Skip to content
אתר זה לא תומך בגרסאות ישנות של אינטרנט אקספלורר
מומלץ להשתמש בדפדפן גוגל כרום או פיירפוקס מוזילה
(או באינטרנט אקספלורר / edge עדכני)
Enjoy Learning Sanskrit tips, tools, resources and more...

महाभारतः       mahābhārataḥ - book-1, chapter-160

Use the following checkboxes to set the display options for this chapter (You can also control the display of each verse separately):
what would you like to see in each verse:
which language(s) would you like to see in the translations:
अर्जुन उवाच ।
तापत्य इति यद्वाक्यमुक्तवानसि मामिह ।
तदहं ज्ञातुमिच्छामि तापत्यार्थविनिश्चयम् ॥१॥
1. arjuna uvāca ,
tāpatya iti yadvākyamuktavānasi māmiha ,
tadahaṁ jñātumicchāmi tāpatyārthaviniścayam.
1. arjuna uvāca tāpatya iti yat vākyam uktavān asi mām
iha tat aham jñātum icchāmi tāpatyārthaviniścayam
1. Arjuna said, "I wish to understand the precise meaning (artha-viniścaya) of what you have stated here to me with the term 'tāpatya'."
1. אַרְג׳וּנַה אמר, המילה טָאפַּטְיַה שאמרת לי כאן, את משמעותה המדויקת של המילה הזאת אני רוצה לדעת.
तपती नाम का चैषा तापत्या यत्कृते वयम् ।
कौन्तेया हि वयं साधो तत्त्वमिच्छामि वेदितुम् ॥२॥
2. tapatī nāma kā caiṣā tāpatyā yatkṛte vayam ,
kaunteyā hi vayaṁ sādho tattvamicchāmi veditum.
2. tapatī nāma kā ca eṣā tāpatyā yat kṛte vayam
kaunteyāḥ hi vayam sādho tattvam icchāmi veditum
2. "Who is this person named Tapati, and what is this 'tāpatya' for whose sake we, the Kaunteyas, are mentioned? O good sir, I truly desire to know the truth of the matter."
2. מי היא טַפַּטִי הזאת, שבגללה אנו נקראים טָאפַּטְיַה? הרי אנו בני קוּנְטִי, הו אדם טוב, ואני רוצה לדעת את האמת.
वैशंपायन उवाच ।
एवमुक्तः स गन्धर्वः कुन्तीपुत्रं धनंजयम् ।
विश्रुतां त्रिषु लोकेषु श्रावयामास वै कथाम् ॥३॥
3. vaiśaṁpāyana uvāca ,
evamuktaḥ sa gandharvaḥ kuntīputraṁ dhanaṁjayam ,
viśrutāṁ triṣu lokeṣu śrāvayāmāsa vai kathām.
3. vaiśaṃpāyana uvāca evam uktaḥ sa gandharvaḥ kuntīputram
dhanañjayam viśrutām triṣu lokeṣu śrāvayāmāsa vai kathām
3. Vaiśaṃpāyana said: Thus addressed, that Gandharva indeed narrated to Arjuna (the son of Kuntī) a story that was well-known throughout the three worlds.
3. וַישַׁמְפָּאיַנַה אמר, כשנאמר לו כך, סיפר הגַנְדְהַרְוַה לדְהַנַמְג׳ַיַה בן קוּנְטִי את הסיפור הנודע בשלושת העולמות.
गन्धर्व उवाच ।
हन्त ते कथयिष्यामि कथामेतां मनोरमाम् ।
यथावदखिलां पार्थ धर्म्यां धर्मभृतां वर ॥४॥
4. gandharva uvāca ,
hanta te kathayiṣyāmi kathāmetāṁ manoramām ,
yathāvadakhilāṁ pārtha dharmyāṁ dharmabhṛtāṁ vara.
4. gandharvaḥ uvāca hanta te kathayiṣyāmi kathām etām
manoramām yathāvat akhilām pārtha dharmyām dharmabhṛtām vara
4. The Gandharva said: Well then, O Pārtha, O best among the upholders of natural law (dharma), I will narrate to you this charming story, completely and accurately, a story that concerns natural law (dharma).
4. הגַנְדְהַרְוַה אמר, הנה, אספר לך את הסיפור הנפלא הזה במלואו וכפי שהוא, הו פָּארְטְהַא, סיפור צדיק, הו המובחר שבשומרי חוקת החיים.
उक्तवानस्मि येन त्वां तापत्य इति यद्वचः ।
तत्तेऽहं कथयिष्यामि शृणुष्वैकमना मम ॥५॥
5. uktavānasmi yena tvāṁ tāpatya iti yadvacaḥ ,
tatte'haṁ kathayiṣyāmi śṛṇuṣvaikamanā mama.
5. uktavān asmi yena tvām tāpatya iti yat vacaḥ
tat te aham kathayiṣyāmi śṛṇuṣva ekamanāḥ mama
5. I will now tell you the story behind the word "Tāpatya" which I used when speaking to you. Listen to me with a concentrated mind.
5. אספר לך מדוע קראתי לך טָאפַּטְיַה, הקשב לי בריכוז.
य एष दिवि धिष्ण्येन नाकं व्याप्नोति तेजसा ।
एतस्य तपती नाम बभूवासदृशी सुता ॥६॥
6. ya eṣa divi dhiṣṇyena nākaṁ vyāpnoti tejasā ,
etasya tapatī nāma babhūvāsadṛśī sutā.
6. yaḥ eṣaḥ divi dhiṣṇyena nākam vyāpnoti tejasā
etasya tapatī nāma babhūva asadṛśī sutā
6. This one who pervades the heavens with his fiery radiance, an incomparable daughter named Tapatī was born to him.
6. לזה אשר בשמיים ממלא את הרקיע בזוהרו ובעוצמתו נולדה בת שאין כמותה, וקוראים לה טַפַּטִי.
विवस्वतो वै कौन्तेय सावित्र्यवरजा विभो ।
विश्रुता त्रिषु लोकेषु तपती तपसा युता ॥७॥
7. vivasvato vai kaunteya sāvitryavarajā vibho ,
viśrutā triṣu lokeṣu tapatī tapasā yutā.
7. vivasvataḥ vai kaunteya sāvitrī avarajā
vibho viśrutā triṣu lokeṣu tapatī tapasā yutā
7. Indeed, O son of Kuntī, O mighty one, Tapatī, renowned throughout the three worlds and endowed with spiritual austerity (tapas), was the younger sister of Sāvitrī, the daughter of Vivasvān (the Sun god).
7. היא בתו של וִיוַסְוַת, הו קַאוּנְטֵיַה, אחותה הצעירה של סָאוִיטְרִי, הו אדון, טַפַּטִי הנודעת בשלושת העולמות ובעלת עוצמה רוחנית.
न देवी नासुरी चैव न यक्षी न च राक्षसी ।
नाप्सरा न च गन्धर्वी तथारूपेण काचन ॥८॥
8. na devī nāsurī caiva na yakṣī na ca rākṣasī ,
nāpsarā na ca gandharvī tathārūpeṇa kācana.
8. na devī na āsurī ca eva na yakṣī na ca rākṣasī
na apsarā na ca gandharvī tathā rūpeṇa kācana
8. Neither a goddess nor a demoness, neither a yakṣī (female nature spirit) nor a rākṣasī (demoness), neither an apsara (celestial nymph) nor a gandharvī (female celestial musician), possessed such a form.
8. לא אלה ולא אַסוּרִי, לא יַקְשִׁי ולא רָאקְשַׁסִי, לא אַפְּסַרָה ולא גַנְדְהַרְוִי, אף אחת מהן לא הייתה בצורה כמוה.
सुविभक्तानवद्याङ्गी स्वसितायतलोचना ।
स्वाचारा चैव साध्वी च सुवेषा चैव भामिनी ॥९॥
9. suvibhaktānavadyāṅgī svasitāyatalocanā ,
svācārā caiva sādhvī ca suveṣā caiva bhāminī.
9. suvibhaktaanavadyaṅgī svasitāyatalocanā
svācārā ca eva sādhvī ca suveṣā ca eva bhāminī
9. She had well-proportioned and flawless limbs, with beautiful, black, and long eyes. She was of good conduct and virtuous, indeed a beautifully adorned lady.
9. גופה מחוטב וללא רבב, עיניה ארוכות ויפות, התנהגותה טובה והיא צדיקה, לבושה יפה והיא אישה זוהרת.
न तस्याः सदृशं कंचित्त्रिषु लोकेषु भारत ।
भर्तारं सविता मेने रूपशीलकुलश्रुतैः ॥१०॥
10. na tasyāḥ sadṛśaṁ kaṁcittriṣu lokeṣu bhārata ,
bhartāraṁ savitā mene rūpaśīlakulaśrutaiḥ.
10. na tasyāḥ sadṛśam kam cit triṣu lokeṣu bhārata
bhartāram savitā mene rūpaśīlakulaśrutaiḥ
10. O Bhārata, Savitā (the Sun god) considered no one in the three worlds her equal as a husband, judging by her beauty, character, lineage, and learning.
10. הו בְּהָארַטַה, לא היה בשלושת העולמות איש הדומה לה, והשמש (סַוִיטְרְ) לא מצא לה בעל ראוי מבחינת יופי, אופי, משפחה ולימוד.
संप्राप्तयौवनां पश्यन्देयां दुहितरं तु ताम् ।
नोपलेभे ततः शान्तिं संप्रदानं विचिन्तयन् ॥११॥
11. saṁprāptayauvanāṁ paśyandeyāṁ duhitaraṁ tu tām ,
nopalebhe tataḥ śāntiṁ saṁpradānaṁ vicintayan.
11. samprāptayauvanām paśyan deyām duhitaram tu tām
na upalebhe tataḥ śāntim sampradānam vicintayan
11. Seeing that daughter who had attained youth and was ready for marriage, he indeed found no peace, as he pondered her ceremonial giving away (saṃpradāna).
11. כשראה שבתו הגיעה לבגרות ושעליו לתת אותה בנישואין, לא מצא שלווה והרהר למי לתת אותה.
अर्थर्क्षपुत्रः कौन्तेय कुरूणामृषभो बली ।
सूर्यमाराधयामास नृपः संवरणः सदा ॥१२॥
12. artharkṣaputraḥ kaunteya kurūṇāmṛṣabho balī ,
sūryamārādhayāmāsa nṛpaḥ saṁvaraṇaḥ sadā.
12. arthaṛkṣaputraḥ kaunteya kurūṇām ṛṣabhaḥ balī
sūryam ārādhayām āsa nṛpaḥ saṃvaraṇaḥ sadā
12. O son of Kuntī (Kaunteya), King Saṃvaraṇa, the esteemed son of Ṛkṣa, the mighty bull (best) among the Kurus, always worshipped Sūrya (the Sun god).
12. באותו זמן, הו קַאוּנְטֵיַה, המלך סַמְוַרַנַה בן רְקְשַׁה, הגיבור החזק מגדולי בני קוּרוּ, היה עובד את השמש תמיד,
अर्घ्यमाल्योपहारैश्च शश्वच्च नृपतिर्यतः ।
नियमैरुपवासैश्च तपोभिर्विविधैरपि ॥१३॥
13. arghyamālyopahāraiśca śaśvacca nṛpatiryataḥ ,
niyamairupavāsaiśca tapobhirvividhairapi.
13. arghyamālya-upahāraiḥ ca śaśvat ca nṛpatiḥ yataḥ
niyamaiḥ upavāsaiḥ ca tapobhiḥ vividhaiḥ api
13. And because the king (nṛpati) constantly performed worship with offerings of water (arghya), garlands, and other tributes, as well as with vows (niyama), fasts, and various austerities (tapas)...
13. (את השמש) במים לכבוד, בזרי פרחים ובמנחות, ללא הפסק, ובנוהגים, בצומות ובתרגולי עוצמה רוחנית מגוונים,
शुश्रूषुरनहंवादी शुचिः पौरवनन्दनः ।
अंशुमन्तं समुद्यन्तं पूजयामास भक्तिमान् ॥१४॥
14. śuśrūṣuranahaṁvādī śuciḥ pauravanandanaḥ ,
aṁśumantaṁ samudyantaṁ pūjayāmāsa bhaktimān.
14. śuśrūṣuḥ anahaṃvādī śuciḥ pauravanandanaḥ
aṃśumantam samudyantam pūjayāmāsa bhaktimān
14. This Paurava prince (pauravanandana), being devoted (bhakti), eager to serve, humble (anahaṃvādī), and pure, worshipped the rising Sun (Aṃśumat).
14. כשהוא מסור, נטול גאווה וטהור, שמחתם של בני פַּאוּרַוַה, וכיבד בדבקות את השמש העולה, בעל הקרניים.
ततः कृतज्ञं धर्मज्ञं रूपेणासदृशं भुवि ।
तपत्याः सदृशं मेने सूर्यः संवरणं पतिम् ॥१५॥
15. tataḥ kṛtajñaṁ dharmajñaṁ rūpeṇāsadṛśaṁ bhuvi ,
tapatyāḥ sadṛśaṁ mene sūryaḥ saṁvaraṇaṁ patim.
15. tataḥ kṛtajñam dharmajñam rūpeṇa asadṛśam bhuvi
tapatyāḥ sadṛśam mene sūryaḥ saṃvaraṇam patim
15. Subsequently, the Sun god (Sūrya) considered King Saṃvaraṇa a worthy husband (pati) for Tapati, seeing him as grateful (kṛtajña), wise in righteousness (dharma), and unequalled (asadṛśa) in beauty on Earth.
15. אז חשב השמש שסַמְוַרַנַה, אסיר תודה, יודע את חוקת החיים וחסר דומה לו בצורתו על פני הארץ, הולם את טַפַּטִי כבעל.
दातुमैच्छत्ततः कन्यां तस्मै संवरणाय ताम् ।
नृपोत्तमाय कौरव्य विश्रुताभिजनाय वै ॥१६॥
16. dātumaicchattataḥ kanyāṁ tasmai saṁvaraṇāya tām ,
nṛpottamāya kauravya viśrutābhijanāya vai.
16. dātum aicchat tataḥ kanyām tasmai saṃvaraṇāya
tām nṛpa-uttamāya kauravya viśruta-abhijanāya vai
16. O Kauravya, he then desired to give that daughter to Saṃvaraṇa - to that best of kings (nṛpottama), who belonged to a renowned lineage (viśrutābhijana).
16. ואז רצה לתת את הנערה לסַמְוַרַנַה, המלך המובחר ממשפחה נודעת, הו קַאוּרַוַה.
यथा हि दिवि दीप्तांशुः प्रभासयति तेजसा ।
तथा भुवि महीपालो दीप्त्या संवरणोऽभवत् ॥१७॥
17. yathā hi divi dīptāṁśuḥ prabhāsayati tejasā ,
tathā bhuvi mahīpālo dīptyā saṁvaraṇo'bhavat.
17. yathā hi divi dīpta-aṃśuḥ prabhāsayali tejasā
tathā bhuvi mahīpālaḥ dīptyā saṃvaraṇaḥ abhavat
17. Indeed, just as the radiant Sun (dīptāṃśu) illuminates the heavens (divi) with its brilliance, so too on Earth (bhuvi) did King Saṃvaraṇa (mahīpāla saṃvaraṇa) become endowed with splendor.
17. כשם שבשמיים השמש בעלת הקרניים הזוהרות מאירה בעוצמתה, כך על פני הארץ היה המלך סַמְוַרַנַה זוהר בהדרו.
यथार्चयन्ति चादित्यमुद्यन्तं ब्रह्मवादिनः ।
तथा संवरणं पार्थ ब्राह्मणावरजाः प्रजाः ॥१८॥
18. yathārcayanti cādityamudyantaṁ brahmavādinaḥ ,
tathā saṁvaraṇaṁ pārtha brāhmaṇāvarajāḥ prajāḥ.
18. yathā arcayanti ca ādityam udyantam brahmavādinaḥ
tathā saṃvaraṇam pārtha brāhmaṇāvarajāḥ prajāḥ
18. Just as the knowers of Brahman worship the rising sun, similarly, O Pārtha, people including Brahmins and those of lower classes honor Saṃvaraṇa.
18. וכשם שחכמי בְּרַהְמַן מכבדים את השמש העולה, כך, הו פָּארְטְהַא, כל נתיניו, מן הבְּרַהְמִינִים ומטה, כיבדו את סַמְוַרַנַה.
स सोममति कान्तत्वादादित्यमति तेजसा ।
बभूव नृपतिः श्रीमान्सुहृदां दुर्हृदामपि ॥१९॥
19. sa somamati kāntatvādādityamati tejasā ,
babhūva nṛpatiḥ śrīmānsuhṛdāṁ durhṛdāmapi.
19. saḥ somam ati kāntatvāt ādityam ati tejasā
babhūva nṛpatiḥ śrīmān suhṛdām durhṛdām api
19. He surpassed the moon in charm and the sun in splendor, becoming a glorious king, (beloved) by friends and even by enemies.
19. הוא עלה על הירח בחינניותו ועל השמש בעוצמתו, והיה מלך מפואר, אהוב על ידידיו ואפילו על אויביו.
एवंगुणस्य नृपतेस्तथावृत्तस्य कौरव ।
तस्मै दातुं मनश्चक्रे तपतीं तपनः स्वयम् ॥२०॥
20. evaṁguṇasya nṛpatestathāvṛttasya kaurava ,
tasmai dātuṁ manaścakre tapatīṁ tapanaḥ svayam.
20. evamguṇasya nṛpateḥ tathāvṛttasya kaurava
tasmai dātum manaḥ cakre tapatīm tapanaḥ svayam
20. O Kaurava, the Sun god himself resolved to give Tapatī to this king, who possessed such qualities and conduct.
20. כשראה מלך בעל סגולות כאלה והתנהגות כזו, הו קַאוּרַוַה, החליט השמש בעצמו לתת לו את טַפַּטִי.
स कदाचिदथो राजा श्रीमानुरुयशा भुवि ।
चचार मृगयां पार्थ पर्वतोपवने किल ॥२१॥
21. sa kadācidatho rājā śrīmānuruyaśā bhuvi ,
cacāra mṛgayāṁ pārtha parvatopavane kila.
21. saḥ kadācid atha u rājā śrīmān uruyaśā bhuvi
cacāra mṛgayām pārtha parvatopavane kila
21. Once, that glorious and widely renowned king, while on earth, went hunting, O Pārtha, in a mountain grove, it is said.
21. פעם אחת, הו פָּארְטְהַא, יצא אותו מלך מפואר ורחב תהילה לצוד בחורש שליד ההר.
चरतो मृगयां तस्य क्षुत्पिपासाश्रमान्वितः ।
ममार राज्ञः कौन्तेय गिरावप्रतिमो हयः ॥२२॥
22. carato mṛgayāṁ tasya kṣutpipāsāśramānvitaḥ ,
mamāra rājñaḥ kaunteya girāvapratimo hayaḥ.
22. carataḥ mṛgayām tasya kṣutpipāsāśramānvitaḥ
mamāra rājñaḥ kaunteya girau apratimaḥ hayaḥ
22. While he was hunting, O son of Kuntī (Arjuna), the king's incomparable horse, afflicted by hunger, thirst, and fatigue, died on the mountain.
22. בעודו צד, כשהוא מוכה רעב, צמא ועייפות, מת בהר סוסו של המלך, סוס שלא היה כמוהו, הו קַאוּנְטֵיַה.
स मृताश्वश्चरन्पार्थ पद्भ्यामेव गिरौ नृपः ।
ददर्शासदृशीं लोके कन्यामायतलोचनाम् ॥२३॥
23. sa mṛtāśvaścaranpārtha padbhyāmeva girau nṛpaḥ ,
dadarśāsadṛśīṁ loke kanyāmāyatalocanām.
23. saḥ mṛtāśvaḥ caran pārtha padbhyām eva girau
nṛpaḥ dadarśa asadṛśīm loke kanyām āyatalocanām
23. O Pārtha, the king, whose horses had died, was wandering on the mountain on foot. He then saw a long-eyed maiden, unparalleled in the world.
23. וכך, הו פָּארְטְהַא, כשסוסו מת, הלך המלך ברגל בהר וראה נערה שאין דומה לה בעולם, בעלת עיניים ארוכות ויפות.
स एक एकामासाद्य कन्यां तामरिमर्दनः ।
तस्थौ नृपतिशार्दूलः पश्यन्नविचलेक्षणः ॥२४॥
24. sa eka ekāmāsādya kanyāṁ tāmarimardanaḥ ,
tasthau nṛpatiśārdūlaḥ paśyannavicalekṣaṇaḥ.
24. saḥ ekaḥ ekām āsādya kanyām tām arimardanaḥ
tasthau nṛpatiśārdūlaḥ paśyan avicalekṣaṇaḥ
24. O destroyer of enemies, that tiger among kings, having approached that singular maiden alone, stood there, watching her with an unwavering gaze.
24. אותו מלך, מכלה אויבים ואריה שבין מלכים, פגש לבדו את הנערה ועמד והביט בה בעיניים שלא זזו ממנה.
स हि तां तर्कयामास रूपतो नृपतिः श्रियम् ।
पुनः संतर्कयामास रवेर्भ्रष्टामिव प्रभाम् ॥२५॥
25. sa hi tāṁ tarkayāmāsa rūpato nṛpatiḥ śriyam ,
punaḥ saṁtarkayāmāsa raverbhraṣṭāmiva prabhām.
25. saḥ hi tām tarkayāmāsa rūpataḥ nṛpatiḥ śriyam
punaḥ santarkayāmāsa raveḥ bhraṣṭām iva prabhām
25. Indeed, the king, judging by her form, first surmised her to be Śrī (Lakṣmī). Then he further speculated that she was like the radiance (prabhā) fallen from the sun.
25. המלך הרהר בה וחשב שבצורתה היא שְׁרִי עצמה, ושוב הרהר בה כבקרן אור של השמש שנפלה.
गिरिप्रस्थे तु सा यस्मिन्स्थिता स्वसितलोचना ।
स सवृक्षक्षुपलतो हिरण्मय इवाभवत् ॥२६॥
26. giriprasthe tu sā yasminsthitā svasitalocanā ,
sa savṛkṣakṣupalato hiraṇmaya ivābhavat.
26. giriprasthe tu sā yasmin sthitā svasitalocanā
saḥ savṛkṣakṣupalataḥ hiraṇmayaḥ iva abhavat
26. Indeed, the mountain plateau where that maiden, with her lovely eyes, stood, became as if golden, along with all its trees, bushes, and creepers.
26. בצלע ההר שבה עמדה הנערה שעיניה שחורות, נראה ההר כולו, על עציו ושיחיו וצמחיו המטפסים, כאילו נעשה זהב.
अवमेने च तां दृष्ट्वा सर्वप्राणभृतां वपुः ।
अवाप्तं चात्मनो मेने स राजा चक्षुषः फलम् ॥२७॥
27. avamene ca tāṁ dṛṣṭvā sarvaprāṇabhṛtāṁ vapuḥ ,
avāptaṁ cātmano mene sa rājā cakṣuṣaḥ phalam.
27. avamene ca tām dṛṣṭvā sarvaprāṇabhṛtām vapuḥ
avāptam ca ātmanaḥ mene saḥ rājā cakṣuṣaḥ phalam
27. And upon seeing her, he considered the forms of all other living beings to be inferior. That king also believed he had achieved the reward of his eyes for himself (ātman).
27. כשראה אותה, בז המלך לדמותם של כל היצורים החיים, וחשב שהשיג את פרי עיניו.
जन्मप्रभृति यत्किंचिद्दृष्टवान्स महीपतिः ।
रूपं न सदृशं तस्यास्तर्कयामास किंचन ॥२८॥
28. janmaprabhṛti yatkiṁciddṛṣṭavānsa mahīpatiḥ ,
rūpaṁ na sadṛśaṁ tasyāstarkayāmāsa kiṁcana.
28. janmaprabhṛti yat kiñcit dṛṣṭavān saḥ mahīpatiḥ
rūpam na sadṛśam tasyāḥ tarkayāmāsa kiñcana
28. That king pondered that among all the forms he had seen since his birth, there was none comparable to her beauty.
28. מיום היוולדו, בכל צורה שראה המלך, לא חשב אף אחת מהן לדומה לצורתה.
तया बद्धमनश्चक्षुः पाशैर्गुणमयैस्तदा ।
न चचाल ततो देशाद्बुबुधे न च किंचन ॥२९॥
29. tayā baddhamanaścakṣuḥ pāśairguṇamayaistadā ,
na cacāla tato deśādbubudhe na ca kiṁcana.
29. tayā baddhamanaścakṣuḥ pāśaiḥ guṇamayaiḥ tadā
na cacāla tataḥ deśāt bubudhe na ca kiñcana
29. At that moment, his mind and eyes were bound by her as if by ropes of her qualities, and he neither moved from that spot nor perceived anything else.
29. אז נקשרו עיניו ורוחו אליה בחבלים שנארגו ממעלותיה, והוא לא זז מהמקום ולא הבין דבר.
अस्या नूनं विशालाक्ष्याः सदेवासुरमानुषम् ।
लोकं निर्मथ्य धात्रेदं रूपमाविष्कृतं कृतम् ॥३०॥
30. asyā nūnaṁ viśālākṣyāḥ sadevāsuramānuṣam ,
lokaṁ nirmathya dhātredaṁ rūpamāviṣkṛtaṁ kṛtam.
30. asyāḥ nūnam viśālākṣyāḥ sadevāsuramānuṣam lokam
nirmathya dhātrā idam rūpam āviṣkṛtam kṛtam
30. Surely, the Creator, having churned the entire world of gods, asuras, and humans, must have created and revealed this form, this beauty, of this wide-eyed woman.
30. בוודאי אחרי שערבל הבורא (דְהָאטְרְ) את העולם על אליו, אסורי ובני אדם, הוא הוציא לאור את הצורה הזאת של בעלת העיניים הרחבות.
एवं स तर्कयामास रूपद्रविणसंपदा ।
कन्यामसदृशीं लोके नृपः संवरणस्तदा ॥३१॥
31. evaṁ sa tarkayāmāsa rūpadraviṇasaṁpadā ,
kanyāmasadṛśīṁ loke nṛpaḥ saṁvaraṇastadā.
31. evam saḥ tarkayāmāsa rūpadraviṇasaṃpadā
kanyām asadṛśīm loke nṛpaḥ saṃvaraṇaḥ tadā
31. Thus, King Saṃvaraṇa then pondered about that maiden, whom he considered incomparable in the world because of her abundant beauty and charm.
31. כך שיער אז המלך סַמְוַרַנַה, לנוכח עושר יופייה, שאין בעולם עלמה הדומה לה.
तां च दृष्ट्वैव कल्याणीं कल्याणाभिजनो नृपः ।
जगाम मनसा चिन्तां काममार्गणपीडितः ॥३२॥
32. tāṁ ca dṛṣṭvaiva kalyāṇīṁ kalyāṇābhijano nṛpaḥ ,
jagāma manasā cintāṁ kāmamārgaṇapīḍitaḥ.
32. tām ca dṛṣṭvā eva kalyāṇīm kalyāṇābhijanaḥ
nṛpaḥ jagāma manasā cintām kāmamārgaṇapīḍitaḥ
32. And immediately upon seeing that beautiful maiden, the king of noble lineage became deeply absorbed in thought, tormented by the arrows of love (kāma).
32. וכשראה אותה, את הטובה, נפל המלך בן השושלת הנעלה לחרדה בליבו, מעונה מרדיפת התשוקה.
दह्यमानः स तीव्रेण नृपतिर्मन्मथाग्निना ।
अप्रगल्भां प्रगल्भः स तामुवाच यशस्विनीम् ॥३३॥
33. dahyamānaḥ sa tīvreṇa nṛpatirmanmathāgninā ,
apragalbhāṁ pragalbhaḥ sa tāmuvāca yaśasvinīm.
33. dahyamānaḥ sa tīvreṇa nṛpatiḥ manmathāgninā
apragalbhām pragalbhaḥ sa tām uvāca yaśasvinīm
33. That king, burning intensely with the fire of Cupid (manmathāgni), boldly spoke to that shy, famous woman.
33. בעוד הוא נשרף באש התשוקה העזה, פנה המלך הנועז אל אותה מהוללת ביישנית ואמר לה.
कासि कस्यासि रम्भोरु किमर्थं चेह तिष्ठसि ।
कथं च निर्जनेऽरण्ये चरस्येका शुचिस्मिते ॥३४॥
34. kāsi kasyāsi rambhoru kimarthaṁ ceha tiṣṭhasi ,
kathaṁ ca nirjane'raṇye carasyekā śucismite.
34. kā asi kasyāḥ asi rambhoru kim artham ca iha tiṣṭhasi
katham ca nirjane araṇye carasi ekā śucismite
34. O woman with beautiful thighs (rambhoru), who are you? To whom do you belong? And why do you stay here? And how is it, O woman with a radiant smile (śucismite), that you wander alone in this desolate forest?
34. מי את, של מי את, הו בעלת הירכיים כגזע הבננה, ולמה את עומדת כאן? ואיך את משוטטת לבדך ביער נטוש, הו בעלת החיוך הטהור?
त्वं हि सर्वानवद्याङ्गी सर्वाभरणभूषिता ।
विभूषणमिवैतेषां भूषणानामभीप्सितम् ॥३५॥
35. tvaṁ hi sarvānavadyāṅgī sarvābharaṇabhūṣitā ,
vibhūṣaṇamivaiteṣāṁ bhūṣaṇānāmabhīpsitam.
35. tvam hi sarva anavadyāṅgī sarva ābharaṇabhūṣitā
vibhūṣaṇam iva eteṣām bhūṣaṇānām abhīpsitam
35. Indeed, you possess entirely faultless limbs, and are adorned with all ornaments. You are like the most desired jewel among these very ornaments.
35. הרי את בעלת איברים נקיים מכל פגם, מקושטת בכל התכשיטים, ואת עצמך כמו קישוט נחשק של התכשיטים האלה.
न देवीं नासुरीं चैव न यक्षीं न च राक्षसीम् ।
न च भोगवतीं मन्ये न गन्धर्वीं न मानुषीम् ॥३६॥
36. na devīṁ nāsurīṁ caiva na yakṣīṁ na ca rākṣasīm ,
na ca bhogavatīṁ manye na gandharvīṁ na mānuṣīm.
36. na devīm na āsurīm ca eva na yakṣīm na ca rākṣasīm
na ca bhogavatīm manye na gandharvīm na mānuṣīm
36. I consider you neither a goddess, nor a demoness (asurī), nor a yakṣī, nor a rākṣasī. I believe you are neither a serpent maiden (bhogavatī), nor a gandharvī, nor a human woman.
36. איני חושב שאת אלה, ולא אסורית, ולא יַקְשִׁי ולא רָאקְשַׁסִי, ולא בְּהוֹגַוַטִי (נאגית), ולא גַנְדְהַרְוִי ולא בת אדם.
या हि दृष्टा मया काश्चिच्छ्रुता वापि वराङ्गनाः ।
न तासां सदृशीं मन्ये त्वामहं मत्तकाशिनि ॥३७॥
37. yā hi dṛṣṭā mayā kāścicchrutā vāpi varāṅganāḥ ,
na tāsāṁ sadṛśīṁ manye tvāmahaṁ mattakāśini.
37. yā hi dṛṣṭā mayā kāścit śrutā vā api varāṅganāḥ
na tāsām sadṛśīm manye tvām aham mattakāśini
37. Indeed, I do not consider you to be like any of those excellent women (varāṅganā) whom I have seen or heard of, O intoxicatingly beautiful one (mattakāśinī).
37. כל הנשים היפות שראיתי או שמעתי עליהן, איני חושב שאחת מהן דומה לך, הו יפהפייה מרהיבה.
एवं तां स महीपालो बभाषे न तु सा तदा ।
कामार्तं निर्जनेऽरण्ये प्रत्यभाषत किंचन ॥३८॥
38. evaṁ tāṁ sa mahīpālo babhāṣe na tu sā tadā ,
kāmārtaṁ nirjane'raṇye pratyabhāṣata kiṁcana.
38. evam tām sa mahīpālaḥ babhāṣe na tu sā tadā
kāmārtam nirjane araṇye pratyabhāṣata kiṃcana
38. Thus, that king spoke to her, but she, at that time, did not reply anything in return to him, who was afflicted by desire, in that solitary forest.
38. כך דיבר המלך אליה, אך היא לא השיבה לו דבר, באותה שעה, ביער הנטוש, כשהוא מוכה תשוקה.
ततो लालप्यमानस्य पार्थिवस्यायतेक्षणा ।
सौदामिनीव साभ्रेषु तत्रैवान्तरधीयत ॥३९॥
39. tato lālapyamānasya pārthivasyāyatekṣaṇā ,
saudāminīva sābhreṣu tatraivāntaradhīyata.
39. tataḥ lālapyamānasya pārthivasya āyata-īkṣaṇā
saudāminī iva sa-abhreṣu tatra eva antaradhīyata
39. Then, as the king was greatly lamenting, the long-eyed woman disappeared right there, just like lightning amidst the clouds.
39. אז, בעוד המלך מקונן, נעלמה שם עצמו בעלת העיניים הארוכות, כברק בתוך העננים.
तामन्विच्छन्स नृपतिः परिचक्राम तत्तदा ।
वनं वनजपत्राक्षीं भ्रमन्नुन्मत्तवत्तदा ॥४०॥
40. tāmanvicchansa nṛpatiḥ paricakrāma tattadā ,
vanaṁ vanajapatrākṣīṁ bhramannunmattavattadā.
40. tām anvicchan sa nṛpatiḥ paricakrāma tat tadā
vanam vanaja-patra-akṣīm bhraman unmattavat tadā
40. Then, that king, searching for her - the one with eyes like lotus petals - wandered through that forest like a madman at that time.
40. המלך חיפש אותה וחג ביער, מסתובב כמטורף, אחרי בעלת העיניים כעלי לוטוס.
अपश्यमानः स तु तां बहु तत्र विलप्य च ।
निश्चेष्टः कौरवश्रेष्ठो मुहूर्तं स व्यतिष्ठत ॥४१॥
41. apaśyamānaḥ sa tu tāṁ bahu tatra vilapya ca ,
niśceṣṭaḥ kauravaśreṣṭho muhūrtaṁ sa vyatiṣṭhata.
41. apaśyamānaḥ sa tu tām bahu tatra vilapya ca
niśceṣṭaḥ kaurava-śreṣṭhaḥ muhūrtam sa vyatiṣṭhata
41. But he, not finding her, and having lamented greatly there, that foremost of the Kurus stood motionless for a moment.
41. כשלא ראה אותה, קונן שם הרבה, ואז עמד רגע ללא תנועה, הוא, המובחר בצאצאי קוּרוּ.