Skip to content
אתר זה לא תומך בגרסאות ישנות של אינטרנט אקספלורר
מומלץ להשתמש בדפדפן גוגל כרום או פיירפוקס מוזילה
(או באינטרנט אקספלורר / edge עדכני)
Enjoy Learning Sanskrit tips, tools, resources and more...

महाभारतः       mahābhārataḥ - book-14, chapter-81

Use the following checkboxes to set the display options for this chapter (You can also control the display of each verse separately):
what would you like to see in each verse:
वैशंपायन उवाच ।
प्रायोपविष्टे नृपतौ मणिपूरेश्वरे तदा ।
पितृशोकसमाविष्टे सह मात्रा परंतप ॥१॥
1. vaiśaṁpāyana uvāca ,
prāyopaviṣṭe nṛpatau maṇipūreśvare tadā ,
pitṛśokasamāviṣṭe saha mātrā paraṁtapa.
उलूपी चिन्तयामास तदा संजीवनं मणिम् ।
स चोपातिष्ठत तदा पन्नगानां परायणम् ॥२॥
2. ulūpī cintayāmāsa tadā saṁjīvanaṁ maṇim ,
sa copātiṣṭhata tadā pannagānāṁ parāyaṇam.
तं गृहीत्वा तु कौरव्य नागराजपतेः सुता ।
मनःप्रह्लादनीं वाचं सैनिकानामथाब्रवीत् ॥३॥
3. taṁ gṛhītvā tu kauravya nāgarājapateḥ sutā ,
manaḥprahlādanīṁ vācaṁ sainikānāmathābravīt.
उत्तिष्ठ मा शुचः पुत्र नैष जिष्णुस्त्वया हतः ।
अजेयः पुरुषैरेष देवैर्वापि सवासवैः ॥४॥
4. uttiṣṭha mā śucaḥ putra naiṣa jiṣṇustvayā hataḥ ,
ajeyaḥ puruṣaireṣa devairvāpi savāsavaiḥ.
मया तु मोहिनी नाम मायैषा संप्रयोजिता ।
प्रियार्थं पुरुषेन्द्रस्य पितुस्तेऽद्य यशस्विनः ॥५॥
5. mayā tu mohinī nāma māyaiṣā saṁprayojitā ,
priyārthaṁ puruṣendrasya pituste'dya yaśasvinaḥ.
जिज्ञासुर्ह्येष वै पुत्र बलस्य तव कौरवः ।
संग्रामे युध्यतो राजन्नागतः परवीरहा ॥६॥
6. jijñāsurhyeṣa vai putra balasya tava kauravaḥ ,
saṁgrāme yudhyato rājannāgataḥ paravīrahā.
तस्मादसि मया पुत्र युद्धार्थं परिचोदितः ।
मा पापमात्मनः पुत्र शङ्केथास्त्वण्वपि प्रभो ॥७॥
7. tasmādasi mayā putra yuddhārthaṁ paricoditaḥ ,
mā pāpamātmanaḥ putra śaṅkethāstvaṇvapi prabho.
ऋषिरेष महातेजाः पुरुषः शाश्वतोऽव्ययः ।
नैनं शक्तो हि संग्रामे जेतुं शक्रोऽपि पुत्रक ॥८॥
8. ṛṣireṣa mahātejāḥ puruṣaḥ śāśvato'vyayaḥ ,
nainaṁ śakto hi saṁgrāme jetuṁ śakro'pi putraka.
अयं तु मे मणिर्दिव्यः समानीतो विशां पते ।
मृतान्मृतान्पन्नगेन्द्रान्यो जीवयति नित्यदा ॥९॥
9. ayaṁ tu me maṇirdivyaḥ samānīto viśāṁ pate ,
mṛtānmṛtānpannagendrānyo jīvayati nityadā.
एतमस्योरसि त्वं तु स्थापयस्व पितुः प्रभो ।
संजीवितं पुनः पुत्र ततो द्रष्टासि पाण्डवम् ॥१०॥
10. etamasyorasi tvaṁ tu sthāpayasva pituḥ prabho ,
saṁjīvitaṁ punaḥ putra tato draṣṭāsi pāṇḍavam.
इत्युक्तः स्थापयामास तस्योरसि मणिं तदा ।
पार्थस्यामिततेजाः स पितुः स्नेहादपापकृत् ॥११॥
11. ityuktaḥ sthāpayāmāsa tasyorasi maṇiṁ tadā ,
pārthasyāmitatejāḥ sa pituḥ snehādapāpakṛt.
तस्मिन्न्यस्ते मणौ वीर जिष्णुरुज्जीवितः प्रभुः ।
सुप्तोत्थित इवोत्तस्थौ मृष्टलोहितलोचनः ॥१२॥
12. tasminnyaste maṇau vīra jiṣṇurujjīvitaḥ prabhuḥ ,
suptotthita ivottasthau mṛṣṭalohitalocanaḥ.
तमुत्थितं महात्मानं लब्धसंज्ञं मनस्विनम् ।
समीक्ष्य पितरं स्वस्थं ववन्दे बभ्रुवाहनः ॥१३॥
13. tamutthitaṁ mahātmānaṁ labdhasaṁjñaṁ manasvinam ,
samīkṣya pitaraṁ svasthaṁ vavande babhruvāhanaḥ.
उत्थिते पुरुषव्याघ्रे पुनर्लक्ष्मीवति प्रभो ।
दिव्याः सुमनसः पुण्या ववृषे पाकशासनः ॥१४॥
14. utthite puruṣavyāghre punarlakṣmīvati prabho ,
divyāḥ sumanasaḥ puṇyā vavṛṣe pākaśāsanaḥ.
अनाहता दुन्दुभयः प्रणेदुर्मेघनिस्वनाः ।
साधु साध्विति चाकाशे बभूव सुमहान्स्वनः ॥१५॥
15. anāhatā dundubhayaḥ praṇedurmeghanisvanāḥ ,
sādhu sādhviti cākāśe babhūva sumahānsvanaḥ.
उत्थाय तु महाबाहुः पर्याश्वस्तो धनंजयः ।
बभ्रुवाहनमालिङ्ग्य समाजिघ्रत मूर्धनि ॥१६॥
16. utthāya tu mahābāhuḥ paryāśvasto dhanaṁjayaḥ ,
babhruvāhanamāliṅgya samājighrata mūrdhani.
ददर्श चाविदूरेऽस्य मातरं शोककर्शिताम् ।
उलूप्या सह तिष्ठन्तीं ततोऽपृच्छद्धनंजयः ॥१७॥
17. dadarśa cāvidūre'sya mātaraṁ śokakarśitām ,
ulūpyā saha tiṣṭhantīṁ tato'pṛcchaddhanaṁjayaḥ.
किमिदं लक्ष्यते सर्वं शोकविस्मयहर्षवत् ।
रणाजिरममित्रघ्न यदि जानासि शंस मे ॥१८॥
18. kimidaṁ lakṣyate sarvaṁ śokavismayaharṣavat ,
raṇājiramamitraghna yadi jānāsi śaṁsa me.
जननी च किमर्थं ते रणभूमिमुपागता ।
नागेन्द्रदुहिता चेयमुलूपी किमिहागता ॥१९॥
19. jananī ca kimarthaṁ te raṇabhūmimupāgatā ,
nāgendraduhitā ceyamulūpī kimihāgatā.
जानाम्यहमिदं युद्धं त्वया मद्वचनात्कृतम् ।
स्त्रीणामागमने हेतुमहमिच्छामि वेदितुम् ॥२०॥
20. jānāmyahamidaṁ yuddhaṁ tvayā madvacanātkṛtam ,
strīṇāmāgamane hetumahamicchāmi veditum.
तमुवाच ततः पृष्टो मणिपूरपतिस्तदा ।
प्रसाद्य शिरसा विद्वानुलूपी पृच्छ्यतामिति ॥२१॥
21. tamuvāca tataḥ pṛṣṭo maṇipūrapatistadā ,
prasādya śirasā vidvānulūpī pṛcchyatāmiti.