Skip to content
אתר זה לא תומך בגרסאות ישנות של אינטרנט אקספלורר
מומלץ להשתמש בדפדפן גוגל כרום או פיירפוקס מוזילה
(או באינטרנט אקספלורר / edge עדכני)
Enjoy Learning Sanskrit tips, tools, resources and more...

महाभारतः       mahābhārataḥ - book-15, chapter-38

Use the following checkboxes to set the display options for this chapter (You can also control the display of each verse separately):
what would you like to see in each verse:
कुन्त्युवाच ।
भगवञ्श्वशुरो मेऽसि दैवतस्यापि दैवतम् ।
स मे देवातिदेवस्त्वं शृणु सत्यां गिरं मम ॥१॥
1. kuntyuvāca ,
bhagavañśvaśuro me'si daivatasyāpi daivatam ,
sa me devātidevastvaṁ śṛṇu satyāṁ giraṁ mama.
तपस्वी कोपनो विप्रो दुर्वासा नाम मे पितुः ।
भिक्षामुपागतो भोक्तुं तमहं पर्यतोषयम् ॥२॥
2. tapasvī kopano vipro durvāsā nāma me pituḥ ,
bhikṣāmupāgato bhoktuṁ tamahaṁ paryatoṣayam.
शौचेन त्वागसस्त्यागैः शुद्धेन मनसा तथा ।
कोपस्थानेष्वपि महत्स्वकुप्यं न कदाचन ॥३॥
3. śaucena tvāgasastyāgaiḥ śuddhena manasā tathā ,
kopasthāneṣvapi mahatsvakupyaṁ na kadācana.
स मे वरमदात्प्रीतः कृतमित्यहमब्रुवम् ।
अवश्यं ते ग्रहीतव्यमिति मां सोऽब्रवीद्वचः ॥४॥
4. sa me varamadātprītaḥ kṛtamityahamabruvam ,
avaśyaṁ te grahītavyamiti māṁ so'bravīdvacaḥ.
ततः शापभयाद्विप्रमवोचं पुनरेव तम् ।
एवमस्त्विति च प्राह पुनरेव स मां द्विजः ॥५॥
5. tataḥ śāpabhayādvipramavocaṁ punareva tam ,
evamastviti ca prāha punareva sa māṁ dvijaḥ.
धर्मस्य जननी भद्रे भवित्री त्वं वरानने ।
वशे स्थास्यन्ति ते देवा यांस्त्वमावाहयिष्यसि ॥६॥
6. dharmasya jananī bhadre bhavitrī tvaṁ varānane ,
vaśe sthāsyanti te devā yāṁstvamāvāhayiṣyasi.
इत्युक्त्वान्तर्हितो विप्रस्ततोऽहं विस्मिताभवम् ।
न च सर्वास्ववस्थासु स्मृतिर्मे विप्रणश्यति ॥७॥
7. ityuktvāntarhito viprastato'haṁ vismitābhavam ,
na ca sarvāsvavasthāsu smṛtirme vipraṇaśyati.
अथ हर्म्यतलस्थाहं रविमुद्यन्तमीक्षती ।
संस्मृत्य तदृषेर्वाक्यं स्पृहयन्ती दिवाकरम् ।
स्थिताहं बालभावेन तत्र दोषमबुध्यती ॥८॥
8. atha harmyatalasthāhaṁ ravimudyantamīkṣatī ,
saṁsmṛtya tadṛṣervākyaṁ spṛhayantī divākaram ,
sthitāhaṁ bālabhāvena tatra doṣamabudhyatī.
अथ देवः सहस्रांशुर्मत्समीपगतोऽभवत् ।
द्विधा कृत्वात्मनो देहं भूमौ च गगनेऽपि च ।
तताप लोकानेकेन द्वितीयेनागमच्च माम् ॥९॥
9. atha devaḥ sahasrāṁśurmatsamīpagato'bhavat ,
dvidhā kṛtvātmano dehaṁ bhūmau ca gagane'pi ca ,
tatāpa lokānekena dvitīyenāgamacca mām.
स मामुवाच वेपन्तीं वरं मत्तो वृणीष्व ह ।
गम्यतामिति तं चाहं प्रणम्य शिरसावदम् ॥१०॥
10. sa māmuvāca vepantīṁ varaṁ matto vṛṇīṣva ha ,
gamyatāmiti taṁ cāhaṁ praṇamya śirasāvadam.
स मामुवाच तिग्मांशुर्वृथाह्वानं न ते क्षमम् ।
धक्ष्यामि त्वां च विप्रं च येन दत्तो वरस्तव ॥११॥
11. sa māmuvāca tigmāṁśurvṛthāhvānaṁ na te kṣamam ,
dhakṣyāmi tvāṁ ca vipraṁ ca yena datto varastava.
तमहं रक्षती विप्रं शापादनपराधिनम् ।
पुत्रो मे त्वत्समो देव भवेदिति ततोऽब्रुवम् ॥१२॥
12. tamahaṁ rakṣatī vipraṁ śāpādanaparādhinam ,
putro me tvatsamo deva bhavediti tato'bruvam.
ततो मां तेजसाविश्य मोहयित्वा च भानुमान् ।
उवाच भविता पुत्रस्तवेत्यभ्यगमद्दिवम् ॥१३॥
13. tato māṁ tejasāviśya mohayitvā ca bhānumān ,
uvāca bhavitā putrastavetyabhyagamaddivam.
ततोऽहमन्तर्भवने पितुर्वृत्तान्तरक्षिणी ।
गूढोत्पन्नं सुतं बालं जले कर्णमवासृजम् ॥१४॥
14. tato'hamantarbhavane piturvṛttāntarakṣiṇī ,
gūḍhotpannaṁ sutaṁ bālaṁ jale karṇamavāsṛjam.
नूनं तस्यैव देवस्य प्रसादात्पुनरेव तु ।
कन्याहमभवं विप्र यथा प्राह स मामृषिः ॥१५॥
15. nūnaṁ tasyaiva devasya prasādātpunareva tu ,
kanyāhamabhavaṁ vipra yathā prāha sa māmṛṣiḥ.
स मया मूढया पुत्रो ज्ञायमानोऽप्युपेक्षितः ।
तन्मां दहति विप्रर्षे यथा सुविदितं तव ॥१६॥
16. sa mayā mūḍhayā putro jñāyamāno'pyupekṣitaḥ ,
tanmāṁ dahati viprarṣe yathā suviditaṁ tava.
यदि पापमपापं वा तदेतद्विवृतं मया ।
तन्मे भयं त्वं भगवन्व्यपनेतुमिहार्हसि ॥१७॥
17. yadi pāpamapāpaṁ vā tadetadvivṛtaṁ mayā ,
tanme bhayaṁ tvaṁ bhagavanvyapanetumihārhasi.
यच्चास्य राज्ञो विदितं हृदिस्थं भवतोऽनघ ।
तं चायं लभतां काममद्यैव मुनिसत्तम ॥१८॥
18. yaccāsya rājño viditaṁ hṛdisthaṁ bhavato'nagha ,
taṁ cāyaṁ labhatāṁ kāmamadyaiva munisattama.
इत्युक्तः प्रत्युवाचेदं व्यासो वेदविदां वरः ।
साधु सर्वमिदं तथ्यमेवमेव यथात्थ माम् ॥१९॥
19. ityuktaḥ pratyuvācedaṁ vyāso vedavidāṁ varaḥ ,
sādhu sarvamidaṁ tathyamevameva yathāttha mām.
अपराधश्च ते नास्ति कन्याभावं गता ह्यसि ।
देवाश्चैश्वर्यवन्तो वै शरीराण्याविशन्ति वै ॥२०॥
20. aparādhaśca te nāsti kanyābhāvaṁ gatā hyasi ,
devāścaiśvaryavanto vai śarīrāṇyāviśanti vai.
सन्ति देवनिकायाश्च संकल्पाज्जनयन्ति ये ।
वाचा दृष्ट्या तथा स्पर्शात्संघर्षेणेति पञ्चधा ॥२१॥
21. santi devanikāyāśca saṁkalpājjanayanti ye ,
vācā dṛṣṭyā tathā sparśātsaṁgharṣeṇeti pañcadhā.
मनुष्यधर्मो दैवेन धर्मेण न हि युज्यते ।
इति कुन्ति व्यजानीहि व्येतु ते मानसो ज्वरः ॥२२॥
22. manuṣyadharmo daivena dharmeṇa na hi yujyate ,
iti kunti vyajānīhi vyetu te mānaso jvaraḥ.
सर्वं बलवतां पथ्यं सर्वं बलवतां शुचि ।
सर्वं बलवतां धर्मः सर्वं बलवतां स्वकम् ॥२३॥
23. sarvaṁ balavatāṁ pathyaṁ sarvaṁ balavatāṁ śuci ,
sarvaṁ balavatāṁ dharmaḥ sarvaṁ balavatāṁ svakam.