Skip to content
אתר זה לא תומך בגרסאות ישנות של אינטרנט אקספלורר
מומלץ להשתמש בדפדפן גוגל כרום או פיירפוקס מוזילה
(או באינטרנט אקספלורר / edge עדכני)
Enjoy Learning Sanskrit tips, tools, resources and more...

महाभारतः       mahābhārataḥ - book-1, chapter-81

Use the following checkboxes to set the display options for this chapter (You can also control the display of each verse separately):
what would you like to see in each verse:
which language(s) would you like to see in the translations:
वैशंपायन उवाच ।
एवं स नाहुषो राजा ययातिः पुत्रमीप्सितम् ।
राज्येऽभिषिच्य मुदितो वानप्रस्थोऽभवन्मुनिः ॥१॥
1. vaiśaṁpāyana uvāca ,
evaṁ sa nāhuṣo rājā yayātiḥ putramīpsitam ,
rājye'bhiṣicya mudito vānaprastho'bhavanmuniḥ.
1. vaiśaṃpāyana uvāca evam sa nāhuṣaḥ rājā yayātiḥ putram
īpsitam rājye abhiṣicya muditaḥ vānaprasthaḥ abhavat muniḥ
1. Vaiśampāyana said: Thus, King Yayāti, son of Nahusha, having joyfully consecrated his chosen son to the kingdom, became a forest-dwelling sage.
1. וַישַׁמְפָּאיַנַה אמר: כך המלך יַיָאטִי בן נַהוּשַׁה, לאחר שמשח למלך את בנו האהוב, שמח והפך לפרוש החי ביער.
उषित्वा च वने वासं ब्राह्मणैः सह संश्रितः ।
फलमूलाशनो दान्तो यथा स्वर्गमितो गतः ॥२॥
2. uṣitvā ca vane vāsaṁ brāhmaṇaiḥ saha saṁśritaḥ ,
phalamūlāśano dānto yathā svargamito gataḥ.
2. uṣitvā ca vane vāsam brāhmaṇaiḥ saha saṃśritaḥ
phalamūlāśanaḥ dāntaḥ yathā svargam itaḥ gataḥ
2. And having dwelled in the forest with Brahmins, subsisting on fruits and roots, and being self-controlled, he departed from this world and attained heaven.
2. הוא חי ביער, ובְּרַהְמִינים התלוו אליו. הוא אכל פירות ושורשים ושלט בחושיו, ומשם עלה לשמים.
स गतः सुरवासं तं निवसन्मुदितः सुखम् ।
कालस्य नातिमहतः पुनः शक्रेण पातितः ॥३॥
3. sa gataḥ suravāsaṁ taṁ nivasanmuditaḥ sukham ,
kālasya nātimahataḥ punaḥ śakreṇa pātitaḥ.
3. sa gataḥ suravāsam tam nivasan muditaḥ sukham
kālasya na atimahataḥ punaḥ śakreṇa pātitaḥ
3. He went to that abode of the gods and lived there delightedly and happily. After not a very long time, he was again cast down by Śakra (Indra).
3. הוא הגיע אל משכן האלים, ושם התגורר בשמחה ובנחת. אחרי זמן לא רב הפיל אותו שַׁקְרַה שוב.
निपतन्प्रच्युतः स्वर्गादप्राप्तो मेदिनीतलम् ।
स्थित आसीदन्तरिक्षे स तदेति श्रुतं मया ॥४॥
4. nipatanpracyutaḥ svargādaprāpto medinītalam ,
sthita āsīdantarikṣe sa tadeti śrutaṁ mayā.
4. nipatan pracyutaḥ svargāt aprāptaḥ medinītalam
sthitaḥ āsīt antarikṣe sa tat iti śrutam mayā
4. Falling down, having been cast from heaven, he had not yet reached the surface of the earth but remained suspended in mid-air. So I have heard.
4. הוא נפל מן השמים, ולפני שהגיע אל פני האדמה עמד באוויר. כך שמעתי.
तत एव पुनश्चापि गतः स्वर्गमिति श्रुतिः ।
राज्ञा वसुमता सार्धमष्टकेन च वीर्यवान् ।
प्रतर्दनेन शिबिना समेत्य किल संसदि ॥५॥
5. tata eva punaścāpi gataḥ svargamiti śrutiḥ ,
rājñā vasumatā sārdhamaṣṭakena ca vīryavān ,
pratardanena śibinā sametya kila saṁsadi.
5. tataḥ eva punaḥ ca api gataḥ svargam
iti śrutiḥ rājñā vasumatā
sārdham aṣṭakena ca vīryavān pratardanena
śibinā sametya kila saṃsadi
5. It is said that the powerful (king), having assembled with King Vasuman, Aṣṭaka, Pratardana, and Śibi in an assembly, from that very spot, indeed went to heaven again; so goes the tradition.
5. משם עלה שוב לשמים, כך מסופר במסורת. הגיבור פגש באסיפה את המלך וַסוּמַט, את אַשְׁטַקַה, את פְּרַטַרְדַנַה ואת שִׁיבִּי, ועלה לשמים יחד איתם.
जनमेजय उवाच ।
कर्मणा केन स दिवं पुनः प्राप्तो महीपतिः ।
सर्वमेतदशेषेण श्रोतुमिच्छामि तत्त्वतः ।
कथ्यमानं त्वया विप्र विप्रर्षिगणसंनिधौ ॥६॥
6. janamejaya uvāca ,
karmaṇā kena sa divaṁ punaḥ prāpto mahīpatiḥ ,
sarvametadaśeṣeṇa śrotumicchāmi tattvataḥ ,
kathyamānaṁ tvayā vipra viprarṣigaṇasaṁnidhau.
6. janamejayaḥ uvāca karmaṇā kena saḥ divam
punaḥ prāptaḥ mahīpatiḥ sarvam etat
aśeṣeṇa śrotum icchāmi tattvataḥ
kathyamānam tvayā vipra viprarṣigaṇasaṃnidhau
6. Janamejaya said: "By what karma did that king again attain heaven? I desire to hear all this completely and truly, as it is being narrated by you, O Brahmin, in the presence of the assembly of Brahmin sages."
6. ג׳ַנַמֵג׳ַיַה אמר: באיזו פעולה זכה המלך לעלות שוב לשמים? אני רוצה לשמוע את כל זה במלואו ובאמת, הו בְּרַהְמִין, כשאתה מספר זאת בנוכחות קהל חוזי הבְּרַהְמִינים.
देवराजसमो ह्यासीद्ययातिः पृथिवीपतिः ।
वर्धनः कुरुवंशस्य विभावसुसमद्युतिः ॥७॥
7. devarājasamo hyāsīdyayātiḥ pṛthivīpatiḥ ,
vardhanaḥ kuruvaṁśasya vibhāvasusamadyutiḥ.
7. devarājasamaḥ hi āsīt yayātiḥ pṛthivīpatiḥ
vardhanaḥ kuru-vaṃśasya vibhāvasusamadyutiḥ
7. Indeed, King Yayāti, the lord of the earth, was equal to the king of the gods, the enhancer of the Kuru dynasty, and possessed a radiance like that of Vibhāvasu (the sun or fire).
7. יַיָאטִי, אדון הארץ, היה שווה למלך האלים. הוא הגדיל את שושלת קוּרוּ וזהר כאש וכשמש.
तस्य विस्तीर्णयशसः सत्यकीर्तेर्महात्मनः ।
चरितं श्रोतुमिच्छामि दिवि चेह च सर्वशः ॥८॥
8. tasya vistīrṇayaśasaḥ satyakīrtermahātmanaḥ ,
caritaṁ śrotumicchāmi divi ceha ca sarvaśaḥ.
8. tasya vistīrṇayaśasaḥ satyakīrteḥ mahātmanaḥ
caritam śrotum icchāmi divi ca iha ca sarvaśaḥ
8. I wish to hear entirely the life story of that great-souled one, whose fame is wide and renown is true, both in heaven and on earth.
8. אני רוצה לשמוע את כל מעשיו, בשמים ובארץ הזאת, של בעל הנפש הגדולה שתהילתו רחבה ודבריו אמת.
वैशंपायन उवाच ।
हन्त ते कथयिष्यामि ययातेरुत्तरां कथाम् ।
दिवि चेह च पुण्यार्थां सर्वपापप्रणाशिनीम् ॥९॥
9. vaiśaṁpāyana uvāca ,
hanta te kathayiṣyāmi yayāteruttarāṁ kathām ,
divi ceha ca puṇyārthāṁ sarvapāpapraṇāśinīm.
9. vaiśaṃpāyanaḥ uvāca hanta te kathayiṣyāmi yayāteḥ uttarām
kathām divi ca iha ca puṇyārthām sarvapāpapraṇāśinīm
9. Vaiśampayana said: 'Well then, I will narrate to you the later story of Yayāti, which is meritorious both in heaven and on earth, and which destroys all sins.'
9. וַישַׁמְפָּאיַנַה אמר: בשמחה אספר לך את המשך סיפורו של יַיָאטִי, סיפור שמעניק מעשי זכות בשמים ובארץ ומשמיד את כל החטאים.
ययातिर्नाहुषो राजा पूरुं पुत्रं कनीयसम् ।
राज्येऽभिषिच्य मुदितः प्रवव्राज वनं तदा ॥१०॥
10. yayātirnāhuṣo rājā pūruṁ putraṁ kanīyasam ,
rājye'bhiṣicya muditaḥ pravavrāja vanaṁ tadā.
10. yayātiḥ nāhuṣaḥ rājā pūrum putram kanīyasam
rājye abhiṣicya muditaḥ pravavrāja vanam tadā
10. King Yayāti, the son of Nahuṣa, then joyfully anointed his youngest son Pūru in the kingdom and departed for the forest.
10. המלך יַיָאטִי בן נַהוּשַׁה משח את פּוּרוּ, בנו הצעיר, למלך, ובשמחה יצא אז אל היער כנזיר.
अन्तेषु स विनिक्षिप्य पुत्रान्यदुपुरोगमान् ।
फलमूलाशनो राजा वने संन्यवसच्चिरम् ॥११॥
11. anteṣu sa vinikṣipya putrānyadupurogamān ,
phalamūlāśano rājā vane saṁnyavasacciram.
11. anteṣu saḥ vinikṣipya putrān yadupurogamān
phalamūlāśanaḥ rājā vane saṃnyavasat ciram
11. Having settled his sons, headed by Yadu, in the outlying regions, that king, subsisting on fruits and roots, dwelt in the forest for a long time.
11. הוא הציב בקצוות הממלכה את בניו, שהראשון בהם היה יַדוּ, והמלך חי ביער זמן רב וניזון מפירות ומשורשים.
संशितात्मा जितक्रोधस्तर्पयन्पितृदेवताः ।
अग्नींश्च विधिवज्जुह्वन्वानप्रस्थविधानतः ॥१२॥
12. saṁśitātmā jitakrodhastarpayanpitṛdevatāḥ ,
agnīṁśca vidhivajjuhvanvānaprasthavidhānataḥ.
12. saṃśitātmā jitakrodhaḥ tarpayan pitṛdevatāḥ
agnīn ca vidhivat juhvan vānaprasthavidhānataḥ
12. With a disciplined self, having conquered anger, propitiating ancestors and deities, and offering oblations into the fires according to the rituals of a vānaprastha (forest-dweller).
12. נפשו הייתה חדה וכעסו נכבש. הוא כיבד את אבות הקדמונים ואת האלים, ולפי כללי חיי היער ערך כדין טקסי אש.
अतिथीन्पूजयामास वन्येन हविषा विभुः ।
शिलोञ्छवृत्तिमास्थाय शेषान्नकृतभोजनः ॥१३॥
13. atithīnpūjayāmāsa vanyena haviṣā vibhuḥ ,
śiloñchavṛttimāsthāya śeṣānnakṛtabhojanaḥ.
13. atithīn pūjayāmāsa vanyena haviṣā vibhuḥ
śiloñchavṛttim āsthāya śeṣānnakṛtabhojanaḥ
13. The powerful one, having adopted the practice of gleaning for his livelihood, honored guests with offerings of forest produce and consumed only the remnants of that food.
13. השליט כיבד אורחים במנחה של מזון היער. הוא התמיד בדרך של לקיטת גרגרים שנותרו בשדה, ואכל ממה שנשאר מן האוכל.
पूर्णं वर्षसहस्रं स एवंवृत्तिरभून्नृपः ।
अब्भक्षः शरदस्त्रिंशदासीन्नियतवाङ्मनाः ॥१४॥
14. pūrṇaṁ varṣasahasraṁ sa evaṁvṛttirabhūnnṛpaḥ ,
abbhakṣaḥ śaradastriṁśadāsīnniyatavāṅmanāḥ.
14. pūrṇam varṣasahasram sa evamvṛttiḥ abhūt nṛpaḥ
abbhakṣaḥ śaradaḥ triṃśat āsīt niyatavāṅmanāḥ
14. The king maintained this conduct for a full thousand years. For thirty years, he subsisted on water, his speech and mind fully controlled.
14. במשך אלף שנה שלמה המשיך המלך בדרך חיים כזאת. במשך שלושים שנה ניזון ממים בלבד, ושמר על דיבורו ועל רוחו.
ततश्च वायुभक्षोऽभूत्संवत्सरमतन्द्रितः ।
पञ्चाग्निमध्ये च तपस्तेपे संवत्सरं नृपः ॥१५॥
15. tataśca vāyubhakṣo'bhūtsaṁvatsaramatandritaḥ ,
pañcāgnimadhye ca tapastepe saṁvatsaraṁ nṛpaḥ.
15. tataḥ ca vāyubhakṣaḥ abhūt saṃvatsaram atandritaḥ
pañcāgnimadhye ca tapaḥ tepe saṃvatsaram nṛpaḥ
15. Thereafter, without weariness, he subsisted on air for a year. The king also performed severe tapas, sitting amidst five fires, for another year.
15. אחר כך ניזון מאוויר במשך שנה, בלי להתעייף, ובמשך שנה נוספת תרגל המלך תרגול עוצמה רוחנית בין חמש אשים.
एकपादस्थितश्चासीत्षण्मासाननिलाशनः ।
पुण्यकीर्तिस्ततः स्वर्गं जगामावृत्य रोदसी ॥१६॥
16. ekapādasthitaścāsītṣaṇmāsānanilāśanaḥ ,
puṇyakīrtistataḥ svargaṁ jagāmāvṛtya rodasī.
16. ekapādasthitaḥ ca āsīt ṣaṇmāsān anilāśanaḥ
puṇyakīrtiḥ tataḥ svargam jagāma āvṛtya rodasī
16. And for six months, he stood on one foot, subsisting only on air. Then, this one of sacred renown ascended to heaven, having pervaded both heaven and earth.
16. במשך שישה חודשים עמד על רגל אחת וניזון מאוויר. אחר כך עלה לשמים, בעל תהילת מעשי הזכות, כשהוא ממלא את השמים והארץ בתהילתו.