महाभारतः
mahābhārataḥ
-
book-12, chapter-281
पराशर उवाच ।
कः कस्य चोपकुरुते कश्च कस्मै प्रयच्छति ।
प्राणी करोत्ययं कर्म सर्वमात्मार्थमात्मना ॥१॥
कः कस्य चोपकुरुते कश्च कस्मै प्रयच्छति ।
प्राणी करोत्ययं कर्म सर्वमात्मार्थमात्मना ॥१॥
1. parāśara uvāca ,
kaḥ kasya copakurute kaśca kasmai prayacchati ,
prāṇī karotyayaṁ karma sarvamātmārthamātmanā.
kaḥ kasya copakurute kaśca kasmai prayacchati ,
prāṇī karotyayaṁ karma sarvamātmārthamātmanā.
1.
parāśaraḥ uvāca kaḥ kasya ca upakurute kaḥ ca kasmai
prayacchati prāṇī karoti ayam karma sarvam ātmārtham ātmanā
prayacchati prāṇī karoti ayam karma sarvam ātmārtham ātmanā
1.
parāśaraḥ uvāca kaḥ kasya ca upakurute ca kaḥ kasmai
prayacchati ayam prāṇī ātmanā sarvam karma ātmārtham karoti
prayacchati ayam prāṇī ātmanā sarvam karma ātmārtham karoti
1.
Parāśara said: "Who truly benefits another, and who truly gives to another? Every living being (prāṇī) performs all actions (karma) for their own sake, by themselves."
गौरवेण परित्यक्तं निःस्नेहं परिवर्जयेत् ।
सोदर्यं भ्रातरमपि किमुतान्यं पृथग्जनम् ॥२॥
सोदर्यं भ्रातरमपि किमुतान्यं पृथग्जनम् ॥२॥
2. gauraveṇa parityaktaṁ niḥsnehaṁ parivarjayet ,
sodaryaṁ bhrātaramapi kimutānyaṁ pṛthagjanam.
sodaryaṁ bhrātaramapi kimutānyaṁ pṛthagjanam.
2.
gauraveṇa parityaktam niḥsneham parivarjayet
sodaryam bhrātaram api kim uta anyam pṛthagjanam
sodaryam bhrātaram api kim uta anyam pṛthagjanam
2.
gauraveṇa parityaktam niḥsneham sodaryam bhrātaram
api parivarjayet kim uta anyam pṛthagjanam
api parivarjayet kim uta anyam pṛthagjanam
2.
One should abandon even one's own sibling (sodarya bhrātaram) if they are bereft of honor (gaurava) and devoid of affection; how much more so should one abandon any other stranger (pṛthagjanam)?
विशिष्टस्य विशिष्टाच्च तुल्यौ दानप्रतिग्रहौ ।
तयोः पुण्यतरं दानं तद्द्विजस्य प्रयच्छतः ॥३॥
तयोः पुण्यतरं दानं तद्द्विजस्य प्रयच्छतः ॥३॥
3. viśiṣṭasya viśiṣṭācca tulyau dānapratigrahau ,
tayoḥ puṇyataraṁ dānaṁ taddvijasya prayacchataḥ.
tayoḥ puṇyataraṁ dānaṁ taddvijasya prayacchataḥ.
3.
viśiṣṭasya viśiṣṭāt ca tulyau dānapratigrahau
tayoḥ puṇyataraṃ dānaṃ tat dvijasya prayacchataḥ
tayoḥ puṇyataraṃ dānaṃ tat dvijasya prayacchataḥ
3.
viśiṣṭasya viśiṣṭāt ca dānapratigrahau tulyau
tayoḥ dānaṃ tat dvijasya prayacchataḥ puṇyataram
tayoḥ dānaṃ tat dvijasya prayacchataḥ puṇyataram
3.
Giving (dāna) to an excellent person (viśiṣṭa) and receiving (pratigraha) from an excellent person (viśiṣṭa) are considered equal. Among these two, however, giving (dāna) is more meritorious, especially when it is a Brahmin (dvija) who gives.
न्यायागतं धनं वर्णैर्न्यायेनैव विवर्धितम् ।
संरक्ष्यं यत्नमास्थाय धर्मार्थमिति निश्चयः ॥४॥
संरक्ष्यं यत्नमास्थाय धर्मार्थमिति निश्चयः ॥४॥
4. nyāyāgataṁ dhanaṁ varṇairnyāyenaiva vivardhitam ,
saṁrakṣyaṁ yatnamāsthāya dharmārthamiti niścayaḥ.
saṁrakṣyaṁ yatnamāsthāya dharmārthamiti niścayaḥ.
4.
nyāyāgatam dhanam varṇaiḥ nyāyena eva vivardhitam
saṃrakṣyam yatnam āsthāya dharmārtham iti niścayaḥ
saṃrakṣyam yatnam āsthāya dharmārtham iti niścayaḥ
4.
varṇaiḥ nyāyāgatam nyāyena eva vivardhitam dhanam
yatnam āsthāya dharmārtham iti saṃrakṣyam niścayaḥ
yatnam āsthāya dharmārtham iti saṃrakṣyam niścayaḥ
4.
Wealth (dhana) that has been lawfully acquired by the social classes (varṇa) and subsequently increased by just means alone, should be diligently protected by exerting effort, considering it to be for the sake of natural law (dharma). This is the firm conclusion (niścaya).
न धर्मार्थी नृशंसेन कर्मणा धनमर्जयेत् ।
शक्तितः सर्वकार्याणि कुर्यान्नर्द्धिमनुस्मरेत् ॥५॥
शक्तितः सर्वकार्याणि कुर्यान्नर्द्धिमनुस्मरेत् ॥५॥
5. na dharmārthī nṛśaṁsena karmaṇā dhanamarjayet ,
śaktitaḥ sarvakāryāṇi kuryānnarddhimanusmaret.
śaktitaḥ sarvakāryāṇi kuryānnarddhimanusmaret.
5.
na dharmārthī nṛśaṃsena karmaṇā dhanam arjayet
śaktitaḥ sarvakāryāṇi kuryāt na ṛddhim anusmaret
śaktitaḥ sarvakāryāṇi kuryāt na ṛddhim anusmaret
5.
dharmārthī nṛśaṃsena karmaṇā dhanam na arjayet
śaktitaḥ sarvakāryāṇi kuryāt ṛddhim na anusmaret
śaktitaḥ sarvakāryāṇi kuryāt ṛddhim na anusmaret
5.
A person who seeks natural law (dharma) should not acquire wealth (dhana) through cruel (nṛśaṃsa) actions (karma). Rather, one should perform all duties (sarvakārya) according to one's ability (śakti) and should not constantly think of prosperity (ṛddhi).
अपो हि प्रयतः शीतास्तापिता ज्वलनेन वा ।
शक्तितोऽतिथये दत्त्वा क्षुधार्तायाश्नुते फलम् ॥६॥
शक्तितोऽतिथये दत्त्वा क्षुधार्तायाश्नुते फलम् ॥६॥
6. apo hi prayataḥ śītāstāpitā jvalanena vā ,
śaktito'tithaye dattvā kṣudhārtāyāśnute phalam.
śaktito'tithaye dattvā kṣudhārtāyāśnute phalam.
6.
apaḥ hi prayataḥ śītāḥ tāpitā jvalanena vā
śaktitaḥ atithaye dattvā kṣudhārtāya āśnute phalam
śaktitaḥ atithaye dattvā kṣudhārtāya āśnute phalam
6.
hi prayataḥ śaktitaḥ śītāḥ vā jvalanena tāpitā
apaḥ kṣudhārtāya atithaye dattvā phalam āśnute
apaḥ kṣudhārtāya atithaye dattvā phalam āśnute
6.
Indeed, a diligent person who, according to their capacity, gives water - whether cold or heated by fire - to a hungry guest, obtains a reward.
रन्तिदेवेन लोकेष्टा सिद्धिः प्राप्ता महात्मना ।
फलपत्रैरथो मूलैर्मुनीनर्चितवानसौ ॥७॥
फलपत्रैरथो मूलैर्मुनीनर्चितवानसौ ॥७॥
7. rantidevena lokeṣṭā siddhiḥ prāptā mahātmanā ,
phalapatrairatho mūlairmunīnarcitavānasau.
phalapatrairatho mūlairmunīnarcitavānasau.
7.
rantidevena lokeṣṭā siddhiḥ prāptā mahātmanā
phalapatraiḥ atha u mūlaiḥ munīn arcitavān asau
phalapatraiḥ atha u mūlaiḥ munīn arcitavān asau
7.
mahātmanā rantidevena lokeṣṭā siddhiḥ prāptā
asau phalapatraiḥ atha u mūlaiḥ munīn arcitavān
asau phalapatraiḥ atha u mūlaiḥ munīn arcitavān
7.
The great-souled (mahātman) Rantideva achieved success (siddhi) desired by the people. He worshipped the sages with fruits, leaves, and roots.
तैरेव फलपत्रैश्च स माठरमतोषयत् ।
तस्माल्लेभे परं स्थानं शैब्योऽपि पृथिवीपतिः ॥८॥
तस्माल्लेभे परं स्थानं शैब्योऽपि पृथिवीपतिः ॥८॥
8. taireva phalapatraiśca sa māṭharamatoṣayat ,
tasmāllebhe paraṁ sthānaṁ śaibyo'pi pṛthivīpatiḥ.
tasmāllebhe paraṁ sthānaṁ śaibyo'pi pṛthivīpatiḥ.
8.
taiḥ eva phalapatraiḥ ca saḥ māṭharam atoṣayat
tasmāt lebhe param sthānam śaibyaḥ api pṛthivīpatiḥ
tasmāt lebhe param sthānam śaibyaḥ api pṛthivīpatiḥ
8.
ca saḥ taiḥ eva phalapatraiḥ māṭharam atoṣayat
tasmāt pṛthivīpatiḥ śaibyaḥ api param sthānam lebhe
tasmāt pṛthivīpatiḥ śaibyaḥ api param sthānam lebhe
8.
And with those very fruits and leaves, he pleased Māṭhara. Consequently, King Śaibya, the ruler of the earth, also attained the supreme abode.
देवतातिथिभृत्येभ्यः पितृभ्योऽथात्मनस्तथा ।
ऋणवाञ्जायते मर्त्यस्तस्मादनृणतां व्रजेत् ॥९॥
ऋणवाञ्जायते मर्त्यस्तस्मादनृणतां व्रजेत् ॥९॥
9. devatātithibhṛtyebhyaḥ pitṛbhyo'thātmanastathā ,
ṛṇavāñjāyate martyastasmādanṛṇatāṁ vrajet.
ṛṇavāñjāyate martyastasmādanṛṇatāṁ vrajet.
9.
devatātithibhṛtyebhyaḥ pitṛbhyaḥ atha ātmanaḥ
tathā ṛṇavān jāyate martyaḥ tasmāt anṛṇatām vrajet
tathā ṛṇavān jāyate martyaḥ tasmāt anṛṇatām vrajet
9.
martyaḥ devatātithibhṛtyebhyaḥ pitṛbhyaḥ atha
ātmanaḥ tathā ṛṇavān jāyate tasmāt anṛṇatām vrajet
ātmanaḥ tathā ṛṇavān jāyate tasmāt anṛṇatām vrajet
9.
A mortal is born indebted to the gods, guests, dependents, ancestors, and similarly to one's own self (ātman). Therefore, one should achieve freedom from debt.
स्वाध्यायेन महर्षिभ्यो देवेभ्यो यज्ञकर्मणा ।
पितृभ्यः श्राद्धदानेन नृणामभ्यर्चनेन च ॥१०॥
पितृभ्यः श्राद्धदानेन नृणामभ्यर्चनेन च ॥१०॥
10. svādhyāyena maharṣibhyo devebhyo yajñakarmaṇā ,
pitṛbhyaḥ śrāddhadānena nṛṇāmabhyarcanena ca.
pitṛbhyaḥ śrāddhadānena nṛṇāmabhyarcanena ca.
10.
svādhyāyena maharṣibhyaḥ devebhyaḥ yajñakarmaṇā
pitṛbhyaḥ śrāddhadānena nṛṇām abhyarcanena ca
pitṛbhyaḥ śrāddhadānena nṛṇām abhyarcanena ca
10.
maharṣibhyaḥ svādhyāyena devebhyaḥ yajñakarmaṇā
pitṛbhyaḥ śrāddhadānena nṛṇām abhyarcanena ca
pitṛbhyaḥ śrāddhadānena nṛṇām abhyarcanena ca
10.
One fulfills obligations: to the great sages through self-study; to the gods through Vedic ritual (yajña) actions; to the ancestors through offerings for ancestors (śrāddha); and to human beings through honoring them.
वाचः शेषावहार्येण पालनेनात्मनोऽपि च ।
यथावद्भृत्यवर्गस्य चिकीर्षेद्धर्ममादितः ॥११॥
यथावद्भृत्यवर्गस्य चिकीर्षेद्धर्ममादितः ॥११॥
11. vācaḥ śeṣāvahāryeṇa pālanenātmano'pi ca ,
yathāvadbhṛtyavargasya cikīrṣeddharmamāditaḥ.
yathāvadbhṛtyavargasya cikīrṣeddharmamāditaḥ.
11.
vācaḥ śeṣāpahāryeṇa pālanena ātmanaḥ api ca
yathāvat bhṛtyavargasya cikīrṣet dharmam āditaḥ
yathāvat bhṛtyavargasya cikīrṣet dharmam āditaḥ
11.
api ca vācaḥ śeṣāpahāryeṇa ātmanaḥ pālanena ca
yathāvat bhṛtyavargasya āditaḥ dharmam cikīrṣet
yathāvat bhṛtyavargasya āditaḥ dharmam cikīrṣet
11.
And by regulating one's speech, by protecting oneself, and by properly caring for one's dependents, one should endeavor to uphold their intrinsic nature (dharma) from the very beginning.
प्रयत्नेन च संसिद्धा धनैरपि विवर्जिताः ।
सम्यग्घुत्वा हुतवहं मुनयः सिद्धिमागताः ॥१२॥
सम्यग्घुत्वा हुतवहं मुनयः सिद्धिमागताः ॥१२॥
12. prayatnena ca saṁsiddhā dhanairapi vivarjitāḥ ,
samyagghutvā hutavahaṁ munayaḥ siddhimāgatāḥ.
samyagghutvā hutavahaṁ munayaḥ siddhimāgatāḥ.
12.
prayatnena ca saṃsiddhāḥ dhanaiḥ api vivarjitāḥ
samyak hutvā hutavaham munayaḥ siddhim āgatāḥ
samyak hutvā hutavaham munayaḥ siddhim āgatāḥ
12.
dhanaiḥ api vivarjitāḥ prayatnena ca saṃsiddhāḥ
munayaḥ hutavaham samyak hutvā siddhim āgatāḥ
munayaḥ hutavaham samyak hutvā siddhim āgatāḥ
12.
And having become perfected through their effort, even though devoid of material wealth, the sages attained spiritual perfection by properly making offerings into the fire (hutavaha).
विश्वामित्रस्य पुत्रत्वमृचीकतनयोऽगमत् ।
ऋग्भिः स्तुत्वा महाभागो देवान्वै यज्ञभागिनः ॥१३॥
ऋग्भिः स्तुत्वा महाभागो देवान्वै यज्ञभागिनः ॥१३॥
13. viśvāmitrasya putratvamṛcīkatanayo'gamat ,
ṛgbhiḥ stutvā mahābhāgo devānvai yajñabhāginaḥ.
ṛgbhiḥ stutvā mahābhāgo devānvai yajñabhāginaḥ.
13.
viśvāmitrasya putratvam ṛcīkatanayaḥ agamat
ṛgbhiḥ stutvā mahābhāgaḥ devān vai yajñabhāginaḥ
ṛgbhiḥ stutvā mahābhāgaḥ devān vai yajñabhāginaḥ
13.
mahābhāgaḥ ṛcīkatanayaḥ ṛgbhiḥ devān vai
yajñabhāginaḥ stutvā viśvāmitrasya putratvam agamat
yajñabhāginaḥ stutvā viśvāmitrasya putratvam agamat
13.
The highly esteemed son of Ṛcīka attained sonship to Viśvāmitra, after he had praised the gods - indeed, those who partake in Vedic rituals (yajña) - with verses from the Ṛg Veda.
गतः शुक्रत्वमुशना देवदेवप्रसादनात् ।
देवीं स्तुत्वा तु गगने मोदते तेजसा वृतः ॥१४॥
देवीं स्तुत्वा तु गगने मोदते तेजसा वृतः ॥१४॥
14. gataḥ śukratvamuśanā devadevaprasādanāt ,
devīṁ stutvā tu gagane modate tejasā vṛtaḥ.
devīṁ stutvā tu gagane modate tejasā vṛtaḥ.
14.
gataḥ śukratvam uśanā devadevaprasādanāt
devīm stutvā tu gagane modate tejasā vṛtaḥ
devīm stutvā tu gagane modate tejasā vṛtaḥ
14.
uśanā devadevaprasādanāt śukratvam gataḥ.
tu devīm stutvā tejasā vṛtaḥ gagane modate.
tu devīm stutvā tejasā vṛtaḥ gagane modate.
14.
Ushanā (Shukra) attained the status of Shukra by the grace of the god of gods. Having praised the Goddess, he rejoices in the sky, enveloped in brilliance.
असितो देवलश्चैव तथा नारदपर्वतौ ।
कक्षीवाञ्जामदग्न्यश्च रामस्ताण्ड्यस्तथांशुमान् ॥१५॥
कक्षीवाञ्जामदग्न्यश्च रामस्ताण्ड्यस्तथांशुमान् ॥१५॥
15. asito devalaścaiva tathā nāradaparvatau ,
kakṣīvāñjāmadagnyaśca rāmastāṇḍyastathāṁśumān.
kakṣīvāñjāmadagnyaśca rāmastāṇḍyastathāṁśumān.
15.
asitaḥ devalaḥ ca eva tathā nāradaparvatau kakṣīvān
jāmadagnyaḥ ca rāmaḥ tāṇḍyaḥ tathā aṃśumān
jāmadagnyaḥ ca rāmaḥ tāṇḍyaḥ tathā aṃśumān
15.
asitaḥ,
devalaḥ ca eva,
tathā nāradaparvatau,
kakṣīvān,
jāmadagnyaḥ ca,
rāmaḥ,
tāṇḍyaḥ tathā aṃśumān.
devalaḥ ca eva,
tathā nāradaparvatau,
kakṣīvān,
jāmadagnyaḥ ca,
rāmaḥ,
tāṇḍyaḥ tathā aṃśumān.
15.
Asita, Devala, and similarly Narada and Parvata; Kakshīvān, Jāmadagnya (Parashurama), Rāma, Tāṇḍya, and Aṃśumān.
वसिष्ठो जमदग्निश्च विश्वामित्रोऽत्रिरेव च ।
भरद्वाजो हरिश्मश्रुः कुण्डधारः श्रुतश्रवाः ॥१६॥
भरद्वाजो हरिश्मश्रुः कुण्डधारः श्रुतश्रवाः ॥१६॥
16. vasiṣṭho jamadagniśca viśvāmitro'trireva ca ,
bharadvājo hariśmaśruḥ kuṇḍadhāraḥ śrutaśravāḥ.
bharadvājo hariśmaśruḥ kuṇḍadhāraḥ śrutaśravāḥ.
16.
vasiṣṭhaḥ jamadagniḥ ca viśvāmitraḥ atriḥ eva ca
bharadvājaḥ hariśmaśruḥ kuṇḍadhāraḥ śrutaśravāḥ
bharadvājaḥ hariśmaśruḥ kuṇḍadhāraḥ śrutaśravāḥ
16.
vasiṣṭhaḥ,
jamadagniḥ ca,
viśvāmitraḥ,
atriḥ eva ca,
bharadvājaḥ,
hariśmaśruḥ,
kuṇḍadhāraḥ,
śrutaśravāḥ.
jamadagniḥ ca,
viśvāmitraḥ,
atriḥ eva ca,
bharadvājaḥ,
hariśmaśruḥ,
kuṇḍadhāraḥ,
śrutaśravāḥ.
16.
Vasishtha, Jamadagni, Viśvāmitra, Atri, and Bharadvāja, Hariśmaśru, Kuṇḍadhāra, and Śrutaśravā.
एते महर्षयः स्तुत्वा विष्णुमृग्भिः समाहिताः ।
लेभिरे तपसा सिद्धिं प्रसादात्तस्य धीमतः ॥१७॥
लेभिरे तपसा सिद्धिं प्रसादात्तस्य धीमतः ॥१७॥
17. ete maharṣayaḥ stutvā viṣṇumṛgbhiḥ samāhitāḥ ,
lebhire tapasā siddhiṁ prasādāttasya dhīmataḥ.
lebhire tapasā siddhiṁ prasādāttasya dhīmataḥ.
17.
ete maharṣayaḥ stutvā viṣṇum ṛgbhiḥ samāhitāḥ
lebhire tapasā siddhim prasādāt tasya dhīmataḥ
lebhire tapasā siddhim prasādāt tasya dhīmataḥ
17.
ete maharṣayaḥ samāhitāḥ ṛgbhiḥ viṣṇum stutvā tapasā tasya dhīmataḥ prasādāt siddhim lebhire.
17.
These great sages, having praised Vishnu with hymns (ṛk) while deeply concentrated, attained spiritual accomplishment (siddhi) through their austerities (tapas) and by the grace of that wise deity.
अनर्हाश्चार्हतां प्राप्ताः सन्तः स्तुत्वा तमेव ह ।
न तु वृद्धिमिहान्विच्छेत्कर्म कृत्वा जुगुप्सितम् ॥१८॥
न तु वृद्धिमिहान्विच्छेत्कर्म कृत्वा जुगुप्सितम् ॥१८॥
18. anarhāścārhatāṁ prāptāḥ santaḥ stutvā tameva ha ,
na tu vṛddhimihānvicchetkarma kṛtvā jugupsitam.
na tu vṛddhimihānvicchetkarma kṛtvā jugupsitam.
18.
anarhāḥ ca arhatām prāptāḥ santaḥ stutvā tam eva ha
na tu vṛddhim iha anvicchet karma kṛtvā jugupsitam
na tu vṛddhim iha anvicchet karma kṛtvā jugupsitam
18.
anarhāḥ ca arhatām prāptāḥ santaḥ tam eva ha stutvā,
tu iha jugupsitam karma kṛtvā vṛddhim na anvicchet
tu iha jugupsitam karma kṛtvā vṛddhim na anvicchet
18.
Even the undeserving, having attained worthiness (arhatā), become virtuous by praising him alone. Nevertheless, one should not seek prosperity in this world by performing reprehensible actions (karma).
येऽर्था धर्मेण ते सत्या येऽधर्मेण धिगस्तु तान् ।
धर्मं वै शाश्वतं लोके न जह्याद्धनकाङ्क्षया ॥१९॥
धर्मं वै शाश्वतं लोके न जह्याद्धनकाङ्क्षया ॥१९॥
19. ye'rthā dharmeṇa te satyā ye'dharmeṇa dhigastu tān ,
dharmaṁ vai śāśvataṁ loke na jahyāddhanakāṅkṣayā.
dharmaṁ vai śāśvataṁ loke na jahyāddhanakāṅkṣayā.
19.
ye arthāḥ dharmeṇa te satyāḥ ye adharmeṇa dhik astu
tān dharmam vai śāśvatam loke na jahyāt dhanakāṅkṣayā
tān dharmam vai śāśvatam loke na jahyāt dhanakāṅkṣayā
19.
ye arthāḥ dharmeṇa te satyāḥ; ye adharmeṇa,
tān dhik astu; vai loke śāśvatam dharmam dhanakāṅkṣayā na jahyāt
tān dhik astu; vai loke śāśvatam dharmam dhanakāṅkṣayā na jahyāt
19.
The material gains (artha) that are acquired through righteous conduct (dharma) are genuine. Those acquired through unrighteous conduct (adharma) - shame upon them! Indeed, one should not abandon the eternal natural law (dharma) in this world out of a desire for wealth.
आहिताग्निर्हि धर्मात्मा यः स पुण्यकृदुत्तमः ।
वेदा हि सर्वे राजेन्द्र स्थितास्त्रिष्वग्निषु प्रभो ॥२०॥
वेदा हि सर्वे राजेन्द्र स्थितास्त्रिष्वग्निषु प्रभो ॥२०॥
20. āhitāgnirhi dharmātmā yaḥ sa puṇyakṛduttamaḥ ,
vedā hi sarve rājendra sthitāstriṣvagniṣu prabho.
vedā hi sarve rājendra sthitāstriṣvagniṣu prabho.
20.
āhitāgniḥ hi dharmātmā yaḥ saḥ puṇyakṛt uttamaḥ
vedāḥ hi sarve rājendra sthitāḥ triṣu agniṣu prabho
vedāḥ hi sarve rājendra sthitāḥ triṣu agniṣu prabho
20.
hi,
yaḥ āhitāgniḥ dharmātmā [ca],
saḥ uttamaḥ puṇyakṛt [asti].
hi,
rājendra,
prabho,
sarve vedāḥ triṣu agniṣu sthitāḥ [bhavanti]
yaḥ āhitāgniḥ dharmātmā [ca],
saḥ uttamaḥ puṇyakṛt [asti].
hi,
rājendra,
prabho,
sarve vedāḥ triṣu agniṣu sthitāḥ [bhavanti]
20.
Indeed, he who has established the sacred fires (āhitāgni) and has a righteous disposition (dharmātmā) is the most excellent among those who perform meritorious deeds. For, O best of kings (Rājendra), O lord (prabho), all the Vedas are verily established in the three fires.
स चाप्यग्न्याहितो विप्रः क्रिया यस्य न हीयते ।
श्रेयो ह्यनाहिताग्नित्वमग्निहोत्रं न निष्क्रियम् ॥२१॥
श्रेयो ह्यनाहिताग्नित्वमग्निहोत्रं न निष्क्रियम् ॥२१॥
21. sa cāpyagnyāhito vipraḥ kriyā yasya na hīyate ,
śreyo hyanāhitāgnitvamagnihotraṁ na niṣkriyam.
śreyo hyanāhitāgnitvamagnihotraṁ na niṣkriyam.
21.
saḥ ca api agnyāhitaḥ vipraḥ kriyā yasya na hīyate
śreyaḥ hi anāhitāgnitvam agnihotram na niṣkriyam
śreyaḥ hi anāhitāgnitvam agnihotram na niṣkriyam
21.
ca saḥ vipraḥ agnyāhitaḥ,
yasya kriyā na hīyate,
[saḥ praśastaḥ].
hi anāhitāgnitvam śreyaḥ [asti],
na [ca śreyas] niṣkriyam agnihotram
yasya kriyā na hīyate,
[saḥ praśastaḥ].
hi anāhitāgnitvam śreyaḥ [asti],
na [ca śreyas] niṣkriyam agnihotram
21.
And that Brahmin (vipra) for whom the sacred fires (agnyāhita) have been established, and whose ritual actions (kriyā) do not fail, is truly commendable. Indeed, the state of not having established sacred fires (anāhitāgnitva) is better than an Agnihotra (Vedic fire ritual) which is inactive or improperly performed.
अग्निरात्मा च माता च पिता जनयिता तथा ।
गुरुश्च नरशार्दूल परिचर्या यथातथम् ॥२२॥
गुरुश्च नरशार्दूल परिचर्या यथातथम् ॥२२॥
22. agnirātmā ca mātā ca pitā janayitā tathā ,
guruśca naraśārdūla paricaryā yathātatham.
guruśca naraśārdūla paricaryā yathātatham.
22.
agniḥ ātmā ca mātā ca pitā janayitā tathā
guruḥ ca naraśārdūla paricaryā yathātatham
guruḥ ca naraśārdūla paricaryā yathātatham
22.
naraśārdūla agniḥ ca ātmā ca mātā ca pitā
janayitā tathā ca guruḥ yathātatham paricaryā
janayitā tathā ca guruḥ yathātatham paricaryā
22.
O tiger among men, fire, the self (ātman), one's mother, one's father, one's progenitor, and one's spiritual teacher (guru) should all be served properly, as is due.
मानं त्यक्त्वा यो नरो वृद्धसेवी विद्वान्क्लीबः पश्यति प्रीतियोगात् ।
दाक्ष्येणाहीनो धर्मयुक्तो नदान्तो लोकेऽस्मिन्वै पूज्यते सद्भिरार्यः ॥२३॥
दाक्ष्येणाहीनो धर्मयुक्तो नदान्तो लोकेऽस्मिन्वै पूज्यते सद्भिरार्यः ॥२३॥
23. mānaṁ tyaktvā yo naro vṛddhasevī; vidvānklībaḥ paśyati prītiyogāt ,
dākṣyeṇāhīno dharmayukto nadānto; loke'sminvai pūjyate sadbhirāryaḥ.
dākṣyeṇāhīno dharmayukto nadānto; loke'sminvai pūjyate sadbhirāryaḥ.
23.
mānam tyaktvā yaḥ naraḥ vṛddhasevī
vidvān klībaḥ paśyati prītiyogāt
dākṣyeṇa ahīnaḥ dharmayuktaḥ na dāntaḥ
loke asmin vai pūjyate sadbhiḥ āryaḥ
vidvān klībaḥ paśyati prītiyogāt
dākṣyeṇa ahīnaḥ dharmayuktaḥ na dāntaḥ
loke asmin vai pūjyate sadbhiḥ āryaḥ
23.
yaḥ naraḥ mānam tyaktvā vṛddhasevī vidvān klībaḥ prītiyogāt paśyati dākṣyeṇa ahīnaḥ dharmayuktaḥ na dāntaḥ (ca asti),
saḥ āryaḥ asmin loke vai sadbhiḥ pūjyate
saḥ āryaḥ asmin loke vai sadbhiḥ pūjyate
23.
That noble person (ārya), who, having abandoned pride, serves elders, is learned, humble, looks upon (others) with affection, is not deficient in skill, is endowed with natural law (dharma), and is unsubdued (by unrighteousness or external pressures), is indeed revered by good people in this world.
Links to all chapters:
ādi parva
Chapter 1
Chapter 2
Chapter 3
Chapter 4
Chapter 5
Chapter 6
Chapter 7
Chapter 8
Chapter 9
Chapter 10
Chapter 11
Chapter 12
Chapter 13
Chapter 14
Chapter 15
Chapter 16
Chapter 17
Chapter 18
Chapter 19
Chapter 20
Chapter 21
Chapter 22
Chapter 23
Chapter 24
Chapter 25
Chapter 26
Chapter 27
Chapter 28
Chapter 29
Chapter 30
Chapter 31
Chapter 32
Chapter 33
Chapter 34
Chapter 35
Chapter 36
Chapter 37
Chapter 38
Chapter 39
Chapter 40
Chapter 41
Chapter 42
Chapter 43
Chapter 44
Chapter 45
Chapter 46
Chapter 47
Chapter 48
Chapter 49
Chapter 50
Chapter 51
Chapter 52
Chapter 53
Chapter 54
Chapter 55
Chapter 56
Chapter 57
Chapter 58
Chapter 59
Chapter 60
Chapter 61
Chapter 62
Chapter 63
Chapter 64
Chapter 65
Chapter 66
Chapter 67
Chapter 68
Chapter 69
Chapter 70
Chapter 71
Chapter 72
Chapter 73
Chapter 74
Chapter 75
Chapter 76
Chapter 77
Chapter 78
Chapter 79
Chapter 80
Chapter 81
Chapter 82
Chapter 83
Chapter 84
Chapter 85
Chapter 86
Chapter 87
Chapter 88
Chapter 89
Chapter 90
Chapter 91
Chapter 92
Chapter 93
Chapter 94
Chapter 95
Chapter 96
Chapter 97
Chapter 98
Chapter 99
Chapter 100
Chapter 101
Chapter 102
Chapter 103
Chapter 104
Chapter 105
Chapter 106
Chapter 107
Chapter 108
Chapter 109
Chapter 110
Chapter 111
Chapter 112
Chapter 113
Chapter 114
Chapter 115
Chapter 116
Chapter 117
Chapter 118
Chapter 119
Chapter 120
Chapter 121
Chapter 122
Chapter 123
Chapter 124
Chapter 125
Chapter 126
Chapter 127
Chapter 128
Chapter 129
Chapter 130
Chapter 131
Chapter 132
Chapter 133
Chapter 134
Chapter 135
Chapter 136
Chapter 137
Chapter 138
Chapter 139
Chapter 140
Chapter 141
Chapter 142
Chapter 143
Chapter 144
Chapter 145
Chapter 146
Chapter 147
Chapter 148
Chapter 149
Chapter 150
Chapter 151
Chapter 152
Chapter 153
Chapter 154
Chapter 155
Chapter 156
Chapter 157
Chapter 158
Chapter 159
Chapter 160
Chapter 161
Chapter 162
Chapter 163
Chapter 164
Chapter 165
Chapter 166
Chapter 167
Chapter 168
Chapter 169
Chapter 170
Chapter 171
Chapter 172
Chapter 173
Chapter 174
Chapter 175
Chapter 176
Chapter 177
Chapter 178
Chapter 179
Chapter 180
Chapter 181
Chapter 182
Chapter 183
Chapter 184
Chapter 185
Chapter 186
Chapter 187
Chapter 188
Chapter 189
Chapter 190
Chapter 191
Chapter 192
Chapter 193
Chapter 194
Chapter 195
Chapter 196
Chapter 197
Chapter 198
Chapter 199
Chapter 200
Chapter 201
Chapter 202
Chapter 203
Chapter 204
Chapter 205
Chapter 206
Chapter 207
Chapter 208
Chapter 209
Chapter 210
Chapter 211
Chapter 212
Chapter 213
Chapter 214
Chapter 215
Chapter 216
Chapter 217
Chapter 218
Chapter 219
Chapter 220
Chapter 221
Chapter 222
Chapter 223
Chapter 224
Chapter 225
sabhā parva
Chapter 1
Chapter 2
Chapter 3
Chapter 4
Chapter 5
Chapter 6
Chapter 7
Chapter 8
Chapter 9
Chapter 10
Chapter 11
Chapter 12
Chapter 13
Chapter 14
Chapter 15
Chapter 16
Chapter 17
Chapter 18
Chapter 19
Chapter 20
Chapter 21
Chapter 22
Chapter 23
Chapter 24
Chapter 25
Chapter 26
Chapter 27
Chapter 28
Chapter 29
Chapter 30
Chapter 31
Chapter 32
Chapter 33
Chapter 34
Chapter 35
Chapter 36
Chapter 37
Chapter 38
Chapter 39
Chapter 40
Chapter 41
Chapter 42
Chapter 43
Chapter 44
Chapter 45
Chapter 46
Chapter 47
Chapter 48
Chapter 49
Chapter 50
Chapter 51
Chapter 52
Chapter 53
Chapter 54
Chapter 55
Chapter 56
Chapter 57
Chapter 58
Chapter 59
Chapter 60
Chapter 61
Chapter 62
Chapter 63
Chapter 64
Chapter 65
Chapter 66
Chapter 67
Chapter 68
Chapter 69
Chapter 70
Chapter 71
Chapter 72
vana parva
Chapter 1
Chapter 2
Chapter 3
Chapter 4
Chapter 5
Chapter 6
Chapter 7
Chapter 8
Chapter 9
Chapter 10
Chapter 11
Chapter 12
Chapter 13
Chapter 14
Chapter 15
Chapter 16
Chapter 17
Chapter 18
Chapter 19
Chapter 20
Chapter 21
Chapter 22
Chapter 23
Chapter 24
Chapter 25
Chapter 26
Chapter 27
Chapter 28
Chapter 29
Chapter 30
Chapter 31
Chapter 32
Chapter 33
Chapter 34
Chapter 35
Chapter 36
Chapter 37
Chapter 38
Chapter 39
Chapter 40
Chapter 41
Chapter 42
Chapter 43
Chapter 44
Chapter 45
Chapter 46
Chapter 47
Chapter 48
Chapter 49
Chapter 50
Chapter 51
Chapter 52
Chapter 53
Chapter 54
Chapter 55
Chapter 56
Chapter 57
Chapter 58
Chapter 59
Chapter 60
Chapter 61
Chapter 62
Chapter 63
Chapter 64
Chapter 65
Chapter 66
Chapter 67
Chapter 68
Chapter 69
Chapter 70
Chapter 71
Chapter 72
Chapter 73
Chapter 74
Chapter 75
Chapter 76
Chapter 77
Chapter 78
Chapter 79
Chapter 80
Chapter 81
Chapter 82
Chapter 83
Chapter 84
Chapter 85
Chapter 86
Chapter 87
Chapter 88
Chapter 89
Chapter 90
Chapter 91
Chapter 92
Chapter 93
Chapter 94
Chapter 95
Chapter 96
Chapter 97
Chapter 98
Chapter 99
Chapter 100
Chapter 101
Chapter 102
Chapter 103
Chapter 104
Chapter 105
Chapter 106
Chapter 107
Chapter 108
Chapter 109
Chapter 110
Chapter 111
Chapter 112
Chapter 113
Chapter 114
Chapter 115
Chapter 116
Chapter 117
Chapter 118
Chapter 119
Chapter 120
Chapter 121
Chapter 122
Chapter 123
Chapter 124
Chapter 125
Chapter 126
Chapter 127
Chapter 128
Chapter 129
Chapter 130
Chapter 131
Chapter 132
Chapter 133
Chapter 134
Chapter 135
Chapter 136
Chapter 137
Chapter 138
Chapter 139
Chapter 140
Chapter 141
Chapter 142
Chapter 143
Chapter 144
Chapter 145
Chapter 146
Chapter 147
Chapter 148
Chapter 149
Chapter 150
Chapter 151
Chapter 152
Chapter 153
Chapter 154
Chapter 155
Chapter 156
Chapter 157
Chapter 158
Chapter 159
Chapter 160
Chapter 161
Chapter 162
Chapter 163
Chapter 164
Chapter 165
Chapter 166
Chapter 167
Chapter 168
Chapter 169
Chapter 170
Chapter 171
Chapter 172
Chapter 173
Chapter 174
Chapter 175
Chapter 176
Chapter 177
Chapter 178
Chapter 179
Chapter 180
Chapter 181
Chapter 182
Chapter 183
Chapter 184
Chapter 185
Chapter 186
Chapter 187
Chapter 188
Chapter 189
Chapter 190
Chapter 191
Chapter 192
Chapter 193
Chapter 194
Chapter 195
Chapter 196
Chapter 197
Chapter 198
Chapter 199
Chapter 200
Chapter 201
Chapter 202
Chapter 203
Chapter 204
Chapter 205
Chapter 206
Chapter 207
Chapter 208
Chapter 209
Chapter 210
Chapter 211
Chapter 212
Chapter 213
Chapter 214
Chapter 215
Chapter 216
Chapter 217
Chapter 218
Chapter 219
Chapter 220
Chapter 221
Chapter 222
Chapter 223
Chapter 224
Chapter 225
Chapter 226
Chapter 227
Chapter 228
Chapter 229
Chapter 230
Chapter 231
Chapter 232
Chapter 233
Chapter 234
Chapter 235
Chapter 236
Chapter 237
Chapter 238
Chapter 239
Chapter 240
Chapter 241
Chapter 242
Chapter 243
Chapter 244
Chapter 245
Chapter 246
Chapter 247
Chapter 248
Chapter 249
Chapter 250
Chapter 251
Chapter 252
Chapter 253
Chapter 254
Chapter 255
Chapter 256
Chapter 257
Chapter 258
Chapter 259
Chapter 260
Chapter 261
Chapter 262
Chapter 263
Chapter 264
Chapter 265
Chapter 266
Chapter 267
Chapter 268
Chapter 269
Chapter 270
Chapter 271
Chapter 272
Chapter 273
Chapter 274
Chapter 275
Chapter 276
Chapter 277
Chapter 278
Chapter 279
Chapter 280
Chapter 281
Chapter 282
Chapter 283
Chapter 284
Chapter 285
Chapter 286
Chapter 287
Chapter 288
Chapter 289
Chapter 290
Chapter 291
Chapter 292
Chapter 293
Chapter 294
Chapter 295
Chapter 296
Chapter 297
Chapter 298
Chapter 299
virāṭa parva
Chapter 1
Chapter 2
Chapter 3
Chapter 4
Chapter 5
Chapter 6
Chapter 7
Chapter 8
Chapter 9
Chapter 10
Chapter 11
Chapter 12
Chapter 13
Chapter 14
Chapter 15
Chapter 16
Chapter 17
Chapter 18
Chapter 19
Chapter 20
Chapter 21
Chapter 22
Chapter 23
Chapter 24
Chapter 25
Chapter 26
Chapter 27
Chapter 28
Chapter 29
Chapter 30
Chapter 31
Chapter 32
Chapter 33
Chapter 34
Chapter 35
Chapter 36
Chapter 37
Chapter 38
Chapter 39
Chapter 40
Chapter 41
Chapter 42
Chapter 43
Chapter 44
Chapter 45
Chapter 46
Chapter 47
Chapter 48
Chapter 49
Chapter 50
Chapter 51
Chapter 52
Chapter 53
Chapter 54
Chapter 55
Chapter 56
Chapter 57
Chapter 58
Chapter 59
Chapter 60
Chapter 61
Chapter 62
Chapter 63
Chapter 64
Chapter 65
Chapter 66
Chapter 67
udyoga parva
Chapter 1
Chapter 2
Chapter 3
Chapter 4
Chapter 5
Chapter 6
Chapter 7
Chapter 8
Chapter 9
Chapter 10
Chapter 11
Chapter 12
Chapter 13
Chapter 14
Chapter 15
Chapter 16
Chapter 17
Chapter 18
Chapter 19
Chapter 20
Chapter 21
Chapter 22
Chapter 23
Chapter 24
Chapter 25
Chapter 26
Chapter 27
Chapter 28
Chapter 29
Chapter 30
Chapter 31
Chapter 32
Chapter 33
Chapter 34
Chapter 35
Chapter 36
Chapter 37
Chapter 38
Chapter 39
Chapter 40
Chapter 41
Chapter 42
Chapter 43
Chapter 44
Chapter 45
Chapter 46
Chapter 47
Chapter 48
Chapter 49
Chapter 50
Chapter 51
Chapter 52
Chapter 53
Chapter 54
Chapter 55
Chapter 56
Chapter 57
Chapter 58
Chapter 59
Chapter 60
Chapter 61
Chapter 62
Chapter 63
Chapter 64
Chapter 65
Chapter 66
Chapter 67
Chapter 68
Chapter 69
Chapter 70
Chapter 71
Chapter 72
Chapter 73
Chapter 74
Chapter 75
Chapter 76
Chapter 77
Chapter 78
Chapter 79
Chapter 80
Chapter 81
Chapter 82
Chapter 83
Chapter 84
Chapter 85
Chapter 86
Chapter 87
Chapter 88
Chapter 89
Chapter 90
Chapter 91
Chapter 92
Chapter 93
Chapter 94
Chapter 95
Chapter 96
Chapter 97
Chapter 98
Chapter 99
Chapter 100
Chapter 101
Chapter 102
Chapter 103
Chapter 104
Chapter 105
Chapter 106
Chapter 107
Chapter 108
Chapter 109
Chapter 110
Chapter 111
Chapter 112
Chapter 113
Chapter 114
Chapter 115
Chapter 116
Chapter 117
Chapter 118
Chapter 119
Chapter 120
Chapter 121
Chapter 122
Chapter 123
Chapter 124
Chapter 125
Chapter 126
Chapter 127
Chapter 128
Chapter 129
Chapter 130
Chapter 131
Chapter 132
Chapter 133
Chapter 134
Chapter 135
Chapter 136
Chapter 137
Chapter 138
Chapter 139
Chapter 140
Chapter 141
Chapter 142
Chapter 143
Chapter 144
Chapter 145
Chapter 146
Chapter 147
Chapter 148
Chapter 149
Chapter 150
Chapter 151
Chapter 152
Chapter 153
Chapter 154
Chapter 155
Chapter 156
Chapter 157
Chapter 158
Chapter 159
Chapter 160
Chapter 161
Chapter 162
Chapter 163
Chapter 164
Chapter 165
Chapter 166
Chapter 167
Chapter 168
Chapter 169
Chapter 170
Chapter 171
Chapter 172
Chapter 173
Chapter 174
Chapter 175
Chapter 176
Chapter 177
Chapter 178
Chapter 179
Chapter 180
Chapter 181
Chapter 182
Chapter 183
Chapter 184
Chapter 185
Chapter 186
Chapter 187
Chapter 188
Chapter 189
Chapter 190
Chapter 191
Chapter 192
Chapter 193
Chapter 194
Chapter 195
Chapter 196
Chapter 197
bhīṣma parva
Chapter 1
Chapter 2
Chapter 3
Chapter 4
Chapter 5
Chapter 6
Chapter 7
Chapter 8
Chapter 9
Chapter 10
Chapter 11
Chapter 12
Chapter 13
Chapter 14
Chapter 15
Chapter 16
Chapter 17
Chapter 18
Chapter 19
Chapter 20
Chapter 21
Chapter 22
Chapter 23
Chapter 24
Chapter 25
Chapter 26
Chapter 27
Chapter 28
Chapter 29
Chapter 30
Chapter 31
Chapter 32
Chapter 33
Chapter 34
Chapter 35
Chapter 36
Chapter 37
Chapter 38
Chapter 39
Chapter 40
Chapter 41
Chapter 42
Chapter 43
Chapter 44
Chapter 45
Chapter 46
Chapter 47
Chapter 48
Chapter 49
Chapter 50
Chapter 51
Chapter 52
Chapter 53
Chapter 54
Chapter 55
Chapter 56
Chapter 57
Chapter 58
Chapter 59
Chapter 60
Chapter 61
Chapter 62
Chapter 63
Chapter 64
Chapter 65
Chapter 66
Chapter 67
Chapter 68
Chapter 69
Chapter 70
Chapter 71
Chapter 72
Chapter 73
Chapter 74
Chapter 75
Chapter 76
Chapter 77
Chapter 78
Chapter 79
Chapter 80
Chapter 81
Chapter 82
Chapter 83
Chapter 84
Chapter 85
Chapter 86
Chapter 87
Chapter 88
Chapter 89
Chapter 90
Chapter 91
Chapter 92
Chapter 93
Chapter 94
Chapter 95
Chapter 96
Chapter 97
Chapter 98
Chapter 99
Chapter 100
Chapter 101
Chapter 102
Chapter 103
Chapter 104
Chapter 105
Chapter 106
Chapter 107
Chapter 108
Chapter 109
Chapter 110
Chapter 111
Chapter 112
Chapter 113
Chapter 114
Chapter 115
Chapter 116
Chapter 117
droṇa parva
Chapter 1
Chapter 2
Chapter 3
Chapter 4
Chapter 5
Chapter 6
Chapter 7
Chapter 8
Chapter 9
Chapter 10
Chapter 11
Chapter 12
Chapter 13
Chapter 14
Chapter 15
Chapter 16
Chapter 17
Chapter 18
Chapter 19
Chapter 20
Chapter 21
Chapter 22
Chapter 23
Chapter 24
Chapter 25
Chapter 26
Chapter 27
Chapter 28
Chapter 29
Chapter 30
Chapter 31
Chapter 32
Chapter 33
Chapter 34
Chapter 35
Chapter 36
Chapter 37
Chapter 38
Chapter 39
Chapter 40
Chapter 41
Chapter 42
Chapter 43
Chapter 44
Chapter 45
Chapter 46
Chapter 47
Chapter 48
Chapter 49
Chapter 50
Chapter 51
Chapter 52
Chapter 53
Chapter 54
Chapter 55
Chapter 56
Chapter 57
Chapter 58
Chapter 59
Chapter 60
Chapter 61
Chapter 62
Chapter 63
Chapter 64
Chapter 65
Chapter 66
Chapter 67
Chapter 68
Chapter 69
Chapter 70
Chapter 71
Chapter 72
Chapter 73
Chapter 74
Chapter 75
Chapter 76
Chapter 77
Chapter 78
Chapter 79
Chapter 80
Chapter 81
Chapter 82
Chapter 83
Chapter 84
Chapter 85
Chapter 86
Chapter 87
Chapter 88
Chapter 89
Chapter 90
Chapter 91
Chapter 92
Chapter 93
Chapter 94
Chapter 95
Chapter 96
Chapter 97
Chapter 98
Chapter 99
Chapter 100
Chapter 101
Chapter 102
Chapter 103
Chapter 104
Chapter 105
Chapter 106
Chapter 107
Chapter 108
Chapter 109
Chapter 110
Chapter 111
Chapter 112
Chapter 113
Chapter 114
Chapter 115
Chapter 116
Chapter 117
Chapter 118
Chapter 119
Chapter 120
Chapter 121
Chapter 122
Chapter 123
Chapter 124
Chapter 125
Chapter 126
Chapter 127
Chapter 128
Chapter 129
Chapter 130
Chapter 131
Chapter 132
Chapter 133
Chapter 134
Chapter 135
Chapter 136
Chapter 137
Chapter 138
Chapter 139
Chapter 140
Chapter 141
Chapter 142
Chapter 143
Chapter 144
Chapter 145
Chapter 146
Chapter 147
Chapter 148
Chapter 149
Chapter 150
Chapter 151
Chapter 152
Chapter 153
Chapter 154
Chapter 155
Chapter 156
Chapter 157
Chapter 158
Chapter 159
Chapter 160
Chapter 161
Chapter 162
Chapter 163
Chapter 164
Chapter 165
Chapter 166
Chapter 167
Chapter 168
Chapter 169
Chapter 170
Chapter 171
Chapter 172
Chapter 173
karṇa parva
Chapter 1
Chapter 2
Chapter 3
Chapter 4
Chapter 5
Chapter 6
Chapter 7
Chapter 8
Chapter 9
Chapter 10
Chapter 11
Chapter 12
Chapter 13
Chapter 14
Chapter 15
Chapter 16
Chapter 17
Chapter 18
Chapter 19
Chapter 20
Chapter 21
Chapter 22
Chapter 23
Chapter 24
Chapter 25
Chapter 26
Chapter 27
Chapter 28
Chapter 29
Chapter 30
Chapter 31
Chapter 32
Chapter 33
Chapter 34
Chapter 35
Chapter 36
Chapter 37
Chapter 38
Chapter 39
Chapter 40
Chapter 41
Chapter 42
Chapter 43
Chapter 44
Chapter 45
Chapter 46
Chapter 47
Chapter 48
Chapter 49
Chapter 50
Chapter 51
Chapter 52
Chapter 53
Chapter 54
Chapter 55
Chapter 56
Chapter 57
Chapter 58
Chapter 59
Chapter 60
Chapter 61
Chapter 62
Chapter 63
Chapter 64
Chapter 65
Chapter 66
Chapter 67
Chapter 68
Chapter 69
śalya parva
Chapter 1
Chapter 2
Chapter 3
Chapter 4
Chapter 5
Chapter 6
Chapter 7
Chapter 8
Chapter 9
Chapter 10
Chapter 11
Chapter 12
Chapter 13
Chapter 14
Chapter 15
Chapter 16
Chapter 17
Chapter 18
Chapter 19
Chapter 20
Chapter 21
Chapter 22
Chapter 23
Chapter 24
Chapter 25
Chapter 26
Chapter 27
Chapter 28
Chapter 29
Chapter 30
Chapter 31
Chapter 32
Chapter 33
Chapter 34
Chapter 35
Chapter 36
Chapter 37
Chapter 38
Chapter 39
Chapter 40
Chapter 41
Chapter 42
Chapter 43
Chapter 44
Chapter 45
Chapter 46
Chapter 47
Chapter 48
Chapter 49
Chapter 50
Chapter 51
Chapter 52
Chapter 53
Chapter 54
Chapter 55
Chapter 56
Chapter 57
Chapter 58
Chapter 59
Chapter 60
Chapter 61
Chapter 62
Chapter 63
Chapter 64
sauptika parva
strī parva
śānti parva (current book)
Chapter 1
Chapter 2
Chapter 3
Chapter 4
Chapter 5
Chapter 6
Chapter 7
Chapter 8
Chapter 9
Chapter 10
Chapter 11
Chapter 12
Chapter 13
Chapter 14
Chapter 15
Chapter 16
Chapter 17
Chapter 18
Chapter 19
Chapter 20
Chapter 21
Chapter 22
Chapter 23
Chapter 24
Chapter 25
Chapter 26
Chapter 27
Chapter 28
Chapter 29
Chapter 30
Chapter 31
Chapter 32
Chapter 33
Chapter 34
Chapter 35
Chapter 36
Chapter 37
Chapter 38
Chapter 39
Chapter 40
Chapter 41
Chapter 42
Chapter 43
Chapter 44
Chapter 45
Chapter 46
Chapter 47
Chapter 48
Chapter 49
Chapter 50
Chapter 51
Chapter 52
Chapter 53
Chapter 54
Chapter 55
Chapter 56
Chapter 57
Chapter 58
Chapter 59
Chapter 60
Chapter 61
Chapter 62
Chapter 63
Chapter 64
Chapter 65
Chapter 66
Chapter 67
Chapter 68
Chapter 69
Chapter 70
Chapter 71
Chapter 72
Chapter 73
Chapter 74
Chapter 75
Chapter 76
Chapter 77
Chapter 78
Chapter 79
Chapter 80
Chapter 81
Chapter 82
Chapter 83
Chapter 84
Chapter 85
Chapter 86
Chapter 87
Chapter 88
Chapter 89
Chapter 90
Chapter 91
Chapter 92
Chapter 93
Chapter 94
Chapter 95
Chapter 96
Chapter 97
Chapter 98
Chapter 99
Chapter 100
Chapter 101
Chapter 102
Chapter 103
Chapter 104
Chapter 105
Chapter 106
Chapter 107
Chapter 108
Chapter 109
Chapter 110
Chapter 111
Chapter 112
Chapter 113
Chapter 114
Chapter 115
Chapter 116
Chapter 117
Chapter 118
Chapter 119
Chapter 120
Chapter 121
Chapter 122
Chapter 123
Chapter 124
Chapter 125
Chapter 126
Chapter 127
Chapter 128
Chapter 129
Chapter 130
Chapter 131
Chapter 132
Chapter 133
Chapter 134
Chapter 135
Chapter 136
Chapter 137
Chapter 138
Chapter 139
Chapter 140
Chapter 141
Chapter 142
Chapter 143
Chapter 144
Chapter 145
Chapter 146
Chapter 147
Chapter 148
Chapter 149
Chapter 150
Chapter 151
Chapter 152
Chapter 153
Chapter 154
Chapter 155
Chapter 156
Chapter 157
Chapter 158
Chapter 159
Chapter 160
Chapter 161
Chapter 162
Chapter 163
Chapter 164
Chapter 165
Chapter 166
Chapter 167
Chapter 168
Chapter 169
Chapter 170
Chapter 171
Chapter 172
Chapter 173
Chapter 174
Chapter 175
Chapter 176
Chapter 177
Chapter 178
Chapter 179
Chapter 180
Chapter 181
Chapter 182
Chapter 183
Chapter 184
Chapter 185
Chapter 186
Chapter 187
Chapter 188
Chapter 189
Chapter 190
Chapter 191
Chapter 192
Chapter 193
Chapter 194
Chapter 195
Chapter 196
Chapter 197
Chapter 198
Chapter 199
Chapter 200
Chapter 201
Chapter 202
Chapter 203
Chapter 204
Chapter 205
Chapter 206
Chapter 207
Chapter 208
Chapter 209
Chapter 210
Chapter 211
Chapter 212
Chapter 213
Chapter 214
Chapter 215
Chapter 216
Chapter 217
Chapter 218
Chapter 219
Chapter 220
Chapter 221
Chapter 222
Chapter 223
Chapter 224
Chapter 225
Chapter 226
Chapter 227
Chapter 228
Chapter 229
Chapter 230
Chapter 231
Chapter 232
Chapter 233
Chapter 234
Chapter 235
Chapter 236
Chapter 237
Chapter 238
Chapter 239
Chapter 240
Chapter 241
Chapter 242
Chapter 243
Chapter 244
Chapter 245
Chapter 246
Chapter 247
Chapter 248
Chapter 249
Chapter 250
Chapter 251
Chapter 252
Chapter 253
Chapter 254
Chapter 255
Chapter 256
Chapter 257
Chapter 258
Chapter 259
Chapter 260
Chapter 261
Chapter 262
Chapter 263
Chapter 264
Chapter 265
Chapter 266
Chapter 267
Chapter 268
Chapter 269
Chapter 270
Chapter 271
Chapter 272
Chapter 273
Chapter 274
Chapter 275
Chapter 276
Chapter 277
Chapter 278
Chapter 279
Chapter 280
Chapter 281 (current chapter)
Chapter 282
Chapter 283
Chapter 284
Chapter 285
Chapter 286
Chapter 287
Chapter 288
Chapter 289
Chapter 290
Chapter 291
Chapter 292
Chapter 293
Chapter 294
Chapter 295
Chapter 296
Chapter 297
Chapter 298
Chapter 299
Chapter 300
Chapter 301
Chapter 302
Chapter 303
Chapter 304
Chapter 305
Chapter 306
Chapter 307
Chapter 308
Chapter 309
Chapter 310
Chapter 311
Chapter 312
Chapter 313
Chapter 314
Chapter 315
Chapter 316
Chapter 317
Chapter 318
Chapter 319
Chapter 320
Chapter 321
Chapter 322
Chapter 323
Chapter 324
Chapter 325
Chapter 326
Chapter 327
Chapter 328
Chapter 329
Chapter 330
Chapter 331
Chapter 332
Chapter 333
Chapter 334
Chapter 335
Chapter 336
Chapter 337
Chapter 338
Chapter 339
Chapter 340
Chapter 341
Chapter 342
Chapter 343
Chapter 344
Chapter 345
Chapter 346
Chapter 347
Chapter 348
Chapter 349
Chapter 350
Chapter 351
Chapter 352
Chapter 353
anuśāsana parva
Chapter 1
Chapter 2
Chapter 3
Chapter 4
Chapter 5
Chapter 6
Chapter 7
Chapter 8
Chapter 9
Chapter 10
Chapter 11
Chapter 12
Chapter 13
Chapter 14
Chapter 15
Chapter 16
Chapter 17
Chapter 18
Chapter 19
Chapter 20
Chapter 21
Chapter 22
Chapter 23
Chapter 24
Chapter 25
Chapter 26
Chapter 27
Chapter 28
Chapter 29
Chapter 30
Chapter 31
Chapter 32
Chapter 33
Chapter 34
Chapter 35
Chapter 36
Chapter 37
Chapter 38
Chapter 39
Chapter 40
Chapter 41
Chapter 42
Chapter 43
Chapter 44
Chapter 45
Chapter 46
Chapter 47
Chapter 48
Chapter 49
Chapter 50
Chapter 51
Chapter 52
Chapter 53
Chapter 54
Chapter 55
Chapter 56
Chapter 57
Chapter 58
Chapter 59
Chapter 60
Chapter 61
Chapter 62
Chapter 63
Chapter 64
Chapter 65
Chapter 66
Chapter 67
Chapter 68
Chapter 69
Chapter 70
Chapter 71
Chapter 72
Chapter 73
Chapter 74
Chapter 75
Chapter 76
Chapter 77
Chapter 78
Chapter 79
Chapter 80
Chapter 81
Chapter 82
Chapter 83
Chapter 84
Chapter 85
Chapter 86
Chapter 87
Chapter 88
Chapter 89
Chapter 90
Chapter 91
Chapter 92
Chapter 93
Chapter 94
Chapter 95
Chapter 96
Chapter 97
Chapter 98
Chapter 99
Chapter 100
Chapter 101
Chapter 102
Chapter 103
Chapter 104
Chapter 105
Chapter 106
Chapter 107
Chapter 108
Chapter 109
Chapter 110
Chapter 111
Chapter 112
Chapter 113
Chapter 114
Chapter 115
Chapter 116
Chapter 117
Chapter 118
Chapter 119
Chapter 120
Chapter 121
Chapter 122
Chapter 123
Chapter 124
Chapter 125
Chapter 126
Chapter 127
Chapter 128
Chapter 129
Chapter 130
Chapter 131
Chapter 132
Chapter 133
Chapter 134
Chapter 135
Chapter 136
Chapter 137
Chapter 138
Chapter 139
Chapter 140
Chapter 141
Chapter 142
Chapter 143
Chapter 144
Chapter 145
Chapter 146
Chapter 147
Chapter 148
Chapter 149
Chapter 150
Chapter 151
Chapter 152
Chapter 153
Chapter 154
aśvamedhika parva
Chapter 1
Chapter 2
Chapter 3
Chapter 4
Chapter 5
Chapter 6
Chapter 7
Chapter 8
Chapter 9
Chapter 10
Chapter 11
Chapter 12
Chapter 13
Chapter 14
Chapter 15
Chapter 16
Chapter 17
Chapter 18
Chapter 19
Chapter 20
Chapter 21
Chapter 22
Chapter 23
Chapter 24
Chapter 25
Chapter 26
Chapter 27
Chapter 28
Chapter 29
Chapter 30
Chapter 31
Chapter 32
Chapter 33
Chapter 34
Chapter 35
Chapter 36
Chapter 37
Chapter 38
Chapter 39
Chapter 40
Chapter 41
Chapter 42
Chapter 43
Chapter 44
Chapter 45
Chapter 46
Chapter 47
Chapter 48
Chapter 49
Chapter 50
Chapter 51
Chapter 52
Chapter 53
Chapter 54
Chapter 55
Chapter 56
Chapter 57
Chapter 58
Chapter 59
Chapter 60
Chapter 61
Chapter 62
Chapter 63
Chapter 64
Chapter 65
Chapter 66
Chapter 67
Chapter 68
Chapter 69
Chapter 70
Chapter 71
Chapter 72
Chapter 73
Chapter 74
Chapter 75
Chapter 76
Chapter 77
Chapter 78
Chapter 79
Chapter 80
Chapter 81
Chapter 82
Chapter 83
Chapter 84
Chapter 85
Chapter 86
Chapter 87
Chapter 88
Chapter 89
Chapter 90
Chapter 91
Chapter 92
Chapter 93
Chapter 94
Chapter 95
Chapter 96
āśramavāsika parva
Chapter 1
Chapter 2
Chapter 3
Chapter 4
Chapter 5
Chapter 6
Chapter 7
Chapter 8
Chapter 9
Chapter 10
Chapter 11
Chapter 12
Chapter 13
Chapter 14
Chapter 15
Chapter 16
Chapter 17
Chapter 18
Chapter 19
Chapter 20
Chapter 21
Chapter 22
Chapter 23
Chapter 24
Chapter 25
Chapter 26
Chapter 27
Chapter 28
Chapter 29
Chapter 30
Chapter 31
Chapter 32
Chapter 33
Chapter 34
Chapter 35
Chapter 36
Chapter 37
Chapter 38
Chapter 39
Chapter 40
Chapter 41
Chapter 42
Chapter 43
Chapter 44
Chapter 45
Chapter 46
Chapter 47