महाभारतः
mahābhārataḥ
-
book-12, chapter-319
भीष्म उवाच ।
गिरिपृष्ठं समारुह्य सुतो व्यासस्य भारत ।
समे देशे विविक्ते च निःशलाक उपाविशत् ॥१॥
गिरिपृष्ठं समारुह्य सुतो व्यासस्य भारत ।
समे देशे विविक्ते च निःशलाक उपाविशत् ॥१॥
1. bhīṣma uvāca ,
giripṛṣṭhaṁ samāruhya suto vyāsasya bhārata ,
same deśe vivikte ca niḥśalāka upāviśat.
giripṛṣṭhaṁ samāruhya suto vyāsasya bhārata ,
same deśe vivikte ca niḥśalāka upāviśat.
1.
bhīṣmaḥ uvāca giripṛṣṭham samāruhya sutaḥ vyāsasya
bhārata same deśe vivikte ca niḥśalākaḥ upāviśat
bhārata same deśe vivikte ca niḥśalākaḥ upāviśat
1.
bhīṣmaḥ uvāca bhārata vyāsasya sutaḥ giripṛṣṭham
samāruhya niḥśalākaḥ same vivikte deśe ca upāviśat
samāruhya niḥśalākaḥ same vivikte deśe ca upāviśat
1.
Bhishma said: "O descendant of Bharata, the son of Vyasa, having ascended a mountain ridge, then sat down in a level, secluded place, being free from obstacles."
धारयामास चात्मानं यथाशास्त्रं महामुनिः ।
पादात्प्रभृति गात्रेषु क्रमेण क्रमयोगवित् ॥२॥
पादात्प्रभृति गात्रेषु क्रमेण क्रमयोगवित् ॥२॥
2. dhārayāmāsa cātmānaṁ yathāśāstraṁ mahāmuniḥ ,
pādātprabhṛti gātreṣu krameṇa kramayogavit.
pādātprabhṛti gātreṣu krameṇa kramayogavit.
2.
dhārayāmāsa ca ātmānam yathāśāstram mahāmuniḥ
pādāt prabhṛti gātreṣu krameṇa kramayogavit
pādāt prabhṛti gātreṣu krameṇa kramayogavit
2.
kramayogavit mahāmuniḥ ca ātmānam yathāśāstram
pādāt prabhṛti krameṇa gātreṣu dhārayāmāsa
pādāt prabhṛti krameṇa gātreṣu dhārayāmāsa
2.
And the great sage (muni), expert in the gradual method of yoga (yoga), concentrated his attention (ātman) upon his limbs, starting from his feet, in a systematic manner according to scriptural injunctions.
ततः स प्राङ्मुखो विद्वानादित्ये नचिरोदिते ।
पाणिपादं समाधाय विनीतवदुपाविशत् ॥३॥
पाणिपादं समाधाय विनीतवदुपाविशत् ॥३॥
3. tataḥ sa prāṅmukho vidvānāditye nacirodite ,
pāṇipādaṁ samādhāya vinītavadupāviśat.
pāṇipādaṁ samādhāya vinītavadupāviśat.
3.
tataḥ sa prāṅmukhaḥ vidvān āditye nacirodite
pāṇipādam samādhāya vinītavat upāviśat
pāṇipādam samādhāya vinītavat upāviśat
3.
tataḥ sa vidvān prāṅmukhaḥ āditye nacirodite
pāṇipādam samādhāya vinītavat upāviśat
pāṇipādam samādhāya vinītavat upāviśat
3.
Then, that wise one (vidvān), facing east, with the sun (āditya) having just risen, humbly sat down, having composed his hands and feet (into a meditative posture).
न तत्र पक्षिसंघातो न शब्दो नापि दर्शनम् ।
यत्र वैयासकिर्धीमान्योक्तुं समुपचक्रमे ॥४॥
यत्र वैयासकिर्धीमान्योक्तुं समुपचक्रमे ॥४॥
4. na tatra pakṣisaṁghāto na śabdo nāpi darśanam ,
yatra vaiyāsakirdhīmānyoktuṁ samupacakrame.
yatra vaiyāsakirdhīmānyoktuṁ samupacakrame.
4.
na tatra pakṣisaṃghātaḥ na śabdaḥ na api darśanam
yatra vaiyāsakiḥ dhīmān yoktum samupacakrame
yatra vaiyāsakiḥ dhīmān yoktum samupacakrame
4.
yatra dhīmān vaiyāsakiḥ yoktum samupacakrame
tatra pakṣisaṃghātaḥ na śabdaḥ na api darśanam na
tatra pakṣisaṃghātaḥ na śabdaḥ na api darśanam na
4.
In that place, there was no flock of birds, no sound, nor any sight, where the wise son of Vyāsa (Śuka) began to practice (yoga).
स ददर्श तदात्मानं सर्वसङ्गविनिःसृतम् ।
प्रजहास ततो हासं शुकः संप्रेक्ष्य भास्करम् ॥५॥
प्रजहास ततो हासं शुकः संप्रेक्ष्य भास्करम् ॥५॥
5. sa dadarśa tadātmānaṁ sarvasaṅgaviniḥsṛtam ,
prajahāsa tato hāsaṁ śukaḥ saṁprekṣya bhāskaram.
prajahāsa tato hāsaṁ śukaḥ saṁprekṣya bhāskaram.
5.
saḥ dadarśa tadā ātmānam sarvasaṅgavinissṛtam
prajahāsa tataḥ hāsam śukaḥ samprekṣya bhāskaram
prajahāsa tataḥ hāsam śukaḥ samprekṣya bhāskaram
5.
tadā saḥ sarvasaṅgavinissṛtam ātmānam dadarśa
tataḥ śukaḥ bhāskaram samprekṣya hāsam prajahāsa
tataḥ śukaḥ bhāskaram samprekṣya hāsam prajahāsa
5.
He then saw himself (his ātman) as being completely free from all attachments. Thereupon, Śuka laughed upon seeing the sun.
स पुनर्योगमास्थाय मोक्षमार्गोपलब्धये ।
महायोगीश्वरो भूत्वा सोऽत्यक्रामद्विहायसम् ॥६॥
महायोगीश्वरो भूत्वा सोऽत्यक्रामद्विहायसम् ॥६॥
6. sa punaryogamāsthāya mokṣamārgopalabdhaye ,
mahāyogīśvaro bhūtvā so'tyakrāmadvihāyasam.
mahāyogīśvaro bhūtvā so'tyakrāmadvihāyasam.
6.
saḥ punar yogam āsthāya mokṣamārgopalabdhaye
mahāyogeśvaraḥ bhūtvā saḥ atyakrāmat vihāyasam
mahāyogeśvaraḥ bhūtvā saḥ atyakrāmat vihāyasam
6.
saḥ punar mokṣamārgopalabdhaye yogam āsthāya
mahāyogeśvaraḥ bhūtvā saḥ vihāyasam atyakrāmat
mahāyogeśvaraḥ bhūtvā saḥ vihāyasam atyakrāmat
6.
Having again practiced (yoga) for the attainment of the path to liberation (mokṣa), and having become a great master of (yoga) (mahāyogeśvara), he transcended the sky.
ततः प्रदक्षिणं कृत्वा देवर्षिं नारदं तदा ।
निवेदयामास तदा स्वं योगं परमर्षये ॥७॥
निवेदयामास तदा स्वं योगं परमर्षये ॥७॥
7. tataḥ pradakṣiṇaṁ kṛtvā devarṣiṁ nāradaṁ tadā ,
nivedayāmāsa tadā svaṁ yogaṁ paramarṣaye.
nivedayāmāsa tadā svaṁ yogaṁ paramarṣaye.
7.
tataḥ pradakṣiṇam kṛtvā devarṣim nāradam tadā
nivedayāmāsa tadā svam yogam paramarṣaye
nivedayāmāsa tadā svam yogam paramarṣaye
7.
tataḥ tadā devarṣim nāradam pradakṣiṇam kṛtvā
tadā svam yogam paramarṣaye nivedayāmāsa
tadā svam yogam paramarṣaye nivedayāmāsa
7.
Then, having circumambulated the divine sage Nārada, he presented his (yoga) to the great sage.
दृष्टो मार्गः प्रवृत्तोऽस्मि स्वस्ति तेऽस्तु तपोधन ।
त्वत्प्रसादाद्गमिष्यामि गतिमिष्टां महाद्युते ॥८॥
त्वत्प्रसादाद्गमिष्यामि गतिमिष्टां महाद्युते ॥८॥
8. dṛṣṭo mārgaḥ pravṛtto'smi svasti te'stu tapodhana ,
tvatprasādādgamiṣyāmi gatimiṣṭāṁ mahādyute.
tvatprasādādgamiṣyāmi gatimiṣṭāṁ mahādyute.
8.
dṛṣṭaḥ mārgaḥ pravṛttaḥ asmi svasti te astu tapodhana
tvat-prasādāt gamiṣyāmi gatim iṣṭām mahādyute
tvat-prasādāt gamiṣyāmi gatim iṣṭām mahādyute
8.
dṛṣṭaḥ mārgaḥ asmi pravṛttaḥ te svasti astu tapodhana
mahādyute tvat-prasādāt iṣṭām gatim gamiṣyāmi
mahādyute tvat-prasādāt iṣṭām gatim gamiṣyāmi
8.
The path has been shown to me, and I have begun. May well-being be with you, O ascetic. By your grace, O greatly radiant one, I shall reach my desired destination.
नारदेनाभ्यनुज्ञातस्ततो द्वैपायनात्मजः ।
अभिवाद्य पुनर्योगमास्थायाकाशमाविशत् ॥९॥
अभिवाद्य पुनर्योगमास्थायाकाशमाविशत् ॥९॥
9. nāradenābhyanujñātastato dvaipāyanātmajaḥ ,
abhivādya punaryogamāsthāyākāśamāviśat.
abhivādya punaryogamāsthāyākāśamāviśat.
9.
nāradena abhyanujñātaḥ tataḥ dvaipāyanātmajaḥ
abhivādya punar yogam āsthāya ākāśam āviśat
abhivādya punar yogam āsthāya ākāśam āviśat
9.
tataḥ nāradena abhyanujñātaḥ dvaipāyanātmajaḥ
abhivādya punar yogam āsthāya ākāśam āviśat
abhivādya punar yogam āsthāya ākāśam āviśat
9.
Then, the son of Dvaipāyana, having been granted permission by Nārada, bowed again and, taking up his spiritual practice (yoga), entered the sky.
कैलासपृष्ठादुत्पत्य स पपात दिवं तदा ।
अन्तरिक्षचरः श्रीमान्व्यासपुत्रः सुनिश्चितः ॥१०॥
अन्तरिक्षचरः श्रीमान्व्यासपुत्रः सुनिश्चितः ॥१०॥
10. kailāsapṛṣṭhādutpatya sa papāta divaṁ tadā ,
antarikṣacaraḥ śrīmānvyāsaputraḥ suniścitaḥ.
antarikṣacaraḥ śrīmānvyāsaputraḥ suniścitaḥ.
10.
kailāsapṛṣṭhāt utpatya saḥ papāta divam tadā
antarikṣacaraḥ śrīmān vyāsaputraḥ suniścitaḥ
antarikṣacaraḥ śrīmān vyāsaputraḥ suniścitaḥ
10.
tada saḥ kailāsapṛṣṭhāt utpatya divam papāta
antarikṣacaraḥ śrīmān vyāsaputraḥ suniścitaḥ (āsi)
antarikṣacaraḥ śrīmān vyāsaputraḥ suniścitaḥ (āsi)
10.
Having sprung up from the summit of Kailāsa, he then soared into the sky. The glorious son of Vyāsa, firmly resolved, moved through the atmosphere.
तमुद्यन्तं द्विजश्रेष्ठं वैनतेयसमद्युतिम् ।
ददृशुः सर्वभूतानि मनोमारुतरंहसम् ॥११॥
ददृशुः सर्वभूतानि मनोमारुतरंहसम् ॥११॥
11. tamudyantaṁ dvijaśreṣṭhaṁ vainateyasamadyutim ,
dadṛśuḥ sarvabhūtāni manomārutaraṁhasam.
dadṛśuḥ sarvabhūtāni manomārutaraṁhasam.
11.
tam udyantam dvijaśreṣṭham vainateyasamadyutim
dadṛśuḥ sarvabhūtāni manomārutarahasam
dadṛśuḥ sarvabhūtāni manomārutarahasam
11.
sarvabhūtāni tam udyantam dvijaśreṣṭham
vainateyasamadyutim manomārutarahasam dadṛśuḥ
vainateyasamadyutim manomārutarahasam dadṛśuḥ
11.
All beings beheld him ascending, that foremost among the twice-born, whose brilliance was equal to Garuḍa's, and whose speed was like that of the mind and the wind.
व्यवसायेन लोकांस्त्रीन्सर्वान्सोऽथ विचिन्तयन् ।
आस्थितो दिव्यमध्वानं पावकार्कसमप्रभः ॥१२॥
आस्थितो दिव्यमध्वानं पावकार्कसमप्रभः ॥१२॥
12. vyavasāyena lokāṁstrīnsarvānso'tha vicintayan ,
āsthito divyamadhvānaṁ pāvakārkasamaprabhaḥ.
āsthito divyamadhvānaṁ pāvakārkasamaprabhaḥ.
12.
vyavasāyena lokān trīn sarvān saḥ atha vicintayan
āsthitaḥ divyam adhvanam pāvakārkasamaprabhaḥ
āsthitaḥ divyam adhvanam pāvakārkasamaprabhaḥ
12.
atha saḥ vyavasāyena sarvān trīn lokān vicintayan
pāvakārkasamaprabhaḥ divyam adhvanam āsthitaḥ
pāvakārkasamaprabhaḥ divyam adhvanam āsthitaḥ
12.
Then, contemplating all three worlds with firm resolve, he ascended the divine path, radiant like fire and the sun.
तमेकमनसं यान्तमव्यग्रमकुतोभयम् ।
ददृशुः सर्वभूतानि जङ्गमानीतराणि च ॥१३॥
ददृशुः सर्वभूतानि जङ्गमानीतराणि च ॥१३॥
13. tamekamanasaṁ yāntamavyagramakutobhayam ,
dadṛśuḥ sarvabhūtāni jaṅgamānītarāṇi ca.
dadṛśuḥ sarvabhūtāni jaṅgamānītarāṇi ca.
13.
tam ekamanasam yāntam avyagram akutobhayam
dadṛśuḥ sarvabhūtāni jaṅgamāni itarāṇi ca
dadṛśuḥ sarvabhūtāni jaṅgamāni itarāṇi ca
13.
sarvabhūtāni jaṅgamāni itarāṇi ca tam
ekamanasam avyagram akutobhayam yāntam dadṛśuḥ
ekamanasam avyagram akutobhayam yāntam dadṛśuḥ
13.
All creatures, both moving and stationary, saw him proceeding, single-minded, undisturbed, and fearless.
यथाशक्ति यथान्यायं पूजयां चक्रिरे तदा ।
पुष्पवर्षैश्च दिव्यैस्तमवचक्रुर्दिवौकसः ॥१४॥
पुष्पवर्षैश्च दिव्यैस्तमवचक्रुर्दिवौकसः ॥१४॥
14. yathāśakti yathānyāyaṁ pūjayāṁ cakrire tadā ,
puṣpavarṣaiśca divyaistamavacakrurdivaukasaḥ.
puṣpavarṣaiśca divyaistamavacakrurdivaukasaḥ.
14.
yathāśakti yathānyāyam pūjayām cakrire tadā
puṣpavarṣaiḥ ca divyaiḥ tam avacakruḥ divaukasaḥ
puṣpavarṣaiḥ ca divyaiḥ tam avacakruḥ divaukasaḥ
14.
tadā divaukasaḥ yathāśakti yathānyāyam pūjayām
cakrire ca divyaiḥ puṣpavarṣaiḥ tam avacakruḥ
cakrire ca divyaiḥ puṣpavarṣaiḥ tam avacakruḥ
14.
Then, the celestial beings (divaukasaḥ) honored him according to their capacity and suitably, showering him with divine flowers.
तं दृष्ट्वा विस्मिताः सर्वे गन्धर्वाप्सरसां गणाः ।
ऋषयश्चैव संसिद्धाः परं विस्मयमागताः ॥१५॥
ऋषयश्चैव संसिद्धाः परं विस्मयमागताः ॥१५॥
15. taṁ dṛṣṭvā vismitāḥ sarve gandharvāpsarasāṁ gaṇāḥ ,
ṛṣayaścaiva saṁsiddhāḥ paraṁ vismayamāgatāḥ.
ṛṣayaścaiva saṁsiddhāḥ paraṁ vismayamāgatāḥ.
15.
tam dṛṣṭvā vismitāḥ sarve gandharvāpsarasām gaṇāḥ
ṛṣayaḥ ca eva saṁsiddhāḥ param vismayam āgatāḥ
ṛṣayaḥ ca eva saṁsiddhāḥ param vismayam āgatāḥ
15.
tam dṛṣṭvā sarve gandharvāpsarasām gaṇāḥ ca eva
saṁsiddhāḥ ṛṣayaḥ vismitāḥ param vismayam āgatāḥ
saṁsiddhāḥ ṛṣayaḥ vismitāḥ param vismayam āgatāḥ
15.
After seeing him, all the throngs of Gandharvas and Apsaras, as well as the perfected sages, were filled with extreme astonishment.
अन्तरिक्षचरः कोऽयं तपसा सिद्धिमागतः ।
अधःकायोर्ध्ववक्त्रश्च नेत्रैः समभिवाह्यते ॥१६॥
अधःकायोर्ध्ववक्त्रश्च नेत्रैः समभिवाह्यते ॥१६॥
16. antarikṣacaraḥ ko'yaṁ tapasā siddhimāgataḥ ,
adhaḥkāyordhvavaktraśca netraiḥ samabhivāhyate.
adhaḥkāyordhvavaktraśca netraiḥ samabhivāhyate.
16.
antarīkṣacaraḥ kaḥ ayam tapasā siddhim āgataḥ
adhaḥkāyaḥ ūrdhvavaktraḥ ca netraiḥ samabhivāhyate
adhaḥkāyaḥ ūrdhvavaktraḥ ca netraiḥ samabhivāhyate
16.
ayam antarīkṣacaraḥ kaḥ tapasā siddhim āgataḥ
adhaḥkāyaḥ ūrdhvavaktraḥ ca netraiḥ samabhivāhyate
adhaḥkāyaḥ ūrdhvavaktraḥ ca netraiḥ samabhivāhyate
16.
Who is this being moving in the sky, who has attained spiritual power (siddhi) through asceticism (tapas)? His lower body is invisible, his face is upturned, and he is borne along by his eyes.
ततः परमधीरात्मा त्रिषु लोकेषु विश्रुतः ।
भास्करं समुदीक्षन्स प्राङ्मुखो वाग्यतोऽगमत् ।
शब्देनाकाशमखिलं पूरयन्निव सर्वतः ॥१७॥
भास्करं समुदीक्षन्स प्राङ्मुखो वाग्यतोऽगमत् ।
शब्देनाकाशमखिलं पूरयन्निव सर्वतः ॥१७॥
17. tataḥ paramadhīrātmā triṣu lokeṣu viśrutaḥ ,
bhāskaraṁ samudīkṣansa prāṅmukho vāgyato'gamat ,
śabdenākāśamakhilaṁ pūrayanniva sarvataḥ.
bhāskaraṁ samudīkṣansa prāṅmukho vāgyato'gamat ,
śabdenākāśamakhilaṁ pūrayanniva sarvataḥ.
17.
tataḥ paramadhīrātmā triṣu lokeṣu
viśrutaḥ bhāskaram samudīkṣan saḥ
prāṅmukhaḥ vāgyataḥ agamat śabdena
ākāśam akhilam pūrayan iva sarvataḥ
viśrutaḥ bhāskaram samudīkṣan saḥ
prāṅmukhaḥ vāgyataḥ agamat śabdena
ākāśam akhilam pūrayan iva sarvataḥ
17.
tataḥ triṣu lokeṣu viśrutaḥ
paramadhīrātmā saḥ prāṅmukhaḥ vāgyataḥ
bhāskaram samudīkṣan akhilam ākāśam
śabdena sarvataḥ pūrayan iva agamat
paramadhīrātmā saḥ prāṅmukhaḥ vāgyataḥ
bhāskaram samudīkṣan akhilam ākāśam
śabdena sarvataḥ pūrayan iva agamat
17.
Then, that supremely resolute being, renowned in the three worlds, proceeded (agamat) with his face turned towards the east and his speech controlled, gazing intently at the sun (Bhāskara), as if filling the entire sky with his sound from all directions.
तमापतन्तं सहसा दृष्ट्वा सर्वाप्सरोगणाः ।
संभ्रान्तमनसो राजन्नासन्परमविस्मिताः ।
पञ्चचूडाप्रभृतयो भृशमुत्फुल्ललोचनाः ॥१८॥
संभ्रान्तमनसो राजन्नासन्परमविस्मिताः ।
पञ्चचूडाप्रभृतयो भृशमुत्फुल्ललोचनाः ॥१८॥
18. tamāpatantaṁ sahasā dṛṣṭvā sarvāpsarogaṇāḥ ,
saṁbhrāntamanaso rājannāsanparamavismitāḥ ,
pañcacūḍāprabhṛtayo bhṛśamutphullalocanāḥ.
saṁbhrāntamanaso rājannāsanparamavismitāḥ ,
pañcacūḍāprabhṛtayo bhṛśamutphullalocanāḥ.
18.
tam āpatantam sahasā dṛṣṭvā
sarvāpsarogaṇāḥ sambhrāntamanasaḥ
rājan āsan paramavismitāḥ
pañcacūḍāprabhṛtayaḥ bhṛśam utphullalocanāḥ
sarvāpsarogaṇāḥ sambhrāntamanasaḥ
rājan āsan paramavismitāḥ
pañcacūḍāprabhṛtayaḥ bhṛśam utphullalocanāḥ
18.
rājan,
sahasā tam āpatantam dṛṣṭvā sarvāpsarogaṇāḥ sambhrāntamanasaḥ paramavismitāḥ āsan pañcacūḍāprabhṛtayaḥ bhṛśam utphullalocanāḥ
sahasā tam āpatantam dṛṣṭvā sarvāpsarogaṇāḥ sambhrāntamanasaḥ paramavismitāḥ āsan pañcacūḍāprabhṛtayaḥ bhṛśam utphullalocanāḥ
18.
O King, seeing him suddenly approaching, all the hosts of celestial nymphs (apsarogaṇāḥ), with agitated minds, became utterly astonished. Those like Pañcacūḍā and others had their eyes greatly wide open.
दैवतं कतमं ह्येतदुत्तमां गतिमास्थितम् ।
सुनिश्चितमिहायाति विमुक्तमिव निःस्पृहम् ॥१९॥
सुनिश्चितमिहायाति विमुक्तमिव निःस्पृहम् ॥१९॥
19. daivataṁ katamaṁ hyetaduttamāṁ gatimāsthitam ,
suniścitamihāyāti vimuktamiva niḥspṛham.
suniścitamihāyāti vimuktamiva niḥspṛham.
19.
daivatam katamam hi etat uttamām gatim āsthitam
suniścitam iha āyāti vimuktam iva niḥspṛham
suniścitam iha āyāti vimuktam iva niḥspṛham
19.
hi etat katamam daivatam uttamām gatim āsthitam
suniścitam vimuktam iva niḥspṛham iha āyāti
suniścitam vimuktam iva niḥspṛham iha āyāti
19.
Which deity (daivatam) is this, who has attained the highest state (gati)? He comes here with firm resolve, like one liberated (vimukta) and free from desire.
ततः समतिचक्राम मलयं नाम पर्वतम् ।
उर्वशी पूर्वचित्तिश्च यं नित्यमुपसेवते ।
ते स्म ब्रह्मर्षिपुत्रस्य विस्मयं ययतुः परम् ॥२०॥
उर्वशी पूर्वचित्तिश्च यं नित्यमुपसेवते ।
ते स्म ब्रह्मर्षिपुत्रस्य विस्मयं ययतुः परम् ॥२०॥
20. tataḥ samaticakrāma malayaṁ nāma parvatam ,
urvaśī pūrvacittiśca yaṁ nityamupasevate ,
te sma brahmarṣiputrasya vismayaṁ yayatuḥ param.
urvaśī pūrvacittiśca yaṁ nityamupasevate ,
te sma brahmarṣiputrasya vismayaṁ yayatuḥ param.
20.
tataḥ samaticakrāma malayam nāma
parvatam urvaśī pūrvacittiḥ ca yam
nityam upasevate te sma
brahmarṣiputrasya vismayam yayatuḥ param
parvatam urvaśī pūrvacittiḥ ca yam
nityam upasevate te sma
brahmarṣiputrasya vismayam yayatuḥ param
20.
tataḥ malayam nāma parvatam
samaticakrāma yam urvaśī pūrvacittiḥ ca
nityam upasevate te sma
brahmarṣiputrasya param vismayam yayatuḥ
samaticakrāma yam urvaśī pūrvacittiḥ ca
nityam upasevate te sma
brahmarṣiputrasya param vismayam yayatuḥ
20.
Then he completely crossed over the mountain named Malaya, which Urvaśī and Pūrvacitti always frequent. They (Urvaśī and Pūrvacitti) were greatly astonished by the son of the brahmin sage.
अहो बुद्धिसमाधानं वेदाभ्यासरते द्विजे ।
अचिरेणैव कालेन नभश्चरति चन्द्रवत् ।
पितृशुश्रूषया सिद्धिं संप्राप्तोऽयमनुत्तमाम् ॥२१॥
अचिरेणैव कालेन नभश्चरति चन्द्रवत् ।
पितृशुश्रूषया सिद्धिं संप्राप्तोऽयमनुत्तमाम् ॥२१॥
21. aho buddhisamādhānaṁ vedābhyāsarate dvije ,
acireṇaiva kālena nabhaścarati candravat ,
pitṛśuśrūṣayā siddhiṁ saṁprāpto'yamanuttamām.
acireṇaiva kālena nabhaścarati candravat ,
pitṛśuśrūṣayā siddhiṁ saṁprāpto'yamanuttamām.
21.
aho buddhisamādhānam vedābhyāsarate
dvije acireṇa eva kālena nabhaḥ
carati candravat pitṛśuśrūṣayā
siddhim samprāptaḥ ayam anuttamām
dvije acireṇa eva kālena nabhaḥ
carati candravat pitṛśuśrūṣayā
siddhim samprāptaḥ ayam anuttamām
21.
aho vedābhyāsarate dvije buddhisamādhānam
acireṇa eva kālena candravat
nabhaḥ carati ayam pitṛśuśrūṣayā
anuttamām siddhim samprāptaḥ
acireṇa eva kālena candravat
nabhaḥ carati ayam pitṛśuśrūṣayā
anuttamām siddhim samprāptaḥ
21.
Oh, what mental concentration in this twice-born (dvija) individual, who is devoted to Vedic study! In a very short time, he moves through the sky like the moon. This one has attained supreme perfection (siddhi) through his service to his father.
पितृभक्तो दृढतपाः पितुः सुदयितः सुतः ।
अनन्यमनसा तेन कथं पित्रा विवर्जितः ॥२२॥
अनन्यमनसा तेन कथं पित्रा विवर्जितः ॥२२॥
22. pitṛbhakto dṛḍhatapāḥ pituḥ sudayitaḥ sutaḥ ,
ananyamanasā tena kathaṁ pitrā vivarjitaḥ.
ananyamanasā tena kathaṁ pitrā vivarjitaḥ.
22.
pitṛbhaktaḥ dṛḍhatapāḥ pituḥ sudayitaḥ sutaḥ
ananyamanasā tena katham pitrā vivarjitaḥ
ananyamanasā tena katham pitrā vivarjitaḥ
22.
pitṛbhaktaḥ dṛḍhatapāḥ pituḥ sudayitaḥ sutaḥ
tena ananyamanasā pitrā katham vivarjitaḥ
tena ananyamanasā pitrā katham vivarjitaḥ
22.
A son devoted to his father, of firm asceticism (tapas), and very dear to his father – how could he have been abandoned by his father, despite his unwavering devotion?
उर्वश्या वचनं श्रुत्वा शुकः परमधर्मवित् ।
उदैक्षत दिशः सर्वा वचने गतमानसः ॥२३॥
उदैक्षत दिशः सर्वा वचने गतमानसः ॥२३॥
23. urvaśyā vacanaṁ śrutvā śukaḥ paramadharmavit ,
udaikṣata diśaḥ sarvā vacane gatamānasaḥ.
udaikṣata diśaḥ sarvā vacane gatamānasaḥ.
23.
urvaśyā vacanam śrutvā śukaḥ paramadharmavit
udaikṣata diśaḥ sarvāḥ vacane gatamanasaḥ
udaikṣata diśaḥ sarvāḥ vacane gatamanasaḥ
23.
urvaśyā vacanam śrutvā paramadharmavit śukaḥ
vacane gatamanasaḥ sarvāḥ diśaḥ udaikṣata
vacane gatamanasaḥ sarvāḥ diśaḥ udaikṣata
23.
Having heard Urvaśī's words, Śuka, a knower of the supreme natural law (dharma), looked up in all directions, his mind absorbed in her statement.
सोऽन्तरिक्षं महीं चैव सशैलवनकाननाम् ।
आलोकयामास तदा सरांसि सरितस्तथा ॥२४॥
आलोकयामास तदा सरांसि सरितस्तथा ॥२४॥
24. so'ntarikṣaṁ mahīṁ caiva saśailavanakānanām ,
ālokayāmāsa tadā sarāṁsi saritastathā.
ālokayāmāsa tadā sarāṁsi saritastathā.
24.
saḥ antarikṣam mahīm ca eva saśailavanakānanām
ālokayāmāsa tadā sarāṃsi saritaḥ tathā
ālokayāmāsa tadā sarāṃsi saritaḥ tathā
24.
tadā saḥ saśailavanakānanām mahīm ca antarikṣam
sarāṃsi tathā saritaḥ eva ālokayāmāsa
sarāṃsi tathā saritaḥ eva ālokayāmāsa
24.
Then he surveyed the sky, the earth with its mountains, forests, and groves, as well as the lakes and rivers.
ततो द्वैपायनसुतं बहुमानपुरःसरम् ।
कृताञ्जलिपुटाः सर्वा निरीक्षन्ते स्म देवताः ॥२५॥
कृताञ्जलिपुटाः सर्वा निरीक्षन्ते स्म देवताः ॥२५॥
25. tato dvaipāyanasutaṁ bahumānapuraḥsaram ,
kṛtāñjalipuṭāḥ sarvā nirīkṣante sma devatāḥ.
kṛtāñjalipuṭāḥ sarvā nirīkṣante sma devatāḥ.
25.
tataḥ dvaipāyanasutam bahumānapuraḥsaram
kṛtāñjalipuṭāḥ sarvāḥ nirīkṣante sma devatāḥ
kṛtāñjalipuṭāḥ sarvāḥ nirīkṣante sma devatāḥ
25.
tataḥ sarvāḥ devatāḥ kṛtāñjalipuṭāḥ
bahumānapuraḥsaram dvaipāyanasutam nirīkṣante sma
bahumānapuraḥsaram dvaipāyanasutam nirīkṣante sma
25.
Then, all the deities, with folded hands, respectfully looked at Dvaipāyana's son.
अब्रवीत्तास्तदा वाक्यं शुकः परमधर्मवित् ।
पिता यद्यनुगच्छेन्मां क्रोशमानः शुकेति वै ॥२६॥
पिता यद्यनुगच्छेन्मां क्रोशमानः शुकेति वै ॥२६॥
26. abravīttāstadā vākyaṁ śukaḥ paramadharmavit ,
pitā yadyanugacchenmāṁ krośamānaḥ śuketi vai.
pitā yadyanugacchenmāṁ krośamānaḥ śuketi vai.
26.
abravīt tāḥ tadā vākyam śukaḥ paramadharmavit
pitā yadi anugacchet mām krośamānaḥ śuka iti vai
pitā yadi anugacchet mām krośamānaḥ śuka iti vai
26.
tadā paramadharmavit śukaḥ tāḥ vākyam abravīt:
"yadi pitā vai krośamānaḥ 'śuka' iti mām anugacchet"
"yadi pitā vai krośamānaḥ 'śuka' iti mām anugacchet"
26.
Then Śuka, the knower of the supreme natural law (dharma), spoke this statement to them: 'If my father follows me, indeed calling out "Śuka!"'
ततः प्रतिवचो देयं सर्वैरेव समाहितैः ।
एतन्मे स्नेहतः सर्वे वचनं कर्तुमर्हथ ॥२७॥
एतन्मे स्नेहतः सर्वे वचनं कर्तुमर्हथ ॥२७॥
27. tataḥ prativaco deyaṁ sarvaireva samāhitaiḥ ,
etanme snehataḥ sarve vacanaṁ kartumarhatha.
etanme snehataḥ sarve vacanaṁ kartumarhatha.
27.
tataḥ prativacaḥ deyam sarvaiḥ eva samāhitaiḥ
etat me snehatas sarve vacanam kartum arhatha
etat me snehatas sarve vacanam kartum arhatha
27.
tataḥ prativacaḥ sarvaiḥ eva samāhitaiḥ deyam.
sarve me snehatas etat vacanam kartum arhatha
sarve me snehatas etat vacanam kartum arhatha
27.
Therefore, an answer should be given by all of you with full attention. Out of affection for me, all of you should fulfill this request.
शुकस्य वचनं श्रुत्वा दिशः सवनकाननाः ।
समुद्राः सरितः शैलाः प्रत्यूचुस्तं समन्ततः ॥२८॥
समुद्राः सरितः शैलाः प्रत्यूचुस्तं समन्ततः ॥२८॥
28. śukasya vacanaṁ śrutvā diśaḥ savanakānanāḥ ,
samudrāḥ saritaḥ śailāḥ pratyūcustaṁ samantataḥ.
samudrāḥ saritaḥ śailāḥ pratyūcustaṁ samantataḥ.
28.
śukasya vacanam śrutvā diśaḥ savanakānanāḥ
samudrāḥ saritaḥ śailāḥ pratyūcuḥ tam samantataḥ
samudrāḥ saritaḥ śailāḥ pratyūcuḥ tam samantataḥ
28.
śukasya vacanam śrutvā savanakānanāḥ diśaḥ
samudrāḥ saritaḥ śailāḥ tam samantataḥ pratyūcuḥ
samudrāḥ saritaḥ śailāḥ tam samantataḥ pratyūcuḥ
28.
Hearing the words of Śuka, the directions with their forests and groves, the oceans, rivers, and mountains all replied to him from every side.
यथाज्ञापयसे विप्र बाढमेवं भविष्यति ।
ऋषेर्व्याहरतो वाक्यं प्रतिवक्ष्यामहे वयम् ॥२९॥
ऋषेर्व्याहरतो वाक्यं प्रतिवक्ष्यामहे वयम् ॥२९॥
29. yathājñāpayase vipra bāḍhamevaṁ bhaviṣyati ,
ṛṣervyāharato vākyaṁ prativakṣyāmahe vayam.
ṛṣervyāharato vākyaṁ prativakṣyāmahe vayam.
29.
yathā jñāpayase vipra bāḍham evam bhaviṣyati
ṛṣeḥ vyāharataḥ vākyam prativakṣyāmahe vayam
ṛṣeḥ vyāharataḥ vākyam prativakṣyāmahe vayam
29.
vipra yathā jñāpayase,
bāḍham evam bhaviṣyati.
vayam ṛṣeḥ vyāharataḥ vākyam prativakṣyāmahe.
bāḍham evam bhaviṣyati.
vayam ṛṣeḥ vyāharataḥ vākyam prativakṣyāmahe.
29.
"As you command, O brahmin (vipra), so it shall certainly be. We will repeat/reply to the words spoken by the sage."
Links to all chapters:
ādi parva
Chapter 1
Chapter 2
Chapter 3
Chapter 4
Chapter 5
Chapter 6
Chapter 7
Chapter 8
Chapter 9
Chapter 10
Chapter 11
Chapter 12
Chapter 13
Chapter 14
Chapter 15
Chapter 16
Chapter 17
Chapter 18
Chapter 19
Chapter 20
Chapter 21
Chapter 22
Chapter 23
Chapter 24
Chapter 25
Chapter 26
Chapter 27
Chapter 28
Chapter 29
Chapter 30
Chapter 31
Chapter 32
Chapter 33
Chapter 34
Chapter 35
Chapter 36
Chapter 37
Chapter 38
Chapter 39
Chapter 40
Chapter 41
Chapter 42
Chapter 43
Chapter 44
Chapter 45
Chapter 46
Chapter 47
Chapter 48
Chapter 49
Chapter 50
Chapter 51
Chapter 52
Chapter 53
Chapter 54
Chapter 55
Chapter 56
Chapter 57
Chapter 58
Chapter 59
Chapter 60
Chapter 61
Chapter 62
Chapter 63
Chapter 64
Chapter 65
Chapter 66
Chapter 67
Chapter 68
Chapter 69
Chapter 70
Chapter 71
Chapter 72
Chapter 73
Chapter 74
Chapter 75
Chapter 76
Chapter 77
Chapter 78
Chapter 79
Chapter 80
Chapter 81
Chapter 82
Chapter 83
Chapter 84
Chapter 85
Chapter 86
Chapter 87
Chapter 88
Chapter 89
Chapter 90
Chapter 91
Chapter 92
Chapter 93
Chapter 94
Chapter 95
Chapter 96
Chapter 97
Chapter 98
Chapter 99
Chapter 100
Chapter 101
Chapter 102
Chapter 103
Chapter 104
Chapter 105
Chapter 106
Chapter 107
Chapter 108
Chapter 109
Chapter 110
Chapter 111
Chapter 112
Chapter 113
Chapter 114
Chapter 115
Chapter 116
Chapter 117
Chapter 118
Chapter 119
Chapter 120
Chapter 121
Chapter 122
Chapter 123
Chapter 124
Chapter 125
Chapter 126
Chapter 127
Chapter 128
Chapter 129
Chapter 130
Chapter 131
Chapter 132
Chapter 133
Chapter 134
Chapter 135
Chapter 136
Chapter 137
Chapter 138
Chapter 139
Chapter 140
Chapter 141
Chapter 142
Chapter 143
Chapter 144
Chapter 145
Chapter 146
Chapter 147
Chapter 148
Chapter 149
Chapter 150
Chapter 151
Chapter 152
Chapter 153
Chapter 154
Chapter 155
Chapter 156
Chapter 157
Chapter 158
Chapter 159
Chapter 160
Chapter 161
Chapter 162
Chapter 163
Chapter 164
Chapter 165
Chapter 166
Chapter 167
Chapter 168
Chapter 169
Chapter 170
Chapter 171
Chapter 172
Chapter 173
Chapter 174
Chapter 175
Chapter 176
Chapter 177
Chapter 178
Chapter 179
Chapter 180
Chapter 181
Chapter 182
Chapter 183
Chapter 184
Chapter 185
Chapter 186
Chapter 187
Chapter 188
Chapter 189
Chapter 190
Chapter 191
Chapter 192
Chapter 193
Chapter 194
Chapter 195
Chapter 196
Chapter 197
Chapter 198
Chapter 199
Chapter 200
Chapter 201
Chapter 202
Chapter 203
Chapter 204
Chapter 205
Chapter 206
Chapter 207
Chapter 208
Chapter 209
Chapter 210
Chapter 211
Chapter 212
Chapter 213
Chapter 214
Chapter 215
Chapter 216
Chapter 217
Chapter 218
Chapter 219
Chapter 220
Chapter 221
Chapter 222
Chapter 223
Chapter 224
Chapter 225
sabhā parva
Chapter 1
Chapter 2
Chapter 3
Chapter 4
Chapter 5
Chapter 6
Chapter 7
Chapter 8
Chapter 9
Chapter 10
Chapter 11
Chapter 12
Chapter 13
Chapter 14
Chapter 15
Chapter 16
Chapter 17
Chapter 18
Chapter 19
Chapter 20
Chapter 21
Chapter 22
Chapter 23
Chapter 24
Chapter 25
Chapter 26
Chapter 27
Chapter 28
Chapter 29
Chapter 30
Chapter 31
Chapter 32
Chapter 33
Chapter 34
Chapter 35
Chapter 36
Chapter 37
Chapter 38
Chapter 39
Chapter 40
Chapter 41
Chapter 42
Chapter 43
Chapter 44
Chapter 45
Chapter 46
Chapter 47
Chapter 48
Chapter 49
Chapter 50
Chapter 51
Chapter 52
Chapter 53
Chapter 54
Chapter 55
Chapter 56
Chapter 57
Chapter 58
Chapter 59
Chapter 60
Chapter 61
Chapter 62
Chapter 63
Chapter 64
Chapter 65
Chapter 66
Chapter 67
Chapter 68
Chapter 69
Chapter 70
Chapter 71
Chapter 72
vana parva
Chapter 1
Chapter 2
Chapter 3
Chapter 4
Chapter 5
Chapter 6
Chapter 7
Chapter 8
Chapter 9
Chapter 10
Chapter 11
Chapter 12
Chapter 13
Chapter 14
Chapter 15
Chapter 16
Chapter 17
Chapter 18
Chapter 19
Chapter 20
Chapter 21
Chapter 22
Chapter 23
Chapter 24
Chapter 25
Chapter 26
Chapter 27
Chapter 28
Chapter 29
Chapter 30
Chapter 31
Chapter 32
Chapter 33
Chapter 34
Chapter 35
Chapter 36
Chapter 37
Chapter 38
Chapter 39
Chapter 40
Chapter 41
Chapter 42
Chapter 43
Chapter 44
Chapter 45
Chapter 46
Chapter 47
Chapter 48
Chapter 49
Chapter 50
Chapter 51
Chapter 52
Chapter 53
Chapter 54
Chapter 55
Chapter 56
Chapter 57
Chapter 58
Chapter 59
Chapter 60
Chapter 61
Chapter 62
Chapter 63
Chapter 64
Chapter 65
Chapter 66
Chapter 67
Chapter 68
Chapter 69
Chapter 70
Chapter 71
Chapter 72
Chapter 73
Chapter 74
Chapter 75
Chapter 76
Chapter 77
Chapter 78
Chapter 79
Chapter 80
Chapter 81
Chapter 82
Chapter 83
Chapter 84
Chapter 85
Chapter 86
Chapter 87
Chapter 88
Chapter 89
Chapter 90
Chapter 91
Chapter 92
Chapter 93
Chapter 94
Chapter 95
Chapter 96
Chapter 97
Chapter 98
Chapter 99
Chapter 100
Chapter 101
Chapter 102
Chapter 103
Chapter 104
Chapter 105
Chapter 106
Chapter 107
Chapter 108
Chapter 109
Chapter 110
Chapter 111
Chapter 112
Chapter 113
Chapter 114
Chapter 115
Chapter 116
Chapter 117
Chapter 118
Chapter 119
Chapter 120
Chapter 121
Chapter 122
Chapter 123
Chapter 124
Chapter 125
Chapter 126
Chapter 127
Chapter 128
Chapter 129
Chapter 130
Chapter 131
Chapter 132
Chapter 133
Chapter 134
Chapter 135
Chapter 136
Chapter 137
Chapter 138
Chapter 139
Chapter 140
Chapter 141
Chapter 142
Chapter 143
Chapter 144
Chapter 145
Chapter 146
Chapter 147
Chapter 148
Chapter 149
Chapter 150
Chapter 151
Chapter 152
Chapter 153
Chapter 154
Chapter 155
Chapter 156
Chapter 157
Chapter 158
Chapter 159
Chapter 160
Chapter 161
Chapter 162
Chapter 163
Chapter 164
Chapter 165
Chapter 166
Chapter 167
Chapter 168
Chapter 169
Chapter 170
Chapter 171
Chapter 172
Chapter 173
Chapter 174
Chapter 175
Chapter 176
Chapter 177
Chapter 178
Chapter 179
Chapter 180
Chapter 181
Chapter 182
Chapter 183
Chapter 184
Chapter 185
Chapter 186
Chapter 187
Chapter 188
Chapter 189
Chapter 190
Chapter 191
Chapter 192
Chapter 193
Chapter 194
Chapter 195
Chapter 196
Chapter 197
Chapter 198
Chapter 199
Chapter 200
Chapter 201
Chapter 202
Chapter 203
Chapter 204
Chapter 205
Chapter 206
Chapter 207
Chapter 208
Chapter 209
Chapter 210
Chapter 211
Chapter 212
Chapter 213
Chapter 214
Chapter 215
Chapter 216
Chapter 217
Chapter 218
Chapter 219
Chapter 220
Chapter 221
Chapter 222
Chapter 223
Chapter 224
Chapter 225
Chapter 226
Chapter 227
Chapter 228
Chapter 229
Chapter 230
Chapter 231
Chapter 232
Chapter 233
Chapter 234
Chapter 235
Chapter 236
Chapter 237
Chapter 238
Chapter 239
Chapter 240
Chapter 241
Chapter 242
Chapter 243
Chapter 244
Chapter 245
Chapter 246
Chapter 247
Chapter 248
Chapter 249
Chapter 250
Chapter 251
Chapter 252
Chapter 253
Chapter 254
Chapter 255
Chapter 256
Chapter 257
Chapter 258
Chapter 259
Chapter 260
Chapter 261
Chapter 262
Chapter 263
Chapter 264
Chapter 265
Chapter 266
Chapter 267
Chapter 268
Chapter 269
Chapter 270
Chapter 271
Chapter 272
Chapter 273
Chapter 274
Chapter 275
Chapter 276
Chapter 277
Chapter 278
Chapter 279
Chapter 280
Chapter 281
Chapter 282
Chapter 283
Chapter 284
Chapter 285
Chapter 286
Chapter 287
Chapter 288
Chapter 289
Chapter 290
Chapter 291
Chapter 292
Chapter 293
Chapter 294
Chapter 295
Chapter 296
Chapter 297
Chapter 298
Chapter 299
virāṭa parva
Chapter 1
Chapter 2
Chapter 3
Chapter 4
Chapter 5
Chapter 6
Chapter 7
Chapter 8
Chapter 9
Chapter 10
Chapter 11
Chapter 12
Chapter 13
Chapter 14
Chapter 15
Chapter 16
Chapter 17
Chapter 18
Chapter 19
Chapter 20
Chapter 21
Chapter 22
Chapter 23
Chapter 24
Chapter 25
Chapter 26
Chapter 27
Chapter 28
Chapter 29
Chapter 30
Chapter 31
Chapter 32
Chapter 33
Chapter 34
Chapter 35
Chapter 36
Chapter 37
Chapter 38
Chapter 39
Chapter 40
Chapter 41
Chapter 42
Chapter 43
Chapter 44
Chapter 45
Chapter 46
Chapter 47
Chapter 48
Chapter 49
Chapter 50
Chapter 51
Chapter 52
Chapter 53
Chapter 54
Chapter 55
Chapter 56
Chapter 57
Chapter 58
Chapter 59
Chapter 60
Chapter 61
Chapter 62
Chapter 63
Chapter 64
Chapter 65
Chapter 66
Chapter 67
udyoga parva
Chapter 1
Chapter 2
Chapter 3
Chapter 4
Chapter 5
Chapter 6
Chapter 7
Chapter 8
Chapter 9
Chapter 10
Chapter 11
Chapter 12
Chapter 13
Chapter 14
Chapter 15
Chapter 16
Chapter 17
Chapter 18
Chapter 19
Chapter 20
Chapter 21
Chapter 22
Chapter 23
Chapter 24
Chapter 25
Chapter 26
Chapter 27
Chapter 28
Chapter 29
Chapter 30
Chapter 31
Chapter 32
Chapter 33
Chapter 34
Chapter 35
Chapter 36
Chapter 37
Chapter 38
Chapter 39
Chapter 40
Chapter 41
Chapter 42
Chapter 43
Chapter 44
Chapter 45
Chapter 46
Chapter 47
Chapter 48
Chapter 49
Chapter 50
Chapter 51
Chapter 52
Chapter 53
Chapter 54
Chapter 55
Chapter 56
Chapter 57
Chapter 58
Chapter 59
Chapter 60
Chapter 61
Chapter 62
Chapter 63
Chapter 64
Chapter 65
Chapter 66
Chapter 67
Chapter 68
Chapter 69
Chapter 70
Chapter 71
Chapter 72
Chapter 73
Chapter 74
Chapter 75
Chapter 76
Chapter 77
Chapter 78
Chapter 79
Chapter 80
Chapter 81
Chapter 82
Chapter 83
Chapter 84
Chapter 85
Chapter 86
Chapter 87
Chapter 88
Chapter 89
Chapter 90
Chapter 91
Chapter 92
Chapter 93
Chapter 94
Chapter 95
Chapter 96
Chapter 97
Chapter 98
Chapter 99
Chapter 100
Chapter 101
Chapter 102
Chapter 103
Chapter 104
Chapter 105
Chapter 106
Chapter 107
Chapter 108
Chapter 109
Chapter 110
Chapter 111
Chapter 112
Chapter 113
Chapter 114
Chapter 115
Chapter 116
Chapter 117
Chapter 118
Chapter 119
Chapter 120
Chapter 121
Chapter 122
Chapter 123
Chapter 124
Chapter 125
Chapter 126
Chapter 127
Chapter 128
Chapter 129
Chapter 130
Chapter 131
Chapter 132
Chapter 133
Chapter 134
Chapter 135
Chapter 136
Chapter 137
Chapter 138
Chapter 139
Chapter 140
Chapter 141
Chapter 142
Chapter 143
Chapter 144
Chapter 145
Chapter 146
Chapter 147
Chapter 148
Chapter 149
Chapter 150
Chapter 151
Chapter 152
Chapter 153
Chapter 154
Chapter 155
Chapter 156
Chapter 157
Chapter 158
Chapter 159
Chapter 160
Chapter 161
Chapter 162
Chapter 163
Chapter 164
Chapter 165
Chapter 166
Chapter 167
Chapter 168
Chapter 169
Chapter 170
Chapter 171
Chapter 172
Chapter 173
Chapter 174
Chapter 175
Chapter 176
Chapter 177
Chapter 178
Chapter 179
Chapter 180
Chapter 181
Chapter 182
Chapter 183
Chapter 184
Chapter 185
Chapter 186
Chapter 187
Chapter 188
Chapter 189
Chapter 190
Chapter 191
Chapter 192
Chapter 193
Chapter 194
Chapter 195
Chapter 196
Chapter 197
bhīṣma parva
Chapter 1
Chapter 2
Chapter 3
Chapter 4
Chapter 5
Chapter 6
Chapter 7
Chapter 8
Chapter 9
Chapter 10
Chapter 11
Chapter 12
Chapter 13
Chapter 14
Chapter 15
Chapter 16
Chapter 17
Chapter 18
Chapter 19
Chapter 20
Chapter 21
Chapter 22
Chapter 23
Chapter 24
Chapter 25
Chapter 26
Chapter 27
Chapter 28
Chapter 29
Chapter 30
Chapter 31
Chapter 32
Chapter 33
Chapter 34
Chapter 35
Chapter 36
Chapter 37
Chapter 38
Chapter 39
Chapter 40
Chapter 41
Chapter 42
Chapter 43
Chapter 44
Chapter 45
Chapter 46
Chapter 47
Chapter 48
Chapter 49
Chapter 50
Chapter 51
Chapter 52
Chapter 53
Chapter 54
Chapter 55
Chapter 56
Chapter 57
Chapter 58
Chapter 59
Chapter 60
Chapter 61
Chapter 62
Chapter 63
Chapter 64
Chapter 65
Chapter 66
Chapter 67
Chapter 68
Chapter 69
Chapter 70
Chapter 71
Chapter 72
Chapter 73
Chapter 74
Chapter 75
Chapter 76
Chapter 77
Chapter 78
Chapter 79
Chapter 80
Chapter 81
Chapter 82
Chapter 83
Chapter 84
Chapter 85
Chapter 86
Chapter 87
Chapter 88
Chapter 89
Chapter 90
Chapter 91
Chapter 92
Chapter 93
Chapter 94
Chapter 95
Chapter 96
Chapter 97
Chapter 98
Chapter 99
Chapter 100
Chapter 101
Chapter 102
Chapter 103
Chapter 104
Chapter 105
Chapter 106
Chapter 107
Chapter 108
Chapter 109
Chapter 110
Chapter 111
Chapter 112
Chapter 113
Chapter 114
Chapter 115
Chapter 116
Chapter 117
droṇa parva
Chapter 1
Chapter 2
Chapter 3
Chapter 4
Chapter 5
Chapter 6
Chapter 7
Chapter 8
Chapter 9
Chapter 10
Chapter 11
Chapter 12
Chapter 13
Chapter 14
Chapter 15
Chapter 16
Chapter 17
Chapter 18
Chapter 19
Chapter 20
Chapter 21
Chapter 22
Chapter 23
Chapter 24
Chapter 25
Chapter 26
Chapter 27
Chapter 28
Chapter 29
Chapter 30
Chapter 31
Chapter 32
Chapter 33
Chapter 34
Chapter 35
Chapter 36
Chapter 37
Chapter 38
Chapter 39
Chapter 40
Chapter 41
Chapter 42
Chapter 43
Chapter 44
Chapter 45
Chapter 46
Chapter 47
Chapter 48
Chapter 49
Chapter 50
Chapter 51
Chapter 52
Chapter 53
Chapter 54
Chapter 55
Chapter 56
Chapter 57
Chapter 58
Chapter 59
Chapter 60
Chapter 61
Chapter 62
Chapter 63
Chapter 64
Chapter 65
Chapter 66
Chapter 67
Chapter 68
Chapter 69
Chapter 70
Chapter 71
Chapter 72
Chapter 73
Chapter 74
Chapter 75
Chapter 76
Chapter 77
Chapter 78
Chapter 79
Chapter 80
Chapter 81
Chapter 82
Chapter 83
Chapter 84
Chapter 85
Chapter 86
Chapter 87
Chapter 88
Chapter 89
Chapter 90
Chapter 91
Chapter 92
Chapter 93
Chapter 94
Chapter 95
Chapter 96
Chapter 97
Chapter 98
Chapter 99
Chapter 100
Chapter 101
Chapter 102
Chapter 103
Chapter 104
Chapter 105
Chapter 106
Chapter 107
Chapter 108
Chapter 109
Chapter 110
Chapter 111
Chapter 112
Chapter 113
Chapter 114
Chapter 115
Chapter 116
Chapter 117
Chapter 118
Chapter 119
Chapter 120
Chapter 121
Chapter 122
Chapter 123
Chapter 124
Chapter 125
Chapter 126
Chapter 127
Chapter 128
Chapter 129
Chapter 130
Chapter 131
Chapter 132
Chapter 133
Chapter 134
Chapter 135
Chapter 136
Chapter 137
Chapter 138
Chapter 139
Chapter 140
Chapter 141
Chapter 142
Chapter 143
Chapter 144
Chapter 145
Chapter 146
Chapter 147
Chapter 148
Chapter 149
Chapter 150
Chapter 151
Chapter 152
Chapter 153
Chapter 154
Chapter 155
Chapter 156
Chapter 157
Chapter 158
Chapter 159
Chapter 160
Chapter 161
Chapter 162
Chapter 163
Chapter 164
Chapter 165
Chapter 166
Chapter 167
Chapter 168
Chapter 169
Chapter 170
Chapter 171
Chapter 172
Chapter 173
karṇa parva
Chapter 1
Chapter 2
Chapter 3
Chapter 4
Chapter 5
Chapter 6
Chapter 7
Chapter 8
Chapter 9
Chapter 10
Chapter 11
Chapter 12
Chapter 13
Chapter 14
Chapter 15
Chapter 16
Chapter 17
Chapter 18
Chapter 19
Chapter 20
Chapter 21
Chapter 22
Chapter 23
Chapter 24
Chapter 25
Chapter 26
Chapter 27
Chapter 28
Chapter 29
Chapter 30
Chapter 31
Chapter 32
Chapter 33
Chapter 34
Chapter 35
Chapter 36
Chapter 37
Chapter 38
Chapter 39
Chapter 40
Chapter 41
Chapter 42
Chapter 43
Chapter 44
Chapter 45
Chapter 46
Chapter 47
Chapter 48
Chapter 49
Chapter 50
Chapter 51
Chapter 52
Chapter 53
Chapter 54
Chapter 55
Chapter 56
Chapter 57
Chapter 58
Chapter 59
Chapter 60
Chapter 61
Chapter 62
Chapter 63
Chapter 64
Chapter 65
Chapter 66
Chapter 67
Chapter 68
Chapter 69
śalya parva
Chapter 1
Chapter 2
Chapter 3
Chapter 4
Chapter 5
Chapter 6
Chapter 7
Chapter 8
Chapter 9
Chapter 10
Chapter 11
Chapter 12
Chapter 13
Chapter 14
Chapter 15
Chapter 16
Chapter 17
Chapter 18
Chapter 19
Chapter 20
Chapter 21
Chapter 22
Chapter 23
Chapter 24
Chapter 25
Chapter 26
Chapter 27
Chapter 28
Chapter 29
Chapter 30
Chapter 31
Chapter 32
Chapter 33
Chapter 34
Chapter 35
Chapter 36
Chapter 37
Chapter 38
Chapter 39
Chapter 40
Chapter 41
Chapter 42
Chapter 43
Chapter 44
Chapter 45
Chapter 46
Chapter 47
Chapter 48
Chapter 49
Chapter 50
Chapter 51
Chapter 52
Chapter 53
Chapter 54
Chapter 55
Chapter 56
Chapter 57
Chapter 58
Chapter 59
Chapter 60
Chapter 61
Chapter 62
Chapter 63
Chapter 64
sauptika parva
strī parva
śānti parva (current book)
Chapter 1
Chapter 2
Chapter 3
Chapter 4
Chapter 5
Chapter 6
Chapter 7
Chapter 8
Chapter 9
Chapter 10
Chapter 11
Chapter 12
Chapter 13
Chapter 14
Chapter 15
Chapter 16
Chapter 17
Chapter 18
Chapter 19
Chapter 20
Chapter 21
Chapter 22
Chapter 23
Chapter 24
Chapter 25
Chapter 26
Chapter 27
Chapter 28
Chapter 29
Chapter 30
Chapter 31
Chapter 32
Chapter 33
Chapter 34
Chapter 35
Chapter 36
Chapter 37
Chapter 38
Chapter 39
Chapter 40
Chapter 41
Chapter 42
Chapter 43
Chapter 44
Chapter 45
Chapter 46
Chapter 47
Chapter 48
Chapter 49
Chapter 50
Chapter 51
Chapter 52
Chapter 53
Chapter 54
Chapter 55
Chapter 56
Chapter 57
Chapter 58
Chapter 59
Chapter 60
Chapter 61
Chapter 62
Chapter 63
Chapter 64
Chapter 65
Chapter 66
Chapter 67
Chapter 68
Chapter 69
Chapter 70
Chapter 71
Chapter 72
Chapter 73
Chapter 74
Chapter 75
Chapter 76
Chapter 77
Chapter 78
Chapter 79
Chapter 80
Chapter 81
Chapter 82
Chapter 83
Chapter 84
Chapter 85
Chapter 86
Chapter 87
Chapter 88
Chapter 89
Chapter 90
Chapter 91
Chapter 92
Chapter 93
Chapter 94
Chapter 95
Chapter 96
Chapter 97
Chapter 98
Chapter 99
Chapter 100
Chapter 101
Chapter 102
Chapter 103
Chapter 104
Chapter 105
Chapter 106
Chapter 107
Chapter 108
Chapter 109
Chapter 110
Chapter 111
Chapter 112
Chapter 113
Chapter 114
Chapter 115
Chapter 116
Chapter 117
Chapter 118
Chapter 119
Chapter 120
Chapter 121
Chapter 122
Chapter 123
Chapter 124
Chapter 125
Chapter 126
Chapter 127
Chapter 128
Chapter 129
Chapter 130
Chapter 131
Chapter 132
Chapter 133
Chapter 134
Chapter 135
Chapter 136
Chapter 137
Chapter 138
Chapter 139
Chapter 140
Chapter 141
Chapter 142
Chapter 143
Chapter 144
Chapter 145
Chapter 146
Chapter 147
Chapter 148
Chapter 149
Chapter 150
Chapter 151
Chapter 152
Chapter 153
Chapter 154
Chapter 155
Chapter 156
Chapter 157
Chapter 158
Chapter 159
Chapter 160
Chapter 161
Chapter 162
Chapter 163
Chapter 164
Chapter 165
Chapter 166
Chapter 167
Chapter 168
Chapter 169
Chapter 170
Chapter 171
Chapter 172
Chapter 173
Chapter 174
Chapter 175
Chapter 176
Chapter 177
Chapter 178
Chapter 179
Chapter 180
Chapter 181
Chapter 182
Chapter 183
Chapter 184
Chapter 185
Chapter 186
Chapter 187
Chapter 188
Chapter 189
Chapter 190
Chapter 191
Chapter 192
Chapter 193
Chapter 194
Chapter 195
Chapter 196
Chapter 197
Chapter 198
Chapter 199
Chapter 200
Chapter 201
Chapter 202
Chapter 203
Chapter 204
Chapter 205
Chapter 206
Chapter 207
Chapter 208
Chapter 209
Chapter 210
Chapter 211
Chapter 212
Chapter 213
Chapter 214
Chapter 215
Chapter 216
Chapter 217
Chapter 218
Chapter 219
Chapter 220
Chapter 221
Chapter 222
Chapter 223
Chapter 224
Chapter 225
Chapter 226
Chapter 227
Chapter 228
Chapter 229
Chapter 230
Chapter 231
Chapter 232
Chapter 233
Chapter 234
Chapter 235
Chapter 236
Chapter 237
Chapter 238
Chapter 239
Chapter 240
Chapter 241
Chapter 242
Chapter 243
Chapter 244
Chapter 245
Chapter 246
Chapter 247
Chapter 248
Chapter 249
Chapter 250
Chapter 251
Chapter 252
Chapter 253
Chapter 254
Chapter 255
Chapter 256
Chapter 257
Chapter 258
Chapter 259
Chapter 260
Chapter 261
Chapter 262
Chapter 263
Chapter 264
Chapter 265
Chapter 266
Chapter 267
Chapter 268
Chapter 269
Chapter 270
Chapter 271
Chapter 272
Chapter 273
Chapter 274
Chapter 275
Chapter 276
Chapter 277
Chapter 278
Chapter 279
Chapter 280
Chapter 281
Chapter 282
Chapter 283
Chapter 284
Chapter 285
Chapter 286
Chapter 287
Chapter 288
Chapter 289
Chapter 290
Chapter 291
Chapter 292
Chapter 293
Chapter 294
Chapter 295
Chapter 296
Chapter 297
Chapter 298
Chapter 299
Chapter 300
Chapter 301
Chapter 302
Chapter 303
Chapter 304
Chapter 305
Chapter 306
Chapter 307
Chapter 308
Chapter 309
Chapter 310
Chapter 311
Chapter 312
Chapter 313
Chapter 314
Chapter 315
Chapter 316
Chapter 317
Chapter 318
Chapter 319 (current chapter)
Chapter 320
Chapter 321
Chapter 322
Chapter 323
Chapter 324
Chapter 325
Chapter 326
Chapter 327
Chapter 328
Chapter 329
Chapter 330
Chapter 331
Chapter 332
Chapter 333
Chapter 334
Chapter 335
Chapter 336
Chapter 337
Chapter 338
Chapter 339
Chapter 340
Chapter 341
Chapter 342
Chapter 343
Chapter 344
Chapter 345
Chapter 346
Chapter 347
Chapter 348
Chapter 349
Chapter 350
Chapter 351
Chapter 352
Chapter 353
anuśāsana parva
Chapter 1
Chapter 2
Chapter 3
Chapter 4
Chapter 5
Chapter 6
Chapter 7
Chapter 8
Chapter 9
Chapter 10
Chapter 11
Chapter 12
Chapter 13
Chapter 14
Chapter 15
Chapter 16
Chapter 17
Chapter 18
Chapter 19
Chapter 20
Chapter 21
Chapter 22
Chapter 23
Chapter 24
Chapter 25
Chapter 26
Chapter 27
Chapter 28
Chapter 29
Chapter 30
Chapter 31
Chapter 32
Chapter 33
Chapter 34
Chapter 35
Chapter 36
Chapter 37
Chapter 38
Chapter 39
Chapter 40
Chapter 41
Chapter 42
Chapter 43
Chapter 44
Chapter 45
Chapter 46
Chapter 47
Chapter 48
Chapter 49
Chapter 50
Chapter 51
Chapter 52
Chapter 53
Chapter 54
Chapter 55
Chapter 56
Chapter 57
Chapter 58
Chapter 59
Chapter 60
Chapter 61
Chapter 62
Chapter 63
Chapter 64
Chapter 65
Chapter 66
Chapter 67
Chapter 68
Chapter 69
Chapter 70
Chapter 71
Chapter 72
Chapter 73
Chapter 74
Chapter 75
Chapter 76
Chapter 77
Chapter 78
Chapter 79
Chapter 80
Chapter 81
Chapter 82
Chapter 83
Chapter 84
Chapter 85
Chapter 86
Chapter 87
Chapter 88
Chapter 89
Chapter 90
Chapter 91
Chapter 92
Chapter 93
Chapter 94
Chapter 95
Chapter 96
Chapter 97
Chapter 98
Chapter 99
Chapter 100
Chapter 101
Chapter 102
Chapter 103
Chapter 104
Chapter 105
Chapter 106
Chapter 107
Chapter 108
Chapter 109
Chapter 110
Chapter 111
Chapter 112
Chapter 113
Chapter 114
Chapter 115
Chapter 116
Chapter 117
Chapter 118
Chapter 119
Chapter 120
Chapter 121
Chapter 122
Chapter 123
Chapter 124
Chapter 125
Chapter 126
Chapter 127
Chapter 128
Chapter 129
Chapter 130
Chapter 131
Chapter 132
Chapter 133
Chapter 134
Chapter 135
Chapter 136
Chapter 137
Chapter 138
Chapter 139
Chapter 140
Chapter 141
Chapter 142
Chapter 143
Chapter 144
Chapter 145
Chapter 146
Chapter 147
Chapter 148
Chapter 149
Chapter 150
Chapter 151
Chapter 152
Chapter 153
Chapter 154
aśvamedhika parva
Chapter 1
Chapter 2
Chapter 3
Chapter 4
Chapter 5
Chapter 6
Chapter 7
Chapter 8
Chapter 9
Chapter 10
Chapter 11
Chapter 12
Chapter 13
Chapter 14
Chapter 15
Chapter 16
Chapter 17
Chapter 18
Chapter 19
Chapter 20
Chapter 21
Chapter 22
Chapter 23
Chapter 24
Chapter 25
Chapter 26
Chapter 27
Chapter 28
Chapter 29
Chapter 30
Chapter 31
Chapter 32
Chapter 33
Chapter 34
Chapter 35
Chapter 36
Chapter 37
Chapter 38
Chapter 39
Chapter 40
Chapter 41
Chapter 42
Chapter 43
Chapter 44
Chapter 45
Chapter 46
Chapter 47
Chapter 48
Chapter 49
Chapter 50
Chapter 51
Chapter 52
Chapter 53
Chapter 54
Chapter 55
Chapter 56
Chapter 57
Chapter 58
Chapter 59
Chapter 60
Chapter 61
Chapter 62
Chapter 63
Chapter 64
Chapter 65
Chapter 66
Chapter 67
Chapter 68
Chapter 69
Chapter 70
Chapter 71
Chapter 72
Chapter 73
Chapter 74
Chapter 75
Chapter 76
Chapter 77
Chapter 78
Chapter 79
Chapter 80
Chapter 81
Chapter 82
Chapter 83
Chapter 84
Chapter 85
Chapter 86
Chapter 87
Chapter 88
Chapter 89
Chapter 90
Chapter 91
Chapter 92
Chapter 93
Chapter 94
Chapter 95
Chapter 96
āśramavāsika parva
Chapter 1
Chapter 2
Chapter 3
Chapter 4
Chapter 5
Chapter 6
Chapter 7
Chapter 8
Chapter 9
Chapter 10
Chapter 11
Chapter 12
Chapter 13
Chapter 14
Chapter 15
Chapter 16
Chapter 17
Chapter 18
Chapter 19
Chapter 20
Chapter 21
Chapter 22
Chapter 23
Chapter 24
Chapter 25
Chapter 26
Chapter 27
Chapter 28
Chapter 29
Chapter 30
Chapter 31
Chapter 32
Chapter 33
Chapter 34
Chapter 35
Chapter 36
Chapter 37
Chapter 38
Chapter 39
Chapter 40
Chapter 41
Chapter 42
Chapter 43
Chapter 44
Chapter 45
Chapter 46
Chapter 47