महाभारतः
mahābhārataḥ
-
book-13, chapter-137
युधिष्ठिर उवाच ।
कां तु ब्राह्मणपूजायां व्युष्टिं दृष्ट्वा जनाधिप ।
कं वा कर्मोदयं मत्वा तानर्चसि महामते ॥१॥
कां तु ब्राह्मणपूजायां व्युष्टिं दृष्ट्वा जनाधिप ।
कं वा कर्मोदयं मत्वा तानर्चसि महामते ॥१॥
1. yudhiṣṭhira uvāca ,
kāṁ tu brāhmaṇapūjāyāṁ vyuṣṭiṁ dṛṣṭvā janādhipa ,
kaṁ vā karmodayaṁ matvā tānarcasi mahāmate.
kāṁ tu brāhmaṇapūjāyāṁ vyuṣṭiṁ dṛṣṭvā janādhipa ,
kaṁ vā karmodayaṁ matvā tānarcasi mahāmate.
1.
Yudhiṣṭhira uvāca kām tu brāhmaṇapūjāyām vyuṣṭim dṛṣṭvā
janādhipa kam vā karmodayam matvā tān arcasi mahāmate
janādhipa kam vā karmodayam matvā tān arcasi mahāmate
1.
Yudhiṣṭhira uvāca.
janādhipa mahāmate,
brāhmaṇapūjāyām kām tu vyuṣṭim dṛṣṭvā,
vā kam karmodayam matvā,
tān arcasi?
janādhipa mahāmate,
brāhmaṇapūjāyām kām tu vyuṣṭim dṛṣṭvā,
vā kam karmodayam matvā,
tān arcasi?
1.
Yudhiṣṭhira said: O ruler of people (janādhipa), O great-minded one (mahāmate), what benefit do you perceive in the reverence of brahmins, or what rise of (karma) do you consider, that you honor them?
भीष्म उवाच ।
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
पवनस्य च संवादमर्जुनस्य च भारत ॥२॥
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
पवनस्य च संवादमर्जुनस्य च भारत ॥२॥
2. bhīṣma uvāca ,
atrāpyudāharantīmamitihāsaṁ purātanam ,
pavanasya ca saṁvādamarjunasya ca bhārata.
atrāpyudāharantīmamitihāsaṁ purātanam ,
pavanasya ca saṁvādamarjunasya ca bhārata.
2.
bhīṣmaḥ uvāca atra api udāharanti imam itihāsam
purātanam pavanasyaca saṃvādam arjunasya ca bhārata
purātanam pavanasyaca saṃvādam arjunasya ca bhārata
2.
bhīṣmaḥ uvāca.
bhārata,
atra api (janāḥ) imam purātanam pavanasyaca arjunasya ca saṃvādam itihāsam udāharanti.
bhārata,
atra api (janāḥ) imam purātanam pavanasyaca arjunasya ca saṃvādam itihāsam udāharanti.
2.
Bhishma said: "O Bhārata, here they also recount this ancient narrative, a conversation between Pavana and Arjuna."
सहस्रभुजभृच्छ्रीमान्कार्तवीर्योऽभवत्प्रभुः ।
अस्य लोकस्य सर्वस्य माहिष्मत्यां महाबलः ॥३॥
अस्य लोकस्य सर्वस्य माहिष्मत्यां महाबलः ॥३॥
3. sahasrabhujabhṛcchrīmānkārtavīryo'bhavatprabhuḥ ,
asya lokasya sarvasya māhiṣmatyāṁ mahābalaḥ.
asya lokasya sarvasya māhiṣmatyāṁ mahābalaḥ.
3.
sahasrabhuja bhṛt śrīmān kārtavīryaḥ abhavat
prabhuḥ asya lokasya sarvasya māhiṣmatyām mahābalaḥ
prabhuḥ asya lokasya sarvasya māhiṣmatyām mahābalaḥ
3.
sahasrabhuja bhṛt,
śrīmān,
mahābalaḥ kārtavīryaḥ māhiṣmatyām asya sarvasya lokasya prabhuḥ abhavat.
śrīmān,
mahābalaḥ kārtavīryaḥ māhiṣmatyām asya sarvasya lokasya prabhuḥ abhavat.
3.
The glorious and mighty Kārtavīrya, who possessed a thousand arms, became the ruler of this entire world from Māhiṣmatī.
स तु रत्नाकरवतीं सद्वीपां सागराम्बराम् ।
शशास सर्वां पृथिवीं हैहयः सत्यविक्रमः ॥४॥
शशास सर्वां पृथिवीं हैहयः सत्यविक्रमः ॥४॥
4. sa tu ratnākaravatīṁ sadvīpāṁ sāgarāmbarām ,
śaśāsa sarvāṁ pṛthivīṁ haihayaḥ satyavikramaḥ.
śaśāsa sarvāṁ pṛthivīṁ haihayaḥ satyavikramaḥ.
4.
saḥ tu ratnākaravatīm sadvīpām sāgarāmbarām
śaśāsa sarvām pṛthivīm haihayaḥ satyavikramaḥ
śaśāsa sarvām pṛthivīm haihayaḥ satyavikramaḥ
4.
tu,
saḥ satyavikramaḥ haihayaḥ ratnākaravatīm sadvīpām sāgarāmbarām sarvām pṛthivīm śaśāsa.
saḥ satyavikramaḥ haihayaḥ ratnākaravatīm sadvīpām sāgarāmbarām sarvām pṛthivīm śaśāsa.
4.
But that Haihaya king, of true valor, ruled the entire earth, which possessed oceans and islands, and was clothed by the oceans.
स्ववित्तं तेन दत्तं तु दत्तात्रेयाय कारणे ।
क्षत्रधर्मं पुरस्कृत्य विनयं श्रुतमेव च ॥५॥
क्षत्रधर्मं पुरस्कृत्य विनयं श्रुतमेव च ॥५॥
5. svavittaṁ tena dattaṁ tu dattātreyāya kāraṇe ,
kṣatradharmaṁ puraskṛtya vinayaṁ śrutameva ca.
kṣatradharmaṁ puraskṛtya vinayaṁ śrutameva ca.
5.
svavittam tena dattam tu dattātreyāya kāraṇe
kṣatradharmam puraskṛtya vinayam śrutam eva ca
kṣatradharmam puraskṛtya vinayam śrutam eva ca
5.
tu,
tena svavittam kṣatradharmam vinayam ca śrutam eva puraskṛtya kāraṇe dattātreyāya dattam.
tena svavittam kṣatradharmam vinayam ca śrutam eva puraskṛtya kāraṇe dattātreyāya dattam.
5.
Indeed, his own wealth was given by him to Dattatreya for a specific reason, honoring the warrior's natural law (kṣatradharma), humility, and also sacred knowledge.
आराधयामास च तं कृतवीर्यात्मजो मुनिम् ।
न्यमन्त्रयत संहृष्टः स द्विजश्च वरैस्त्रिभिः ॥६॥
न्यमन्त्रयत संहृष्टः स द्विजश्च वरैस्त्रिभिः ॥६॥
6. ārādhayāmāsa ca taṁ kṛtavīryātmajo munim ,
nyamantrayata saṁhṛṣṭaḥ sa dvijaśca varaistribhiḥ.
nyamantrayata saṁhṛṣṭaḥ sa dvijaśca varaistribhiḥ.
6.
ārādhayāmāsa ca tam kṛtavīryātmajaḥ munim
nyamantrayata saṃhṛṣṭaḥ sa dvijaḥ ca varaiḥ tribhiḥ
nyamantrayata saṃhṛṣṭaḥ sa dvijaḥ ca varaiḥ tribhiḥ
6.
kṛtavīryātmajaḥ tam munim ārādhayāmāsa.
ca saḥ saṃhṛṣṭaḥ dvijaḥ tribhiḥ varaiḥ nyamantrayata.
ca saḥ saṃhṛṣṭaḥ dvijaḥ tribhiḥ varaiḥ nyamantrayata.
6.
Kritavirya's son worshipped that sage. And that sage, being greatly pleased, invited him with three boons.
स वरैश्छन्दितस्तेन नृपो वचनमब्रवीत् ।
सहस्रबाहुर्भूयां वै चमूमध्ये गृहेऽन्यथा ॥७॥
सहस्रबाहुर्भूयां वै चमूमध्ये गृहेऽन्यथा ॥७॥
7. sa varaiśchanditastena nṛpo vacanamabravīt ,
sahasrabāhurbhūyāṁ vai camūmadhye gṛhe'nyathā.
sahasrabāhurbhūyāṁ vai camūmadhye gṛhe'nyathā.
7.
saḥ varaiḥ chanditaḥ tena nṛpaḥ vacanam abravīt
sahasrabāhuḥ bhūyām vai camūmadhye gṛhe anyathā
sahasrabāhuḥ bhūyām vai camūmadhye gṛhe anyathā
7.
saḥ nṛpaḥ tena varaiḥ chanditaḥ vacanam abravīt.
vai sahasrabāhuḥ camūmadhye bhūyām,
gṛhe anyathā.
vai sahasrabāhuḥ camūmadhye bhūyām,
gṛhe anyathā.
7.
That king, having been granted boons by him, spoke these words: "May I indeed possess a thousand arms when amidst the army, but otherwise (only two) when at home."
मम बाहुसहस्रं तु पश्यन्तां सैनिका रणे ।
विक्रमेण महीं कृत्स्नां जयेयं विपुलव्रत ।
तां च धर्मेण संप्राप्य पालयेयमतन्द्रितः ॥८॥
विक्रमेण महीं कृत्स्नां जयेयं विपुलव्रत ।
तां च धर्मेण संप्राप्य पालयेयमतन्द्रितः ॥८॥
8. mama bāhusahasraṁ tu paśyantāṁ sainikā raṇe ,
vikrameṇa mahīṁ kṛtsnāṁ jayeyaṁ vipulavrata ,
tāṁ ca dharmeṇa saṁprāpya pālayeyamatandritaḥ.
vikrameṇa mahīṁ kṛtsnāṁ jayeyaṁ vipulavrata ,
tāṁ ca dharmeṇa saṁprāpya pālayeyamatandritaḥ.
8.
mama bāhusahasram tu paśyantām
sainikāḥ raṇe vikrameṇa mahīm kṛtsnām
jayeyam vipulavrata tām ca
dharmeṇa saṃprāpya pālayeyam atandritaḥ
sainikāḥ raṇe vikrameṇa mahīm kṛtsnām
jayeyam vipulavrata tām ca
dharmeṇa saṃprāpya pālayeyam atandritaḥ
8.
vipulavrata,
tu sainikāḥ raṇe mama bāhusahasram paśyantām.
vikrameṇa kṛtsnām mahīm jayeyam.
ca atandritaḥ dharmeṇa tām saṃprāpya pālayeyam.
tu sainikāḥ raṇe mama bāhusahasram paśyantām.
vikrameṇa kṛtsnām mahīm jayeyam.
ca atandritaḥ dharmeṇa tām saṃprāpya pālayeyam.
8.
"Let my thousand arms indeed be seen by the soldiers in battle. By valor, O sage of great vows, may I conquer the entire earth. And having obtained that earth, may I rule it vigilantly, in accordance with (dharma)."
चतुर्थं तु वरं याचे त्वामहं द्विजसत्तम ।
तं ममानुग्रहकृते दातुमर्हस्यनिन्दित ।
अनुशासन्तु मां सन्तो मिथ्यावृत्तं तदाश्रयम् ॥९॥
तं ममानुग्रहकृते दातुमर्हस्यनिन्दित ।
अनुशासन्तु मां सन्तो मिथ्यावृत्तं तदाश्रयम् ॥९॥
9. caturthaṁ tu varaṁ yāce tvāmahaṁ dvijasattama ,
taṁ mamānugrahakṛte dātumarhasyanindita ,
anuśāsantu māṁ santo mithyāvṛttaṁ tadāśrayam.
taṁ mamānugrahakṛte dātumarhasyanindita ,
anuśāsantu māṁ santo mithyāvṛttaṁ tadāśrayam.
9.
caturtham tu varam yāce tvām aham
dvijasattama tam mama anugrahakṛte
dātum arhasi anindita anuśāsantu
mām santaḥ mithyāvṛttam tadāśrayam
dvijasattama tam mama anugrahakṛte
dātum arhasi anindita anuśāsantu
mām santaḥ mithyāvṛttam tadāśrayam
9.
dvijasattama,
aham tu tvām caturtham varam yāce.
anindita,
mama anugrahakṛte tam dātum arhasi.
santaḥ mithyāvṛttam tadāśrayam mām anuśāsantu.
aham tu tvām caturtham varam yāce.
anindita,
mama anugrahakṛte tam dātum arhasi.
santaḥ mithyāvṛttam tadāśrayam mām anuśāsantu.
9.
"O best among (dvijas), I indeed request a fourth boon from you. O blameless one, you should grant that for my benefit. Let good and virtuous people (santaḥ) instruct me, who may be ill-behaved and dependent on them."
इत्युक्तः स द्विजः प्राह तथास्त्विति नराधिपम् ।
एवं समभवंस्तस्य वरास्ते दीप्ततेजसः ॥१०॥
एवं समभवंस्तस्य वरास्ते दीप्ततेजसः ॥१०॥
10. ityuktaḥ sa dvijaḥ prāha tathāstviti narādhipam ,
evaṁ samabhavaṁstasya varāste dīptatejasaḥ.
evaṁ samabhavaṁstasya varāste dīptatejasaḥ.
10.
iti uktaḥ saḥ dvijaḥ prāha tathā astu iti narādhipam
evam samabhavan tasya varāḥ te dīptatejasaḥ
evam samabhavan tasya varāḥ te dīptatejasaḥ
10.
saḥ dvijaḥ iti uktaḥ tathā astu iti narādhipam
prāha evam tasya dīptatejasaḥ te varāḥ samabhavan
prāha evam tasya dīptatejasaḥ te varāḥ samabhavan
10.
Having been addressed thus, that brahmin said to the king, 'So be it.' In this way, those boons, endowed with blazing splendor, manifested for him.
ततः स रथमास्थाय ज्वलनार्कसमद्युतिः ।
अब्रवीद्वीर्यसंमोहात्को न्वस्ति सदृशो मया ।
वीर्यधैर्ययशःशौचैर्विक्रमेणौजसापि वा ॥११॥
अब्रवीद्वीर्यसंमोहात्को न्वस्ति सदृशो मया ।
वीर्यधैर्ययशःशौचैर्विक्रमेणौजसापि वा ॥११॥
11. tataḥ sa rathamāsthāya jvalanārkasamadyutiḥ ,
abravīdvīryasaṁmohātko nvasti sadṛśo mayā ,
vīryadhairyayaśaḥśaucairvikrameṇaujasāpi vā.
abravīdvīryasaṁmohātko nvasti sadṛśo mayā ,
vīryadhairyayaśaḥśaucairvikrameṇaujasāpi vā.
11.
tataḥ saḥ ratham āsthāya jvalanārkasamadyutiḥ
abravīt vīryasaṃmohāt kaḥ
nu asti sadṛśaḥ mayā vīryadhairyayaśaḥśaucaiḥ
vikrameṇa ojasā api vā
abravīt vīryasaṃmohāt kaḥ
nu asti sadṛśaḥ mayā vīryadhairyayaśaḥśaucaiḥ
vikrameṇa ojasā api vā
11.
tataḥ saḥ jvalanārkasamadyutiḥ ratham
āsthāya vīryasaṃmohāt abravīt mayā
sadṛśaḥ kaḥ nu asti vīryadhairyayaśaḥśaucaiḥ
vikrameṇa ojasā api vā
āsthāya vīryasaṃmohāt abravīt mayā
sadṛśaḥ kaḥ nu asti vīryadhairyayaśaḥśaucaiḥ
vikrameṇa ojasā api vā
11.
Then he, having mounted a chariot and possessing a splendor like fire and the sun, said, from infatuation with his prowess (vīrya), 'Who indeed is similar to me, in valor, fortitude, fame, purity, courage, or even strength?'
तद्वाक्यान्ते चान्तरिक्षे वागुवाचाशरीरिणी ।
न त्वं मूढ विजानीषे ब्राह्मणं क्षत्रियाद्वरम् ।
सहितो ब्राह्मणेनेह क्षत्रियो रक्षति प्रजाः ॥१२॥
न त्वं मूढ विजानीषे ब्राह्मणं क्षत्रियाद्वरम् ।
सहितो ब्राह्मणेनेह क्षत्रियो रक्षति प्रजाः ॥१२॥
12. tadvākyānte cāntarikṣe vāguvācāśarīriṇī ,
na tvaṁ mūḍha vijānīṣe brāhmaṇaṁ kṣatriyādvaram ,
sahito brāhmaṇeneha kṣatriyo rakṣati prajāḥ.
na tvaṁ mūḍha vijānīṣe brāhmaṇaṁ kṣatriyādvaram ,
sahito brāhmaṇeneha kṣatriyo rakṣati prajāḥ.
12.
tat vākya ante ca antarikṣe vāk uvāca
aśarīriṇī na tvam mūḍha vijānīṣe
brāhmaṇam kṣatriyāt varam sahitaḥ
brāhmaṇena iha kṣatriyaḥ rakṣati prajāḥ
aśarīriṇī na tvam mūḍha vijānīṣe
brāhmaṇam kṣatriyāt varam sahitaḥ
brāhmaṇena iha kṣatriyaḥ rakṣati prajāḥ
12.
ca tat vākya ante aśarīriṇī vāk
antarikṣe uvāca mūḍha tvam brāhmaṇam
kṣatriyāt varam na vijānīṣe iha brāhmaṇena
sahitaḥ kṣatriyaḥ prajāḥ rakṣati
antarikṣe uvāca mūḍha tvam brāhmaṇam
kṣatriyāt varam na vijānīṣe iha brāhmaṇena
sahitaḥ kṣatriyaḥ prajāḥ rakṣati
12.
And at the end of his speech, a bodiless voice spoke from the sky, 'You, foolish one, do not understand that a brahmin is superior to a kṣatriya. Here, a kṣatriya, accompanied by a brahmin, protects the subjects.'
अर्जुन उवाच ।
कुर्यां भूतानि तुष्टोऽहं क्रुद्धो नाशं तथा नये ।
कर्मणा मनसा वाचा न मत्तोऽस्ति वरो द्विजः ॥१३॥
कुर्यां भूतानि तुष्टोऽहं क्रुद्धो नाशं तथा नये ।
कर्मणा मनसा वाचा न मत्तोऽस्ति वरो द्विजः ॥१३॥
13. arjuna uvāca ,
kuryāṁ bhūtāni tuṣṭo'haṁ kruddho nāśaṁ tathā naye ,
karmaṇā manasā vācā na matto'sti varo dvijaḥ.
kuryāṁ bhūtāni tuṣṭo'haṁ kruddho nāśaṁ tathā naye ,
karmaṇā manasā vācā na matto'sti varo dvijaḥ.
13.
arjunaḥ uvāca kuryām bhūtāni tuṣṭaḥ aham kruddhaḥ nāśam
tathā naye karmaṇā manasā vācā na mattaḥ asti varaḥ dvijaḥ
tathā naye karmaṇā manasā vācā na mattaḥ asti varaḥ dvijaḥ
13.
arjunaḥ uvāca aham tuṣṭaḥ bhūtāni kuryām tathā kruddhaḥ
nāśam naye dvija karmaṇā manasā vācā mattaḥ varaḥ na asti
nāśam naye dvija karmaṇā manasā vācā mattaḥ varaḥ na asti
13.
Arjuna said, 'When I am pleased, I can create beings; similarly, when enraged, I can lead them to destruction. By action, mind, or speech, there is no one superior to me, O brahmin!'
पूर्वो ब्रह्मोत्तरो वादो द्वितीयः क्षत्रियोत्तरः ।
त्वयोक्तौ यौ तु तौ हेतू विशेषस्त्वत्र दृश्यते ॥१४॥
त्वयोक्तौ यौ तु तौ हेतू विशेषस्त्वत्र दृश्यते ॥१४॥
14. pūrvo brahmottaro vādo dvitīyaḥ kṣatriyottaraḥ ,
tvayoktau yau tu tau hetū viśeṣastvatra dṛśyate.
tvayoktau yau tu tau hetū viśeṣastvatra dṛśyate.
14.
pūrvaḥ brahma-uttaraḥ vādaḥ dvitīyaḥ kṣatriya-uttaraḥ
tvayā uktau yau tu tau hetū viśeṣaḥ tu atra dṛśyate
tvayā uktau yau tu tau hetū viśeṣaḥ tu atra dṛśyate
14.
The first discourse declared Brahmins superior, and the second declared Kṣatriyas superior. These two reasons were stated by you, but a distinct difference is observed here.
ब्राह्मणाः संश्रिताः क्षत्रं न क्षत्रं ब्राह्मणाश्रितम् ।
श्रितान्ब्रह्मोपधा विप्राः खादन्ति क्षत्रियान्भुवि ॥१५॥
श्रितान्ब्रह्मोपधा विप्राः खादन्ति क्षत्रियान्भुवि ॥१५॥
15. brāhmaṇāḥ saṁśritāḥ kṣatraṁ na kṣatraṁ brāhmaṇāśritam ,
śritānbrahmopadhā viprāḥ khādanti kṣatriyānbhuvi.
śritānbrahmopadhā viprāḥ khādanti kṣatriyānbhuvi.
15.
brāhmaṇāḥ saṃśritāḥ kṣatram na kṣatram brāhmaṇa-āśritam
śritān brahma-upadhāḥ viprāḥ khādanti kṣatriyān bhuvi
śritān brahma-upadhāḥ viprāḥ khādanti kṣatriyān bhuvi
15.
Brahmins are dependent on the Kṣatriya power; the Kṣatriya power is not dependent on Brahmins. On earth, Brahmins (viprāḥ) who have sought refuge and employ deceit under the guise of sacred knowledge (brahman), exploit those dependent Kṣatriyas.
क्षत्रियेष्वाश्रितो धर्मः प्रजानां परिपालनम् ।
क्षत्राद्वृत्तिर्ब्राह्मणानां तैः कथं ब्राह्मणो वरः ॥१६॥
क्षत्राद्वृत्तिर्ब्राह्मणानां तैः कथं ब्राह्मणो वरः ॥१६॥
16. kṣatriyeṣvāśrito dharmaḥ prajānāṁ paripālanam ,
kṣatrādvṛttirbrāhmaṇānāṁ taiḥ kathaṁ brāhmaṇo varaḥ.
kṣatrādvṛttirbrāhmaṇānāṁ taiḥ kathaṁ brāhmaṇo varaḥ.
16.
kṣatriyeṣu āśritaḥ dharmaḥ prajānām paripālanam
kṣatrāt vṛttiḥ brāhmaṇānām taiḥ katham brāhmaṇaḥ varaḥ
kṣatrāt vṛttiḥ brāhmaṇānām taiḥ katham brāhmaṇaḥ varaḥ
16.
The natural law (dharma) for Kṣatriyas is the protection of subjects. The livelihood of Brahmins depends on the Kṣatriya power. How then can a Brahmin be superior to them (Kṣatriyas)?
सर्वभूतप्रधानांस्तान्भैक्षवृत्तीनहं सदा ।
आत्मसंभावितान्विप्रान्स्थापयाम्यात्मनो वशे ॥१७॥
आत्मसंभावितान्विप्रान्स्थापयाम्यात्मनो वशे ॥१७॥
17. sarvabhūtapradhānāṁstānbhaikṣavṛttīnahaṁ sadā ,
ātmasaṁbhāvitānviprānsthāpayāmyātmano vaśe.
ātmasaṁbhāvitānviprānsthāpayāmyātmano vaśe.
17.
sarva-bhūta-pradhānān tān bhaikṣa-vṛttīn aham sadā
ātman-saṃbhāvitān viprān sthāpayāmi ātmanaḥ vaśe
ātman-saṃbhāvitān viprān sthāpayāmi ātmanaḥ vaśe
17.
I always place those Brahmins who deem themselves supreme among all creatures, subsist on alms, and are full of self-importance, under the control of my own self (ātman).
कथितं ह्यनया सत्यं गायत्र्या कन्यया दिवि ।
विजेष्याम्यवशान्सर्वान्ब्राह्मणांश्चर्मवाससः ॥१८॥
विजेष्याम्यवशान्सर्वान्ब्राह्मणांश्चर्मवाससः ॥१८॥
18. kathitaṁ hyanayā satyaṁ gāyatryā kanyayā divi ,
vijeṣyāmyavaśānsarvānbrāhmaṇāṁścarmavāsasaḥ.
vijeṣyāmyavaśānsarvānbrāhmaṇāṁścarmavāsasaḥ.
18.
kathitam hi anayā satyam gāyatryā kanyayā divi
vijesyāmi avaśān sarvān brāhmaṇān carmavāsasaḥ
vijesyāmi avaśān sarvān brāhmaṇān carmavāsasaḥ
18.
Indeed, this truth has been declared by this maiden Gāyatrī in heaven: 'I will conquer all the powerless Brahmins who wear deerskins.'
न च मां च्यावयेद्राष्ट्रात्त्रिषु लोकेषु कश्चन ।
देवो वा मानुषो वापि तस्माज्ज्येष्ठो द्विजादहम् ॥१९॥
देवो वा मानुषो वापि तस्माज्ज्येष्ठो द्विजादहम् ॥१९॥
19. na ca māṁ cyāvayedrāṣṭrāttriṣu lokeṣu kaścana ,
devo vā mānuṣo vāpi tasmājjyeṣṭho dvijādaham.
devo vā mānuṣo vāpi tasmājjyeṣṭho dvijādaham.
19.
na ca mām cyāvayet rāṣṭrāt triṣu lokeṣu kaścana
devaḥ vā mānuṣaḥ vā api tasmāt jyeṣṭhaḥ dvijāt aham
devaḥ vā mānuṣaḥ vā api tasmāt jyeṣṭhaḥ dvijāt aham
19.
And no one in the three worlds, neither a god nor a human, can remove me from my kingdom. Therefore, I am superior to any twice-born.
अद्य ब्रह्मोत्तरं लोकं करिष्ये क्षत्रियोत्तरम् ।
न हि मे संयुगे कश्चित्सोढुमुत्सहते बलम् ॥२०॥
न हि मे संयुगे कश्चित्सोढुमुत्सहते बलम् ॥२०॥
20. adya brahmottaraṁ lokaṁ kariṣye kṣatriyottaram ,
na hi me saṁyuge kaścitsoḍhumutsahate balam.
na hi me saṁyuge kaścitsoḍhumutsahate balam.
20.
adya brahmottaram lokam kariṣye kṣatriyottaram
na hi me saṃyuge kaścit soḍhum utsahate balam
na hi me saṃyuge kaścit soḍhum utsahate balam
20.
Today I will make the world one where Kṣatriyas are superior and Brahmins are subordinate. Indeed, no one in battle can withstand my power.
अर्जुनस्य वचः श्रुत्वा वित्रस्ताभून्निशाचरी ।
अथैनमन्तरिक्षस्थस्ततो वायुरभाषत ॥२१॥
अथैनमन्तरिक्षस्थस्ततो वायुरभाषत ॥२१॥
21. arjunasya vacaḥ śrutvā vitrastābhūnniśācarī ,
athainamantarikṣasthastato vāyurabhāṣata.
athainamantarikṣasthastato vāyurabhāṣata.
21.
arjunasya vacaḥ śrutvā vitrastā abhūt niśācarī
atha enam antarikṣasthaḥ tataḥ vāyuḥ abhāṣata
atha enam antarikṣasthaḥ tataḥ vāyuḥ abhāṣata
21.
Having heard Arjuna's words, the night-demoness became greatly frightened. Then, Vāyu, from his position in the sky, spoke to him.
त्यजैनं कलुषं भावं ब्राह्मणेभ्यो नमस्कुरु ।
एतेषां कुर्वतः पापं राष्ट्रक्षोभो हि ते भवेत् ॥२२॥
एतेषां कुर्वतः पापं राष्ट्रक्षोभो हि ते भवेत् ॥२२॥
22. tyajainaṁ kaluṣaṁ bhāvaṁ brāhmaṇebhyo namaskuru ,
eteṣāṁ kurvataḥ pāpaṁ rāṣṭrakṣobho hi te bhavet.
eteṣāṁ kurvataḥ pāpaṁ rāṣṭrakṣobho hi te bhavet.
22.
tyaja enam kaluṣam bhāvam brāhmaṇebhyaḥ namaskuru
eteṣām kurvataḥ pāpam rāṣṭrakṣobhaḥ hi te bhavet
eteṣām kurvataḥ pāpam rāṣṭrakṣobhaḥ hi te bhavet
22.
enam kaluṣam bhāvam tyaja.
brāhmaṇebhyaḥ namaskuru.
eteṣām pāpam kurvataḥ hi te rāṣṭrakṣobhaḥ bhavet.
brāhmaṇebhyaḥ namaskuru.
eteṣām pāpam kurvataḥ hi te rāṣṭrakṣobhaḥ bhavet.
22.
Abandon this wicked disposition and offer obeisance to the Brahmins. Indeed, by committing an offense against them, a disturbance (rāṣṭrakṣobha) will surely arise in your kingdom for you.
अथ वा त्वां महीपाल शमयिष्यन्ति वै द्विजाः ।
निरसिष्यन्ति वा राष्ट्राद्धतोत्साहं महाबलाः ॥२३॥
निरसिष्यन्ति वा राष्ट्राद्धतोत्साहं महाबलाः ॥२३॥
23. atha vā tvāṁ mahīpāla śamayiṣyanti vai dvijāḥ ,
nirasiṣyanti vā rāṣṭrāddhatotsāhaṁ mahābalāḥ.
nirasiṣyanti vā rāṣṭrāddhatotsāhaṁ mahābalāḥ.
23.
atha vā tvām mahīpāla śamayiṣyanti vai dvijāḥ
nirasiṣyanti vā rāṣṭrāt hata-utsāham mahābalāḥ
nirasiṣyanti vā rāṣṭrāt hata-utsāham mahābalāḥ
23.
mahīpāla,
atha vā dvijāḥ mahābalāḥ vai tvām śamayiṣyanti,
vā hata-utsāham tvām rāṣṭrāt nirasiṣyanti.
atha vā dvijāḥ mahābalāḥ vai tvām śamayiṣyanti,
vā hata-utsāham tvām rāṣṭrāt nirasiṣyanti.
23.
Or else, O king, the greatly powerful Brahmins will indeed subdue you, or they will expel you from the kingdom, your enthusiasm (utsāha) utterly destroyed.
तं राजा कस्त्वमित्याह ततस्तं प्राह मारुतः ।
वायुर्वै देवदूतोऽस्मि हितं त्वां प्रब्रवीम्यहम् ॥२४॥
वायुर्वै देवदूतोऽस्मि हितं त्वां प्रब्रवीम्यहम् ॥२४॥
24. taṁ rājā kastvamityāha tatastaṁ prāha mārutaḥ ,
vāyurvai devadūto'smi hitaṁ tvāṁ prabravīmyaham.
vāyurvai devadūto'smi hitaṁ tvāṁ prabravīmyaham.
24.
tam rājā kaḥ tvam iti āha tataḥ tam prāha mārutaḥ
vāyuḥ vai devadūtaḥ asmi hitam tvām prabravīmi aham
vāyuḥ vai devadūtaḥ asmi hitam tvām prabravīmi aham
24.
rājā tam (puruṣam) "kaḥ tvam (asi)?" iti āha.
tataḥ mārutaḥ tam prāha: "aham vāyuḥ vai devadūtaḥ asmi.
aham tvām hitam prabravīmi.
"
tataḥ mārutaḥ tam prāha: "aham vāyuḥ vai devadūtaḥ asmi.
aham tvām hitam prabravīmi.
"
24.
The king asked him, 'Who are you?' Then Maruta said to him, 'I am Vayu, indeed a messenger of the gods. I am telling you what is beneficial.'
अर्जुन उवाच ।
अहो त्वयाद्य विप्रेषु भक्तिरागः प्रदर्शितः ।
यादृशं पृथिवी भूतं तादृशं ब्रूहि वै द्विजम् ॥२५॥
अहो त्वयाद्य विप्रेषु भक्तिरागः प्रदर्शितः ।
यादृशं पृथिवी भूतं तादृशं ब्रूहि वै द्विजम् ॥२५॥
25. arjuna uvāca ,
aho tvayādya vipreṣu bhaktirāgaḥ pradarśitaḥ ,
yādṛśaṁ pṛthivī bhūtaṁ tādṛśaṁ brūhi vai dvijam.
aho tvayādya vipreṣu bhaktirāgaḥ pradarśitaḥ ,
yādṛśaṁ pṛthivī bhūtaṁ tādṛśaṁ brūhi vai dvijam.
25.
arjuna uvāca aho tvayā adya vipreṣu bhakti-rāgaḥ
pradarśitaḥ yādṛśam pṛthivībhūtam tādṛśam brūhi vai dvijam
pradarśitaḥ yādṛśam pṛthivībhūtam tādṛśam brūhi vai dvijam
25.
arjuna uvāca: "aho! adya tvayā vipreṣu bhakti-rāgaḥ pradarśitaḥ.
vai,
yādṛśam pṛthivībhūtam (saḥ asti),
tādṛśam dvijam brūhi.
"
vai,
yādṛśam pṛthivībhūtam (saḥ asti),
tādṛśam dvijam brūhi.
"
25.
Arjuna said: 'Oh! Today, you have displayed such great devotion (bhakti) and affection towards Brahmins. Tell me, indeed, what kind of earthly being is that Brahmin?'
वायोर्वा सदृशं किंचिद्ब्रूहि त्वं ब्राह्मणोत्तमम् ।
अपां वै सदृशं ब्रूहि सूर्यस्य नभसोऽपि वा ॥२६॥
अपां वै सदृशं ब्रूहि सूर्यस्य नभसोऽपि वा ॥२६॥
26. vāyorvā sadṛśaṁ kiṁcidbrūhi tvaṁ brāhmaṇottamam ,
apāṁ vai sadṛśaṁ brūhi sūryasya nabhaso'pi vā.
apāṁ vai sadṛśaṁ brūhi sūryasya nabhaso'pi vā.
26.
vāyoḥ vā sadṛśam kiñcit brūhi tvam brāhmaṇottamam
apām vai sadṛśam brūhi sūryasya nabhasaḥ api vā
apām vai sadṛśam brūhi sūryasya nabhasaḥ api vā
26.
brāhmaṇottamam tvam brūhi kiñcit vāyoḥ vā sadṛśam
apām vai sadṛśam sūryasya nabhasaḥ api vā brūhi
apām vai sadṛśam sūryasya nabhasaḥ api vā brūhi
26.
O best among brahmin (brāhmaṇa)s, tell me, what is comparable to wind? Indeed, tell me what is similar to water, or to the sun, or even to the sky.
Links to all chapters:
ādi parva
Chapter 1
Chapter 2
Chapter 3
Chapter 4
Chapter 5
Chapter 6
Chapter 7
Chapter 8
Chapter 9
Chapter 10
Chapter 11
Chapter 12
Chapter 13
Chapter 14
Chapter 15
Chapter 16
Chapter 17
Chapter 18
Chapter 19
Chapter 20
Chapter 21
Chapter 22
Chapter 23
Chapter 24
Chapter 25
Chapter 26
Chapter 27
Chapter 28
Chapter 29
Chapter 30
Chapter 31
Chapter 32
Chapter 33
Chapter 34
Chapter 35
Chapter 36
Chapter 37
Chapter 38
Chapter 39
Chapter 40
Chapter 41
Chapter 42
Chapter 43
Chapter 44
Chapter 45
Chapter 46
Chapter 47
Chapter 48
Chapter 49
Chapter 50
Chapter 51
Chapter 52
Chapter 53
Chapter 54
Chapter 55
Chapter 56
Chapter 57
Chapter 58
Chapter 59
Chapter 60
Chapter 61
Chapter 62
Chapter 63
Chapter 64
Chapter 65
Chapter 66
Chapter 67
Chapter 68
Chapter 69
Chapter 70
Chapter 71
Chapter 72
Chapter 73
Chapter 74
Chapter 75
Chapter 76
Chapter 77
Chapter 78
Chapter 79
Chapter 80
Chapter 81
Chapter 82
Chapter 83
Chapter 84
Chapter 85
Chapter 86
Chapter 87
Chapter 88
Chapter 89
Chapter 90
Chapter 91
Chapter 92
Chapter 93
Chapter 94
Chapter 95
Chapter 96
Chapter 97
Chapter 98
Chapter 99
Chapter 100
Chapter 101
Chapter 102
Chapter 103
Chapter 104
Chapter 105
Chapter 106
Chapter 107
Chapter 108
Chapter 109
Chapter 110
Chapter 111
Chapter 112
Chapter 113
Chapter 114
Chapter 115
Chapter 116
Chapter 117
Chapter 118
Chapter 119
Chapter 120
Chapter 121
Chapter 122
Chapter 123
Chapter 124
Chapter 125
Chapter 126
Chapter 127
Chapter 128
Chapter 129
Chapter 130
Chapter 131
Chapter 132
Chapter 133
Chapter 134
Chapter 135
Chapter 136
Chapter 137
Chapter 138
Chapter 139
Chapter 140
Chapter 141
Chapter 142
Chapter 143
Chapter 144
Chapter 145
Chapter 146
Chapter 147
Chapter 148
Chapter 149
Chapter 150
Chapter 151
Chapter 152
Chapter 153
Chapter 154
Chapter 155
Chapter 156
Chapter 157
Chapter 158
Chapter 159
Chapter 160
Chapter 161
Chapter 162
Chapter 163
Chapter 164
Chapter 165
Chapter 166
Chapter 167
Chapter 168
Chapter 169
Chapter 170
Chapter 171
Chapter 172
Chapter 173
Chapter 174
Chapter 175
Chapter 176
Chapter 177
Chapter 178
Chapter 179
Chapter 180
Chapter 181
Chapter 182
Chapter 183
Chapter 184
Chapter 185
Chapter 186
Chapter 187
Chapter 188
Chapter 189
Chapter 190
Chapter 191
Chapter 192
Chapter 193
Chapter 194
Chapter 195
Chapter 196
Chapter 197
Chapter 198
Chapter 199
Chapter 200
Chapter 201
Chapter 202
Chapter 203
Chapter 204
Chapter 205
Chapter 206
Chapter 207
Chapter 208
Chapter 209
Chapter 210
Chapter 211
Chapter 212
Chapter 213
Chapter 214
Chapter 215
Chapter 216
Chapter 217
Chapter 218
Chapter 219
Chapter 220
Chapter 221
Chapter 222
Chapter 223
Chapter 224
Chapter 225
sabhā parva
Chapter 1
Chapter 2
Chapter 3
Chapter 4
Chapter 5
Chapter 6
Chapter 7
Chapter 8
Chapter 9
Chapter 10
Chapter 11
Chapter 12
Chapter 13
Chapter 14
Chapter 15
Chapter 16
Chapter 17
Chapter 18
Chapter 19
Chapter 20
Chapter 21
Chapter 22
Chapter 23
Chapter 24
Chapter 25
Chapter 26
Chapter 27
Chapter 28
Chapter 29
Chapter 30
Chapter 31
Chapter 32
Chapter 33
Chapter 34
Chapter 35
Chapter 36
Chapter 37
Chapter 38
Chapter 39
Chapter 40
Chapter 41
Chapter 42
Chapter 43
Chapter 44
Chapter 45
Chapter 46
Chapter 47
Chapter 48
Chapter 49
Chapter 50
Chapter 51
Chapter 52
Chapter 53
Chapter 54
Chapter 55
Chapter 56
Chapter 57
Chapter 58
Chapter 59
Chapter 60
Chapter 61
Chapter 62
Chapter 63
Chapter 64
Chapter 65
Chapter 66
Chapter 67
Chapter 68
Chapter 69
Chapter 70
Chapter 71
Chapter 72
vana parva
Chapter 1
Chapter 2
Chapter 3
Chapter 4
Chapter 5
Chapter 6
Chapter 7
Chapter 8
Chapter 9
Chapter 10
Chapter 11
Chapter 12
Chapter 13
Chapter 14
Chapter 15
Chapter 16
Chapter 17
Chapter 18
Chapter 19
Chapter 20
Chapter 21
Chapter 22
Chapter 23
Chapter 24
Chapter 25
Chapter 26
Chapter 27
Chapter 28
Chapter 29
Chapter 30
Chapter 31
Chapter 32
Chapter 33
Chapter 34
Chapter 35
Chapter 36
Chapter 37
Chapter 38
Chapter 39
Chapter 40
Chapter 41
Chapter 42
Chapter 43
Chapter 44
Chapter 45
Chapter 46
Chapter 47
Chapter 48
Chapter 49
Chapter 50
Chapter 51
Chapter 52
Chapter 53
Chapter 54
Chapter 55
Chapter 56
Chapter 57
Chapter 58
Chapter 59
Chapter 60
Chapter 61
Chapter 62
Chapter 63
Chapter 64
Chapter 65
Chapter 66
Chapter 67
Chapter 68
Chapter 69
Chapter 70
Chapter 71
Chapter 72
Chapter 73
Chapter 74
Chapter 75
Chapter 76
Chapter 77
Chapter 78
Chapter 79
Chapter 80
Chapter 81
Chapter 82
Chapter 83
Chapter 84
Chapter 85
Chapter 86
Chapter 87
Chapter 88
Chapter 89
Chapter 90
Chapter 91
Chapter 92
Chapter 93
Chapter 94
Chapter 95
Chapter 96
Chapter 97
Chapter 98
Chapter 99
Chapter 100
Chapter 101
Chapter 102
Chapter 103
Chapter 104
Chapter 105
Chapter 106
Chapter 107
Chapter 108
Chapter 109
Chapter 110
Chapter 111
Chapter 112
Chapter 113
Chapter 114
Chapter 115
Chapter 116
Chapter 117
Chapter 118
Chapter 119
Chapter 120
Chapter 121
Chapter 122
Chapter 123
Chapter 124
Chapter 125
Chapter 126
Chapter 127
Chapter 128
Chapter 129
Chapter 130
Chapter 131
Chapter 132
Chapter 133
Chapter 134
Chapter 135
Chapter 136
Chapter 137
Chapter 138
Chapter 139
Chapter 140
Chapter 141
Chapter 142
Chapter 143
Chapter 144
Chapter 145
Chapter 146
Chapter 147
Chapter 148
Chapter 149
Chapter 150
Chapter 151
Chapter 152
Chapter 153
Chapter 154
Chapter 155
Chapter 156
Chapter 157
Chapter 158
Chapter 159
Chapter 160
Chapter 161
Chapter 162
Chapter 163
Chapter 164
Chapter 165
Chapter 166
Chapter 167
Chapter 168
Chapter 169
Chapter 170
Chapter 171
Chapter 172
Chapter 173
Chapter 174
Chapter 175
Chapter 176
Chapter 177
Chapter 178
Chapter 179
Chapter 180
Chapter 181
Chapter 182
Chapter 183
Chapter 184
Chapter 185
Chapter 186
Chapter 187
Chapter 188
Chapter 189
Chapter 190
Chapter 191
Chapter 192
Chapter 193
Chapter 194
Chapter 195
Chapter 196
Chapter 197
Chapter 198
Chapter 199
Chapter 200
Chapter 201
Chapter 202
Chapter 203
Chapter 204
Chapter 205
Chapter 206
Chapter 207
Chapter 208
Chapter 209
Chapter 210
Chapter 211
Chapter 212
Chapter 213
Chapter 214
Chapter 215
Chapter 216
Chapter 217
Chapter 218
Chapter 219
Chapter 220
Chapter 221
Chapter 222
Chapter 223
Chapter 224
Chapter 225
Chapter 226
Chapter 227
Chapter 228
Chapter 229
Chapter 230
Chapter 231
Chapter 232
Chapter 233
Chapter 234
Chapter 235
Chapter 236
Chapter 237
Chapter 238
Chapter 239
Chapter 240
Chapter 241
Chapter 242
Chapter 243
Chapter 244
Chapter 245
Chapter 246
Chapter 247
Chapter 248
Chapter 249
Chapter 250
Chapter 251
Chapter 252
Chapter 253
Chapter 254
Chapter 255
Chapter 256
Chapter 257
Chapter 258
Chapter 259
Chapter 260
Chapter 261
Chapter 262
Chapter 263
Chapter 264
Chapter 265
Chapter 266
Chapter 267
Chapter 268
Chapter 269
Chapter 270
Chapter 271
Chapter 272
Chapter 273
Chapter 274
Chapter 275
Chapter 276
Chapter 277
Chapter 278
Chapter 279
Chapter 280
Chapter 281
Chapter 282
Chapter 283
Chapter 284
Chapter 285
Chapter 286
Chapter 287
Chapter 288
Chapter 289
Chapter 290
Chapter 291
Chapter 292
Chapter 293
Chapter 294
Chapter 295
Chapter 296
Chapter 297
Chapter 298
Chapter 299
virāṭa parva
Chapter 1
Chapter 2
Chapter 3
Chapter 4
Chapter 5
Chapter 6
Chapter 7
Chapter 8
Chapter 9
Chapter 10
Chapter 11
Chapter 12
Chapter 13
Chapter 14
Chapter 15
Chapter 16
Chapter 17
Chapter 18
Chapter 19
Chapter 20
Chapter 21
Chapter 22
Chapter 23
Chapter 24
Chapter 25
Chapter 26
Chapter 27
Chapter 28
Chapter 29
Chapter 30
Chapter 31
Chapter 32
Chapter 33
Chapter 34
Chapter 35
Chapter 36
Chapter 37
Chapter 38
Chapter 39
Chapter 40
Chapter 41
Chapter 42
Chapter 43
Chapter 44
Chapter 45
Chapter 46
Chapter 47
Chapter 48
Chapter 49
Chapter 50
Chapter 51
Chapter 52
Chapter 53
Chapter 54
Chapter 55
Chapter 56
Chapter 57
Chapter 58
Chapter 59
Chapter 60
Chapter 61
Chapter 62
Chapter 63
Chapter 64
Chapter 65
Chapter 66
Chapter 67
udyoga parva
Chapter 1
Chapter 2
Chapter 3
Chapter 4
Chapter 5
Chapter 6
Chapter 7
Chapter 8
Chapter 9
Chapter 10
Chapter 11
Chapter 12
Chapter 13
Chapter 14
Chapter 15
Chapter 16
Chapter 17
Chapter 18
Chapter 19
Chapter 20
Chapter 21
Chapter 22
Chapter 23
Chapter 24
Chapter 25
Chapter 26
Chapter 27
Chapter 28
Chapter 29
Chapter 30
Chapter 31
Chapter 32
Chapter 33
Chapter 34
Chapter 35
Chapter 36
Chapter 37
Chapter 38
Chapter 39
Chapter 40
Chapter 41
Chapter 42
Chapter 43
Chapter 44
Chapter 45
Chapter 46
Chapter 47
Chapter 48
Chapter 49
Chapter 50
Chapter 51
Chapter 52
Chapter 53
Chapter 54
Chapter 55
Chapter 56
Chapter 57
Chapter 58
Chapter 59
Chapter 60
Chapter 61
Chapter 62
Chapter 63
Chapter 64
Chapter 65
Chapter 66
Chapter 67
Chapter 68
Chapter 69
Chapter 70
Chapter 71
Chapter 72
Chapter 73
Chapter 74
Chapter 75
Chapter 76
Chapter 77
Chapter 78
Chapter 79
Chapter 80
Chapter 81
Chapter 82
Chapter 83
Chapter 84
Chapter 85
Chapter 86
Chapter 87
Chapter 88
Chapter 89
Chapter 90
Chapter 91
Chapter 92
Chapter 93
Chapter 94
Chapter 95
Chapter 96
Chapter 97
Chapter 98
Chapter 99
Chapter 100
Chapter 101
Chapter 102
Chapter 103
Chapter 104
Chapter 105
Chapter 106
Chapter 107
Chapter 108
Chapter 109
Chapter 110
Chapter 111
Chapter 112
Chapter 113
Chapter 114
Chapter 115
Chapter 116
Chapter 117
Chapter 118
Chapter 119
Chapter 120
Chapter 121
Chapter 122
Chapter 123
Chapter 124
Chapter 125
Chapter 126
Chapter 127
Chapter 128
Chapter 129
Chapter 130
Chapter 131
Chapter 132
Chapter 133
Chapter 134
Chapter 135
Chapter 136
Chapter 137
Chapter 138
Chapter 139
Chapter 140
Chapter 141
Chapter 142
Chapter 143
Chapter 144
Chapter 145
Chapter 146
Chapter 147
Chapter 148
Chapter 149
Chapter 150
Chapter 151
Chapter 152
Chapter 153
Chapter 154
Chapter 155
Chapter 156
Chapter 157
Chapter 158
Chapter 159
Chapter 160
Chapter 161
Chapter 162
Chapter 163
Chapter 164
Chapter 165
Chapter 166
Chapter 167
Chapter 168
Chapter 169
Chapter 170
Chapter 171
Chapter 172
Chapter 173
Chapter 174
Chapter 175
Chapter 176
Chapter 177
Chapter 178
Chapter 179
Chapter 180
Chapter 181
Chapter 182
Chapter 183
Chapter 184
Chapter 185
Chapter 186
Chapter 187
Chapter 188
Chapter 189
Chapter 190
Chapter 191
Chapter 192
Chapter 193
Chapter 194
Chapter 195
Chapter 196
Chapter 197
bhīṣma parva
Chapter 1
Chapter 2
Chapter 3
Chapter 4
Chapter 5
Chapter 6
Chapter 7
Chapter 8
Chapter 9
Chapter 10
Chapter 11
Chapter 12
Chapter 13
Chapter 14
Chapter 15
Chapter 16
Chapter 17
Chapter 18
Chapter 19
Chapter 20
Chapter 21
Chapter 22
Chapter 23
Chapter 24
Chapter 25
Chapter 26
Chapter 27
Chapter 28
Chapter 29
Chapter 30
Chapter 31
Chapter 32
Chapter 33
Chapter 34
Chapter 35
Chapter 36
Chapter 37
Chapter 38
Chapter 39
Chapter 40
Chapter 41
Chapter 42
Chapter 43
Chapter 44
Chapter 45
Chapter 46
Chapter 47
Chapter 48
Chapter 49
Chapter 50
Chapter 51
Chapter 52
Chapter 53
Chapter 54
Chapter 55
Chapter 56
Chapter 57
Chapter 58
Chapter 59
Chapter 60
Chapter 61
Chapter 62
Chapter 63
Chapter 64
Chapter 65
Chapter 66
Chapter 67
Chapter 68
Chapter 69
Chapter 70
Chapter 71
Chapter 72
Chapter 73
Chapter 74
Chapter 75
Chapter 76
Chapter 77
Chapter 78
Chapter 79
Chapter 80
Chapter 81
Chapter 82
Chapter 83
Chapter 84
Chapter 85
Chapter 86
Chapter 87
Chapter 88
Chapter 89
Chapter 90
Chapter 91
Chapter 92
Chapter 93
Chapter 94
Chapter 95
Chapter 96
Chapter 97
Chapter 98
Chapter 99
Chapter 100
Chapter 101
Chapter 102
Chapter 103
Chapter 104
Chapter 105
Chapter 106
Chapter 107
Chapter 108
Chapter 109
Chapter 110
Chapter 111
Chapter 112
Chapter 113
Chapter 114
Chapter 115
Chapter 116
Chapter 117
droṇa parva
Chapter 1
Chapter 2
Chapter 3
Chapter 4
Chapter 5
Chapter 6
Chapter 7
Chapter 8
Chapter 9
Chapter 10
Chapter 11
Chapter 12
Chapter 13
Chapter 14
Chapter 15
Chapter 16
Chapter 17
Chapter 18
Chapter 19
Chapter 20
Chapter 21
Chapter 22
Chapter 23
Chapter 24
Chapter 25
Chapter 26
Chapter 27
Chapter 28
Chapter 29
Chapter 30
Chapter 31
Chapter 32
Chapter 33
Chapter 34
Chapter 35
Chapter 36
Chapter 37
Chapter 38
Chapter 39
Chapter 40
Chapter 41
Chapter 42
Chapter 43
Chapter 44
Chapter 45
Chapter 46
Chapter 47
Chapter 48
Chapter 49
Chapter 50
Chapter 51
Chapter 52
Chapter 53
Chapter 54
Chapter 55
Chapter 56
Chapter 57
Chapter 58
Chapter 59
Chapter 60
Chapter 61
Chapter 62
Chapter 63
Chapter 64
Chapter 65
Chapter 66
Chapter 67
Chapter 68
Chapter 69
Chapter 70
Chapter 71
Chapter 72
Chapter 73
Chapter 74
Chapter 75
Chapter 76
Chapter 77
Chapter 78
Chapter 79
Chapter 80
Chapter 81
Chapter 82
Chapter 83
Chapter 84
Chapter 85
Chapter 86
Chapter 87
Chapter 88
Chapter 89
Chapter 90
Chapter 91
Chapter 92
Chapter 93
Chapter 94
Chapter 95
Chapter 96
Chapter 97
Chapter 98
Chapter 99
Chapter 100
Chapter 101
Chapter 102
Chapter 103
Chapter 104
Chapter 105
Chapter 106
Chapter 107
Chapter 108
Chapter 109
Chapter 110
Chapter 111
Chapter 112
Chapter 113
Chapter 114
Chapter 115
Chapter 116
Chapter 117
Chapter 118
Chapter 119
Chapter 120
Chapter 121
Chapter 122
Chapter 123
Chapter 124
Chapter 125
Chapter 126
Chapter 127
Chapter 128
Chapter 129
Chapter 130
Chapter 131
Chapter 132
Chapter 133
Chapter 134
Chapter 135
Chapter 136
Chapter 137
Chapter 138
Chapter 139
Chapter 140
Chapter 141
Chapter 142
Chapter 143
Chapter 144
Chapter 145
Chapter 146
Chapter 147
Chapter 148
Chapter 149
Chapter 150
Chapter 151
Chapter 152
Chapter 153
Chapter 154
Chapter 155
Chapter 156
Chapter 157
Chapter 158
Chapter 159
Chapter 160
Chapter 161
Chapter 162
Chapter 163
Chapter 164
Chapter 165
Chapter 166
Chapter 167
Chapter 168
Chapter 169
Chapter 170
Chapter 171
Chapter 172
Chapter 173
karṇa parva
Chapter 1
Chapter 2
Chapter 3
Chapter 4
Chapter 5
Chapter 6
Chapter 7
Chapter 8
Chapter 9
Chapter 10
Chapter 11
Chapter 12
Chapter 13
Chapter 14
Chapter 15
Chapter 16
Chapter 17
Chapter 18
Chapter 19
Chapter 20
Chapter 21
Chapter 22
Chapter 23
Chapter 24
Chapter 25
Chapter 26
Chapter 27
Chapter 28
Chapter 29
Chapter 30
Chapter 31
Chapter 32
Chapter 33
Chapter 34
Chapter 35
Chapter 36
Chapter 37
Chapter 38
Chapter 39
Chapter 40
Chapter 41
Chapter 42
Chapter 43
Chapter 44
Chapter 45
Chapter 46
Chapter 47
Chapter 48
Chapter 49
Chapter 50
Chapter 51
Chapter 52
Chapter 53
Chapter 54
Chapter 55
Chapter 56
Chapter 57
Chapter 58
Chapter 59
Chapter 60
Chapter 61
Chapter 62
Chapter 63
Chapter 64
Chapter 65
Chapter 66
Chapter 67
Chapter 68
Chapter 69
śalya parva
Chapter 1
Chapter 2
Chapter 3
Chapter 4
Chapter 5
Chapter 6
Chapter 7
Chapter 8
Chapter 9
Chapter 10
Chapter 11
Chapter 12
Chapter 13
Chapter 14
Chapter 15
Chapter 16
Chapter 17
Chapter 18
Chapter 19
Chapter 20
Chapter 21
Chapter 22
Chapter 23
Chapter 24
Chapter 25
Chapter 26
Chapter 27
Chapter 28
Chapter 29
Chapter 30
Chapter 31
Chapter 32
Chapter 33
Chapter 34
Chapter 35
Chapter 36
Chapter 37
Chapter 38
Chapter 39
Chapter 40
Chapter 41
Chapter 42
Chapter 43
Chapter 44
Chapter 45
Chapter 46
Chapter 47
Chapter 48
Chapter 49
Chapter 50
Chapter 51
Chapter 52
Chapter 53
Chapter 54
Chapter 55
Chapter 56
Chapter 57
Chapter 58
Chapter 59
Chapter 60
Chapter 61
Chapter 62
Chapter 63
Chapter 64
sauptika parva
strī parva
śānti parva
Chapter 1
Chapter 2
Chapter 3
Chapter 4
Chapter 5
Chapter 6
Chapter 7
Chapter 8
Chapter 9
Chapter 10
Chapter 11
Chapter 12
Chapter 13
Chapter 14
Chapter 15
Chapter 16
Chapter 17
Chapter 18
Chapter 19
Chapter 20
Chapter 21
Chapter 22
Chapter 23
Chapter 24
Chapter 25
Chapter 26
Chapter 27
Chapter 28
Chapter 29
Chapter 30
Chapter 31
Chapter 32
Chapter 33
Chapter 34
Chapter 35
Chapter 36
Chapter 37
Chapter 38
Chapter 39
Chapter 40
Chapter 41
Chapter 42
Chapter 43
Chapter 44
Chapter 45
Chapter 46
Chapter 47
Chapter 48
Chapter 49
Chapter 50
Chapter 51
Chapter 52
Chapter 53
Chapter 54
Chapter 55
Chapter 56
Chapter 57
Chapter 58
Chapter 59
Chapter 60
Chapter 61
Chapter 62
Chapter 63
Chapter 64
Chapter 65
Chapter 66
Chapter 67
Chapter 68
Chapter 69
Chapter 70
Chapter 71
Chapter 72
Chapter 73
Chapter 74
Chapter 75
Chapter 76
Chapter 77
Chapter 78
Chapter 79
Chapter 80
Chapter 81
Chapter 82
Chapter 83
Chapter 84
Chapter 85
Chapter 86
Chapter 87
Chapter 88
Chapter 89
Chapter 90
Chapter 91
Chapter 92
Chapter 93
Chapter 94
Chapter 95
Chapter 96
Chapter 97
Chapter 98
Chapter 99
Chapter 100
Chapter 101
Chapter 102
Chapter 103
Chapter 104
Chapter 105
Chapter 106
Chapter 107
Chapter 108
Chapter 109
Chapter 110
Chapter 111
Chapter 112
Chapter 113
Chapter 114
Chapter 115
Chapter 116
Chapter 117
Chapter 118
Chapter 119
Chapter 120
Chapter 121
Chapter 122
Chapter 123
Chapter 124
Chapter 125
Chapter 126
Chapter 127
Chapter 128
Chapter 129
Chapter 130
Chapter 131
Chapter 132
Chapter 133
Chapter 134
Chapter 135
Chapter 136
Chapter 137
Chapter 138
Chapter 139
Chapter 140
Chapter 141
Chapter 142
Chapter 143
Chapter 144
Chapter 145
Chapter 146
Chapter 147
Chapter 148
Chapter 149
Chapter 150
Chapter 151
Chapter 152
Chapter 153
Chapter 154
Chapter 155
Chapter 156
Chapter 157
Chapter 158
Chapter 159
Chapter 160
Chapter 161
Chapter 162
Chapter 163
Chapter 164
Chapter 165
Chapter 166
Chapter 167
Chapter 168
Chapter 169
Chapter 170
Chapter 171
Chapter 172
Chapter 173
Chapter 174
Chapter 175
Chapter 176
Chapter 177
Chapter 178
Chapter 179
Chapter 180
Chapter 181
Chapter 182
Chapter 183
Chapter 184
Chapter 185
Chapter 186
Chapter 187
Chapter 188
Chapter 189
Chapter 190
Chapter 191
Chapter 192
Chapter 193
Chapter 194
Chapter 195
Chapter 196
Chapter 197
Chapter 198
Chapter 199
Chapter 200
Chapter 201
Chapter 202
Chapter 203
Chapter 204
Chapter 205
Chapter 206
Chapter 207
Chapter 208
Chapter 209
Chapter 210
Chapter 211
Chapter 212
Chapter 213
Chapter 214
Chapter 215
Chapter 216
Chapter 217
Chapter 218
Chapter 219
Chapter 220
Chapter 221
Chapter 222
Chapter 223
Chapter 224
Chapter 225
Chapter 226
Chapter 227
Chapter 228
Chapter 229
Chapter 230
Chapter 231
Chapter 232
Chapter 233
Chapter 234
Chapter 235
Chapter 236
Chapter 237
Chapter 238
Chapter 239
Chapter 240
Chapter 241
Chapter 242
Chapter 243
Chapter 244
Chapter 245
Chapter 246
Chapter 247
Chapter 248
Chapter 249
Chapter 250
Chapter 251
Chapter 252
Chapter 253
Chapter 254
Chapter 255
Chapter 256
Chapter 257
Chapter 258
Chapter 259
Chapter 260
Chapter 261
Chapter 262
Chapter 263
Chapter 264
Chapter 265
Chapter 266
Chapter 267
Chapter 268
Chapter 269
Chapter 270
Chapter 271
Chapter 272
Chapter 273
Chapter 274
Chapter 275
Chapter 276
Chapter 277
Chapter 278
Chapter 279
Chapter 280
Chapter 281
Chapter 282
Chapter 283
Chapter 284
Chapter 285
Chapter 286
Chapter 287
Chapter 288
Chapter 289
Chapter 290
Chapter 291
Chapter 292
Chapter 293
Chapter 294
Chapter 295
Chapter 296
Chapter 297
Chapter 298
Chapter 299
Chapter 300
Chapter 301
Chapter 302
Chapter 303
Chapter 304
Chapter 305
Chapter 306
Chapter 307
Chapter 308
Chapter 309
Chapter 310
Chapter 311
Chapter 312
Chapter 313
Chapter 314
Chapter 315
Chapter 316
Chapter 317
Chapter 318
Chapter 319
Chapter 320
Chapter 321
Chapter 322
Chapter 323
Chapter 324
Chapter 325
Chapter 326
Chapter 327
Chapter 328
Chapter 329
Chapter 330
Chapter 331
Chapter 332
Chapter 333
Chapter 334
Chapter 335
Chapter 336
Chapter 337
Chapter 338
Chapter 339
Chapter 340
Chapter 341
Chapter 342
Chapter 343
Chapter 344
Chapter 345
Chapter 346
Chapter 347
Chapter 348
Chapter 349
Chapter 350
Chapter 351
Chapter 352
Chapter 353
anuśāsana parva (current book)
Chapter 1
Chapter 2
Chapter 3
Chapter 4
Chapter 5
Chapter 6
Chapter 7
Chapter 8
Chapter 9
Chapter 10
Chapter 11
Chapter 12
Chapter 13
Chapter 14
Chapter 15
Chapter 16
Chapter 17
Chapter 18
Chapter 19
Chapter 20
Chapter 21
Chapter 22
Chapter 23
Chapter 24
Chapter 25
Chapter 26
Chapter 27
Chapter 28
Chapter 29
Chapter 30
Chapter 31
Chapter 32
Chapter 33
Chapter 34
Chapter 35
Chapter 36
Chapter 37
Chapter 38
Chapter 39
Chapter 40
Chapter 41
Chapter 42
Chapter 43
Chapter 44
Chapter 45
Chapter 46
Chapter 47
Chapter 48
Chapter 49
Chapter 50
Chapter 51
Chapter 52
Chapter 53
Chapter 54
Chapter 55
Chapter 56
Chapter 57
Chapter 58
Chapter 59
Chapter 60
Chapter 61
Chapter 62
Chapter 63
Chapter 64
Chapter 65
Chapter 66
Chapter 67
Chapter 68
Chapter 69
Chapter 70
Chapter 71
Chapter 72
Chapter 73
Chapter 74
Chapter 75
Chapter 76
Chapter 77
Chapter 78
Chapter 79
Chapter 80
Chapter 81
Chapter 82
Chapter 83
Chapter 84
Chapter 85
Chapter 86
Chapter 87
Chapter 88
Chapter 89
Chapter 90
Chapter 91
Chapter 92
Chapter 93
Chapter 94
Chapter 95
Chapter 96
Chapter 97
Chapter 98
Chapter 99
Chapter 100
Chapter 101
Chapter 102
Chapter 103
Chapter 104
Chapter 105
Chapter 106
Chapter 107
Chapter 108
Chapter 109
Chapter 110
Chapter 111
Chapter 112
Chapter 113
Chapter 114
Chapter 115
Chapter 116
Chapter 117
Chapter 118
Chapter 119
Chapter 120
Chapter 121
Chapter 122
Chapter 123
Chapter 124
Chapter 125
Chapter 126
Chapter 127
Chapter 128
Chapter 129
Chapter 130
Chapter 131
Chapter 132
Chapter 133
Chapter 134
Chapter 135
Chapter 136
Chapter 137 (current chapter)
Chapter 138
Chapter 139
Chapter 140
Chapter 141
Chapter 142
Chapter 143
Chapter 144
Chapter 145
Chapter 146
Chapter 147
Chapter 148
Chapter 149
Chapter 150
Chapter 151
Chapter 152
Chapter 153
Chapter 154
aśvamedhika parva
Chapter 1
Chapter 2
Chapter 3
Chapter 4
Chapter 5
Chapter 6
Chapter 7
Chapter 8
Chapter 9
Chapter 10
Chapter 11
Chapter 12
Chapter 13
Chapter 14
Chapter 15
Chapter 16
Chapter 17
Chapter 18
Chapter 19
Chapter 20
Chapter 21
Chapter 22
Chapter 23
Chapter 24
Chapter 25
Chapter 26
Chapter 27
Chapter 28
Chapter 29
Chapter 30
Chapter 31
Chapter 32
Chapter 33
Chapter 34
Chapter 35
Chapter 36
Chapter 37
Chapter 38
Chapter 39
Chapter 40
Chapter 41
Chapter 42
Chapter 43
Chapter 44
Chapter 45
Chapter 46
Chapter 47
Chapter 48
Chapter 49
Chapter 50
Chapter 51
Chapter 52
Chapter 53
Chapter 54
Chapter 55
Chapter 56
Chapter 57
Chapter 58
Chapter 59
Chapter 60
Chapter 61
Chapter 62
Chapter 63
Chapter 64
Chapter 65
Chapter 66
Chapter 67
Chapter 68
Chapter 69
Chapter 70
Chapter 71
Chapter 72
Chapter 73
Chapter 74
Chapter 75
Chapter 76
Chapter 77
Chapter 78
Chapter 79
Chapter 80
Chapter 81
Chapter 82
Chapter 83
Chapter 84
Chapter 85
Chapter 86
Chapter 87
Chapter 88
Chapter 89
Chapter 90
Chapter 91
Chapter 92
Chapter 93
Chapter 94
Chapter 95
Chapter 96
āśramavāsika parva
Chapter 1
Chapter 2
Chapter 3
Chapter 4
Chapter 5
Chapter 6
Chapter 7
Chapter 8
Chapter 9
Chapter 10
Chapter 11
Chapter 12
Chapter 13
Chapter 14
Chapter 15
Chapter 16
Chapter 17
Chapter 18
Chapter 19
Chapter 20
Chapter 21
Chapter 22
Chapter 23
Chapter 24
Chapter 25
Chapter 26
Chapter 27
Chapter 28
Chapter 29
Chapter 30
Chapter 31
Chapter 32
Chapter 33
Chapter 34
Chapter 35
Chapter 36
Chapter 37
Chapter 38
Chapter 39
Chapter 40
Chapter 41
Chapter 42
Chapter 43
Chapter 44
Chapter 45
Chapter 46
Chapter 47