Skip to content
אתר זה לא תומך בגרסאות ישנות של אינטרנט אקספלורר
מומלץ להשתמש בדפדפן גוגל כרום או פיירפוקס מוזילה
(או באינטרנט אקספלורר / edge עדכני)
Enjoy Learning Sanskrit tips, tools, resources and more...

महाभारतः       mahābhārataḥ - book-13, chapter-149

Use the following checkboxes to set the display options for this chapter (You can also control the display of each verse separately):
what would you like to see in each verse:
युधिष्ठिर उवाच ।
नाभागधेयः प्राप्नोति धनं सुबलवानपि ।
भागधेयान्वितस्त्वर्थान्कृशो बालश्च विन्दति ॥१॥
1. yudhiṣṭhira uvāca ,
nābhāgadheyaḥ prāpnoti dhanaṁ subalavānapi ,
bhāgadheyānvitastvarthānkṛśo bālaśca vindati.
नालाभकाले लभते प्रयत्नेऽपि कृते सति ।
लाभकालेऽप्रयत्नेन लभते विपुलं धनम् ।
कृतयत्नाफलाश्चैव दृश्यन्ते शतशो नराः ॥२॥
2. nālābhakāle labhate prayatne'pi kṛte sati ,
lābhakāle'prayatnena labhate vipulaṁ dhanam ,
kṛtayatnāphalāścaiva dṛśyante śataśo narāḥ.
यदि यत्नो भवेन्मर्त्यः स सर्वं फलमाप्नुयात् ।
नालभ्यं चोपलभ्येत नृणां भरतसत्तम ॥३॥
3. yadi yatno bhavenmartyaḥ sa sarvaṁ phalamāpnuyāt ,
nālabhyaṁ copalabhyeta nṛṇāṁ bharatasattama.
यदा प्रयत्नं कृतवान्दृश्यते ह्यफलो नरः ।
मार्गन्नयशतैरर्थानमार्गंश्चापरः सुखी ॥४॥
4. yadā prayatnaṁ kṛtavāndṛśyate hyaphalo naraḥ ,
mārgannayaśatairarthānamārgaṁścāparaḥ sukhī.
अकार्यमसकृत्कृत्वा दृश्यन्ते ह्यधना नराः ।
धनयुक्तास्त्वधर्मस्था दृश्यन्ते चापरे जनाः ॥५॥
5. akāryamasakṛtkṛtvā dṛśyante hyadhanā narāḥ ,
dhanayuktāstvadharmasthā dṛśyante cāpare janāḥ.
अधीत्य नीतिं यस्माच्च नीतियुक्तो न दृश्यते ।
अनभिज्ञश्च साचिव्यं गमितः केन हेतुना ।
विद्यायुक्तो ह्यविद्यश्च धनवान्दुर्गतस्तथा ॥६॥
6. adhītya nītiṁ yasmācca nītiyukto na dṛśyate ,
anabhijñaśca sācivyaṁ gamitaḥ kena hetunā ,
vidyāyukto hyavidyaśca dhanavāndurgatastathā.
यदि विद्यामुपाश्रित्य नरः सुखमवाप्नुयात् ।
न विद्वान्विद्यया हीनं वृत्त्यर्थमुपसंश्रयेत् ॥७॥
7. yadi vidyāmupāśritya naraḥ sukhamavāpnuyāt ,
na vidvānvidyayā hīnaṁ vṛttyarthamupasaṁśrayet.
यथा पिपासां जयति पुरुषः प्राप्य वै जलम् ।
दृष्टार्थो विद्ययाप्येवमविद्यां प्रजहेन्नरः ॥८॥
8. yathā pipāsāṁ jayati puruṣaḥ prāpya vai jalam ,
dṛṣṭārtho vidyayāpyevamavidyāṁ prajahennaraḥ.
नाप्राप्तकालो म्रियते विद्धः शरशतैरपि ।
तृणाग्रेणापि संस्पृष्टः प्राप्तकालो न जीवति ॥९॥
9. nāprāptakālo mriyate viddhaḥ śaraśatairapi ,
tṛṇāgreṇāpi saṁspṛṣṭaḥ prāptakālo na jīvati.
भीष्म उवाच ।
ईहमानः समारम्भान्यदि नासादयेद्धनम् ।
उग्रं तपः समारोहेन्न ह्यनुप्तं प्ररोहति ॥१०॥
10. bhīṣma uvāca ,
īhamānaḥ samārambhānyadi nāsādayeddhanam ,
ugraṁ tapaḥ samārohenna hyanuptaṁ prarohati.
दानेन भोगी भवति मेधावी वृद्धसेवया ।
अहिंसया च दीर्घायुरिति प्राहुर्मनीषिणः ॥११॥
11. dānena bhogī bhavati medhāvī vṛddhasevayā ,
ahiṁsayā ca dīrghāyuriti prāhurmanīṣiṇaḥ.
तस्माद्दद्यान्न याचेत पूजयेद्धार्मिकानपि ।
स्वाभाषी प्रियकृच्छुद्धः सर्वसत्त्वाविहिंसकः ॥१२॥
12. tasmāddadyānna yāceta pūjayeddhārmikānapi ,
svābhāṣī priyakṛcchuddhaḥ sarvasattvāvihiṁsakaḥ.
यदा प्रमाणप्रभवः स्वभावश्च सुखासुखे ।
मशकीटपिपीलानां स्थिरो भव युधिष्ठिर ॥१३॥
13. yadā pramāṇaprabhavaḥ svabhāvaśca sukhāsukhe ,
maśakīṭapipīlānāṁ sthiro bhava yudhiṣṭhira.