Skip to content
אתר זה לא תומך בגרסאות ישנות של אינטרנט אקספלורר
מומלץ להשתמש בדפדפן גוגל כרום או פיירפוקס מוזילה
(או באינטרנט אקספלורר / edge עדכני)
Enjoy Learning Sanskrit tips, tools, resources and more...

महाभारतः       mahābhārataḥ - book-3, chapter-125

Use the following checkboxes to set the display options for this chapter (You can also control the display of each verse separately):
what would you like to see in each verse:
which language(s) would you like to see in the translations:
लोमश उवाच ।
तं दृष्ट्वा घोरवदनं मदं देवः शतक्रतुः ।
आयान्तं भक्षयिष्यन्तं व्यात्ताननमिवान्तकम् ॥१॥
1. lomaśa uvāca ,
taṁ dṛṣṭvā ghoravadanaṁ madaṁ devaḥ śatakratuḥ ,
āyāntaṁ bhakṣayiṣyantaṁ vyāttānanamivāntakam.
1. lomaśa uvāca tam dṛṣṭvā ghoravadanam madam devaḥ
śatakratuḥ āyāntam bhakṣayiṣyantam vyāttānanam iva antakam
1. Lomasha said: When the god Shatakratu (Indra) saw Mada, who had a terrifying face, approaching as if the god of death (Antaka) with his mouth wide open, ready to devour, he (Indra)...
1. לוֹמַשַׁה אמר, האל שַׁטַקְרַטוּ ראה את מַדַה בא אליו, נורא פנים ופעור פה כמו המוות, ומתכוון לאכול אותו,
भयात्संस्तम्भितभुजः सृक्किणी लेलिहन्मुहुः ।
ततोऽब्रवीद्देवराजश्च्यवनं भयपीडितः ॥२॥
2. bhayātsaṁstambhitabhujaḥ sṛkkiṇī lelihanmuhuḥ ,
tato'bravīddevarājaścyavanaṁ bhayapīḍitaḥ.
2. bhayāt saṃstambhitabhujaḥ sṛkkiṇī lelihan muhuḥ
tataḥ abravīt devarājaḥ cyavanam bhayapīḍitaḥ
2. With his arms stiffened from fear, repeatedly licking the corners of his mouth, the king of gods (Indra), tormented by fear, then spoke to Chyavana.
2. וזרועו משותקת מפחד, והוא מלקק שוב ושוב את זוויות פיו. אז מלך האלים, מוכה פחד, אמר לצ׳ְיַוַנַה,
सोमार्हावश्विनावेतावद्य प्रभृति भार्गव ।
भविष्यतः सत्यमेतद्वचो ब्रह्मन्ब्रवीमि ते ॥३॥
3. somārhāvaśvināvetāvadya prabhṛti bhārgava ,
bhaviṣyataḥ satyametadvaco brahmanbravīmi te.
3. somārhāu aśvināu etāu adya prabhṛti bhārgava
bhaviṣyataḥ satyam etat vacaḥ brahman bravīmi te
3. O descendant of Bhrigu, these two Ashvins will be worthy of Soma from today onwards. O Brahmin, I speak this true word to you.
3. מהיום והלאה שני האַשְׁוִינִים האלה יהיו ראויים לסוֹמַה, הו בְּהָארְגַוַה. את הדברים האלה אני אומר לך באמת, הו בְּרַהְמִין.
न ते मिथ्या समारम्भो भवत्वेष परो विधिः ।
जानामि चाहं विप्रर्षे न मिथ्या त्वं करिष्यसि ॥४॥
4. na te mithyā samārambho bhavatveṣa paro vidhiḥ ,
jānāmi cāhaṁ viprarṣe na mithyā tvaṁ kariṣyasi.
4. na te mithyā samārambhaḥ bhavatu eṣa paraḥ vidhiḥ
jānāmi ca aham viprarṣe na mithyā tvam kariṣyasi
4. Let this great undertaking of yours not be in vain. And I know, O sage among Brahmins (viprarṣi), that you will not cause it to be fruitless.
4. שהמאמץ שלך לא יהיה לשווא, ושזה יהיה הכלל העליון. הו חוזה בְּרַהְמִין, אני יודע שלא תעשה זאת לשווא.
सोमार्हावश्विनावेतौ यथैवाद्य कृतौ त्वया ।
भूय एव तु ते वीर्यं प्रकाशेदिति भार्गव ॥५॥
5. somārhāvaśvināvetau yathaivādya kṛtau tvayā ,
bhūya eva tu te vīryaṁ prakāśediti bhārgava.
5. soma-arhau aśvinau etau yathā eva adya kṛtau tvayā
bhūyaḥ eva tu te vīryam prakāśet iti bhārgava
5. These two Aśvins have been made worthy of the soma offering by you today. However, your prowess (vīrya) should manifest again, O Bhārgava.
5. כפי שעשית היום את שני האַשְׁוִינִים לראויים לסוֹמַה, כך, הו בְּהָארְגַוַה, שעוצמתך תזרח עוד יותר.
सुकन्यायाः पितुश्चास्य लोके कीर्तिः प्रथेदिति ।
अतो मयैतद्विहितं तव वीर्यप्रकाशनम् ।
तस्मात्प्रसादं कुरु मे भवत्वेतद्यथेच्छसि ॥६॥
6. sukanyāyāḥ pituścāsya loke kīrtiḥ prathediti ,
ato mayaitadvihitaṁ tava vīryaprakāśanam ,
tasmātprasādaṁ kuru me bhavatvetadyathecchasi.
6. sukanyāyāḥ pituḥ ca asya loke kīrtiḥ
prathet iti ataḥ mayā etat vihitam
tava vīrya-prakāśanam tasmāt prasādam
kuru me bhavatu etat yathā icchasi
6. And thus, may the fame of Sukanyā and her father spread throughout the world. Therefore, this manifestation of your prowess (vīrya) was arranged by me. Hence, show me your grace, and let this be as you wish.
6. כדי שתהילתה של סוּקַנְיָה ושל אביה תתפשט בעולם, עשיתי זאת, כדי להבליט את עוצמתך. לכן עשה לי טובה, ויהי כרצונך.
एवमुक्तस्य शक्रेण च्यवनस्य महात्मनः ।
स मन्युर्व्यगमच्छीघ्रं मुमोच च पुरंदरम् ॥७॥
7. evamuktasya śakreṇa cyavanasya mahātmanaḥ ,
sa manyurvyagamacchīghraṁ mumoca ca puraṁdaram.
7. evam uktasya śakreṇa cyavanasya mahā-ātmanaḥ saḥ
manyuḥ vyagacchat śīghram mumoca ca purandaram
7. After Śakra (Indra) had spoken thus to the great-souled Chyavana, that anger (manyu) quickly vanished, and he released Purandara (Indra).
7. כששַׁקְרַה אמר כך לצ׳ְיַוַנַה בעל הנפש הגדולה, כעסו נעלם במהירות והוא שחרר את פּוּרַנְדַרַה.
मदं च व्यभजद्राजन्पाने स्त्रीषु च वीर्यवान् ।
अक्षेषु मृगयायां च पूर्वसृष्टं पुनः पुनः ॥८॥
8. madaṁ ca vyabhajadrājanpāne strīṣu ca vīryavān ,
akṣeṣu mṛgayāyāṁ ca pūrvasṛṣṭaṁ punaḥ punaḥ.
8. madam ca vyabhajat rājan pāne strīṣu ca vīryavān
akṣeṣu mṛgayāyām ca pūrva-sṛṣṭam punaḥ punaḥ
8. O King, the powerful Chyavana then distributed the previously created intoxicating vice (madam) to drinking, women, gambling, and hunting, repeatedly.
8. הוא, בעל העוצמה, חילק את מַדַה (השיכרון), הו מלך, לשתייה, לנשים, לקוביות ולציד, אותם יצר מראש, שוב ושוב.
तथा मदं विनिक्षिप्य शक्रं संतर्प्य चेन्दुना ।
अश्विभ्यां सहितान्देवान्याजयित्वा च तं नृपम् ॥९॥
9. tathā madaṁ vinikṣipya śakraṁ saṁtarpya cendunā ,
aśvibhyāṁ sahitāndevānyājayitvā ca taṁ nṛpam.
9. tathā madaṃ vinikṣipya śakraṃ saṃtarpya ca indunā
aśvibhyāṃ sahitān devān yājayitvā ca taṃ nṛpam
9. tathā madaṃ vinikṣipya ca indunā śakraṃ saṃtarpya
ca aśvibhyāṃ sahitān devān taṃ nṛpam yājayitvā
9. Thus, having set aside Mada (intoxication/arrogance) and having appeased Śakra (Indra) with Soma, and having caused that king to perform a Vedic ritual (yajña) for the deities, together with the Aśvins...
9. לאחר שפיזר כך את מַדַה, ריצה את שַׁקְרַה בסוֹמַה, ועשה את הטקס לאלים יחד עם האַשְׁוִינִים, וגם למלך ההוא,
विख्याप्य वीर्यं सर्वेषु लोकेषु वदतां वरः ।
सुकन्यया सहारण्ये विजहारानुरक्तया ॥१०॥
10. vikhyāpya vīryaṁ sarveṣu lokeṣu vadatāṁ varaḥ ,
sukanyayā sahāraṇye vijahārānuraktayā.
10. vikhyāpya vīryam sarveṣu lokeṣu vadatām varaḥ
sukanyayā saha araṇye vijahāra anuraktayā
10. Having thus proclaimed his prowess (vīryam) throughout all the worlds, he, the best among speakers, enjoyed himself in the forest with the devoted Sukanyā.
10. ולאחר שפרסם את עוצמתו בכל העולמות, הוא, המעולה שבדוברים, טייל ביער עם סוּקַנְיָה האוהבת אותו.
तस्यैतद्द्विजसंघुष्टं सरो राजन्प्रकाशते ।
अत्र त्वं सह सोदर्यैः पितॄन्देवांश्च तर्पय ॥११॥
11. tasyaitaddvijasaṁghuṣṭaṁ saro rājanprakāśate ,
atra tvaṁ saha sodaryaiḥ pitṝndevāṁśca tarpaya.
11. tasya etat dvijasaṃghuṣṭam saraḥ rājan prakāśate
atra tvam saha sodaryaiḥ pitṝn devān ca tarpaya
11. O king (rājan), this lake (saras) of his, which resounds with the calls of the twice-born (dvija), shines brightly. Here, you, together with your brothers, should propitiate the ancestors (pitṛs) and the gods.
11. האגם הזה שלו, הו מלך, מאיר ומהדהד בקולות בְּרַהְמִינִים (וציפורים). הִתרחץ כאן יחד עם אחיך, והגש מי טקס לאבות ולאלים.
एतद्दृष्ट्वा महीपाल सिकताक्षं च भारत ।
सैन्धवारण्यमासाद्य कुल्यानां कुरु दर्शनम् ।
पुष्करेषु महाराज सर्वेषु च जलं स्पृश ॥१२॥
12. etaddṛṣṭvā mahīpāla sikatākṣaṁ ca bhārata ,
saindhavāraṇyamāsādya kulyānāṁ kuru darśanam ,
puṣkareṣu mahārāja sarveṣu ca jalaṁ spṛśa.
12. etat dṛṣṭvā mahīpāla sikatākṣam ca
bhārata saindhava araṇyam āsādya
kulyānām kuru darśanam puṣkareṣu
mahārāja sarveṣu ca jalam spṛśa
12. O protector of the earth (mahīpāla), O descendant of Bharata (bhārata), having visited this lake known as Sikatākṣa, and having reached the Saindhava forest, go see the canals (kulyā). O great king (mahārāja), also touch the water (jala) in all the Puṣkara lakes.
12. הו שומר הארץ, בן בְּהָארַטַה, לאחר שתראה זאת ואת סִיקַטָאקְשַׁה, ותגיע ליער סַינְדְהַוָארַנְיַה, ראה את הנחלים (קוּלְיָה). הו מלך גדול, גע במים בכל מקומות הפּוּשְׁקַרַה.
आर्चीकपर्वतश्चैव निवासो वै मनीषिणाम् ।
सदाफलः सदास्रोतो मरुतां स्थानमुत्तमम् ।
चैत्याश्चैते बहुशतास्त्रिदशानां युधिष्ठिर ॥१३॥
13. ārcīkaparvataścaiva nivāso vai manīṣiṇām ,
sadāphalaḥ sadāsroto marutāṁ sthānamuttamam ,
caityāścaite bahuśatāstridaśānāṁ yudhiṣṭhira.
13. ārcīkaparvataḥ ca eva nivāsaḥ vai
manīṣiṇām sadāphalaḥ sadāsrotaḥ
marutām sthānam uttamam caityāḥ ca
ete bahuśatāḥ tridaśānām yudhiṣṭhira
13. O Yudhiṣṭhira, the Ārcīka mountain is indeed a dwelling place for the wise; it always bears fruit, has perpetual streams, and is an excellent abode for the Maruts. Furthermore, these hundreds of sacred shrines belong to the gods.
13. הו יוּדְהִישְׁתְהִירַה, גם הר אָארְצ׳ִיקַה הוא משכנם של החכמים. הוא תמיד נושא פירות ותמיד זורמים בו נחלים, והוא המקום המעולה של המַרוּטוֹת. ויש בו מאות רבות של מקדשים של האלים.
एतच्चन्द्रमसस्तीर्थमृषयः पर्युपासते ।
वैखानसाश्च ऋषयो वालखिल्यास्तथैव च ॥१४॥
14. etaccandramasastīrthamṛṣayaḥ paryupāsate ,
vaikhānasāśca ṛṣayo vālakhilyāstathaiva ca.
14. etat candramasaḥ tīrtham ṛṣayaḥ paryupāsate
vaikhānasāḥ ca ṛṣayaḥ vālakhilyāḥ tathā eva ca
14. Sages, including the Vaikhānasa sages and likewise the Vālakhilyas, worship this sacred bathing place (tīrtha) belonging to the moon.
14. זהו מקום העלייה לרגל של צ׳ַנְדְרַמַס (הירח), והחוזים מתקרבים אליו ועובדים שם. כך גם החוזים הוַיקְהָאנַסַה והוָאלַקְהִילְיַה.
शृङ्गाणि त्रीणि पुण्याणि त्रीणि प्रस्रवणानि च ।
सर्वाण्यनुपरिक्रम्य यथाकाममुपस्पृश ॥१५॥
15. śṛṅgāṇi trīṇi puṇyāṇi trīṇi prasravaṇāni ca ,
sarvāṇyanuparikramya yathākāmamupaspṛśa.
15. śṛṅgāṇi trīṇi puṇyāṇi trīṇi prasravaṇāni ca
sarvāṇi anuparikramya yathākāmam upaspṛśa
15. Circumambulate all three holy peaks and three springs, then touch the water as you desire.
15. יש כאן שלושה צוקים קדושים ושלושה מעיינות. לאחר שתסב סביב לכולם, טבול במים כרצונך.
शंतनुश्चात्र कौन्तेय शुनकश्च नराधिप ।
नरनारायणौ चोभौ स्थानं प्राप्ताः सनातनम् ॥१६॥
16. śaṁtanuścātra kaunteya śunakaśca narādhipa ,
naranārāyaṇau cobhau sthānaṁ prāptāḥ sanātanam.
16. śaṃtanuḥ ca atra kaunteya śunakaḥ ca narādhipa
naranārāyaṇau ca ubhau sthānam prāptāḥ sanātanam
16. O Kaunteya, here Śantanu, and O King, Śunaka, and both Nara and Nārāyaṇa, attained the eternal abode.
16. הו בן קוּנְטִי, הו שליט האנשים, כאן הגיעו שַׁמְטַנוּ ושׁוּנַקַה, וגם נַרַה ונָארָאיַנַה, אל מקום נצחי.
इह नित्यशया देवाः पितरश्च महर्षिभिः ।
आर्चीकपर्वते तेपुस्तान्यजस्व युधिष्ठिर ॥१७॥
17. iha nityaśayā devāḥ pitaraśca maharṣibhiḥ ,
ārcīkaparvate tepustānyajasva yudhiṣṭhira.
17. iha nityaśayāḥ devāḥ pitaraḥ ca maharṣibhiḥ
ārcīkaparvate tepuḥ tān yajasva yudhiṣṭhira
17. Here, on Mount Arcika, the gods and ancestors, along with great sages, constantly reside and performed severe austerities (tapas). Therefore, O Yudhishthira, you should worship them.
17. הו יוּדְהִישְׁתְהִירַה, כאן נהגו תמיד לשכון האלים והאבות יחד עם גדולי החוזים, ועסקו בתרגול עוצמה רוחנית בהר אָארְצ׳ִיקַה. הקדש להם טקס כבוד.
इह ते वै चरून्प्राश्नन्नृषयश्च विशां पते ।
यमुना चाक्षयस्रोताः कृष्णश्चेह तपोरतः ॥१८॥
18. iha te vai carūnprāśnannṛṣayaśca viśāṁ pate ,
yamunā cākṣayasrotāḥ kṛṣṇaśceha taporataḥ.
18. iha te vai carūn prāśnan ṛṣayaḥ ca viśām pate
yamunā ca akṣayasrotāḥ kṛṣṇaḥ ca iha taporataḥ
18. Here, O lord of men, the sages indeed consumed sacrificial oblations. And here is the Yamuna river with an inexhaustible current, and Krishna is engaged in austerities (tapas).
18. הו אדון העם, כאן אכלו הם והחוזים את דייסת הטקס (צ׳ַרוּ). וכאן זורמת יַמוּנָה שמימיה אינם אוזלים, וכאן גם קְרְשְׁנַה עסק בתרגול עוצמה רוחנית.
यमौ च भीमसेनश्च कृष्णा चामित्रकर्शन ।
सर्वे चात्र गमिष्यामः सुकृशाः सुतपस्विनः ॥१९॥
19. yamau ca bhīmasenaśca kṛṣṇā cāmitrakarśana ,
sarve cātra gamiṣyāmaḥ sukṛśāḥ sutapasvinaḥ.
19. yamau ca bhīmasenaḥ ca kṛṣṇā ca amitrakarśana
sarve ca atra gamiṣyāmaḥ sukṛśāḥ sutapasvinaḥ
19. And the twin brothers (Nakula and Sahadeva), Bhimasena, and Krishna (Draupadi), O destroyer of enemies, we shall all proceed here, greatly emaciated and performing great austerities (tapas).
19. הו מכחיד אויבים, כולנו נלך לכאן, התאומים ובְּהִימַסֵנַה וקְרְשְׁנָה (דְרַאוּפַּדִי), רזים מאוד ובעלי עוצמה רוחנית גדולה.
एतत्प्रस्रवणं पुण्यमिन्द्रस्य मनुजाधिप ।
यत्र धाता विधाता च वरुणश्चोर्ध्वमागताः ॥२०॥
20. etatprasravaṇaṁ puṇyamindrasya manujādhipa ,
yatra dhātā vidhātā ca varuṇaścordhvamāgatāḥ.
20. etat prasravaṇam puṇyam indrasya manujādhipa
yatra dhātā vidhātā ca varuṇaḥ ca ūrdhvam āgatāḥ
20. O lord of men, this is the sacred spring of Indra, where Dhata, Vidhata, and Varuna have arrived.
20. הו שליט בני האדם, זהו המעיין הקדוש של אִינְדְרַה, שאליו עלו דְהָאטְרְ ווִידְהָאטְרְ ווַרוּנַה.
इह ते न्यवसन्राजन्क्षान्ताः परमधर्मिणः ।
मैत्राणामृजुबुद्धीनामयं गिरिवरः शुभः ॥२१॥
21. iha te nyavasanrājankṣāntāḥ paramadharmiṇaḥ ,
maitrāṇāmṛjubuddhīnāmayaṁ girivaraḥ śubhaḥ.
21. iha te nyavasan rājan kṣāntāḥ paramadharmiṇaḥ
maitrāṇām ṛjubuddhīnām ayam girivaraḥ śubhaḥ
21. O King, here resided those who were patient, supremely devoted to their natural law (dharma), benevolent, and straightforward in mind. This splendid mountain is auspicious.
21. הו מלך, כאן גרו הם, סבלניים וצדיקים מאוד. ההר המעולה הזה טוב ומיועד לידידותיים שמחשבתם ישרה.
एषा सा यमुना राजन्राजर्षिगणसेविता ।
नानायज्ञचिता राजन्पुण्या पापभयापहा ॥२२॥
22. eṣā sā yamunā rājanrājarṣigaṇasevitā ,
nānāyajñacitā rājanpuṇyā pāpabhayāpahā.
22. eṣā sā yamunā rājan rājarṣigaṇasevitā
nānāyajñacitā rājan puṇyā pāpabhayāpahā
22. O King, this is that Yamuna river, revered by multitudes of royal sages, sanctified by countless performances of sacred offerings (yajña), holy, and dispelling the fear of transgressions.
22. הו מלך, זוהי יַמוּנָה, אליה מגיעות קבוצות של מלכים חוזים. הו מלך, היא קדושה, מלאה בטקסים וודיים רבים, ומסירה את הפחד מחטאים.
अत्र राजा महेष्वासो मान्धातायजत स्वयम् ।
सहदेवश्च कौन्तेय सोमको ददतां वरः ॥२३॥
23. atra rājā maheṣvāso māndhātāyajata svayam ,
sahadevaśca kaunteya somako dadatāṁ varaḥ.
23. atra rājā maheṣvāsaḥ māndhātā ayajata svayam
sahadevaḥ ca kaunteya somakaḥ dadatām varaḥ
23. Here, King Mandhata, the great archer, himself performed sacred offerings (yajña). Also, Sahadeva, the son of Kunti, and Somaka, who was the foremost among donors, performed sacrifices.
23. הו בן קוּנְטִי, כאן ערך המלך מָאנְדְהָאטְרְ בעצמו טקס וודי, הקשת הדגול, וגם סַהַדֵוַה וסוֹמַקַה המעולה שבנותני הצדקה.