्वधाभोजिषु च स्वधाम् ।
अमृतं चामृताशेषु सुरभिः क्षरते पयः ॥१३॥
13. sudhāhāreṣu ca sudhāṁ svadhābhojiṣu ca svadhām ,
amṛtaṁ cāmṛtāśeṣu surabhiḥ kṣarate payaḥ.
13. sudhāhāreṣu ca sudhām svadhābhojiṣu ca svadhām
amṛtam ca amṛtāśeṣu surabhiḥ kṣarate payaḥ
13. Surabhi yields milk (payaḥ), which becomes nectar (sudhām) for those who consume nectar, and ancestral offerings (svadhām) for those who partake in ancestral offerings, and nectar (amṛtam) for those who eat nectar.
13. סוּרַבְּהִי מזרימה חלב: סוּדְהָא לשותי הסוּדְהָא, סְוַדְהָא לניזונים מהסְוַדְהָא, ואַמְרְטַה לאוכלי האַמְרְטַה.
अत्र गाथा पुरा गीता रसातलनिवासिभिः ।
पौराणी श्रूयते लोके गीयते या मनीषिभिः ॥१४॥
14. atra gāthā purā gītā rasātalanivāsibhiḥ ,
paurāṇī śrūyate loke gīyate yā manīṣibhiḥ.
14. atra gāthā purā gītā rasātalanivāsibhiḥ
paurāṇī śrūyate loke gīyate yā manīṣibhiḥ
14. Here, an ancient traditional narrative (gāthā) that was formerly sung by the inhabitants of Rasātala is heard in the world and also recited by the wise.
14. כאן שרו בעבר תושבי רַסָאטַלַה גָאטְהָא (שיר), והחכמים שרים אותה עד היום והיא נשמעת בעולם כמסורת של הפּוּרָאנַה.
न नागलोके न स्वर्गे न विमाने त्रिविष्टपे ।
परिवासः सुखस्तादृग्रसातलतले यथा ॥१५॥
15. na nāgaloke na svarge na vimāne triviṣṭape ,
parivāsaḥ sukhastādṛgrasātalatale yathā.
15. na nāgaloke na svarge na vimāne triviṣṭape
parivāsaḥ sukhaḥ tādṛk rasātatalatale yathā
15. There is no residence (parivāsaḥ) as comfortable as that in the world of serpents, nor in heaven (svarga), nor in a celestial palace (vimāna) in the triple heaven (triviṣṭapa), as it is in the netherworld (rasātala).
15. לא בעולם הנחשים, לא בגן העדן, לא בכלי הטיס ולא בשמיים העליונים (טְרִיוִישְׁטַפַּה) יש מגורים נעימים כמו בעומק רַסָאטַלַה.