Skip to content
אתר זה לא תומך בגרסאות ישנות של אינטרנט אקספלורר
מומלץ להשתמש בדפדפן גוגל כרום או פיירפוקס מוזילה
(או באינטרנט אקספלורר / edge עדכני)
Enjoy Learning Sanskrit tips, tools, resources and more...

महाभारतः       mahābhārataḥ - book-15, chapter-4

Use the following checkboxes to set the display options for this chapter (You can also control the display of each verse separately):
what would you like to see in each verse:
वैशंपायन उवाच ।
युधिष्ठिरस्य नृपतेर्दुर्योधनपितुस्तथा ।
नान्तरं ददृशू राजन्पुरुषाः प्रणयं प्रति ॥१॥
1. vaiśaṁpāyana uvāca ,
yudhiṣṭhirasya nṛpaterduryodhanapitustathā ,
nāntaraṁ dadṛśū rājanpuruṣāḥ praṇayaṁ prati.
यदा तु कौरवो राजा पुत्रं सस्मार बालिशम् ।
तदा भीमं हृदा राजन्नपध्याति स पार्थिवः ॥२॥
2. yadā tu kauravo rājā putraṁ sasmāra bāliśam ,
tadā bhīmaṁ hṛdā rājannapadhyāti sa pārthivaḥ.
तथैव भीमसेनोऽपि धृतराष्ट्रं जनाधिपम् ।
नामर्षयत राजेन्द्र सदैवातुष्टवद्धृदा ॥३॥
3. tathaiva bhīmaseno'pi dhṛtarāṣṭraṁ janādhipam ,
nāmarṣayata rājendra sadaivātuṣṭavaddhṛdā.
अप्रकाशान्यप्रियाणि चकारास्य वृकोदरः ।
आज्ञां प्रत्यहरच्चापि कृतकैः पुरुषैः सदा ॥४॥
4. aprakāśānyapriyāṇi cakārāsya vṛkodaraḥ ,
ājñāṁ pratyaharaccāpi kṛtakaiḥ puruṣaiḥ sadā.
अथ भीमः सुहृन्मध्ये बाहुशब्दं तथाकरोत् ।
संश्रवे धृतराष्ट्रस्य गान्धार्याश्चाप्यमर्षणः ॥५॥
5. atha bhīmaḥ suhṛnmadhye bāhuśabdaṁ tathākarot ,
saṁśrave dhṛtarāṣṭrasya gāndhāryāścāpyamarṣaṇaḥ.
स्मृत्वा दुर्योधनं शत्रुं कर्णदुःशासनावपि ।
प्रोवाचाथ सुसंरब्धो भीमः स परुषं वचः ॥६॥
6. smṛtvā duryodhanaṁ śatruṁ karṇaduḥśāsanāvapi ,
provācātha susaṁrabdho bhīmaḥ sa paruṣaṁ vacaḥ.
अन्धस्य नृपतेः पुत्रा मया परिघबाहुना ।
नीता लोकममुं सर्वे नानाशस्त्रात्तजीविताः ॥७॥
7. andhasya nṛpateḥ putrā mayā parighabāhunā ,
nītā lokamamuṁ sarve nānāśastrāttajīvitāḥ.
इमौ तौ परिघप्रख्यौ भुजौ मम दुरासदौ ।
ययोरन्तरमासाद्य धार्तराष्ट्राः क्षयं गताः ॥८॥
8. imau tau parighaprakhyau bhujau mama durāsadau ,
yayorantaramāsādya dhārtarāṣṭrāḥ kṣayaṁ gatāḥ.
ताविमौ चन्दनेनाक्तौ वन्दनीयौ च मे भुजौ ।
याभ्यां दुर्योधनो नीतः क्षयं ससुतबान्धवः ॥९॥
9. tāvimau candanenāktau vandanīyau ca me bhujau ,
yābhyāṁ duryodhano nītaḥ kṣayaṁ sasutabāndhavaḥ.
एताश्चान्याश्च विविधाः शल्यभूता जनाधिपः ।
वृकोदरस्य ता वाचः श्रुत्वा निर्वेदमागमत् ॥१०॥
10. etāścānyāśca vividhāḥ śalyabhūtā janādhipaḥ ,
vṛkodarasya tā vācaḥ śrutvā nirvedamāgamat.
सा च बुद्धिमती देवी कालपर्यायवेदिनी ।
गान्धारी सर्वधर्मज्ञा तान्यलीकानि शुश्रुवे ॥११॥
11. sā ca buddhimatī devī kālaparyāyavedinī ,
gāndhārī sarvadharmajñā tānyalīkāni śuśruve.
ततः पञ्चदशे वर्षे समतीते नराधिपः ।
राजा निर्वेदमापेदे भीमवाग्बाणपीडितः ॥१२॥
12. tataḥ pañcadaśe varṣe samatīte narādhipaḥ ,
rājā nirvedamāpede bhīmavāgbāṇapīḍitaḥ.
नान्वबुध्यत तद्राजा कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिरः ।
श्वेताश्वो वाथ कुन्ती वा द्रौपदी वा यशस्विनी ॥१३॥
13. nānvabudhyata tadrājā kuntīputro yudhiṣṭhiraḥ ,
śvetāśvo vātha kuntī vā draupadī vā yaśasvinī.
माद्रीपुत्रौ च भीमस्य चित्तज्ञावन्वमोदताम् ।
राज्ञस्तु चित्तं रक्षन्तौ नोचतुः किंचिदप्रियम् ॥१४॥
14. mādrīputrau ca bhīmasya cittajñāvanvamodatām ,
rājñastu cittaṁ rakṣantau nocatuḥ kiṁcidapriyam.
ततः समानयामास धृतराष्ट्रः सुहृज्जनम् ।
बाष्पसंदिग्धमत्यर्थमिदमाह वचो भृशम् ॥१५॥
15. tataḥ samānayāmāsa dhṛtarāṣṭraḥ suhṛjjanam ,
bāṣpasaṁdigdhamatyarthamidamāha vaco bhṛśam.