महाभारतः
mahābhārataḥ
-
book-15, chapter-12
धृतराष्ट्र उवाच ।
संधिविग्रहमप्यत्र पश्येथा राजसत्तम ।
द्वियोनिं त्रिविधोपायं बहुकल्पं युधिष्ठिर ॥१॥
संधिविग्रहमप्यत्र पश्येथा राजसत्तम ।
द्वियोनिं त्रिविधोपायं बहुकल्पं युधिष्ठिर ॥१॥
1. dhṛtarāṣṭra uvāca ,
saṁdhivigrahamapyatra paśyethā rājasattama ,
dviyoniṁ trividhopāyaṁ bahukalpaṁ yudhiṣṭhira.
saṁdhivigrahamapyatra paśyethā rājasattama ,
dviyoniṁ trividhopāyaṁ bahukalpaṁ yudhiṣṭhira.
1.
dhṛtarāṣṭraḥ uvāca saṃdhivigraham api atra paśyethāḥ
rājasattama dviyonim trividhopāyam bahukalpam yudhiṣṭhira
rājasattama dviyonim trividhopāyam bahukalpam yudhiṣṭhira
1.
dhṛtarāṣṭraḥ uvāca he rājasattama he yudhiṣṭhira atra dviyonim
trividhopāyam bahukalpam saṃdhivigraham api paśyethāḥ
trividhopāyam bahukalpam saṃdhivigraham api paśyethāḥ
1.
Dhritarashtra said: 'O best of kings, Yudhishthira, you should also consider here the policies of alliance and separation, which have two origins, three types of means, and many alternatives.'
राजेन्द्र पर्युपासीथाश्छित्त्वा द्वैविध्यमात्मनः ।
तुष्टपुष्टबलः शत्रुरात्मवानिति च स्मरेत् ॥२॥
तुष्टपुष्टबलः शत्रुरात्मवानिति च स्मरेत् ॥२॥
2. rājendra paryupāsīthāśchittvā dvaividhyamātmanaḥ ,
tuṣṭapuṣṭabalaḥ śatrurātmavāniti ca smaret.
tuṣṭapuṣṭabalaḥ śatrurātmavāniti ca smaret.
2.
rājendra paryupāsīthāḥ chittvā dvaividhyam ātmanaḥ
tuṣṭapuṣṭabalaḥ śatruḥ ātmavān iti ca smaret
tuṣṭapuṣṭabalaḥ śatruḥ ātmavān iti ca smaret
2.
he rājendra ātmanaḥ dvaividhyam chittvā paryupāsīthāḥ
ca tuṣṭapuṣṭabalaḥ śatruḥ ātmavān iti smaret
ca tuṣṭapuṣṭabalaḥ śatruḥ ātmavān iti smaret
2.
O king of kings, you should diligently consider, having abandoned any inner indecision. And one should remember that an enemy who has a contented and well-nourished army is also self-possessed (ātmavān).
पर्युपासनकाले तु विपरीतं विधीयते ।
आमर्दकाले राजेन्द्र व्यपसर्पस्ततो वरः ॥३॥
आमर्दकाले राजेन्द्र व्यपसर्पस्ततो वरः ॥३॥
3. paryupāsanakāle tu viparītaṁ vidhīyate ,
āmardakāle rājendra vyapasarpastato varaḥ.
āmardakāle rājendra vyapasarpastato varaḥ.
3.
paryupāsanakāle tu viparītam vidhīyate
āmardakāle rājendra vyapasarpaḥ tataḥ varaḥ
āmardakāle rājendra vyapasarpaḥ tataḥ varaḥ
3.
rājendra paryupāsanakāle tu viparītam
vidhīyate āmardakāle tataḥ vyapasarpaḥ varaḥ
vidhīyate āmardakāle tataḥ vyapasarpaḥ varaḥ
3.
However, during a siege, a contrasting approach is prescribed. O best of kings, during a direct assault, it is better to retreat from that position.
व्यसनं भेदनं चैव शत्रूणां कारयेत्ततः ।
कर्शनं भीषणं चैव युद्धे चापि बहुक्षयम् ॥४॥
कर्शनं भीषणं चैव युद्धे चापि बहुक्षयम् ॥४॥
4. vyasanaṁ bhedanaṁ caiva śatrūṇāṁ kārayettataḥ ,
karśanaṁ bhīṣaṇaṁ caiva yuddhe cāpi bahukṣayam.
karśanaṁ bhīṣaṇaṁ caiva yuddhe cāpi bahukṣayam.
4.
vyasanam bhedanam ca eva śatrūṇām kārayet tataḥ
karśanam bhīṣaṇam ca eva yuddhe ca api bahukṣayam
karśanam bhīṣaṇam ca eva yuddhe ca api bahukṣayam
4.
tataḥ śatrūṇām vyasanam bhedanam ca eva kārayet
yuddhe ca api karśanam bhīṣaṇam bahukṣayam ca eva
yuddhe ca api karśanam bhīṣaṇam bahukṣayam ca eva
4.
Thereafter, one should cause distress and division among the enemies. And also harassment, terror, and great destruction in battle.
प्रयास्यमानो नृपतिस्त्रिविधं परिचिन्तयेत् ।
आत्मनश्चैव शत्रोश्च शक्तिं शास्त्रविशारदः ॥५॥
आत्मनश्चैव शत्रोश्च शक्तिं शास्त्रविशारदः ॥५॥
5. prayāsyamāno nṛpatistrividhaṁ paricintayet ,
ātmanaścaiva śatrośca śaktiṁ śāstraviśāradaḥ.
ātmanaścaiva śatrośca śaktiṁ śāstraviśāradaḥ.
5.
prayāsyamānaḥ nṛpatiḥ trividham paricintayet
ātmanaḥ ca eva śatroḥ ca śaktim śāstraviśāradaḥ
ātmanaḥ ca eva śatroḥ ca śaktim śāstraviśāradaḥ
5.
śāstraviśāradaḥ nṛpatiḥ prayāsyamānaḥ ātmanaḥ
śatroḥ ca trividham śaktim eva paricintayet
śatroḥ ca trividham śaktim eva paricintayet
5.
A king, expert in strategic texts, who is about to embark on an expedition, should consider the three types of power (śakti), both his own and his enemy's.
उत्साहप्रभुशक्तिभ्यां मन्त्रशक्त्या च भारत ।
उपपन्नो नरो यायाद्विपरीतमतोऽन्यथा ॥६॥
उपपन्नो नरो यायाद्विपरीतमतोऽन्यथा ॥६॥
6. utsāhaprabhuśaktibhyāṁ mantraśaktyā ca bhārata ,
upapanno naro yāyādviparītamato'nyathā.
upapanno naro yāyādviparītamato'nyathā.
6.
utsāhaprabhuśaktibhyām mantraśaktyā ca bhārata
upapannaḥ naraḥ yāyāt viparītam ataḥ anyathā
upapannaḥ naraḥ yāyāt viparītam ataḥ anyathā
6.
bhārata utsāhaprabhuśaktibhyām mantraśaktyā ca
upapannaḥ naraḥ yāyāt ataḥ anyathā viparītam (kuryāt)
upapannaḥ naraḥ yāyāt ataḥ anyathā viparītam (kuryāt)
6.
O Bhārata, a man endowed with the power of energy (utsāhaśakti), sovereign power (prabhuśakti), and the power of counsel (mantraśakti) should undertake the expedition. Otherwise, the opposite of this is to be done.
आददीत बलं राजा मौलं मित्रबलं तथा ।
अटवीबलं भृतं चैव तथा श्रेणीबलं च यत् ॥७॥
अटवीबलं भृतं चैव तथा श्रेणीबलं च यत् ॥७॥
7. ādadīta balaṁ rājā maulaṁ mitrabalaṁ tathā ,
aṭavībalaṁ bhṛtaṁ caiva tathā śreṇībalaṁ ca yat.
aṭavībalaṁ bhṛtaṁ caiva tathā śreṇībalaṁ ca yat.
7.
ādādīta balam rājā maulam mitrabalam tathā
aṭavībalam bhṛtam ca eva tathā śreṇībalam ca yat
aṭavībalam bhṛtam ca eva tathā śreṇībalam ca yat
7.
rājā maulam balam tathā mitrabalam aṭavībalam
bhṛtam ca eva tathā yat śreṇībalam ca ādādīta
bhṛtam ca eva tathā yat śreṇībalam ca ādādīta
7.
A king should gather his hereditary army, as well as forces from allies, forest dwellers, hired mercenaries, and any guild-based troops.
तत्र मित्रबलं राजन्मौलेन न विशिष्यते ।
श्रेणीबलं भृतं चैव तुल्य एवेति मे मतिः ॥८॥
श्रेणीबलं भृतं चैव तुल्य एवेति मे मतिः ॥८॥
8. tatra mitrabalaṁ rājanmaulena na viśiṣyate ,
śreṇībalaṁ bhṛtaṁ caiva tulya eveti me matiḥ.
śreṇībalaṁ bhṛtaṁ caiva tulya eveti me matiḥ.
8.
tatra mitrabalam rājan maulena na viśiṣyate
śreṇībalam bhṛtam ca eva tulyaḥ eva iti me matiḥ
śreṇībalam bhṛtam ca eva tulyaḥ eva iti me matiḥ
8.
rājan tatra mitrabalam maulena na viśiṣyate
śreṇībalam bhṛtam ca eva tulyaḥ eva iti me matiḥ
śreṇībalam bhṛtam ca eva tulyaḥ eva iti me matiḥ
8.
O King, among these, an allied army is not considered superior to the hereditary army. My opinion is that the guild army and the hired army are indeed equal.
तथा चारबलं चैव परस्परसमं नृप ।
विज्ञेयं बलकालेषु राज्ञा काल उपस्थिते ॥९॥
विज्ञेयं बलकालेषु राज्ञा काल उपस्थिते ॥९॥
9. tathā cārabalaṁ caiva parasparasamaṁ nṛpa ,
vijñeyaṁ balakāleṣu rājñā kāla upasthite.
vijñeyaṁ balakāleṣu rājñā kāla upasthite.
9.
tathā cārabalam ca eva parasparasamam nṛpa
vijñeyam balakāleṣu rājñā kāle upasthite
vijñeyam balakāleṣu rājñā kāle upasthite
9.
nṛpa tathā cārabalam ca eva parasparasamam
rājñā balakāleṣu kāle upasthite vijñeyam
rājñā balakāleṣu kāle upasthite vijñeyam
9.
Similarly, O King, the spy force should also be considered equally important. This must be recognized by the king during times of war when the moment is at hand.
आपदश्चापि बोद्धव्या बहुरूपा नराधिप ।
भवन्ति राज्ञां कौरव्य यास्ताः पृथगतः शृणु ॥१०॥
भवन्ति राज्ञां कौरव्य यास्ताः पृथगतः शृणु ॥१०॥
10. āpadaścāpi boddhavyā bahurūpā narādhipa ,
bhavanti rājñāṁ kauravya yāstāḥ pṛthagataḥ śṛṇu.
bhavanti rājñāṁ kauravya yāstāḥ pṛthagataḥ śṛṇu.
10.
āpadaḥ ca api boddhavyāḥ bahurūpāḥ narādhipa
bhavanti rājñām kauravya yāḥ tāḥ pṛthak ataḥ śṛṇu
bhavanti rājñām kauravya yāḥ tāḥ pṛthak ataḥ śṛṇu
10.
narādhipa rājñām bahurūpāḥ yāḥ āpadaḥ bhavanti tāḥ
ca api boddhavyāḥ kauravya ataḥ tāḥ pṛthak śṛṇu
ca api boddhavyāḥ kauravya ataḥ tāḥ pṛthak śṛṇu
10.
O ruler of men (narādhipa), the numerous forms of dangers that befall kings should also be understood. Therefore, O descendant of Kuru (kauravya), listen to them individually.
विकल्पा बहवो राजन्नापदां पाण्डुनन्दन ।
सामादिभिरुपन्यस्य शमयेत्तान्नृपः सदा ॥११॥
सामादिभिरुपन्यस्य शमयेत्तान्नृपः सदा ॥११॥
11. vikalpā bahavo rājannāpadāṁ pāṇḍunandana ,
sāmādibhirupanyasya śamayettānnṛpaḥ sadā.
sāmādibhirupanyasya śamayettānnṛpaḥ sadā.
11.
vikalpā bahavaḥ rājan āpadām pāṇḍunandana
sāmādibhiḥ upanyasya śamayet tān nṛpaḥ sadā
sāmādibhiḥ upanyasya śamayet tān nṛpaḥ sadā
11.
rājan pāṇḍunandana āpadām bahavaḥ vikalpā (santi)
nṛpaḥ sāmādibhiḥ upanyasya tān sadā śamayet
nṛpaḥ sāmādibhiḥ upanyasya tān sadā śamayet
11.
O King, son of Pāṇḍu, there are many alternatives for facing calamities. The ruler should always mitigate them by employing strategies like conciliation (sāma) and others.
यात्रां यायाद्बलैर्युक्तो राजा षड्भिः परंतप ।
संयुक्तो देशकालाभ्यां बलैरात्मगुणैस्तथा ॥१२॥
संयुक्तो देशकालाभ्यां बलैरात्मगुणैस्तथा ॥१२॥
12. yātrāṁ yāyādbalairyukto rājā ṣaḍbhiḥ paraṁtapa ,
saṁyukto deśakālābhyāṁ balairātmaguṇaistathā.
saṁyukto deśakālābhyāṁ balairātmaguṇaistathā.
12.
yātrām yāyāt balaiḥ yuktaḥ rājā ṣaḍbhiḥ paraṃtapa
saṃyuktaḥ deśakālābhyām balaiḥ ātmaguṇaiḥ tathā
saṃyuktaḥ deśakālābhyām balaiḥ ātmaguṇaiḥ tathā
12.
paraṃtapa rājā ṣaḍbhiḥ balaiḥ yuktaḥ deśakālābhyām
tathā ātmaguṇaiḥ saṃyuktaḥ (san) yātrām yāyāt
tathā ātmaguṇaiḥ saṃyuktaḥ (san) yātrām yāyāt
12.
O scorcher of foes, a king should undertake an expedition, equipped with his sixfold resources, and aligned with appropriate place and time, as well as his own intrinsic qualities.
तुष्टपुष्टबलो यायाद्राजा वृद्ध्युदये रतः ।
आहूतश्चाप्यथो यायादनृतावपि पार्थिवः ॥१३॥
आहूतश्चाप्यथो यायादनृतावपि पार्थिवः ॥१३॥
13. tuṣṭapuṣṭabalo yāyādrājā vṛddhyudaye rataḥ ,
āhūtaścāpyatho yāyādanṛtāvapi pārthivaḥ.
āhūtaścāpyatho yāyādanṛtāvapi pārthivaḥ.
13.
tuṣṭapuṣṭabalaḥ yāyāt rājā vṛddhyudaye rataḥ
āhūtaḥ ca api atho yāyāt anṛtau api pārthivaḥ
āhūtaḥ ca api atho yāyāt anṛtau api pārthivaḥ
13.
rājā tuṣṭapuṣṭabalaḥ vṛddhyudaye rataḥ (san) yāyāt
atho āhūtaḥ ca api pārthivaḥ anṛtau api yāyāt
atho āhūtaḥ ca api pārthivaḥ anṛtau api yāyāt
13.
A king whose army is content and well-nourished, and who is intent on achieving growth and prosperity, should undertake an expedition. Moreover, a ruler should set out even in an unfavorable season if he is summoned.
स्थूणाश्मानं वाजिरथप्रधानां ध्वजद्रुमैः संवृतकूलरोधसम् ।
पदातिनागैर्बहुकर्दमां नदीं सपत्ननाशे नृपतिः प्रयायात् ॥१४॥
पदातिनागैर्बहुकर्दमां नदीं सपत्ननाशे नृपतिः प्रयायात् ॥१४॥
14. sthūṇāśmānaṁ vājirathapradhānāṁ; dhvajadrumaiḥ saṁvṛtakūlarodhasam ,
padātināgairbahukardamāṁ nadīṁ; sapatnanāśe nṛpatiḥ prayāyāt.
padātināgairbahukardamāṁ nadīṁ; sapatnanāśe nṛpatiḥ prayāyāt.
14.
sthūṇāśmānam vājirathapradhānām
dhvajadrumaiḥ saṃvṛtakūlarodhasam
padātināgaiḥ bahukardamām
nadīm sapatnanāśe nṛpatiḥ prayāyāt
dhvajadrumaiḥ saṃvṛtakūlarodhasam
padātināgaiḥ bahukardamām
nadīm sapatnanāśe nṛpatiḥ prayāyāt
14.
nṛpatiḥ sapatnanāśe sthūṇāśmānam
vājirathapradhānām dhvajadrumaiḥ
saṃvṛtakūlarodhasam padātināgaiḥ
bahukardamām nadīm prayāyāt
vājirathapradhānām dhvajadrumaiḥ
saṃvṛtakūlarodhasam padātināgaiḥ
bahukardamām nadīm prayāyāt
14.
For the destruction of his enemies, a king should cross a river that has pillars and stones as obstacles, where horses and chariots are prominent (as features or impediments), whose banks and obstacles are covered with flags and trees, and which is very muddy from infantry and elephants.
अथोपपत्त्या शकटं पद्मं वज्रं च भारत ।
उशना वेद यच्छास्त्रं तत्रैतद्विहितं विभो ॥१५॥
उशना वेद यच्छास्त्रं तत्रैतद्विहितं विभो ॥१५॥
15. athopapattyā śakaṭaṁ padmaṁ vajraṁ ca bhārata ,
uśanā veda yacchāstraṁ tatraitadvihitaṁ vibho.
uśanā veda yacchāstraṁ tatraitadvihitaṁ vibho.
15.
atha upapattyā śakaṭam padmam vajram ca bhārata
uśanā veda yat śāstram tatra etat vihitam vibho
uśanā veda yat śāstram tatra etat vihitam vibho
15.
bhārata vibho atha śakaṭam padmam vajram ca
upapattyā yat śāstram uśanā veda tatra etat vihitam
upapattyā yat śāstram uśanā veda tatra etat vihitam
15.
Now, O Bhārata, O mighty lord, the formations of Śakaṭa (cart), Padma (lotus), and Vajra (thunderbolt) are prescribed by means of arrangement in that very treatise which Uśanā knows.
सादयित्वा परबलं कृत्वा च बलहर्षणम् ।
स्वभूमौ योजयेद्युद्धं परभूमौ तथैव च ॥१६॥
स्वभूमौ योजयेद्युद्धं परभूमौ तथैव च ॥१६॥
16. sādayitvā parabalaṁ kṛtvā ca balaharṣaṇam ,
svabhūmau yojayedyuddhaṁ parabhūmau tathaiva ca.
svabhūmau yojayedyuddhaṁ parabhūmau tathaiva ca.
16.
sādayitvā parabalum kṛtvā ca balaharṣaṇam
svabhūmau yojayet yuddham parabhūmau tathā eva ca
svabhūmau yojayet yuddham parabhūmau tathā eva ca
16.
parabalum sādayitvā ca balaharṣaṇam kṛtvā
svabhūmau yuddham yojayet tathā eva ca parabhūmau
svabhūmau yuddham yojayet tathā eva ca parabhūmau
16.
Having overcome the enemy forces and having caused their demoralization, one should engage in battle both in one's own territory and similarly in enemy territory.
लब्धं प्रशमयेद्राजा निक्षिपेद्धनिनो नरान् ।
ज्ञात्वा स्वविषयं तं च सामादिभिरुपक्रमेत् ॥१७॥
ज्ञात्वा स्वविषयं तं च सामादिभिरुपक्रमेत् ॥१७॥
17. labdhaṁ praśamayedrājā nikṣipeddhanino narān ,
jñātvā svaviṣayaṁ taṁ ca sāmādibhirupakramet.
jñātvā svaviṣayaṁ taṁ ca sāmādibhirupakramet.
17.
labdham praśamayet rājā nikṣipet dhaninaḥ narān
jñātvā svaviṣayam tam ca sāma ādibhiḥ upakramet
jñātvā svaviṣayam tam ca sāma ādibhiḥ upakramet
17.
rājā labdham praśamayet dhaninaḥ narān nikṣipet
ca svaviṣayam tam jñātvā sāma ādibhiḥ upakramet
ca svaviṣayam tam jñātvā sāma ādibhiḥ upakramet
17.
The king should pacify any acquired territory and assign wealthy individuals (to administer it). Having understood his own region and the acquired one, he should then proceed using conciliation (sāma) and other diplomatic strategies.
सर्वथैव महाराज शरीरं धारयेदिह ।
प्रेत्येह चैव कर्तव्यमात्मनिःश्रेयसं परम् ॥१८॥
प्रेत्येह चैव कर्तव्यमात्मनिःश्रेयसं परम् ॥१८॥
18. sarvathaiva mahārāja śarīraṁ dhārayediha ,
pretyeha caiva kartavyamātmaniḥśreyasaṁ param.
pretyeha caiva kartavyamātmaniḥśreyasaṁ param.
18.
sarvathā eva mahārāja śarīram dhārayet iha pretya
iha ca eva kartavyam ātmaniḥśreyasam param
iha ca eva kartavyam ātmaniḥśreyasam param
18.
mahārāja iha sarvathā eva śarīram dhārayet ca
iha pretya eva param ātmaniḥśreyasam kartavyam
iha pretya eva param ātmaniḥśreyasam kartavyam
18.
O great king, one should certainly sustain the body in this world. Both in this life and after death, the ultimate well-being (ātmaniḥśreyasa) of the self (ātman) must be achieved.
एवं कुर्वञ्शुभा वाचो लोकेऽस्मिञ्शृणुते नृपः ।
प्रेत्य स्वर्गं तथाप्नोति प्रजा धर्मेण पालयन् ॥१९॥
प्रेत्य स्वर्गं तथाप्नोति प्रजा धर्मेण पालयन् ॥१९॥
19. evaṁ kurvañśubhā vāco loke'smiñśṛṇute nṛpaḥ ,
pretya svargaṁ tathāpnoti prajā dharmeṇa pālayan.
pretya svargaṁ tathāpnoti prajā dharmeṇa pālayan.
19.
evam kurvan śubhāḥ vācaḥ loke asmin śṛṇute nṛpaḥ
pretya svargaṃ tathā āpnoti prajāḥ dharmeṇa pālayan
pretya svargaṃ tathā āpnoti prajāḥ dharmeṇa pālayan
19.
nṛpaḥ evam kurvan asmin loke śubhāḥ vācaḥ śṛṇute
pretya dharmeṇa prajāḥ pālayan tathā svargaṃ āpnoti
pretya dharmeṇa prajāḥ pālayan tathā svargaṃ āpnoti
19.
Acting in this way, a king hears auspicious words in this world; and, after death, he attains heaven by protecting his subjects according to natural law (dharma).
एवं त्वया कुरुश्रेष्ठ वर्तितव्यं प्रजाहितम् ।
उभयोर्लोकयोस्तात प्राप्तये नित्यमेव च ॥२०॥
उभयोर्लोकयोस्तात प्राप्तये नित्यमेव च ॥२०॥
20. evaṁ tvayā kuruśreṣṭha vartitavyaṁ prajāhitam ,
ubhayorlokayostāta prāptaye nityameva ca.
ubhayorlokayostāta prāptaye nityameva ca.
20.
evam tvayā kuruśreṣṭha vartitavyam prajāhitam
ubhayoḥ lokayoḥ tāta prāptaye nityam eva ca
ubhayoḥ lokayoḥ tāta prāptaye nityam eva ca
20.
kuruśreṣṭha tāta evam tvayā prajāhitam
vartitavyam nityam eva ca ubhayoḥ lokayoḥ prāptaye
vartitavyam nityam eva ca ubhayoḥ lokayoḥ prāptaye
20.
O best among the Kurus, you should always act in this way for the welfare of the subjects, so that you may attain both worlds, O father.
भीष्मेण पूर्वमुक्तोऽसि कृष्णेन विदुरेण च ।
मयाप्यवश्यं वक्तव्यं प्रीत्या ते नृपसत्तम ॥२१॥
मयाप्यवश्यं वक्तव्यं प्रीत्या ते नृपसत्तम ॥२१॥
21. bhīṣmeṇa pūrvamukto'si kṛṣṇena vidureṇa ca ,
mayāpyavaśyaṁ vaktavyaṁ prītyā te nṛpasattama.
mayāpyavaśyaṁ vaktavyaṁ prītyā te nṛpasattama.
21.
bhīṣmeṇa pūrvam uktaḥ asi kṛṣṇena vidureṇa ca
mayā api avaśyam vaktavyam prītyā te nṛpasattama
mayā api avaśyam vaktavyam prītyā te nṛpasattama
21.
nṛpasattama bhīṣmeṇa kṛṣṇena vidureṇa ca pūrvam
uktaḥ asi mayā api avaśyam prītyā te vaktavyam
uktaḥ asi mayā api avaśyam prītyā te vaktavyam
21.
You have already been instructed by Bhishma, by Krishna, and by Vidura. Now, O best of kings, I too must certainly speak to you with affection.
एतत्सर्वं यथान्यायं कुर्वीथा भूरिदक्षिण ।
प्रियस्तथा प्रजानां त्वं स्वर्गे सुखमवाप्स्यसि ॥२२॥
प्रियस्तथा प्रजानां त्वं स्वर्गे सुखमवाप्स्यसि ॥२२॥
22. etatsarvaṁ yathānyāyaṁ kurvīthā bhūridakṣiṇa ,
priyastathā prajānāṁ tvaṁ svarge sukhamavāpsyasi.
priyastathā prajānāṁ tvaṁ svarge sukhamavāpsyasi.
22.
etat sarvam yathā nyāyam kurvīthā bhūridakṣiṇa
priyaḥ tathā prajānām tvam svarge sukham avāpsyasi
priyaḥ tathā prajānām tvam svarge sukham avāpsyasi
22.
bhūridakṣiṇa etat sarvam yathā nyāyam kurvīthā.
tathā tvam prajānām priyaḥ svarge sukham avāpsyasi
tathā tvam prajānām priyaḥ svarge sukham avāpsyasi
22.
O munificent one, perform all this righteously. Then you will be dear to your subjects and attain happiness in heaven.
अश्वमेधसहस्रेण यो यजेत्पृथिवीपतिः ।
पालयेद्वापि धर्मेण प्रजास्तुल्यं फलं लभेत् ॥२३॥
पालयेद्वापि धर्मेण प्रजास्तुल्यं फलं लभेत् ॥२३॥
23. aśvamedhasahasreṇa yo yajetpṛthivīpatiḥ ,
pālayedvāpi dharmeṇa prajāstulyaṁ phalaṁ labhet.
pālayedvāpi dharmeṇa prajāstulyaṁ phalaṁ labhet.
23.
aśvamedhasahasreṇa yaḥ yajet pṛthivīpatiḥ pālayet
vā api dharmeṇa prajāḥ tulyam phalam labhet
vā api dharmeṇa prajāḥ tulyam phalam labhet
23.
yaḥ pṛthivīpatiḥ aśvamedhasahasreṇa yajet vā
api dharmeṇa prajāḥ pālayet tulyam phalam labhet
api dharmeṇa prajāḥ pālayet tulyam phalam labhet
23.
The king who performs a thousand horse-rituals (aśvamedha yajña) or protects his subjects according to natural law (dharma) obtains an equal reward.
Links to all chapters:
ādi parva
Chapter 1
Chapter 2
Chapter 3
Chapter 4
Chapter 5
Chapter 6
Chapter 7
Chapter 8
Chapter 9
Chapter 10
Chapter 11
Chapter 12
Chapter 13
Chapter 14
Chapter 15
Chapter 16
Chapter 17
Chapter 18
Chapter 19
Chapter 20
Chapter 21
Chapter 22
Chapter 23
Chapter 24
Chapter 25
Chapter 26
Chapter 27
Chapter 28
Chapter 29
Chapter 30
Chapter 31
Chapter 32
Chapter 33
Chapter 34
Chapter 35
Chapter 36
Chapter 37
Chapter 38
Chapter 39
Chapter 40
Chapter 41
Chapter 42
Chapter 43
Chapter 44
Chapter 45
Chapter 46
Chapter 47
Chapter 48
Chapter 49
Chapter 50
Chapter 51
Chapter 52
Chapter 53
Chapter 54
Chapter 55
Chapter 56
Chapter 57
Chapter 58
Chapter 59
Chapter 60
Chapter 61
Chapter 62
Chapter 63
Chapter 64
Chapter 65
Chapter 66
Chapter 67
Chapter 68
Chapter 69
Chapter 70
Chapter 71
Chapter 72
Chapter 73
Chapter 74
Chapter 75
Chapter 76
Chapter 77
Chapter 78
Chapter 79
Chapter 80
Chapter 81
Chapter 82
Chapter 83
Chapter 84
Chapter 85
Chapter 86
Chapter 87
Chapter 88
Chapter 89
Chapter 90
Chapter 91
Chapter 92
Chapter 93
Chapter 94
Chapter 95
Chapter 96
Chapter 97
Chapter 98
Chapter 99
Chapter 100
Chapter 101
Chapter 102
Chapter 103
Chapter 104
Chapter 105
Chapter 106
Chapter 107
Chapter 108
Chapter 109
Chapter 110
Chapter 111
Chapter 112
Chapter 113
Chapter 114
Chapter 115
Chapter 116
Chapter 117
Chapter 118
Chapter 119
Chapter 120
Chapter 121
Chapter 122
Chapter 123
Chapter 124
Chapter 125
Chapter 126
Chapter 127
Chapter 128
Chapter 129
Chapter 130
Chapter 131
Chapter 132
Chapter 133
Chapter 134
Chapter 135
Chapter 136
Chapter 137
Chapter 138
Chapter 139
Chapter 140
Chapter 141
Chapter 142
Chapter 143
Chapter 144
Chapter 145
Chapter 146
Chapter 147
Chapter 148
Chapter 149
Chapter 150
Chapter 151
Chapter 152
Chapter 153
Chapter 154
Chapter 155
Chapter 156
Chapter 157
Chapter 158
Chapter 159
Chapter 160
Chapter 161
Chapter 162
Chapter 163
Chapter 164
Chapter 165
Chapter 166
Chapter 167
Chapter 168
Chapter 169
Chapter 170
Chapter 171
Chapter 172
Chapter 173
Chapter 174
Chapter 175
Chapter 176
Chapter 177
Chapter 178
Chapter 179
Chapter 180
Chapter 181
Chapter 182
Chapter 183
Chapter 184
Chapter 185
Chapter 186
Chapter 187
Chapter 188
Chapter 189
Chapter 190
Chapter 191
Chapter 192
Chapter 193
Chapter 194
Chapter 195
Chapter 196
Chapter 197
Chapter 198
Chapter 199
Chapter 200
Chapter 201
Chapter 202
Chapter 203
Chapter 204
Chapter 205
Chapter 206
Chapter 207
Chapter 208
Chapter 209
Chapter 210
Chapter 211
Chapter 212
Chapter 213
Chapter 214
Chapter 215
Chapter 216
Chapter 217
Chapter 218
Chapter 219
Chapter 220
Chapter 221
Chapter 222
Chapter 223
Chapter 224
Chapter 225
sabhā parva
Chapter 1
Chapter 2
Chapter 3
Chapter 4
Chapter 5
Chapter 6
Chapter 7
Chapter 8
Chapter 9
Chapter 10
Chapter 11
Chapter 12
Chapter 13
Chapter 14
Chapter 15
Chapter 16
Chapter 17
Chapter 18
Chapter 19
Chapter 20
Chapter 21
Chapter 22
Chapter 23
Chapter 24
Chapter 25
Chapter 26
Chapter 27
Chapter 28
Chapter 29
Chapter 30
Chapter 31
Chapter 32
Chapter 33
Chapter 34
Chapter 35
Chapter 36
Chapter 37
Chapter 38
Chapter 39
Chapter 40
Chapter 41
Chapter 42
Chapter 43
Chapter 44
Chapter 45
Chapter 46
Chapter 47
Chapter 48
Chapter 49
Chapter 50
Chapter 51
Chapter 52
Chapter 53
Chapter 54
Chapter 55
Chapter 56
Chapter 57
Chapter 58
Chapter 59
Chapter 60
Chapter 61
Chapter 62
Chapter 63
Chapter 64
Chapter 65
Chapter 66
Chapter 67
Chapter 68
Chapter 69
Chapter 70
Chapter 71
Chapter 72
vana parva
Chapter 1
Chapter 2
Chapter 3
Chapter 4
Chapter 5
Chapter 6
Chapter 7
Chapter 8
Chapter 9
Chapter 10
Chapter 11
Chapter 12
Chapter 13
Chapter 14
Chapter 15
Chapter 16
Chapter 17
Chapter 18
Chapter 19
Chapter 20
Chapter 21
Chapter 22
Chapter 23
Chapter 24
Chapter 25
Chapter 26
Chapter 27
Chapter 28
Chapter 29
Chapter 30
Chapter 31
Chapter 32
Chapter 33
Chapter 34
Chapter 35
Chapter 36
Chapter 37
Chapter 38
Chapter 39
Chapter 40
Chapter 41
Chapter 42
Chapter 43
Chapter 44
Chapter 45
Chapter 46
Chapter 47
Chapter 48
Chapter 49
Chapter 50
Chapter 51
Chapter 52
Chapter 53
Chapter 54
Chapter 55
Chapter 56
Chapter 57
Chapter 58
Chapter 59
Chapter 60
Chapter 61
Chapter 62
Chapter 63
Chapter 64
Chapter 65
Chapter 66
Chapter 67
Chapter 68
Chapter 69
Chapter 70
Chapter 71
Chapter 72
Chapter 73
Chapter 74
Chapter 75
Chapter 76
Chapter 77
Chapter 78
Chapter 79
Chapter 80
Chapter 81
Chapter 82
Chapter 83
Chapter 84
Chapter 85
Chapter 86
Chapter 87
Chapter 88
Chapter 89
Chapter 90
Chapter 91
Chapter 92
Chapter 93
Chapter 94
Chapter 95
Chapter 96
Chapter 97
Chapter 98
Chapter 99
Chapter 100
Chapter 101
Chapter 102
Chapter 103
Chapter 104
Chapter 105
Chapter 106
Chapter 107
Chapter 108
Chapter 109
Chapter 110
Chapter 111
Chapter 112
Chapter 113
Chapter 114
Chapter 115
Chapter 116
Chapter 117
Chapter 118
Chapter 119
Chapter 120
Chapter 121
Chapter 122
Chapter 123
Chapter 124
Chapter 125
Chapter 126
Chapter 127
Chapter 128
Chapter 129
Chapter 130
Chapter 131
Chapter 132
Chapter 133
Chapter 134
Chapter 135
Chapter 136
Chapter 137
Chapter 138
Chapter 139
Chapter 140
Chapter 141
Chapter 142
Chapter 143
Chapter 144
Chapter 145
Chapter 146
Chapter 147
Chapter 148
Chapter 149
Chapter 150
Chapter 151
Chapter 152
Chapter 153
Chapter 154
Chapter 155
Chapter 156
Chapter 157
Chapter 158
Chapter 159
Chapter 160
Chapter 161
Chapter 162
Chapter 163
Chapter 164
Chapter 165
Chapter 166
Chapter 167
Chapter 168
Chapter 169
Chapter 170
Chapter 171
Chapter 172
Chapter 173
Chapter 174
Chapter 175
Chapter 176
Chapter 177
Chapter 178
Chapter 179
Chapter 180
Chapter 181
Chapter 182
Chapter 183
Chapter 184
Chapter 185
Chapter 186
Chapter 187
Chapter 188
Chapter 189
Chapter 190
Chapter 191
Chapter 192
Chapter 193
Chapter 194
Chapter 195
Chapter 196
Chapter 197
Chapter 198
Chapter 199
Chapter 200
Chapter 201
Chapter 202
Chapter 203
Chapter 204
Chapter 205
Chapter 206
Chapter 207
Chapter 208
Chapter 209
Chapter 210
Chapter 211
Chapter 212
Chapter 213
Chapter 214
Chapter 215
Chapter 216
Chapter 217
Chapter 218
Chapter 219
Chapter 220
Chapter 221
Chapter 222
Chapter 223
Chapter 224
Chapter 225
Chapter 226
Chapter 227
Chapter 228
Chapter 229
Chapter 230
Chapter 231
Chapter 232
Chapter 233
Chapter 234
Chapter 235
Chapter 236
Chapter 237
Chapter 238
Chapter 239
Chapter 240
Chapter 241
Chapter 242
Chapter 243
Chapter 244
Chapter 245
Chapter 246
Chapter 247
Chapter 248
Chapter 249
Chapter 250
Chapter 251
Chapter 252
Chapter 253
Chapter 254
Chapter 255
Chapter 256
Chapter 257
Chapter 258
Chapter 259
Chapter 260
Chapter 261
Chapter 262
Chapter 263
Chapter 264
Chapter 265
Chapter 266
Chapter 267
Chapter 268
Chapter 269
Chapter 270
Chapter 271
Chapter 272
Chapter 273
Chapter 274
Chapter 275
Chapter 276
Chapter 277
Chapter 278
Chapter 279
Chapter 280
Chapter 281
Chapter 282
Chapter 283
Chapter 284
Chapter 285
Chapter 286
Chapter 287
Chapter 288
Chapter 289
Chapter 290
Chapter 291
Chapter 292
Chapter 293
Chapter 294
Chapter 295
Chapter 296
Chapter 297
Chapter 298
Chapter 299
virāṭa parva
Chapter 1
Chapter 2
Chapter 3
Chapter 4
Chapter 5
Chapter 6
Chapter 7
Chapter 8
Chapter 9
Chapter 10
Chapter 11
Chapter 12
Chapter 13
Chapter 14
Chapter 15
Chapter 16
Chapter 17
Chapter 18
Chapter 19
Chapter 20
Chapter 21
Chapter 22
Chapter 23
Chapter 24
Chapter 25
Chapter 26
Chapter 27
Chapter 28
Chapter 29
Chapter 30
Chapter 31
Chapter 32
Chapter 33
Chapter 34
Chapter 35
Chapter 36
Chapter 37
Chapter 38
Chapter 39
Chapter 40
Chapter 41
Chapter 42
Chapter 43
Chapter 44
Chapter 45
Chapter 46
Chapter 47
Chapter 48
Chapter 49
Chapter 50
Chapter 51
Chapter 52
Chapter 53
Chapter 54
Chapter 55
Chapter 56
Chapter 57
Chapter 58
Chapter 59
Chapter 60
Chapter 61
Chapter 62
Chapter 63
Chapter 64
Chapter 65
Chapter 66
Chapter 67
udyoga parva
Chapter 1
Chapter 2
Chapter 3
Chapter 4
Chapter 5
Chapter 6
Chapter 7
Chapter 8
Chapter 9
Chapter 10
Chapter 11
Chapter 12
Chapter 13
Chapter 14
Chapter 15
Chapter 16
Chapter 17
Chapter 18
Chapter 19
Chapter 20
Chapter 21
Chapter 22
Chapter 23
Chapter 24
Chapter 25
Chapter 26
Chapter 27
Chapter 28
Chapter 29
Chapter 30
Chapter 31
Chapter 32
Chapter 33
Chapter 34
Chapter 35
Chapter 36
Chapter 37
Chapter 38
Chapter 39
Chapter 40
Chapter 41
Chapter 42
Chapter 43
Chapter 44
Chapter 45
Chapter 46
Chapter 47
Chapter 48
Chapter 49
Chapter 50
Chapter 51
Chapter 52
Chapter 53
Chapter 54
Chapter 55
Chapter 56
Chapter 57
Chapter 58
Chapter 59
Chapter 60
Chapter 61
Chapter 62
Chapter 63
Chapter 64
Chapter 65
Chapter 66
Chapter 67
Chapter 68
Chapter 69
Chapter 70
Chapter 71
Chapter 72
Chapter 73
Chapter 74
Chapter 75
Chapter 76
Chapter 77
Chapter 78
Chapter 79
Chapter 80
Chapter 81
Chapter 82
Chapter 83
Chapter 84
Chapter 85
Chapter 86
Chapter 87
Chapter 88
Chapter 89
Chapter 90
Chapter 91
Chapter 92
Chapter 93
Chapter 94
Chapter 95
Chapter 96
Chapter 97
Chapter 98
Chapter 99
Chapter 100
Chapter 101
Chapter 102
Chapter 103
Chapter 104
Chapter 105
Chapter 106
Chapter 107
Chapter 108
Chapter 109
Chapter 110
Chapter 111
Chapter 112
Chapter 113
Chapter 114
Chapter 115
Chapter 116
Chapter 117
Chapter 118
Chapter 119
Chapter 120
Chapter 121
Chapter 122
Chapter 123
Chapter 124
Chapter 125
Chapter 126
Chapter 127
Chapter 128
Chapter 129
Chapter 130
Chapter 131
Chapter 132
Chapter 133
Chapter 134
Chapter 135
Chapter 136
Chapter 137
Chapter 138
Chapter 139
Chapter 140
Chapter 141
Chapter 142
Chapter 143
Chapter 144
Chapter 145
Chapter 146
Chapter 147
Chapter 148
Chapter 149
Chapter 150
Chapter 151
Chapter 152
Chapter 153
Chapter 154
Chapter 155
Chapter 156
Chapter 157
Chapter 158
Chapter 159
Chapter 160
Chapter 161
Chapter 162
Chapter 163
Chapter 164
Chapter 165
Chapter 166
Chapter 167
Chapter 168
Chapter 169
Chapter 170
Chapter 171
Chapter 172
Chapter 173
Chapter 174
Chapter 175
Chapter 176
Chapter 177
Chapter 178
Chapter 179
Chapter 180
Chapter 181
Chapter 182
Chapter 183
Chapter 184
Chapter 185
Chapter 186
Chapter 187
Chapter 188
Chapter 189
Chapter 190
Chapter 191
Chapter 192
Chapter 193
Chapter 194
Chapter 195
Chapter 196
Chapter 197
bhīṣma parva
Chapter 1
Chapter 2
Chapter 3
Chapter 4
Chapter 5
Chapter 6
Chapter 7
Chapter 8
Chapter 9
Chapter 10
Chapter 11
Chapter 12
Chapter 13
Chapter 14
Chapter 15
Chapter 16
Chapter 17
Chapter 18
Chapter 19
Chapter 20
Chapter 21
Chapter 22
Chapter 23
Chapter 24
Chapter 25
Chapter 26
Chapter 27
Chapter 28
Chapter 29
Chapter 30
Chapter 31
Chapter 32
Chapter 33
Chapter 34
Chapter 35
Chapter 36
Chapter 37
Chapter 38
Chapter 39
Chapter 40
Chapter 41
Chapter 42
Chapter 43
Chapter 44
Chapter 45
Chapter 46
Chapter 47
Chapter 48
Chapter 49
Chapter 50
Chapter 51
Chapter 52
Chapter 53
Chapter 54
Chapter 55
Chapter 56
Chapter 57
Chapter 58
Chapter 59
Chapter 60
Chapter 61
Chapter 62
Chapter 63
Chapter 64
Chapter 65
Chapter 66
Chapter 67
Chapter 68
Chapter 69
Chapter 70
Chapter 71
Chapter 72
Chapter 73
Chapter 74
Chapter 75
Chapter 76
Chapter 77
Chapter 78
Chapter 79
Chapter 80
Chapter 81
Chapter 82
Chapter 83
Chapter 84
Chapter 85
Chapter 86
Chapter 87
Chapter 88
Chapter 89
Chapter 90
Chapter 91
Chapter 92
Chapter 93
Chapter 94
Chapter 95
Chapter 96
Chapter 97
Chapter 98
Chapter 99
Chapter 100
Chapter 101
Chapter 102
Chapter 103
Chapter 104
Chapter 105
Chapter 106
Chapter 107
Chapter 108
Chapter 109
Chapter 110
Chapter 111
Chapter 112
Chapter 113
Chapter 114
Chapter 115
Chapter 116
Chapter 117
droṇa parva
Chapter 1
Chapter 2
Chapter 3
Chapter 4
Chapter 5
Chapter 6
Chapter 7
Chapter 8
Chapter 9
Chapter 10
Chapter 11
Chapter 12
Chapter 13
Chapter 14
Chapter 15
Chapter 16
Chapter 17
Chapter 18
Chapter 19
Chapter 20
Chapter 21
Chapter 22
Chapter 23
Chapter 24
Chapter 25
Chapter 26
Chapter 27
Chapter 28
Chapter 29
Chapter 30
Chapter 31
Chapter 32
Chapter 33
Chapter 34
Chapter 35
Chapter 36
Chapter 37
Chapter 38
Chapter 39
Chapter 40
Chapter 41
Chapter 42
Chapter 43
Chapter 44
Chapter 45
Chapter 46
Chapter 47
Chapter 48
Chapter 49
Chapter 50
Chapter 51
Chapter 52
Chapter 53
Chapter 54
Chapter 55
Chapter 56
Chapter 57
Chapter 58
Chapter 59
Chapter 60
Chapter 61
Chapter 62
Chapter 63
Chapter 64
Chapter 65
Chapter 66
Chapter 67
Chapter 68
Chapter 69
Chapter 70
Chapter 71
Chapter 72
Chapter 73
Chapter 74
Chapter 75
Chapter 76
Chapter 77
Chapter 78
Chapter 79
Chapter 80
Chapter 81
Chapter 82
Chapter 83
Chapter 84
Chapter 85
Chapter 86
Chapter 87
Chapter 88
Chapter 89
Chapter 90
Chapter 91
Chapter 92
Chapter 93
Chapter 94
Chapter 95
Chapter 96
Chapter 97
Chapter 98
Chapter 99
Chapter 100
Chapter 101
Chapter 102
Chapter 103
Chapter 104
Chapter 105
Chapter 106
Chapter 107
Chapter 108
Chapter 109
Chapter 110
Chapter 111
Chapter 112
Chapter 113
Chapter 114
Chapter 115
Chapter 116
Chapter 117
Chapter 118
Chapter 119
Chapter 120
Chapter 121
Chapter 122
Chapter 123
Chapter 124
Chapter 125
Chapter 126
Chapter 127
Chapter 128
Chapter 129
Chapter 130
Chapter 131
Chapter 132
Chapter 133
Chapter 134
Chapter 135
Chapter 136
Chapter 137
Chapter 138
Chapter 139
Chapter 140
Chapter 141
Chapter 142
Chapter 143
Chapter 144
Chapter 145
Chapter 146
Chapter 147
Chapter 148
Chapter 149
Chapter 150
Chapter 151
Chapter 152
Chapter 153
Chapter 154
Chapter 155
Chapter 156
Chapter 157
Chapter 158
Chapter 159
Chapter 160
Chapter 161
Chapter 162
Chapter 163
Chapter 164
Chapter 165
Chapter 166
Chapter 167
Chapter 168
Chapter 169
Chapter 170
Chapter 171
Chapter 172
Chapter 173
karṇa parva
Chapter 1
Chapter 2
Chapter 3
Chapter 4
Chapter 5
Chapter 6
Chapter 7
Chapter 8
Chapter 9
Chapter 10
Chapter 11
Chapter 12
Chapter 13
Chapter 14
Chapter 15
Chapter 16
Chapter 17
Chapter 18
Chapter 19
Chapter 20
Chapter 21
Chapter 22
Chapter 23
Chapter 24
Chapter 25
Chapter 26
Chapter 27
Chapter 28
Chapter 29
Chapter 30
Chapter 31
Chapter 32
Chapter 33
Chapter 34
Chapter 35
Chapter 36
Chapter 37
Chapter 38
Chapter 39
Chapter 40
Chapter 41
Chapter 42
Chapter 43
Chapter 44
Chapter 45
Chapter 46
Chapter 47
Chapter 48
Chapter 49
Chapter 50
Chapter 51
Chapter 52
Chapter 53
Chapter 54
Chapter 55
Chapter 56
Chapter 57
Chapter 58
Chapter 59
Chapter 60
Chapter 61
Chapter 62
Chapter 63
Chapter 64
Chapter 65
Chapter 66
Chapter 67
Chapter 68
Chapter 69
śalya parva
Chapter 1
Chapter 2
Chapter 3
Chapter 4
Chapter 5
Chapter 6
Chapter 7
Chapter 8
Chapter 9
Chapter 10
Chapter 11
Chapter 12
Chapter 13
Chapter 14
Chapter 15
Chapter 16
Chapter 17
Chapter 18
Chapter 19
Chapter 20
Chapter 21
Chapter 22
Chapter 23
Chapter 24
Chapter 25
Chapter 26
Chapter 27
Chapter 28
Chapter 29
Chapter 30
Chapter 31
Chapter 32
Chapter 33
Chapter 34
Chapter 35
Chapter 36
Chapter 37
Chapter 38
Chapter 39
Chapter 40
Chapter 41
Chapter 42
Chapter 43
Chapter 44
Chapter 45
Chapter 46
Chapter 47
Chapter 48
Chapter 49
Chapter 50
Chapter 51
Chapter 52
Chapter 53
Chapter 54
Chapter 55
Chapter 56
Chapter 57
Chapter 58
Chapter 59
Chapter 60
Chapter 61
Chapter 62
Chapter 63
Chapter 64
sauptika parva
strī parva
śānti parva
Chapter 1
Chapter 2
Chapter 3
Chapter 4
Chapter 5
Chapter 6
Chapter 7
Chapter 8
Chapter 9
Chapter 10
Chapter 11
Chapter 12
Chapter 13
Chapter 14
Chapter 15
Chapter 16
Chapter 17
Chapter 18
Chapter 19
Chapter 20
Chapter 21
Chapter 22
Chapter 23
Chapter 24
Chapter 25
Chapter 26
Chapter 27
Chapter 28
Chapter 29
Chapter 30
Chapter 31
Chapter 32
Chapter 33
Chapter 34
Chapter 35
Chapter 36
Chapter 37
Chapter 38
Chapter 39
Chapter 40
Chapter 41
Chapter 42
Chapter 43
Chapter 44
Chapter 45
Chapter 46
Chapter 47
Chapter 48
Chapter 49
Chapter 50
Chapter 51
Chapter 52
Chapter 53
Chapter 54
Chapter 55
Chapter 56
Chapter 57
Chapter 58
Chapter 59
Chapter 60
Chapter 61
Chapter 62
Chapter 63
Chapter 64
Chapter 65
Chapter 66
Chapter 67
Chapter 68
Chapter 69
Chapter 70
Chapter 71
Chapter 72
Chapter 73
Chapter 74
Chapter 75
Chapter 76
Chapter 77
Chapter 78
Chapter 79
Chapter 80
Chapter 81
Chapter 82
Chapter 83
Chapter 84
Chapter 85
Chapter 86
Chapter 87
Chapter 88
Chapter 89
Chapter 90
Chapter 91
Chapter 92
Chapter 93
Chapter 94
Chapter 95
Chapter 96
Chapter 97
Chapter 98
Chapter 99
Chapter 100
Chapter 101
Chapter 102
Chapter 103
Chapter 104
Chapter 105
Chapter 106
Chapter 107
Chapter 108
Chapter 109
Chapter 110
Chapter 111
Chapter 112
Chapter 113
Chapter 114
Chapter 115
Chapter 116
Chapter 117
Chapter 118
Chapter 119
Chapter 120
Chapter 121
Chapter 122
Chapter 123
Chapter 124
Chapter 125
Chapter 126
Chapter 127
Chapter 128
Chapter 129
Chapter 130
Chapter 131
Chapter 132
Chapter 133
Chapter 134
Chapter 135
Chapter 136
Chapter 137
Chapter 138
Chapter 139
Chapter 140
Chapter 141
Chapter 142
Chapter 143
Chapter 144
Chapter 145
Chapter 146
Chapter 147
Chapter 148
Chapter 149
Chapter 150
Chapter 151
Chapter 152
Chapter 153
Chapter 154
Chapter 155
Chapter 156
Chapter 157
Chapter 158
Chapter 159
Chapter 160
Chapter 161
Chapter 162
Chapter 163
Chapter 164
Chapter 165
Chapter 166
Chapter 167
Chapter 168
Chapter 169
Chapter 170
Chapter 171
Chapter 172
Chapter 173
Chapter 174
Chapter 175
Chapter 176
Chapter 177
Chapter 178
Chapter 179
Chapter 180
Chapter 181
Chapter 182
Chapter 183
Chapter 184
Chapter 185
Chapter 186
Chapter 187
Chapter 188
Chapter 189
Chapter 190
Chapter 191
Chapter 192
Chapter 193
Chapter 194
Chapter 195
Chapter 196
Chapter 197
Chapter 198
Chapter 199
Chapter 200
Chapter 201
Chapter 202
Chapter 203
Chapter 204
Chapter 205
Chapter 206
Chapter 207
Chapter 208
Chapter 209
Chapter 210
Chapter 211
Chapter 212
Chapter 213
Chapter 214
Chapter 215
Chapter 216
Chapter 217
Chapter 218
Chapter 219
Chapter 220
Chapter 221
Chapter 222
Chapter 223
Chapter 224
Chapter 225
Chapter 226
Chapter 227
Chapter 228
Chapter 229
Chapter 230
Chapter 231
Chapter 232
Chapter 233
Chapter 234
Chapter 235
Chapter 236
Chapter 237
Chapter 238
Chapter 239
Chapter 240
Chapter 241
Chapter 242
Chapter 243
Chapter 244
Chapter 245
Chapter 246
Chapter 247
Chapter 248
Chapter 249
Chapter 250
Chapter 251
Chapter 252
Chapter 253
Chapter 254
Chapter 255
Chapter 256
Chapter 257
Chapter 258
Chapter 259
Chapter 260
Chapter 261
Chapter 262
Chapter 263
Chapter 264
Chapter 265
Chapter 266
Chapter 267
Chapter 268
Chapter 269
Chapter 270
Chapter 271
Chapter 272
Chapter 273
Chapter 274
Chapter 275
Chapter 276
Chapter 277
Chapter 278
Chapter 279
Chapter 280
Chapter 281
Chapter 282
Chapter 283
Chapter 284
Chapter 285
Chapter 286
Chapter 287
Chapter 288
Chapter 289
Chapter 290
Chapter 291
Chapter 292
Chapter 293
Chapter 294
Chapter 295
Chapter 296
Chapter 297
Chapter 298
Chapter 299
Chapter 300
Chapter 301
Chapter 302
Chapter 303
Chapter 304
Chapter 305
Chapter 306
Chapter 307
Chapter 308
Chapter 309
Chapter 310
Chapter 311
Chapter 312
Chapter 313
Chapter 314
Chapter 315
Chapter 316
Chapter 317
Chapter 318
Chapter 319
Chapter 320
Chapter 321
Chapter 322
Chapter 323
Chapter 324
Chapter 325
Chapter 326
Chapter 327
Chapter 328
Chapter 329
Chapter 330
Chapter 331
Chapter 332
Chapter 333
Chapter 334
Chapter 335
Chapter 336
Chapter 337
Chapter 338
Chapter 339
Chapter 340
Chapter 341
Chapter 342
Chapter 343
Chapter 344
Chapter 345
Chapter 346
Chapter 347
Chapter 348
Chapter 349
Chapter 350
Chapter 351
Chapter 352
Chapter 353
anuśāsana parva
Chapter 1
Chapter 2
Chapter 3
Chapter 4
Chapter 5
Chapter 6
Chapter 7
Chapter 8
Chapter 9
Chapter 10
Chapter 11
Chapter 12
Chapter 13
Chapter 14
Chapter 15
Chapter 16
Chapter 17
Chapter 18
Chapter 19
Chapter 20
Chapter 21
Chapter 22
Chapter 23
Chapter 24
Chapter 25
Chapter 26
Chapter 27
Chapter 28
Chapter 29
Chapter 30
Chapter 31
Chapter 32
Chapter 33
Chapter 34
Chapter 35
Chapter 36
Chapter 37
Chapter 38
Chapter 39
Chapter 40
Chapter 41
Chapter 42
Chapter 43
Chapter 44
Chapter 45
Chapter 46
Chapter 47
Chapter 48
Chapter 49
Chapter 50
Chapter 51
Chapter 52
Chapter 53
Chapter 54
Chapter 55
Chapter 56
Chapter 57
Chapter 58
Chapter 59
Chapter 60
Chapter 61
Chapter 62
Chapter 63
Chapter 64
Chapter 65
Chapter 66
Chapter 67
Chapter 68
Chapter 69
Chapter 70
Chapter 71
Chapter 72
Chapter 73
Chapter 74
Chapter 75
Chapter 76
Chapter 77
Chapter 78
Chapter 79
Chapter 80
Chapter 81
Chapter 82
Chapter 83
Chapter 84
Chapter 85
Chapter 86
Chapter 87
Chapter 88
Chapter 89
Chapter 90
Chapter 91
Chapter 92
Chapter 93
Chapter 94
Chapter 95
Chapter 96
Chapter 97
Chapter 98
Chapter 99
Chapter 100
Chapter 101
Chapter 102
Chapter 103
Chapter 104
Chapter 105
Chapter 106
Chapter 107
Chapter 108
Chapter 109
Chapter 110
Chapter 111
Chapter 112
Chapter 113
Chapter 114
Chapter 115
Chapter 116
Chapter 117
Chapter 118
Chapter 119
Chapter 120
Chapter 121
Chapter 122
Chapter 123
Chapter 124
Chapter 125
Chapter 126
Chapter 127
Chapter 128
Chapter 129
Chapter 130
Chapter 131
Chapter 132
Chapter 133
Chapter 134
Chapter 135
Chapter 136
Chapter 137
Chapter 138
Chapter 139
Chapter 140
Chapter 141
Chapter 142
Chapter 143
Chapter 144
Chapter 145
Chapter 146
Chapter 147
Chapter 148
Chapter 149
Chapter 150
Chapter 151
Chapter 152
Chapter 153
Chapter 154
aśvamedhika parva
Chapter 1
Chapter 2
Chapter 3
Chapter 4
Chapter 5
Chapter 6
Chapter 7
Chapter 8
Chapter 9
Chapter 10
Chapter 11
Chapter 12
Chapter 13
Chapter 14
Chapter 15
Chapter 16
Chapter 17
Chapter 18
Chapter 19
Chapter 20
Chapter 21
Chapter 22
Chapter 23
Chapter 24
Chapter 25
Chapter 26
Chapter 27
Chapter 28
Chapter 29
Chapter 30
Chapter 31
Chapter 32
Chapter 33
Chapter 34
Chapter 35
Chapter 36
Chapter 37
Chapter 38
Chapter 39
Chapter 40
Chapter 41
Chapter 42
Chapter 43
Chapter 44
Chapter 45
Chapter 46
Chapter 47
Chapter 48
Chapter 49
Chapter 50
Chapter 51
Chapter 52
Chapter 53
Chapter 54
Chapter 55
Chapter 56
Chapter 57
Chapter 58
Chapter 59
Chapter 60
Chapter 61
Chapter 62
Chapter 63
Chapter 64
Chapter 65
Chapter 66
Chapter 67
Chapter 68
Chapter 69
Chapter 70
Chapter 71
Chapter 72
Chapter 73
Chapter 74
Chapter 75
Chapter 76
Chapter 77
Chapter 78
Chapter 79
Chapter 80
Chapter 81
Chapter 82
Chapter 83
Chapter 84
Chapter 85
Chapter 86
Chapter 87
Chapter 88
Chapter 89
Chapter 90
Chapter 91
Chapter 92
Chapter 93
Chapter 94
Chapter 95
Chapter 96
āśramavāsika parva (current book)
Chapter 1
Chapter 2
Chapter 3
Chapter 4
Chapter 5
Chapter 6
Chapter 7
Chapter 8
Chapter 9
Chapter 10
Chapter 11
Chapter 12 (current chapter)
Chapter 13
Chapter 14
Chapter 15
Chapter 16
Chapter 17
Chapter 18
Chapter 19
Chapter 20
Chapter 21
Chapter 22
Chapter 23
Chapter 24
Chapter 25
Chapter 26
Chapter 27
Chapter 28
Chapter 29
Chapter 30
Chapter 31
Chapter 32
Chapter 33
Chapter 34
Chapter 35
Chapter 36
Chapter 37
Chapter 38
Chapter 39
Chapter 40
Chapter 41
Chapter 42
Chapter 43
Chapter 44
Chapter 45
Chapter 46
Chapter 47