महाभारतः
mahābhārataḥ
-
book-12, chapter-215
युधिष्ठिर उवाच ।
यदिदं कर्म लोकेऽस्मिञ्शुभं वा यदि वाशुभम् ।
पुरुषं योजयत्येव फलयोगेन भारत ॥१॥
यदिदं कर्म लोकेऽस्मिञ्शुभं वा यदि वाशुभम् ।
पुरुषं योजयत्येव फलयोगेन भारत ॥१॥
1. yudhiṣṭhira uvāca ,
yadidaṁ karma loke'smiñśubhaṁ vā yadi vāśubham ,
puruṣaṁ yojayatyeva phalayogena bhārata.
yadidaṁ karma loke'smiñśubhaṁ vā yadi vāśubham ,
puruṣaṁ yojayatyeva phalayogena bhārata.
1.
yudhiṣṭhiraḥ uvāca yat idam karma loke asmin śubham vā
yadi vā aśubham puruṣam yojayati eva phalayogena bhārata
yadi vā aśubham puruṣam yojayati eva phalayogena bhārata
1.
yudhiṣṭhiraḥ uvāca: bhārata,
loke asmin yat idam karma śubham vā yadi vā aśubham,
[tat] puruṣam phalayogena eva yojayati
loke asmin yat idam karma śubham vā yadi vā aśubham,
[tat] puruṣam phalayogena eva yojayati
1.
Yudhishthira said: 'Whatever action (karma) is performed in this world, be it auspicious or inauspicious, it inevitably binds a person through its connection to the corresponding results (karma), O Bhārata.'
कर्ता स्वित्तस्य पुरुष उताहो नेति संशयः ।
एतदिच्छामि तत्त्वेन त्वत्तः श्रोतुं पितामह ॥२॥
एतदिच्छामि तत्त्वेन त्वत्तः श्रोतुं पितामह ॥२॥
2. kartā svittasya puruṣa utāho neti saṁśayaḥ ,
etadicchāmi tattvena tvattaḥ śrotuṁ pitāmaha.
etadicchāmi tattvena tvattaḥ śrotuṁ pitāmaha.
2.
kartā svit tasya puruṣaḥ utāho na iti saṃśayaḥ
etat icchāmi tattvena tvattaḥ śrotum pitāmaha
etat icchāmi tattvena tvattaḥ śrotum pitāmaha
2.
pitāmaha tasya puruṣaḥ kartā svit utāho na iti
saṃśayaḥ etat tattvena tvattaḥ śrotum icchāmi
saṃśayaḥ etat tattvena tvattaḥ śrotum icchāmi
2.
O Grandfather, a doubt arises concerning that (action): is the individual (puruṣa) indeed the doer, or is he not? I wish to hear the truth of this from you.
भीष्म उवाच ।
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
प्रह्रादस्य च संवादमिन्द्रस्य च युधिष्ठिर ॥३॥
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
प्रह्रादस्य च संवादमिन्द्रस्य च युधिष्ठिर ॥३॥
3. bhīṣma uvāca ,
atrāpyudāharantīmamitihāsaṁ purātanam ,
prahrādasya ca saṁvādamindrasya ca yudhiṣṭhira.
atrāpyudāharantīmamitihāsaṁ purātanam ,
prahrādasya ca saṁvādamindrasya ca yudhiṣṭhira.
3.
bhīṣmaḥ uvāca atra api udāharanti imam itihāsam
purātanam prahrādasya ca saṃvādam indrasya ca yudhiṣṭhira
purātanam prahrādasya ca saṃvādam indrasya ca yudhiṣṭhira
3.
bhīṣmaḥ uvāca he yudhiṣṭhira atra api imam purātanam
itihāsam prahrādasya ca indrasya ca saṃvādam udāharanti
itihāsam prahrādasya ca indrasya ca saṃvādam udāharanti
3.
Bhishma said: O Yudhishthira, regarding this matter, they also relate this ancient narrative (itihāsa) – the dialogue between Prahlada and Indra.
असक्तं धूतपाप्मानं कुले जातं बहुश्रुतम् ।
अस्तम्भमनहंकारं सत्त्वस्थं समये रतम् ॥४॥
अस्तम्भमनहंकारं सत्त्वस्थं समये रतम् ॥४॥
4. asaktaṁ dhūtapāpmānaṁ kule jātaṁ bahuśrutam ,
astambhamanahaṁkāraṁ sattvasthaṁ samaye ratam.
astambhamanahaṁkāraṁ sattvasthaṁ samaye ratam.
4.
asaktam dhūtapāpmānam kule jātam bahuśrutam
astambham anahaṅkāram sattvastham samaye ratam
astambham anahaṅkāram sattvastham samaye ratam
4.
asaktam dhūtapāpmānam kule jātam bahuśrutam
astambham anahaṅkāram sattvastham samaye ratam
astambham anahaṅkāram sattvastham samaye ratam
4.
He was unattached, one who had cast off all impurities, born in a [noble] family, highly learned, free from obstinacy, without ego (ahaṅkāra), established in the quality of goodness (sattva), and dedicated to proper timing and conduct.
तुल्यनिन्दास्तुतिं दान्तं शून्यागारनिवेशनम् ।
चराचराणां भूतानां विदितप्रभवाप्ययम् ॥५॥
चराचराणां भूतानां विदितप्रभवाप्ययम् ॥५॥
5. tulyanindāstutiṁ dāntaṁ śūnyāgāraniveśanam ,
carācarāṇāṁ bhūtānāṁ viditaprabhavāpyayam.
carācarāṇāṁ bhūtānāṁ viditaprabhavāpyayam.
5.
tulya nindā stutim dāntam śūnya āgāra niveśanam
cara acarāṇām bhūtānām vidita prabhava apyayam
cara acarāṇām bhūtānām vidita prabhava apyayam
5.
tulya nindā stutim dāntam śūnya āgāra niveśanam
carācarāṇām bhūtānām vidita prabhava apyayam
carācarāṇām bhūtānām vidita prabhava apyayam
5.
He was one to whom censure and praise were equal, self-controlled, accustomed to dwelling in solitary places, and fully aware of the origin and dissolution of all moving and non-moving creatures.
अक्रुध्यन्तमहृष्यन्तमप्रियेषु प्रियेषु च ।
काञ्चने वाथ लोष्टे वा उभयोः समदर्शनम् ॥६॥
काञ्चने वाथ लोष्टे वा उभयोः समदर्शनम् ॥६॥
6. akrudhyantamahṛṣyantamapriyeṣu priyeṣu ca ,
kāñcane vātha loṣṭe vā ubhayoḥ samadarśanam.
kāñcane vātha loṣṭe vā ubhayoḥ samadarśanam.
6.
akrudhyantam ahṛṣyantam apriyeṣu priyeṣu ca
kāñcane vā atha loṣṭe vā ubhayoḥ samadarśanam
kāñcane vā atha loṣṭe vā ubhayoḥ samadarśanam
6.
yaḥ (implied subject) apriyeṣu (in unpleasant things) akrudhyantam (not getting angry) ca (and) priyeṣu (in pleasant things) ahṛṣyantam (not rejoicing) vā (or) kāñcane (in gold) atha (or even) vā (or) loṣṭe (in a lump of clay) ubhayoḥ (in both) samadarśanam (has equal vision).
6.
One who neither gets angry at unpleasant things nor rejoices at pleasant ones, and who regards both gold and a lump of clay with equal vision (samadarśanam).
आत्मनिःश्रेयसज्ञाने धीरं निश्चितनिश्चयम् ।
परावरज्ञं भूतानां सर्वज्ञं समदर्शनम् ॥७॥
परावरज्ञं भूतानां सर्वज्ञं समदर्शनम् ॥७॥
7. ātmaniḥśreyasajñāne dhīraṁ niścitaniścayam ,
parāvarajñaṁ bhūtānāṁ sarvajñaṁ samadarśanam.
parāvarajñaṁ bhūtānāṁ sarvajñaṁ samadarśanam.
7.
ātmaniḥśreyasajñāne dhīram niścitaniścayam
parāvarajñam bhūtānām sarvajñam samadarśanam
parāvarajñam bhūtānām sarvajñam samadarśanam
7.
yaḥ (implied subject) ātmaniḥśreyasajñāne (in the knowledge of the highest good for the self) dhīram (steadfast),
niścitaniścayam (of firm resolve),
bhūtānām (of beings) parāvarajñam (knower of higher and lower),
sarvajñam (omniscient) ca (and) samadarśanam (possessing equal vision).
niścitaniścayam (of firm resolve),
bhūtānām (of beings) parāvarajñam (knower of higher and lower),
sarvajñam (omniscient) ca (and) samadarśanam (possessing equal vision).
7.
One who is steadfast and of firm resolve in the knowledge concerning the highest good of the self (ātman), knowing the higher and lower aspects of all beings (bhūtānām), omniscient, and possessing equal vision (samadarśanam).
शक्रः प्रह्रादमासीनमेकान्ते संयतेन्द्रियम् ।
बुभुत्समानस्तत्प्रज्ञामभिगम्येदमब्रवीत् ॥८॥
बुभुत्समानस्तत्प्रज्ञामभिगम्येदमब्रवीत् ॥८॥
8. śakraḥ prahrādamāsīnamekānte saṁyatendriyam ,
bubhutsamānastatprajñāmabhigamyedamabravīt.
bubhutsamānastatprajñāmabhigamyedamabravīt.
8.
śakraḥ prahrādam āsīnam ekānte saṃyatendriyam
bubhutsamānaḥ tatprajñām abhigamya idam abravīt
bubhutsamānaḥ tatprajñām abhigamya idam abravīt
8.
śakraḥ (Indra),
bubhutsamānaḥ (desiring to understand) tatprajñām (his wisdom),
abhigamya (having approached) prahrādam (Prahlada),
āsīnam (seated) ekānte (in seclusion) saṃyatendriyam (with controlled senses),
idam (this) abravīt (said).
bubhutsamānaḥ (desiring to understand) tatprajñām (his wisdom),
abhigamya (having approached) prahrādam (Prahlada),
āsīnam (seated) ekānte (in seclusion) saṃyatendriyam (with controlled senses),
idam (this) abravīt (said).
8.
Desiring to understand his wisdom, Indra approached Prahlada, who was seated in seclusion with controlled senses, and said this.
यैः कैश्चित्संमतो लोके गुणैः स्यात्पुरुषो नृषु ।
भवत्यनपगान्सर्वांस्तान्गुणाँल्लक्षयामहे ॥९॥
भवत्यनपगान्सर्वांस्तान्गुणाँल्लक्षयामहे ॥९॥
9. yaiḥ kaiścitsaṁmato loke guṇaiḥ syātpuruṣo nṛṣu ,
bhavatyanapagānsarvāṁstānguṇāँllakṣayāmahe.
bhavatyanapagānsarvāṁstānguṇāँllakṣayāmahe.
9.
yaiḥ kaiścit saṃmataḥ loke guṇaiḥ syāt puruṣaḥ
nṛṣu bhavati anapagān sarvān tān guṇān lakṣayāmahe
nṛṣu bhavati anapagān sarvān tān guṇān lakṣayāmahe
9.
yaiḥ kaiścit (by whatever) guṇaiḥ (qualities) puruṣaḥ (a person) nṛṣu (among men) loke (in the world) saṃmataḥ (is esteemed) syāt (may be),
(tān sarvān guṇān) anapagān bhavati (those unfailing qualities become evident),
(vayam) lakṣayāmahe (we discern them).
(tān sarvān guṇān) anapagān bhavati (those unfailing qualities become evident),
(vayam) lakṣayāmahe (we discern them).
9.
Whatever qualities a person (puruṣa) may be esteemed for among people in the world, we recognize all those qualities as unfailing (anapaga).
अथ ते लक्ष्यते बुद्धिः समा बालजनैरिह ।
आत्मानं मन्यमानः सञ्श्रेयः किमिह मन्यसे ॥१०॥
आत्मानं मन्यमानः सञ्श्रेयः किमिह मन्यसे ॥१०॥
10. atha te lakṣyate buddhiḥ samā bālajanairiha ,
ātmānaṁ manyamānaḥ sañśreyaḥ kimiha manyase.
ātmānaṁ manyamānaḥ sañśreyaḥ kimiha manyase.
10.
atha te lakṣyate buddhiḥ samā bālajanaiḥ iha |
ātmānam manyamānaḥ san śreyaḥ kim iha manyase
ātmānam manyamānaḥ san śreyaḥ kim iha manyase
10.
atha iha te buddhiḥ bālajanaiḥ samā lakṣyate
ātmānam manyamānaḥ san iha kim śreyaḥ manyase
ātmānam manyamānaḥ san iha kim śreyaḥ manyase
10.
Now, your understanding (buddhi) here seems similar to that of ordinary people. If you consider your true self (ātman), what do you believe to be the ultimate good (śreyaḥ) in this situation?
बद्धः पाशैश्च्युतः स्थानाद्द्विषतां वशमागतः ।
श्रिया विहीनः प्रह्राद शोचितव्ये न शोचसि ॥११॥
श्रिया विहीनः प्रह्राद शोचितव्ये न शोचसि ॥११॥
11. baddhaḥ pāśaiścyutaḥ sthānāddviṣatāṁ vaśamāgataḥ ,
śriyā vihīnaḥ prahrāda śocitavye na śocasi.
śriyā vihīnaḥ prahrāda śocitavye na śocasi.
11.
baddhaḥ pāśaiḥ cyutaḥ sthānāt dviṣatām vaśam āgataḥ
| śriyā vihīnaḥ prahrāda śocitavye na śocasi
| śriyā vihīnaḥ prahrāda śocitavye na śocasi
11.
prahrāda,
pāśaiḥ baddhaḥ,
sthānāt cyutaḥ,
dviṣatām vaśam āgataḥ,
śriyā vihīnaḥ [tvam] śocitavye na śocasi.
pāśaiḥ baddhaḥ,
sthānāt cyutaḥ,
dviṣatām vaśam āgataḥ,
śriyā vihīnaḥ [tvam] śocitavye na śocasi.
11.
O Prahlada, you are bound by ropes, fallen from your position, have come under the control of enemies, and are devoid of prosperity, yet you do not grieve in this lamentable situation.
प्रज्ञालाभात्तु दैतेय उताहो धृतिमत्तया ।
प्रह्राद स्वस्थरूपोऽसि पश्यन्व्यसनमात्मनः ॥१२॥
प्रह्राद स्वस्थरूपोऽसि पश्यन्व्यसनमात्मनः ॥१२॥
12. prajñālābhāttu daiteya utāho dhṛtimattayā ,
prahrāda svastharūpo'si paśyanvyasanamātmanaḥ.
prahrāda svastharūpo'si paśyanvyasanamātmanaḥ.
12.
prajñālābhāt tu daiteya utāho dhṛtimattayā |
prahrāda svastharūpaḥ asi paśyan vyasanam ātmanaḥ
prahrāda svastharūpaḥ asi paśyan vyasanam ātmanaḥ
12.
tu prahrāda daiteya,
prajñālābhāt utāho dhṛtimattayā ātmanaḥ vyasanam paśyan svastharūpaḥ asi?
prajñālābhāt utāho dhṛtimattayā ātmanaḥ vyasanam paśyan svastharūpaḥ asi?
12.
But, O son of Diti (Daiteya), O Prahlada, is it due to the attainment of wisdom (prajñā) or, perhaps, by your unwavering steadfastness (dhṛtimatta) that you remain self-composed (svastharūpaḥ) even while witnessing your own misfortune?
इति संचोदितस्तेन धीरो निश्चितनिश्चयः ।
उवाच श्लक्ष्णया वाचा स्वां प्रज्ञामनुवर्णयन् ॥१३॥
उवाच श्लक्ष्णया वाचा स्वां प्रज्ञामनुवर्णयन् ॥१३॥
13. iti saṁcoditastena dhīro niścitaniścayaḥ ,
uvāca ślakṣṇayā vācā svāṁ prajñāmanuvarṇayan.
uvāca ślakṣṇayā vācā svāṁ prajñāmanuvarṇayan.
13.
iti saṃcoditaḥ tena dhīraḥ niścitaniscayaḥ |
uvāca ślakṣṇayā vācā svām prajñām anuvarnayan
uvāca ślakṣṇayā vācā svām prajñām anuvarnayan
13.
iti tena saṃcoditaḥ dhīraḥ niścitaniscayaḥ [saḥ] svām prajñām anuvarnayan ślakṣṇayā vācā uvāca.
13.
Thus urged by him, the resolute (dhīraḥ) one, whose determination was firm, spoke with gentle words, explaining his own wisdom (prajñā).
प्रवृत्तिं च निवृत्तिं च भूतानां यो न बुध्यते ।
तस्य स्तम्भो भवेद्बाल्यान्नास्ति स्तम्भोऽनुपश्यतः ॥१४॥
तस्य स्तम्भो भवेद्बाल्यान्नास्ति स्तम्भोऽनुपश्यतः ॥१४॥
14. pravṛttiṁ ca nivṛttiṁ ca bhūtānāṁ yo na budhyate ,
tasya stambho bhavedbālyānnāsti stambho'nupaśyataḥ.
tasya stambho bhavedbālyānnāsti stambho'nupaśyataḥ.
14.
pravṛttim ca nivṛttim ca bhūtānām yaḥ na budhyate tasya
stambhaḥ bhavet bālyāt na asti stambhaḥ anupaśyataḥ
stambhaḥ bhavet bālyāt na asti stambhaḥ anupaśyataḥ
14.
yaḥ bhūtānām pravṛttim ca nivṛttim ca na budhyate tasya
bālyāt stambhaḥ bhavet na asti stambhaḥ anupaśyataḥ
bālyāt stambhaḥ bhavet na asti stambhaḥ anupaśyataḥ
14.
The one who does not understand both the activity and the cessation of beings experiences a hindrance due to immaturity. For one who perceives truly, there is no such hindrance.
स्वभावात्संप्रवर्तन्ते निवर्तन्ते तथैव च ।
सर्वे भावास्तथाभावाः पुरुषार्थो न विद्यते ॥१५॥
सर्वे भावास्तथाभावाः पुरुषार्थो न विद्यते ॥१५॥
15. svabhāvātsaṁpravartante nivartante tathaiva ca ,
sarve bhāvāstathābhāvāḥ puruṣārtho na vidyate.
sarve bhāvāstathābhāvāḥ puruṣārtho na vidyate.
15.
svabhāvāt sampravartante nivartante tathā eva ca
sarve bhāvāḥ tathā abhāvāḥ puruṣārthaḥ na vidyate
sarve bhāvāḥ tathā abhāvāḥ puruṣārthaḥ na vidyate
15.
sarve bhāvāḥ tathā abhāvāḥ ca svabhāvāt eva
sampravartante nivartante ca puruṣārthaḥ na vidyate
sampravartante nivartante ca puruṣārthaḥ na vidyate
15.
All existents and non-existents, by their own intrinsic nature, proceed and cease in the same manner. There is no such thing as human endeavor (puruṣārtha).
पुरुषार्थस्य चाभावे नास्ति कश्चित्स्वकारकः ।
स्वयं तु कुर्वतस्तस्य जातु मानो भवेदिह ॥१६॥
स्वयं तु कुर्वतस्तस्य जातु मानो भवेदिह ॥१६॥
16. puruṣārthasya cābhāve nāsti kaścitsvakārakaḥ ,
svayaṁ tu kurvatastasya jātu māno bhavediha.
svayaṁ tu kurvatastasya jātu māno bhavediha.
16.
puruṣārthasya ca abhāve na asti kaścit svakārakaḥ
svayam tu kurvataḥ tasya jātu mānaḥ bhavet iha
svayam tu kurvataḥ tasya jātu mānaḥ bhavet iha
16.
puruṣārthasya abhāve ca kaścit svakārakaḥ na asti
tu svayam kurvataḥ tasya iha jātu mānaḥ bhavet
tu svayam kurvataḥ tasya iha jātu mānaḥ bhavet
16.
And in the absence of human endeavor (puruṣārtha), there is no independent agent. However, for one who does act independently, pride might certainly arise in this world.
यस्तु कर्तारमात्मानं मन्यते साध्वसाधुनोः ।
तस्य दोषवती प्रज्ञा स्वमूर्त्यज्ञेति मे मतिः ॥१७॥
तस्य दोषवती प्रज्ञा स्वमूर्त्यज्ञेति मे मतिः ॥१७॥
17. yastu kartāramātmānaṁ manyate sādhvasādhunoḥ ,
tasya doṣavatī prajñā svamūrtyajñeti me matiḥ.
tasya doṣavatī prajñā svamūrtyajñeti me matiḥ.
17.
yaḥ tu kartāram ātmānam manyate sādhvasādhunoḥ
tasya doṣavatī prajñā svamūrtyajñā iti me matiḥ
tasya doṣavatī prajñā svamūrtyajñā iti me matiḥ
17.
yaḥ tu ātmānam sādhvasādhunoḥ kartāram manyate
tasya prajñā doṣavatī sā svamūrtyajñā iti me matiḥ
tasya prajñā doṣavatī sā svamūrtyajñā iti me matiḥ
17.
But he who considers his self (ātman) to be the agent of both good and bad (actions), his understanding is flawed. My conviction is that such understanding is ignorant of its own true nature.
यदि स्यात्पुरुषः कर्ता शक्रात्मश्रेयसे ध्रुवम् ।
आरम्भास्तस्य सिध्येरन्न च जातु पराभवेत् ॥१८॥
आरम्भास्तस्य सिध्येरन्न च जातु पराभवेत् ॥१८॥
18. yadi syātpuruṣaḥ kartā śakrātmaśreyase dhruvam ,
ārambhāstasya sidhyeranna ca jātu parābhavet.
ārambhāstasya sidhyeranna ca jātu parābhavet.
18.
yadi syāt puruṣaḥ kartā ātmaśreyase dhruvam
ārambhāḥ tasya sidhyeran na ca jātu parābhavet
ārambhāḥ tasya sidhyeran na ca jātu parābhavet
18.
yadi puruṣaḥ ātmaśreyase dhruvam kartā syāt
tasya ārambhāḥ sidhyeran ca jātu na parābhavet
tasya ārambhāḥ sidhyeran ca jātu na parābhavet
18.
If a person were certainly the sole agent (kartā) for his own welfare (ātman), then his endeavors would surely succeed, and he would never experience defeat.
अनिष्टस्य हि निर्वृत्तिरनिवृत्तिः प्रियस्य च ।
लक्ष्यते यतमानानां पुरुषार्थस्ततः कुतः ॥१९॥
लक्ष्यते यतमानानां पुरुषार्थस्ततः कुतः ॥१९॥
19. aniṣṭasya hi nirvṛttiranivṛttiḥ priyasya ca ,
lakṣyate yatamānānāṁ puruṣārthastataḥ kutaḥ.
lakṣyate yatamānānāṁ puruṣārthastataḥ kutaḥ.
19.
aniṣṭasya hi nirvṛttiḥ anivṛttiḥ priyasya ca
lakṣyate yatamānānām puruṣārthaḥ tataḥ kutaḥ
lakṣyate yatamānānām puruṣārthaḥ tataḥ kutaḥ
19.
hi yatamānānām aniṣṭasya nirvṛttiḥ ca priyasya
anivṛttiḥ lakṣyate tataḥ puruṣārthaḥ kutaḥ
anivṛttiḥ lakṣyate tataḥ puruṣārthaḥ kutaḥ
19.
Indeed, it is observed that for those who strive, undesirable outcomes often occur, and desired outcomes do not. If this is the case, then where is the value of human effort (puruṣārtha)?
अनिष्टस्याभिनिर्वृत्तिमिष्टसंवृत्तिमेव च ।
अप्रयत्नेन पश्यामः केषांचित्तत्स्वभावतः ॥२०॥
अप्रयत्नेन पश्यामः केषांचित्तत्स्वभावतः ॥२०॥
20. aniṣṭasyābhinirvṛttimiṣṭasaṁvṛttimeva ca ,
aprayatnena paśyāmaḥ keṣāṁcittatsvabhāvataḥ.
aprayatnena paśyāmaḥ keṣāṁcittatsvabhāvataḥ.
20.
aniṣṭasya abhinirvṛttim iṣṭasaṃvṛttim eva ca
aprayatnena paśyāmaḥ keṣāṃcit tat svabhāvataḥ
aprayatnena paśyāmaḥ keṣāṃcit tat svabhāvataḥ
20.
ca keṣāṃcit aniṣṭasya abhinirvṛttim eva
iṣṭasaṃvṛttim aprayatnena tat svabhāvataḥ paśyāmaḥ
iṣṭasaṃvṛttim aprayatnena tat svabhāvataḥ paśyāmaḥ
20.
We observe that for some, the occurrence of undesirable events and even the accomplishment of desirable ones happen without effort, simply due to their intrinsic nature (svabhāva).
प्रतिरूपधराः केचिद्दृश्यन्ते बुद्धिसत्तमाः ।
विरूपेभ्योऽल्पबुद्धिभ्यो लिप्समाना धनागमम् ॥२१॥
विरूपेभ्योऽल्पबुद्धिभ्यो लिप्समाना धनागमम् ॥२१॥
21. pratirūpadharāḥ keciddṛśyante buddhisattamāḥ ,
virūpebhyo'lpabuddhibhyo lipsamānā dhanāgamam.
virūpebhyo'lpabuddhibhyo lipsamānā dhanāgamam.
21.
pratirūpadharāḥ kecit dṛśyante buddhisattamāḥ
virūpebhyo alpabuddhibhyo lipsamānāḥ dhanāgamam
virūpebhyo alpabuddhibhyo lipsamānāḥ dhanāgamam
21.
kecit pratirūpadharāḥ buddhisattamāḥ dṛśyante
virūpebhyo alpabuddhibhyo dhanāgamam lipsamānāḥ
virūpebhyo alpabuddhibhyo dhanāgamam lipsamānāḥ
21.
Some individuals, endowed with excellent intellect and appearing well-formed, are seen desiring to acquire wealth from those who are deformed and of meager intellect.
स्वभावप्रेरिताः सर्वे निविशन्ते गुणा यदा ।
शुभाशुभास्तदा तत्र तस्य किं मानकारणम् ॥२२॥
शुभाशुभास्तदा तत्र तस्य किं मानकारणम् ॥२२॥
22. svabhāvapreritāḥ sarve niviśante guṇā yadā ,
śubhāśubhāstadā tatra tasya kiṁ mānakāraṇam.
śubhāśubhāstadā tatra tasya kiṁ mānakāraṇam.
22.
svabhāvapreritāḥ sarve niviśante guṇāḥ yadā
śubhāśubhāḥ tadā tatra tasya kim mānakāraṇam
śubhāśubhāḥ tadā tatra tasya kim mānakāraṇam
22.
yadā sarve śubhāśubhāḥ guṇāḥ svabhāvapreritāḥ
niviśante tadā tatra tasya kim mānakāraṇam
niviśante tadā tatra tasya kim mānakāraṇam
22.
When all actions, both good and bad, are impelled by one's intrinsic nature (svabhāva) and manifest, what reason for honor or pride is there for that person?
स्वभावादेव तत्सर्वमिति मे निश्चिता मतिः ।
आत्मप्रतिष्ठिता प्रज्ञा मम नास्ति ततोऽन्यथा ॥२३॥
आत्मप्रतिष्ठिता प्रज्ञा मम नास्ति ततोऽन्यथा ॥२३॥
23. svabhāvādeva tatsarvamiti me niścitā matiḥ ,
ātmapratiṣṭhitā prajñā mama nāsti tato'nyathā.
ātmapratiṣṭhitā prajñā mama nāsti tato'nyathā.
23.
svabhāvāt eva tat sarvam iti me niścitā matiḥ
ātmapratiṣṭhitā prajñā mama na asti tataḥ anyathā
ātmapratiṣṭhitā prajñā mama na asti tataḥ anyathā
23.
tat sarvam svabhāvāt eva iti me niścitā matiḥ
mama ātmapratiṣṭhitā prajñā tataḥ anyathā na asti
mama ātmapratiṣṭhitā prajñā tataḥ anyathā na asti
23.
My firm conviction is that all of this is indeed due to one's intrinsic nature (svabhāva). My wisdom (prajñā), which is established in the self (ātman), does not hold any other view.
कर्मजं त्विह मन्येऽहं फलयोगं शुभाशुभम् ।
कर्मणां विषयं कृत्स्नमहं वक्ष्यामि तच्छृणु ॥२४॥
कर्मणां विषयं कृत्स्नमहं वक्ष्यामि तच्छृणु ॥२४॥
24. karmajaṁ tviha manye'haṁ phalayogaṁ śubhāśubham ,
karmaṇāṁ viṣayaṁ kṛtsnamahaṁ vakṣyāmi tacchṛṇu.
karmaṇāṁ viṣayaṁ kṛtsnamahaṁ vakṣyāmi tacchṛṇu.
24.
karmajam tu iha manye aham phalayogaṃ śubhāśubham
karmaṇām viṣayam kṛtsnam aham vakṣyāmi tat śṛṇu
karmaṇām viṣayam kṛtsnam aham vakṣyāmi tat śṛṇu
24.
tu iha aham śubhāśubham phalayogaṃ karmajam manye
aham karmaṇām kṛtsnam viṣayam vakṣyāmi tat śṛṇu
aham karmaṇām kṛtsnam viṣayam vakṣyāmi tat śṛṇu
24.
Here, however, I believe that the association with good and bad results is born of (karma). I will now explain the entire domain of actions (karma); please listen to that.
यथा वेदयते कश्चिदोदनं वायसो वदन् ।
एवं सर्वाणि कर्माणि स्वभावस्यैव लक्षणम् ॥२५॥
एवं सर्वाणि कर्माणि स्वभावस्यैव लक्षणम् ॥२५॥
25. yathā vedayate kaścidodanaṁ vāyaso vadan ,
evaṁ sarvāṇi karmāṇi svabhāvasyaiva lakṣaṇam.
evaṁ sarvāṇi karmāṇi svabhāvasyaiva lakṣaṇam.
25.
yathā vedayate kaścit odanam vāyasaḥ vadan
evam sarvāṇi karmāṇi svabhāvasya eva lakṣaṇam
evam sarvāṇi karmāṇi svabhāvasya eva lakṣaṇam
25.
yathā kaścit vāyasaḥ vadan odanam vedayate
evam sarvāṇi karmāṇi svabhāvasya eva lakṣaṇam
evam sarvāṇi karmāṇi svabhāvasya eva lakṣaṇam
25.
Just as a crow, by its call, indicates the presence of food, similarly, all actions (karma) are indeed a characteristic (lakṣaṇa) of one's intrinsic nature (svabhāva).
विकारानेव यो वेद न वेद प्रकृतिं पराम् ।
तस्य स्तम्भो भवेद्बाल्यान्नास्ति स्तम्भोऽनुपश्यतः ॥२६॥
तस्य स्तम्भो भवेद्बाल्यान्नास्ति स्तम्भोऽनुपश्यतः ॥२६॥
26. vikārāneva yo veda na veda prakṛtiṁ parām ,
tasya stambho bhavedbālyānnāsti stambho'nupaśyataḥ.
tasya stambho bhavedbālyānnāsti stambho'nupaśyataḥ.
26.
vikārān eva yaḥ veda na veda prakṛtim parām tasya
stambhaḥ bhavet bālyāt na asti stambhaḥ anupaśyataḥ
stambhaḥ bhavet bālyāt na asti stambhaḥ anupaśyataḥ
26.
yaḥ vikārān eva veda parām prakṛtim na veda tasya
bālyāt stambhaḥ bhavet anupaśyataḥ stambhaḥ na asti
bālyāt stambhaḥ bhavet anupaśyataḥ stambhaḥ na asti
26.
One who knows only the transformations but does not know the supreme fundamental nature (prakṛti), for him, there will be delusion born of foolishness. There is no delusion for one who perceives correctly.
स्वभावभाविनो भावान्सर्वानेवेह निश्चये ।
बुध्यमानस्य दर्पो वा मानो वा किं करिष्यति ॥२७॥
बुध्यमानस्य दर्पो वा मानो वा किं करिष्यति ॥२७॥
27. svabhāvabhāvino bhāvānsarvāneveha niścaye ,
budhyamānasya darpo vā māno vā kiṁ kariṣyati.
budhyamānasya darpo vā māno vā kiṁ kariṣyati.
27.
svabhāvabhāvinaḥ bhāvān sarvān eva iha niścaye
budhyamānasya darpaḥ vā mānaḥ vā kim kariṣyati
budhyamānasya darpaḥ vā mānaḥ vā kim kariṣyati
27.
iha niścaye sarvān eva svabhāvabhāvinaḥ bhāvān
budhyamānasya darpaḥ vā mānaḥ vā kim kariṣyati
budhyamānasya darpaḥ vā mānaḥ vā kim kariṣyati
27.
For one who truly understands all existences (bhāva) arising from their own intrinsic nature (svabhāva) in this world, what can pride or arrogance do to them?
वेद धर्मविधिं कृत्स्नं भूतानां चाप्यनित्यताम् ।
तस्माच्छक्र न शोचामि सर्वं ह्येवेदमन्तवत् ॥२८॥
तस्माच्छक्र न शोचामि सर्वं ह्येवेदमन्तवत् ॥२८॥
28. veda dharmavidhiṁ kṛtsnaṁ bhūtānāṁ cāpyanityatām ,
tasmācchakra na śocāmi sarvaṁ hyevedamantavat.
tasmācchakra na śocāmi sarvaṁ hyevedamantavat.
28.
veda dharmavidhim kṛtsnam bhūtānām ca api anityatām
tasmāt śakra na śocāmi sarvam hi eva idam antavat
tasmāt śakra na śocāmi sarvam hi eva idam antavat
28.
śakra,
aham kṛtsnam dharmavidhim bhūtānām ca anityatām api veda tasmāt na śocāmi hi idam sarvam eva antavat
aham kṛtsnam dharmavidhim bhūtānām ca anityatām api veda tasmāt na śocāmi hi idam sarvam eva antavat
28.
I know the entire natural law (dharma) and also the impermanence of all beings. Therefore, O Śakra, I do not grieve, for all this is indeed perishable.
निर्ममो निरहंकारो निरीहो मुक्तबन्धनः ।
स्वस्थोऽव्यपेतः पश्यामि भूतानां प्रभवाप्ययौ ॥२९॥
स्वस्थोऽव्यपेतः पश्यामि भूतानां प्रभवाप्ययौ ॥२९॥
29. nirmamo nirahaṁkāro nirīho muktabandhanaḥ ,
svastho'vyapetaḥ paśyāmi bhūtānāṁ prabhavāpyayau.
svastho'vyapetaḥ paśyāmi bhūtānāṁ prabhavāpyayau.
29.
nirmamaḥ nirahaṅkāraḥ nirīhaḥ muktabandhanaḥ
svasthaḥ avyapetaḥ paśyāmi bhūtānām prabhavāpyayau
svasthaḥ avyapetaḥ paśyāmi bhūtānām prabhavāpyayau
29.
nirmamaḥ nirahaṅkāraḥ nirīhaḥ muktabandhanaḥ svasthaḥ
avyapetaḥ (aham) bhūtānām prabhavāpyayau paśyāmi
avyapetaḥ (aham) bhūtānām prabhavāpyayau paśyāmi
29.
Free from possessiveness, free from ego (ahaṅkāra), free from desire, liberated from bondage, self-abiding, and undisturbed, I perceive the origin and dissolution of beings.
कृतप्रज्ञस्य दान्तस्य वितृष्णस्य निराशिषः ।
नायासो विद्यते शक्र पश्यतो लोकविद्यया ॥३०॥
नायासो विद्यते शक्र पश्यतो लोकविद्यया ॥३०॥
30. kṛtaprajñasya dāntasya vitṛṣṇasya nirāśiṣaḥ ,
nāyāso vidyate śakra paśyato lokavidyayā.
nāyāso vidyate śakra paśyato lokavidyayā.
30.
kṛtaprajñasya dāntasya vitṛṣṇasya nirāśiṣaḥ
na āyāsaḥ vidyate śakra paśyataḥ lokavidyayā
na āyāsaḥ vidyate śakra paśyataḥ lokavidyayā
30.
śakra kṛtaprajñasya dāntasya vitṛṣṇasya
nirāśiṣaḥ lokavidyayā paśyataḥ na āyāsaḥ vidyate
nirāśiṣaḥ lokavidyayā paśyataḥ na āyāsaḥ vidyate
30.
O Śakra, for one whose wisdom is perfected, who is self-controlled, free from craving, and without expectations, no struggle (āyāsa) exists while observing the world with true understanding.
प्रकृतौ च विकारे च न मे प्रीतिर्न च द्विषे ।
द्वेष्टारं न च पश्यामि यो ममाद्य ममायते ॥३१॥
द्वेष्टारं न च पश्यामि यो ममाद्य ममायते ॥३१॥
31. prakṛtau ca vikāre ca na me prītirna ca dviṣe ,
dveṣṭāraṁ na ca paśyāmi yo mamādya mamāyate.
dveṣṭāraṁ na ca paśyāmi yo mamādya mamāyate.
31.
prakṛtau ca vikāre ca na me prītiḥ na ca dviṣe
dveṣṭāram na ca paśyāmi yaḥ mama adya mamāyate
dveṣṭāram na ca paśyāmi yaḥ mama adya mamāyate
31.
prakṛtau ca vikāre ca me prītiḥ na ca na dviṣe
dveṣṭāram na ca paśyāmi yaḥ adya mama mamāyate
dveṣṭāram na ca paśyāmi yaḥ adya mama mamāyate
31.
I have no affection (prīti) for either primordial nature (prakṛti) or its transformations, nor do I feel aversion. Furthermore, I do not see any hater, nor anyone who considers anything as 'mine' today.
नोर्ध्वं नावाङ्न तिर्यक्च न क्वचिच्छक्र कामये ।
न विज्ञाने न विज्ञेये नाज्ञाने शर्म विद्यते ॥३२॥
न विज्ञाने न विज्ञेये नाज्ञाने शर्म विद्यते ॥३२॥
32. nordhvaṁ nāvāṅna tiryakca na kvacicchakra kāmaye ,
na vijñāne na vijñeye nājñāne śarma vidyate.
na vijñāne na vijñeye nājñāne śarma vidyate.
32.
na ūrdhvam na avāṅ na tiryak ca na kvacit śakra
kāmaye na vijñāne na vijñeye na ajñāne śarma vidyate
kāmaye na vijñāne na vijñeye na ajñāne śarma vidyate
32.
śakra ūrdhvam na avāṅ na tiryak ca na kvacit kāmaye
vijñāne na विज्ञेये न अज्ञाने शर्म न विद्यते
vijñāne na विज्ञेये न अज्ञाने शर्म न विद्यते
32.
O Śakra, I desire nothing, neither above, nor below, nor sideways, nor anywhere at all. There is no happiness in (empirical) knowledge (vijñāna), nor in the objects of knowledge, nor in ignorance.
शक्र उवाच ।
येनैषा लभ्यते प्रज्ञा येन शान्तिरवाप्यते ।
प्रब्रूहि तमुपायं मे सम्यक्प्रह्राद पृच्छते ॥३३॥
येनैषा लभ्यते प्रज्ञा येन शान्तिरवाप्यते ।
प्रब्रूहि तमुपायं मे सम्यक्प्रह्राद पृच्छते ॥३३॥
33. śakra uvāca ,
yenaiṣā labhyate prajñā yena śāntiravāpyate ,
prabrūhi tamupāyaṁ me samyakprahrāda pṛcchate.
yenaiṣā labhyate prajñā yena śāntiravāpyate ,
prabrūhi tamupāyaṁ me samyakprahrāda pṛcchate.
33.
śakra uvāca yena eṣā labhyate prajñā yena śāntiḥ
avāpyate prabrūhi tam upāyam me samyak prahrāda pṛcchate
avāpyate prabrūhi tam upāyam me samyak prahrāda pṛcchate
33.
śakra uvāca prahrāda samyak pṛcchate me tam upāyam
prabrūhi yena eṣā prajñā labhyate yena ca śāntiḥ avāpyate
prabrūhi yena eṣā prajñā labhyate yena ca śāntiḥ avāpyate
33.
Śakra said: 'O Prahlāda, please explain that method to me, who is asking properly, by which this wisdom (prajñā) is attained and by which peace (śānti) is achieved.'
प्रह्राद उवाच ।
आर्जवेनाप्रमादेन प्रसादेनात्मवत्तया ।
वृद्धशुश्रूषया शक्र पुरुषो लभते महत् ॥३४॥
आर्जवेनाप्रमादेन प्रसादेनात्मवत्तया ।
वृद्धशुश्रूषया शक्र पुरुषो लभते महत् ॥३४॥
34. prahrāda uvāca ,
ārjavenāpramādena prasādenātmavattayā ,
vṛddhaśuśrūṣayā śakra puruṣo labhate mahat.
ārjavenāpramādena prasādenātmavattayā ,
vṛddhaśuśrūṣayā śakra puruṣo labhate mahat.
34.
prahrādaḥ uvāca ārjavena apramādena prasādena
ātmavattayā vṛddhaśuśrūṣayā śakra puruṣaḥ labhate mahat
ātmavattayā vṛddhaśuśrūṣayā śakra puruṣaḥ labhate mahat
34.
śakra prahrādaḥ uvāca puruṣaḥ ārjavena apramādena
prasādena ātmavattayā vṛddhaśuśrūṣayā mahat labhate
prasādena ātmavattayā vṛddhaśuśrūṣayā mahat labhate
34.
Prahlāda said: "O Śakra, a person (puruṣa) attains greatness through sincerity, diligence, serenity, self-possession (ātman), and serving elders."
स्वभावाल्लभते प्रज्ञां शान्तिमेति स्वभावतः ।
स्वभावादेव तत्सर्वं यत्किंचिदनुपश्यसि ॥३५॥
स्वभावादेव तत्सर्वं यत्किंचिदनुपश्यसि ॥३५॥
35. svabhāvāllabhate prajñāṁ śāntimeti svabhāvataḥ ,
svabhāvādeva tatsarvaṁ yatkiṁcidanupaśyasi.
svabhāvādeva tatsarvaṁ yatkiṁcidanupaśyasi.
35.
svabhāvāt labhate prajñām śāntim eti svabhāvataḥ
svabhāvāt eva tat sarvam yat kiṃcit anupaśyasi
svabhāvāt eva tat sarvam yat kiṃcit anupaśyasi
35.
(puruṣaḥ) svabhāvāt prajñām labhate svabhāvataḥ śāntim
eti yat kiṃcit tat sarvam eva svabhāvāt anupaśyasi
eti yat kiṃcit tat sarvam eva svabhāvāt anupaśyasi
35.
One obtains wisdom from their intrinsic nature (dharma) and attains peace naturally. Indeed, all that you perceive, whatever it may be, arises from one's own intrinsic nature (dharma).
भीष्म उवाच ।
इत्युक्तो दैत्यपतिना शक्रो विस्मयमागमत् ।
प्रीतिमांश्च तदा राजंस्तद्वाक्यं प्रत्यपूजयत् ॥३६॥
इत्युक्तो दैत्यपतिना शक्रो विस्मयमागमत् ।
प्रीतिमांश्च तदा राजंस्तद्वाक्यं प्रत्यपूजयत् ॥३६॥
36. bhīṣma uvāca ,
ityukto daityapatinā śakro vismayamāgamat ,
prītimāṁśca tadā rājaṁstadvākyaṁ pratyapūjayat.
ityukto daityapatinā śakro vismayamāgamat ,
prītimāṁśca tadā rājaṁstadvākyaṁ pratyapūjayat.
36.
bhīṣmaḥ uvāca iti uktaḥ daityapatinā śakraḥ vismayam
āgamat prītimān ca tadā rājan tat vākyam pratiapūjayat
āgamat prītimān ca tadā rājan tat vākyam pratiapūjayat
36.
rājan bhīṣmaḥ uvāca iti daityapatinā uktaḥ śakraḥ
vismayam āgamat ca tadā prītimān tat vākyam pratiapūjayat
vismayam āgamat ca tadā prītimān tat vākyam pratiapūjayat
36.
Bhīṣma said: "O King, thus addressed by the lord of the Daityas, Śakra (Indra) became astonished. And then, being pleased, he revered that statement."
स तदाभ्यर्च्य दैत्येन्द्रं त्रैलोक्यपतिरीश्वरः ।
असुरेन्द्रमुपामन्त्र्य जगाम स्वं निवेशनम् ॥३७॥
असुरेन्द्रमुपामन्त्र्य जगाम स्वं निवेशनम् ॥३७॥
37. sa tadābhyarcya daityendraṁ trailokyapatirīśvaraḥ ,
asurendramupāmantrya jagāma svaṁ niveśanam.
asurendramupāmantrya jagāma svaṁ niveśanam.
37.
saḥ tadā abhyarcya daityendram trailokyapatiḥ
īśvaraḥ asurendram upāmantrya jagāma svam niveśanam
īśvaraḥ asurendram upāmantrya jagāma svam niveśanam
37.
tadā saḥ īśvaraḥ trailokyapatiḥ daityendram
abhyarcya asurendram upāmantrya svam niveśanam jagāma
abhyarcya asurendram upāmantrya svam niveśanam jagāma
37.
Then, that lord (īśvara), the ruler of the three worlds, having honored the lord of the Daityas (Prahlāda) and having taken leave of the lord of the Asuras, went to his own dwelling.
Links to all chapters:
ādi parva
Chapter 1
Chapter 2
Chapter 3
Chapter 4
Chapter 5
Chapter 6
Chapter 7
Chapter 8
Chapter 9
Chapter 10
Chapter 11
Chapter 12
Chapter 13
Chapter 14
Chapter 15
Chapter 16
Chapter 17
Chapter 18
Chapter 19
Chapter 20
Chapter 21
Chapter 22
Chapter 23
Chapter 24
Chapter 25
Chapter 26
Chapter 27
Chapter 28
Chapter 29
Chapter 30
Chapter 31
Chapter 32
Chapter 33
Chapter 34
Chapter 35
Chapter 36
Chapter 37
Chapter 38
Chapter 39
Chapter 40
Chapter 41
Chapter 42
Chapter 43
Chapter 44
Chapter 45
Chapter 46
Chapter 47
Chapter 48
Chapter 49
Chapter 50
Chapter 51
Chapter 52
Chapter 53
Chapter 54
Chapter 55
Chapter 56
Chapter 57
Chapter 58
Chapter 59
Chapter 60
Chapter 61
Chapter 62
Chapter 63
Chapter 64
Chapter 65
Chapter 66
Chapter 67
Chapter 68
Chapter 69
Chapter 70
Chapter 71
Chapter 72
Chapter 73
Chapter 74
Chapter 75
Chapter 76
Chapter 77
Chapter 78
Chapter 79
Chapter 80
Chapter 81
Chapter 82
Chapter 83
Chapter 84
Chapter 85
Chapter 86
Chapter 87
Chapter 88
Chapter 89
Chapter 90
Chapter 91
Chapter 92
Chapter 93
Chapter 94
Chapter 95
Chapter 96
Chapter 97
Chapter 98
Chapter 99
Chapter 100
Chapter 101
Chapter 102
Chapter 103
Chapter 104
Chapter 105
Chapter 106
Chapter 107
Chapter 108
Chapter 109
Chapter 110
Chapter 111
Chapter 112
Chapter 113
Chapter 114
Chapter 115
Chapter 116
Chapter 117
Chapter 118
Chapter 119
Chapter 120
Chapter 121
Chapter 122
Chapter 123
Chapter 124
Chapter 125
Chapter 126
Chapter 127
Chapter 128
Chapter 129
Chapter 130
Chapter 131
Chapter 132
Chapter 133
Chapter 134
Chapter 135
Chapter 136
Chapter 137
Chapter 138
Chapter 139
Chapter 140
Chapter 141
Chapter 142
Chapter 143
Chapter 144
Chapter 145
Chapter 146
Chapter 147
Chapter 148
Chapter 149
Chapter 150
Chapter 151
Chapter 152
Chapter 153
Chapter 154
Chapter 155
Chapter 156
Chapter 157
Chapter 158
Chapter 159
Chapter 160
Chapter 161
Chapter 162
Chapter 163
Chapter 164
Chapter 165
Chapter 166
Chapter 167
Chapter 168
Chapter 169
Chapter 170
Chapter 171
Chapter 172
Chapter 173
Chapter 174
Chapter 175
Chapter 176
Chapter 177
Chapter 178
Chapter 179
Chapter 180
Chapter 181
Chapter 182
Chapter 183
Chapter 184
Chapter 185
Chapter 186
Chapter 187
Chapter 188
Chapter 189
Chapter 190
Chapter 191
Chapter 192
Chapter 193
Chapter 194
Chapter 195
Chapter 196
Chapter 197
Chapter 198
Chapter 199
Chapter 200
Chapter 201
Chapter 202
Chapter 203
Chapter 204
Chapter 205
Chapter 206
Chapter 207
Chapter 208
Chapter 209
Chapter 210
Chapter 211
Chapter 212
Chapter 213
Chapter 214
Chapter 215
Chapter 216
Chapter 217
Chapter 218
Chapter 219
Chapter 220
Chapter 221
Chapter 222
Chapter 223
Chapter 224
Chapter 225
sabhā parva
Chapter 1
Chapter 2
Chapter 3
Chapter 4
Chapter 5
Chapter 6
Chapter 7
Chapter 8
Chapter 9
Chapter 10
Chapter 11
Chapter 12
Chapter 13
Chapter 14
Chapter 15
Chapter 16
Chapter 17
Chapter 18
Chapter 19
Chapter 20
Chapter 21
Chapter 22
Chapter 23
Chapter 24
Chapter 25
Chapter 26
Chapter 27
Chapter 28
Chapter 29
Chapter 30
Chapter 31
Chapter 32
Chapter 33
Chapter 34
Chapter 35
Chapter 36
Chapter 37
Chapter 38
Chapter 39
Chapter 40
Chapter 41
Chapter 42
Chapter 43
Chapter 44
Chapter 45
Chapter 46
Chapter 47
Chapter 48
Chapter 49
Chapter 50
Chapter 51
Chapter 52
Chapter 53
Chapter 54
Chapter 55
Chapter 56
Chapter 57
Chapter 58
Chapter 59
Chapter 60
Chapter 61
Chapter 62
Chapter 63
Chapter 64
Chapter 65
Chapter 66
Chapter 67
Chapter 68
Chapter 69
Chapter 70
Chapter 71
Chapter 72
vana parva
Chapter 1
Chapter 2
Chapter 3
Chapter 4
Chapter 5
Chapter 6
Chapter 7
Chapter 8
Chapter 9
Chapter 10
Chapter 11
Chapter 12
Chapter 13
Chapter 14
Chapter 15
Chapter 16
Chapter 17
Chapter 18
Chapter 19
Chapter 20
Chapter 21
Chapter 22
Chapter 23
Chapter 24
Chapter 25
Chapter 26
Chapter 27
Chapter 28
Chapter 29
Chapter 30
Chapter 31
Chapter 32
Chapter 33
Chapter 34
Chapter 35
Chapter 36
Chapter 37
Chapter 38
Chapter 39
Chapter 40
Chapter 41
Chapter 42
Chapter 43
Chapter 44
Chapter 45
Chapter 46
Chapter 47
Chapter 48
Chapter 49
Chapter 50
Chapter 51
Chapter 52
Chapter 53
Chapter 54
Chapter 55
Chapter 56
Chapter 57
Chapter 58
Chapter 59
Chapter 60
Chapter 61
Chapter 62
Chapter 63
Chapter 64
Chapter 65
Chapter 66
Chapter 67
Chapter 68
Chapter 69
Chapter 70
Chapter 71
Chapter 72
Chapter 73
Chapter 74
Chapter 75
Chapter 76
Chapter 77
Chapter 78
Chapter 79
Chapter 80
Chapter 81
Chapter 82
Chapter 83
Chapter 84
Chapter 85
Chapter 86
Chapter 87
Chapter 88
Chapter 89
Chapter 90
Chapter 91
Chapter 92
Chapter 93
Chapter 94
Chapter 95
Chapter 96
Chapter 97
Chapter 98
Chapter 99
Chapter 100
Chapter 101
Chapter 102
Chapter 103
Chapter 104
Chapter 105
Chapter 106
Chapter 107
Chapter 108
Chapter 109
Chapter 110
Chapter 111
Chapter 112
Chapter 113
Chapter 114
Chapter 115
Chapter 116
Chapter 117
Chapter 118
Chapter 119
Chapter 120
Chapter 121
Chapter 122
Chapter 123
Chapter 124
Chapter 125
Chapter 126
Chapter 127
Chapter 128
Chapter 129
Chapter 130
Chapter 131
Chapter 132
Chapter 133
Chapter 134
Chapter 135
Chapter 136
Chapter 137
Chapter 138
Chapter 139
Chapter 140
Chapter 141
Chapter 142
Chapter 143
Chapter 144
Chapter 145
Chapter 146
Chapter 147
Chapter 148
Chapter 149
Chapter 150
Chapter 151
Chapter 152
Chapter 153
Chapter 154
Chapter 155
Chapter 156
Chapter 157
Chapter 158
Chapter 159
Chapter 160
Chapter 161
Chapter 162
Chapter 163
Chapter 164
Chapter 165
Chapter 166
Chapter 167
Chapter 168
Chapter 169
Chapter 170
Chapter 171
Chapter 172
Chapter 173
Chapter 174
Chapter 175
Chapter 176
Chapter 177
Chapter 178
Chapter 179
Chapter 180
Chapter 181
Chapter 182
Chapter 183
Chapter 184
Chapter 185
Chapter 186
Chapter 187
Chapter 188
Chapter 189
Chapter 190
Chapter 191
Chapter 192
Chapter 193
Chapter 194
Chapter 195
Chapter 196
Chapter 197
Chapter 198
Chapter 199
Chapter 200
Chapter 201
Chapter 202
Chapter 203
Chapter 204
Chapter 205
Chapter 206
Chapter 207
Chapter 208
Chapter 209
Chapter 210
Chapter 211
Chapter 212
Chapter 213
Chapter 214
Chapter 215
Chapter 216
Chapter 217
Chapter 218
Chapter 219
Chapter 220
Chapter 221
Chapter 222
Chapter 223
Chapter 224
Chapter 225
Chapter 226
Chapter 227
Chapter 228
Chapter 229
Chapter 230
Chapter 231
Chapter 232
Chapter 233
Chapter 234
Chapter 235
Chapter 236
Chapter 237
Chapter 238
Chapter 239
Chapter 240
Chapter 241
Chapter 242
Chapter 243
Chapter 244
Chapter 245
Chapter 246
Chapter 247
Chapter 248
Chapter 249
Chapter 250
Chapter 251
Chapter 252
Chapter 253
Chapter 254
Chapter 255
Chapter 256
Chapter 257
Chapter 258
Chapter 259
Chapter 260
Chapter 261
Chapter 262
Chapter 263
Chapter 264
Chapter 265
Chapter 266
Chapter 267
Chapter 268
Chapter 269
Chapter 270
Chapter 271
Chapter 272
Chapter 273
Chapter 274
Chapter 275
Chapter 276
Chapter 277
Chapter 278
Chapter 279
Chapter 280
Chapter 281
Chapter 282
Chapter 283
Chapter 284
Chapter 285
Chapter 286
Chapter 287
Chapter 288
Chapter 289
Chapter 290
Chapter 291
Chapter 292
Chapter 293
Chapter 294
Chapter 295
Chapter 296
Chapter 297
Chapter 298
Chapter 299
virāṭa parva
Chapter 1
Chapter 2
Chapter 3
Chapter 4
Chapter 5
Chapter 6
Chapter 7
Chapter 8
Chapter 9
Chapter 10
Chapter 11
Chapter 12
Chapter 13
Chapter 14
Chapter 15
Chapter 16
Chapter 17
Chapter 18
Chapter 19
Chapter 20
Chapter 21
Chapter 22
Chapter 23
Chapter 24
Chapter 25
Chapter 26
Chapter 27
Chapter 28
Chapter 29
Chapter 30
Chapter 31
Chapter 32
Chapter 33
Chapter 34
Chapter 35
Chapter 36
Chapter 37
Chapter 38
Chapter 39
Chapter 40
Chapter 41
Chapter 42
Chapter 43
Chapter 44
Chapter 45
Chapter 46
Chapter 47
Chapter 48
Chapter 49
Chapter 50
Chapter 51
Chapter 52
Chapter 53
Chapter 54
Chapter 55
Chapter 56
Chapter 57
Chapter 58
Chapter 59
Chapter 60
Chapter 61
Chapter 62
Chapter 63
Chapter 64
Chapter 65
Chapter 66
Chapter 67
udyoga parva
Chapter 1
Chapter 2
Chapter 3
Chapter 4
Chapter 5
Chapter 6
Chapter 7
Chapter 8
Chapter 9
Chapter 10
Chapter 11
Chapter 12
Chapter 13
Chapter 14
Chapter 15
Chapter 16
Chapter 17
Chapter 18
Chapter 19
Chapter 20
Chapter 21
Chapter 22
Chapter 23
Chapter 24
Chapter 25
Chapter 26
Chapter 27
Chapter 28
Chapter 29
Chapter 30
Chapter 31
Chapter 32
Chapter 33
Chapter 34
Chapter 35
Chapter 36
Chapter 37
Chapter 38
Chapter 39
Chapter 40
Chapter 41
Chapter 42
Chapter 43
Chapter 44
Chapter 45
Chapter 46
Chapter 47
Chapter 48
Chapter 49
Chapter 50
Chapter 51
Chapter 52
Chapter 53
Chapter 54
Chapter 55
Chapter 56
Chapter 57
Chapter 58
Chapter 59
Chapter 60
Chapter 61
Chapter 62
Chapter 63
Chapter 64
Chapter 65
Chapter 66
Chapter 67
Chapter 68
Chapter 69
Chapter 70
Chapter 71
Chapter 72
Chapter 73
Chapter 74
Chapter 75
Chapter 76
Chapter 77
Chapter 78
Chapter 79
Chapter 80
Chapter 81
Chapter 82
Chapter 83
Chapter 84
Chapter 85
Chapter 86
Chapter 87
Chapter 88
Chapter 89
Chapter 90
Chapter 91
Chapter 92
Chapter 93
Chapter 94
Chapter 95
Chapter 96
Chapter 97
Chapter 98
Chapter 99
Chapter 100
Chapter 101
Chapter 102
Chapter 103
Chapter 104
Chapter 105
Chapter 106
Chapter 107
Chapter 108
Chapter 109
Chapter 110
Chapter 111
Chapter 112
Chapter 113
Chapter 114
Chapter 115
Chapter 116
Chapter 117
Chapter 118
Chapter 119
Chapter 120
Chapter 121
Chapter 122
Chapter 123
Chapter 124
Chapter 125
Chapter 126
Chapter 127
Chapter 128
Chapter 129
Chapter 130
Chapter 131
Chapter 132
Chapter 133
Chapter 134
Chapter 135
Chapter 136
Chapter 137
Chapter 138
Chapter 139
Chapter 140
Chapter 141
Chapter 142
Chapter 143
Chapter 144
Chapter 145
Chapter 146
Chapter 147
Chapter 148
Chapter 149
Chapter 150
Chapter 151
Chapter 152
Chapter 153
Chapter 154
Chapter 155
Chapter 156
Chapter 157
Chapter 158
Chapter 159
Chapter 160
Chapter 161
Chapter 162
Chapter 163
Chapter 164
Chapter 165
Chapter 166
Chapter 167
Chapter 168
Chapter 169
Chapter 170
Chapter 171
Chapter 172
Chapter 173
Chapter 174
Chapter 175
Chapter 176
Chapter 177
Chapter 178
Chapter 179
Chapter 180
Chapter 181
Chapter 182
Chapter 183
Chapter 184
Chapter 185
Chapter 186
Chapter 187
Chapter 188
Chapter 189
Chapter 190
Chapter 191
Chapter 192
Chapter 193
Chapter 194
Chapter 195
Chapter 196
Chapter 197
bhīṣma parva
Chapter 1
Chapter 2
Chapter 3
Chapter 4
Chapter 5
Chapter 6
Chapter 7
Chapter 8
Chapter 9
Chapter 10
Chapter 11
Chapter 12
Chapter 13
Chapter 14
Chapter 15
Chapter 16
Chapter 17
Chapter 18
Chapter 19
Chapter 20
Chapter 21
Chapter 22
Chapter 23
Chapter 24
Chapter 25
Chapter 26
Chapter 27
Chapter 28
Chapter 29
Chapter 30
Chapter 31
Chapter 32
Chapter 33
Chapter 34
Chapter 35
Chapter 36
Chapter 37
Chapter 38
Chapter 39
Chapter 40
Chapter 41
Chapter 42
Chapter 43
Chapter 44
Chapter 45
Chapter 46
Chapter 47
Chapter 48
Chapter 49
Chapter 50
Chapter 51
Chapter 52
Chapter 53
Chapter 54
Chapter 55
Chapter 56
Chapter 57
Chapter 58
Chapter 59
Chapter 60
Chapter 61
Chapter 62
Chapter 63
Chapter 64
Chapter 65
Chapter 66
Chapter 67
Chapter 68
Chapter 69
Chapter 70
Chapter 71
Chapter 72
Chapter 73
Chapter 74
Chapter 75
Chapter 76
Chapter 77
Chapter 78
Chapter 79
Chapter 80
Chapter 81
Chapter 82
Chapter 83
Chapter 84
Chapter 85
Chapter 86
Chapter 87
Chapter 88
Chapter 89
Chapter 90
Chapter 91
Chapter 92
Chapter 93
Chapter 94
Chapter 95
Chapter 96
Chapter 97
Chapter 98
Chapter 99
Chapter 100
Chapter 101
Chapter 102
Chapter 103
Chapter 104
Chapter 105
Chapter 106
Chapter 107
Chapter 108
Chapter 109
Chapter 110
Chapter 111
Chapter 112
Chapter 113
Chapter 114
Chapter 115
Chapter 116
Chapter 117
droṇa parva
Chapter 1
Chapter 2
Chapter 3
Chapter 4
Chapter 5
Chapter 6
Chapter 7
Chapter 8
Chapter 9
Chapter 10
Chapter 11
Chapter 12
Chapter 13
Chapter 14
Chapter 15
Chapter 16
Chapter 17
Chapter 18
Chapter 19
Chapter 20
Chapter 21
Chapter 22
Chapter 23
Chapter 24
Chapter 25
Chapter 26
Chapter 27
Chapter 28
Chapter 29
Chapter 30
Chapter 31
Chapter 32
Chapter 33
Chapter 34
Chapter 35
Chapter 36
Chapter 37
Chapter 38
Chapter 39
Chapter 40
Chapter 41
Chapter 42
Chapter 43
Chapter 44
Chapter 45
Chapter 46
Chapter 47
Chapter 48
Chapter 49
Chapter 50
Chapter 51
Chapter 52
Chapter 53
Chapter 54
Chapter 55
Chapter 56
Chapter 57
Chapter 58
Chapter 59
Chapter 60
Chapter 61
Chapter 62
Chapter 63
Chapter 64
Chapter 65
Chapter 66
Chapter 67
Chapter 68
Chapter 69
Chapter 70
Chapter 71
Chapter 72
Chapter 73
Chapter 74
Chapter 75
Chapter 76
Chapter 77
Chapter 78
Chapter 79
Chapter 80
Chapter 81
Chapter 82
Chapter 83
Chapter 84
Chapter 85
Chapter 86
Chapter 87
Chapter 88
Chapter 89
Chapter 90
Chapter 91
Chapter 92
Chapter 93
Chapter 94
Chapter 95
Chapter 96
Chapter 97
Chapter 98
Chapter 99
Chapter 100
Chapter 101
Chapter 102
Chapter 103
Chapter 104
Chapter 105
Chapter 106
Chapter 107
Chapter 108
Chapter 109
Chapter 110
Chapter 111
Chapter 112
Chapter 113
Chapter 114
Chapter 115
Chapter 116
Chapter 117
Chapter 118
Chapter 119
Chapter 120
Chapter 121
Chapter 122
Chapter 123
Chapter 124
Chapter 125
Chapter 126
Chapter 127
Chapter 128
Chapter 129
Chapter 130
Chapter 131
Chapter 132
Chapter 133
Chapter 134
Chapter 135
Chapter 136
Chapter 137
Chapter 138
Chapter 139
Chapter 140
Chapter 141
Chapter 142
Chapter 143
Chapter 144
Chapter 145
Chapter 146
Chapter 147
Chapter 148
Chapter 149
Chapter 150
Chapter 151
Chapter 152
Chapter 153
Chapter 154
Chapter 155
Chapter 156
Chapter 157
Chapter 158
Chapter 159
Chapter 160
Chapter 161
Chapter 162
Chapter 163
Chapter 164
Chapter 165
Chapter 166
Chapter 167
Chapter 168
Chapter 169
Chapter 170
Chapter 171
Chapter 172
Chapter 173
karṇa parva
Chapter 1
Chapter 2
Chapter 3
Chapter 4
Chapter 5
Chapter 6
Chapter 7
Chapter 8
Chapter 9
Chapter 10
Chapter 11
Chapter 12
Chapter 13
Chapter 14
Chapter 15
Chapter 16
Chapter 17
Chapter 18
Chapter 19
Chapter 20
Chapter 21
Chapter 22
Chapter 23
Chapter 24
Chapter 25
Chapter 26
Chapter 27
Chapter 28
Chapter 29
Chapter 30
Chapter 31
Chapter 32
Chapter 33
Chapter 34
Chapter 35
Chapter 36
Chapter 37
Chapter 38
Chapter 39
Chapter 40
Chapter 41
Chapter 42
Chapter 43
Chapter 44
Chapter 45
Chapter 46
Chapter 47
Chapter 48
Chapter 49
Chapter 50
Chapter 51
Chapter 52
Chapter 53
Chapter 54
Chapter 55
Chapter 56
Chapter 57
Chapter 58
Chapter 59
Chapter 60
Chapter 61
Chapter 62
Chapter 63
Chapter 64
Chapter 65
Chapter 66
Chapter 67
Chapter 68
Chapter 69
śalya parva
Chapter 1
Chapter 2
Chapter 3
Chapter 4
Chapter 5
Chapter 6
Chapter 7
Chapter 8
Chapter 9
Chapter 10
Chapter 11
Chapter 12
Chapter 13
Chapter 14
Chapter 15
Chapter 16
Chapter 17
Chapter 18
Chapter 19
Chapter 20
Chapter 21
Chapter 22
Chapter 23
Chapter 24
Chapter 25
Chapter 26
Chapter 27
Chapter 28
Chapter 29
Chapter 30
Chapter 31
Chapter 32
Chapter 33
Chapter 34
Chapter 35
Chapter 36
Chapter 37
Chapter 38
Chapter 39
Chapter 40
Chapter 41
Chapter 42
Chapter 43
Chapter 44
Chapter 45
Chapter 46
Chapter 47
Chapter 48
Chapter 49
Chapter 50
Chapter 51
Chapter 52
Chapter 53
Chapter 54
Chapter 55
Chapter 56
Chapter 57
Chapter 58
Chapter 59
Chapter 60
Chapter 61
Chapter 62
Chapter 63
Chapter 64
sauptika parva
strī parva
śānti parva (current book)
Chapter 1
Chapter 2
Chapter 3
Chapter 4
Chapter 5
Chapter 6
Chapter 7
Chapter 8
Chapter 9
Chapter 10
Chapter 11
Chapter 12
Chapter 13
Chapter 14
Chapter 15
Chapter 16
Chapter 17
Chapter 18
Chapter 19
Chapter 20
Chapter 21
Chapter 22
Chapter 23
Chapter 24
Chapter 25
Chapter 26
Chapter 27
Chapter 28
Chapter 29
Chapter 30
Chapter 31
Chapter 32
Chapter 33
Chapter 34
Chapter 35
Chapter 36
Chapter 37
Chapter 38
Chapter 39
Chapter 40
Chapter 41
Chapter 42
Chapter 43
Chapter 44
Chapter 45
Chapter 46
Chapter 47
Chapter 48
Chapter 49
Chapter 50
Chapter 51
Chapter 52
Chapter 53
Chapter 54
Chapter 55
Chapter 56
Chapter 57
Chapter 58
Chapter 59
Chapter 60
Chapter 61
Chapter 62
Chapter 63
Chapter 64
Chapter 65
Chapter 66
Chapter 67
Chapter 68
Chapter 69
Chapter 70
Chapter 71
Chapter 72
Chapter 73
Chapter 74
Chapter 75
Chapter 76
Chapter 77
Chapter 78
Chapter 79
Chapter 80
Chapter 81
Chapter 82
Chapter 83
Chapter 84
Chapter 85
Chapter 86
Chapter 87
Chapter 88
Chapter 89
Chapter 90
Chapter 91
Chapter 92
Chapter 93
Chapter 94
Chapter 95
Chapter 96
Chapter 97
Chapter 98
Chapter 99
Chapter 100
Chapter 101
Chapter 102
Chapter 103
Chapter 104
Chapter 105
Chapter 106
Chapter 107
Chapter 108
Chapter 109
Chapter 110
Chapter 111
Chapter 112
Chapter 113
Chapter 114
Chapter 115
Chapter 116
Chapter 117
Chapter 118
Chapter 119
Chapter 120
Chapter 121
Chapter 122
Chapter 123
Chapter 124
Chapter 125
Chapter 126
Chapter 127
Chapter 128
Chapter 129
Chapter 130
Chapter 131
Chapter 132
Chapter 133
Chapter 134
Chapter 135
Chapter 136
Chapter 137
Chapter 138
Chapter 139
Chapter 140
Chapter 141
Chapter 142
Chapter 143
Chapter 144
Chapter 145
Chapter 146
Chapter 147
Chapter 148
Chapter 149
Chapter 150
Chapter 151
Chapter 152
Chapter 153
Chapter 154
Chapter 155
Chapter 156
Chapter 157
Chapter 158
Chapter 159
Chapter 160
Chapter 161
Chapter 162
Chapter 163
Chapter 164
Chapter 165
Chapter 166
Chapter 167
Chapter 168
Chapter 169
Chapter 170
Chapter 171
Chapter 172
Chapter 173
Chapter 174
Chapter 175
Chapter 176
Chapter 177
Chapter 178
Chapter 179
Chapter 180
Chapter 181
Chapter 182
Chapter 183
Chapter 184
Chapter 185
Chapter 186
Chapter 187
Chapter 188
Chapter 189
Chapter 190
Chapter 191
Chapter 192
Chapter 193
Chapter 194
Chapter 195
Chapter 196
Chapter 197
Chapter 198
Chapter 199
Chapter 200
Chapter 201
Chapter 202
Chapter 203
Chapter 204
Chapter 205
Chapter 206
Chapter 207
Chapter 208
Chapter 209
Chapter 210
Chapter 211
Chapter 212
Chapter 213
Chapter 214
Chapter 215 (current chapter)
Chapter 216
Chapter 217
Chapter 218
Chapter 219
Chapter 220
Chapter 221
Chapter 222
Chapter 223
Chapter 224
Chapter 225
Chapter 226
Chapter 227
Chapter 228
Chapter 229
Chapter 230
Chapter 231
Chapter 232
Chapter 233
Chapter 234
Chapter 235
Chapter 236
Chapter 237
Chapter 238
Chapter 239
Chapter 240
Chapter 241
Chapter 242
Chapter 243
Chapter 244
Chapter 245
Chapter 246
Chapter 247
Chapter 248
Chapter 249
Chapter 250
Chapter 251
Chapter 252
Chapter 253
Chapter 254
Chapter 255
Chapter 256
Chapter 257
Chapter 258
Chapter 259
Chapter 260
Chapter 261
Chapter 262
Chapter 263
Chapter 264
Chapter 265
Chapter 266
Chapter 267
Chapter 268
Chapter 269
Chapter 270
Chapter 271
Chapter 272
Chapter 273
Chapter 274
Chapter 275
Chapter 276
Chapter 277
Chapter 278
Chapter 279
Chapter 280
Chapter 281
Chapter 282
Chapter 283
Chapter 284
Chapter 285
Chapter 286
Chapter 287
Chapter 288
Chapter 289
Chapter 290
Chapter 291
Chapter 292
Chapter 293
Chapter 294
Chapter 295
Chapter 296
Chapter 297
Chapter 298
Chapter 299
Chapter 300
Chapter 301
Chapter 302
Chapter 303
Chapter 304
Chapter 305
Chapter 306
Chapter 307
Chapter 308
Chapter 309
Chapter 310
Chapter 311
Chapter 312
Chapter 313
Chapter 314
Chapter 315
Chapter 316
Chapter 317
Chapter 318
Chapter 319
Chapter 320
Chapter 321
Chapter 322
Chapter 323
Chapter 324
Chapter 325
Chapter 326
Chapter 327
Chapter 328
Chapter 329
Chapter 330
Chapter 331
Chapter 332
Chapter 333
Chapter 334
Chapter 335
Chapter 336
Chapter 337
Chapter 338
Chapter 339
Chapter 340
Chapter 341
Chapter 342
Chapter 343
Chapter 344
Chapter 345
Chapter 346
Chapter 347
Chapter 348
Chapter 349
Chapter 350
Chapter 351
Chapter 352
Chapter 353
anuśāsana parva
Chapter 1
Chapter 2
Chapter 3
Chapter 4
Chapter 5
Chapter 6
Chapter 7
Chapter 8
Chapter 9
Chapter 10
Chapter 11
Chapter 12
Chapter 13
Chapter 14
Chapter 15
Chapter 16
Chapter 17
Chapter 18
Chapter 19
Chapter 20
Chapter 21
Chapter 22
Chapter 23
Chapter 24
Chapter 25
Chapter 26
Chapter 27
Chapter 28
Chapter 29
Chapter 30
Chapter 31
Chapter 32
Chapter 33
Chapter 34
Chapter 35
Chapter 36
Chapter 37
Chapter 38
Chapter 39
Chapter 40
Chapter 41
Chapter 42
Chapter 43
Chapter 44
Chapter 45
Chapter 46
Chapter 47
Chapter 48
Chapter 49
Chapter 50
Chapter 51
Chapter 52
Chapter 53
Chapter 54
Chapter 55
Chapter 56
Chapter 57
Chapter 58
Chapter 59
Chapter 60
Chapter 61
Chapter 62
Chapter 63
Chapter 64
Chapter 65
Chapter 66
Chapter 67
Chapter 68
Chapter 69
Chapter 70
Chapter 71
Chapter 72
Chapter 73
Chapter 74
Chapter 75
Chapter 76
Chapter 77
Chapter 78
Chapter 79
Chapter 80
Chapter 81
Chapter 82
Chapter 83
Chapter 84
Chapter 85
Chapter 86
Chapter 87
Chapter 88
Chapter 89
Chapter 90
Chapter 91
Chapter 92
Chapter 93
Chapter 94
Chapter 95
Chapter 96
Chapter 97
Chapter 98
Chapter 99
Chapter 100
Chapter 101
Chapter 102
Chapter 103
Chapter 104
Chapter 105
Chapter 106
Chapter 107
Chapter 108
Chapter 109
Chapter 110
Chapter 111
Chapter 112
Chapter 113
Chapter 114
Chapter 115
Chapter 116
Chapter 117
Chapter 118
Chapter 119
Chapter 120
Chapter 121
Chapter 122
Chapter 123
Chapter 124
Chapter 125
Chapter 126
Chapter 127
Chapter 128
Chapter 129
Chapter 130
Chapter 131
Chapter 132
Chapter 133
Chapter 134
Chapter 135
Chapter 136
Chapter 137
Chapter 138
Chapter 139
Chapter 140
Chapter 141
Chapter 142
Chapter 143
Chapter 144
Chapter 145
Chapter 146
Chapter 147
Chapter 148
Chapter 149
Chapter 150
Chapter 151
Chapter 152
Chapter 153
Chapter 154
aśvamedhika parva
Chapter 1
Chapter 2
Chapter 3
Chapter 4
Chapter 5
Chapter 6
Chapter 7
Chapter 8
Chapter 9
Chapter 10
Chapter 11
Chapter 12
Chapter 13
Chapter 14
Chapter 15
Chapter 16
Chapter 17
Chapter 18
Chapter 19
Chapter 20
Chapter 21
Chapter 22
Chapter 23
Chapter 24
Chapter 25
Chapter 26
Chapter 27
Chapter 28
Chapter 29
Chapter 30
Chapter 31
Chapter 32
Chapter 33
Chapter 34
Chapter 35
Chapter 36
Chapter 37
Chapter 38
Chapter 39
Chapter 40
Chapter 41
Chapter 42
Chapter 43
Chapter 44
Chapter 45
Chapter 46
Chapter 47
Chapter 48
Chapter 49
Chapter 50
Chapter 51
Chapter 52
Chapter 53
Chapter 54
Chapter 55
Chapter 56
Chapter 57
Chapter 58
Chapter 59
Chapter 60
Chapter 61
Chapter 62
Chapter 63
Chapter 64
Chapter 65
Chapter 66
Chapter 67
Chapter 68
Chapter 69
Chapter 70
Chapter 71
Chapter 72
Chapter 73
Chapter 74
Chapter 75
Chapter 76
Chapter 77
Chapter 78
Chapter 79
Chapter 80
Chapter 81
Chapter 82
Chapter 83
Chapter 84
Chapter 85
Chapter 86
Chapter 87
Chapter 88
Chapter 89
Chapter 90
Chapter 91
Chapter 92
Chapter 93
Chapter 94
Chapter 95
Chapter 96
āśramavāsika parva
Chapter 1
Chapter 2
Chapter 3
Chapter 4
Chapter 5
Chapter 6
Chapter 7
Chapter 8
Chapter 9
Chapter 10
Chapter 11
Chapter 12
Chapter 13
Chapter 14
Chapter 15
Chapter 16
Chapter 17
Chapter 18
Chapter 19
Chapter 20
Chapter 21
Chapter 22
Chapter 23
Chapter 24
Chapter 25
Chapter 26
Chapter 27
Chapter 28
Chapter 29
Chapter 30
Chapter 31
Chapter 32
Chapter 33
Chapter 34
Chapter 35
Chapter 36
Chapter 37
Chapter 38
Chapter 39
Chapter 40
Chapter 41
Chapter 42
Chapter 43
Chapter 44
Chapter 45
Chapter 46
Chapter 47