Skip to content
אתר זה לא תומך בגרסאות ישנות של אינטרנט אקספלורר
מומלץ להשתמש בדפדפן גוגל כרום או פיירפוקס מוזילה
(או באינטרנט אקספלורר / edge עדכני)
Enjoy Learning Sanskrit tips, tools, resources and more...

महाभारतः       mahābhārataḥ - book-14, chapter-84

Use the following checkboxes to set the display options for this chapter (You can also control the display of each verse separately):
what would you like to see in each verse:
वैशंपायन उवाच ।
मागधेनार्चितो राजन्पाण्डवः श्वेतवाहनः ।
दक्षिणां दिशमास्थाय चारयामास तं हयम् ॥१॥
1. vaiśaṁpāyana uvāca ,
māgadhenārcito rājanpāṇḍavaḥ śvetavāhanaḥ ,
dakṣiṇāṁ diśamāsthāya cārayāmāsa taṁ hayam.
ततः स पुनरावृत्य हयः कामचरो बली ।
आससाद पुरीं रम्यां चेदीनां शुक्तिसाह्वयाम् ॥२॥
2. tataḥ sa punarāvṛtya hayaḥ kāmacaro balī ,
āsasāda purīṁ ramyāṁ cedīnāṁ śuktisāhvayām.
शरभेणार्चितस्तत्र शिशुपालात्मजेन सः ।
युद्धपूर्वेण मानेन पूजया च महाबलः ॥३॥
3. śarabheṇārcitastatra śiśupālātmajena saḥ ,
yuddhapūrveṇa mānena pūjayā ca mahābalaḥ.
तत्रार्चितो ययौ राजंस्तदा स तुरगोत्तमः ।
काशीनन्ध्रान्कोसलांश्च किरातानथ तङ्गणान् ॥४॥
4. tatrārcito yayau rājaṁstadā sa turagottamaḥ ,
kāśīnandhrānkosalāṁśca kirātānatha taṅgaṇān.
तत्र पूजां यथान्यायं प्रतिगृह्य स पाण्डवः ।
पुनरावृत्य कौन्तेयो दशार्णानगमत्तदा ॥५॥
5. tatra pūjāṁ yathānyāyaṁ pratigṛhya sa pāṇḍavaḥ ,
punarāvṛtya kaunteyo daśārṇānagamattadā.
तत्र चित्राङ्गदो नाम बलवान्वसुधाधिपः ।
तेन युद्धमभूत्तस्य विजयस्यातिभैरवम् ॥६॥
6. tatra citrāṅgado nāma balavānvasudhādhipaḥ ,
tena yuddhamabhūttasya vijayasyātibhairavam.
तं चापि वशमानीय किरीटी पुरुषर्षभः ।
निषादराज्ञो विषयमेकलव्यस्य जग्मिवान् ॥७॥
7. taṁ cāpi vaśamānīya kirīṭī puruṣarṣabhaḥ ,
niṣādarājño viṣayamekalavyasya jagmivān.
एकलव्यसुतश्चैनं युद्धेन जगृहे तदा ।
ततश्चक्रे निषादैः स संग्रामं रोमहर्षणम् ॥८॥
8. ekalavyasutaścainaṁ yuddhena jagṛhe tadā ,
tataścakre niṣādaiḥ sa saṁgrāmaṁ romaharṣaṇam.
ततस्तमपि कौन्तेयः समरेष्वपराजितः ।
जिगाय समरे वीरो यज्ञविघ्नार्थमुद्यतम् ॥९॥
9. tatastamapi kaunteyaḥ samareṣvaparājitaḥ ,
jigāya samare vīro yajñavighnārthamudyatam.
स तं जित्वा महाराज नैषादिं पाकशासनिः ।
अर्चितः प्रययौ भूयो दक्षिणं सलिलार्णवम् ॥१०॥
10. sa taṁ jitvā mahārāja naiṣādiṁ pākaśāsaniḥ ,
arcitaḥ prayayau bhūyo dakṣiṇaṁ salilārṇavam.
तत्रापि द्रविडैरन्ध्रै रौद्रैर्माहिषकैरपि ।
तथा कोल्लगिरेयैश्च युद्धमासीत्किरीटिनः ॥११॥
11. tatrāpi draviḍairandhrai raudrairmāhiṣakairapi ,
tathā kollagireyaiśca yuddhamāsītkirīṭinaḥ.
तुरगस्य वशेनाथ सुराष्ट्रानभितो ययौ ।
गोकर्णमपि चासाद्य प्रभासमपि जग्मिवान् ॥१२॥
12. turagasya vaśenātha surāṣṭrānabhito yayau ,
gokarṇamapi cāsādya prabhāsamapi jagmivān.
ततो द्वारवतीं रम्यां वृष्णिवीराभिरक्षिताम् ।
आससाद हयः श्रीमान्कुरुराजस्य यज्ञियः ॥१३॥
13. tato dvāravatīṁ ramyāṁ vṛṣṇivīrābhirakṣitām ,
āsasāda hayaḥ śrīmānkururājasya yajñiyaḥ.
तमुन्मथ्य हयश्रेष्ठं यादवानां कुमारकाः ।
प्रययुस्तांस्तदा राजन्नुग्रसेनो न्यवारयत् ॥१४॥
14. tamunmathya hayaśreṣṭhaṁ yādavānāṁ kumārakāḥ ,
prayayustāṁstadā rājannugraseno nyavārayat.
ततः पुर्या विनिष्क्रम्य वृष्ण्यन्धकपतिस्तदा ।
सहितो वसुदेवेन मातुलेन किरीटिनः ॥१५॥
15. tataḥ puryā viniṣkramya vṛṣṇyandhakapatistadā ,
sahito vasudevena mātulena kirīṭinaḥ.
तौ समेत्य कुरुश्रेष्ठं विधिवत्प्रीतिपूर्वकम् ।
परया भरतश्रेष्ठं पूजया समवस्थितौ ।
ततस्ताभ्यामनुज्ञातो ययौ येन हयो गतः ॥१६॥
16. tau sametya kuruśreṣṭhaṁ vidhivatprītipūrvakam ,
parayā bharataśreṣṭhaṁ pūjayā samavasthitau ,
tatastābhyāmanujñāto yayau yena hayo gataḥ.
ततः स पश्चिमं देशं समुद्रस्य तदा हयः ।
क्रमेण व्यचरत्स्फीतं ततः पञ्चनदं ययौ ॥१७॥
17. tataḥ sa paścimaṁ deśaṁ samudrasya tadā hayaḥ ,
krameṇa vyacaratsphītaṁ tataḥ pañcanadaṁ yayau.
तस्मादपि स कौरव्य गान्धारविषयं हयः ।
विचचार यथाकामं कौन्तेयानुगतस्तदा ॥१८॥
18. tasmādapi sa kauravya gāndhāraviṣayaṁ hayaḥ ,
vicacāra yathākāmaṁ kaunteyānugatastadā.
तत्र गान्धारराजेन युद्धमासीन्महात्मनः ।
घोरं शकुनिपुत्रेण पूर्ववैरानुसारिणा ॥१९॥
19. tatra gāndhārarājena yuddhamāsīnmahātmanaḥ ,
ghoraṁ śakuniputreṇa pūrvavairānusāriṇā.