Skip to content
אתר זה לא תומך בגרסאות ישנות של אינטרנט אקספלורר
מומלץ להשתמש בדפדפן גוגל כרום או פיירפוקס מוזילה
(או באינטרנט אקספלורר / edge עדכני)
Enjoy Learning Sanskrit tips, tools, resources and more...

महाभारतः       mahābhārataḥ - book-16, chapter-7

Use the following checkboxes to set the display options for this chapter (You can also control the display of each verse separately):
what would you like to see in each verse:
वैशंपायन उवाच ।
तं शयानं महात्मानं वीरमानकदुन्दुभिम् ।
पुत्रशोकाभिसंतप्तं ददर्श कुरुपुंगवः ॥१॥
1. vaiśaṁpāyana uvāca ,
taṁ śayānaṁ mahātmānaṁ vīramānakadundubhim ,
putraśokābhisaṁtaptaṁ dadarśa kurupuṁgavaḥ.
तस्याश्रुपरिपूर्णाक्षो व्यूढोरस्को महाभुजः ।
आर्तस्यार्ततरः पार्थः पादौ जग्राह भारत ॥२॥
2. tasyāśruparipūrṇākṣo vyūḍhorasko mahābhujaḥ ,
ārtasyārtataraḥ pārthaḥ pādau jagrāha bhārata.
समालिङ्ग्यार्जुनं वृद्धः स भुजाभ्यां महाभुजः ।
रुदन्पुत्रान्स्मरन्सर्वान्विललाप सुविह्वलः ।
भ्रातॄन्पुत्रांश्च पौत्रांश्च दौहित्रांश्च सखीनपि ॥३॥
3. samāliṅgyārjunaṁ vṛddhaḥ sa bhujābhyāṁ mahābhujaḥ ,
rudanputrānsmaransarvānvilalāpa suvihvalaḥ ,
bhrātṝnputrāṁśca pautrāṁśca dauhitrāṁśca sakhīnapi.
वसुदेव उवाच ।
यैर्जिता भूमिपालाश्च दैत्याश्च शतशोऽर्जुन ।
तान्दृष्ट्वा नेह पश्यामि जीवाम्यर्जुन दुर्मरः ॥४॥
4. vasudeva uvāca ,
yairjitā bhūmipālāśca daityāśca śataśo'rjuna ,
tāndṛṣṭvā neha paśyāmi jīvāmyarjuna durmaraḥ.
यौ तावर्जुन शिष्यौ ते प्रियौ बहुमतौ सदा ।
तयोरपनयात्पार्थ वृष्णयो निधनं गताः ॥५॥
5. yau tāvarjuna śiṣyau te priyau bahumatau sadā ,
tayorapanayātpārtha vṛṣṇayo nidhanaṁ gatāḥ.
यौ तौ वृष्णिप्रवीराणां द्वावेवातिरथौ मतौ ।
प्रद्युम्नो युयुधानश्च कथयन्कत्थसे च यौ ॥६॥
6. yau tau vṛṣṇipravīrāṇāṁ dvāvevātirathau matau ,
pradyumno yuyudhānaśca kathayankatthase ca yau.
नित्यं त्वं कुरुशार्दूल कृष्णश्च मम पुत्रकः ।
तावुभौ वृष्णिनाशस्य मुखमास्तां धनंजय ॥७॥
7. nityaṁ tvaṁ kuruśārdūla kṛṣṇaśca mama putrakaḥ ,
tāvubhau vṛṣṇināśasya mukhamāstāṁ dhanaṁjaya.
न तु गर्हामि शैनेयं हार्दिक्यं चाहमर्जुन ।
अक्रूरं रौक्मिणेयं च शापो ह्येवात्र कारणम् ॥८॥
8. na tu garhāmi śaineyaṁ hārdikyaṁ cāhamarjuna ,
akrūraṁ raukmiṇeyaṁ ca śāpo hyevātra kāraṇam.
केशिनं यस्तु कंसं च विक्रम्य जगतः प्रभुः ।
विदेहावकरोत्पार्थ चैद्यं च बलगर्वितम् ॥९॥
9. keśinaṁ yastu kaṁsaṁ ca vikramya jagataḥ prabhuḥ ,
videhāvakarotpārtha caidyaṁ ca balagarvitam.
नैषादिमेकलव्यं च चक्रे कालिङ्गमागधान् ।
गान्धारान्काशिराजं च मरुभूमौ च पार्थिवान् ॥१०॥
10. naiṣādimekalavyaṁ ca cakre kāliṅgamāgadhān ,
gāndhārānkāśirājaṁ ca marubhūmau ca pārthivān.
प्राच्यांश्च दाक्षिणात्यांश्च पार्वतीयांस्तथा नृपान् ।
सोऽभ्युपेक्षितवानेतमनयं मधुसूदनः ॥११॥
11. prācyāṁśca dākṣiṇātyāṁśca pārvatīyāṁstathā nṛpān ,
so'bhyupekṣitavānetamanayaṁ madhusūdanaḥ.
ततः पुत्रांश्च पौत्रांश्च भ्रातॄनथ सखीनपि ।
शयानान्निहतान्दृष्ट्वा ततो मामब्रवीदिदम् ॥१२॥
12. tataḥ putrāṁśca pautrāṁśca bhrātṝnatha sakhīnapi ,
śayānānnihatāndṛṣṭvā tato māmabravīdidam.
संप्राप्तोऽद्यायमस्यान्तः कुलस्य पुरुषर्षभ ।
आगमिष्यति बीभत्सुरिमां द्वारवतीं पुरीम् ॥१३॥
13. saṁprāpto'dyāyamasyāntaḥ kulasya puruṣarṣabha ,
āgamiṣyati bībhatsurimāṁ dvāravatīṁ purīm.
आख्येयं तस्य यद्वृत्तं वृष्णीनां वैशसं महत् ।
स तु श्रुत्वा महातेजा यदूनामनयं प्रभो ।
आगन्ता क्षिप्रमेवेह न मेऽत्रास्ति विचारणा ॥१४॥
14. ākhyeyaṁ tasya yadvṛttaṁ vṛṣṇīnāṁ vaiśasaṁ mahat ,
sa tu śrutvā mahātejā yadūnāmanayaṁ prabho ,
āgantā kṣiprameveha na me'trāsti vicāraṇā.
योऽहं तमर्जुनं विद्धि योऽर्जुनः सोऽहमेव तु ।
यद्ब्रूयात्तत्तथा कार्यमिति बुध्यस्व माधव ॥१५॥
15. yo'haṁ tamarjunaṁ viddhi yo'rjunaḥ so'hameva tu ,
yadbrūyāttattathā kāryamiti budhyasva mādhava.
स स्त्रीषु प्राप्तकालं वः पाण्डवो बालकेषु च ।
प्रतिपत्स्यति बीभत्सुर्भवतश्चौर्ध्वदेहिकम् ॥१६॥
16. sa strīṣu prāptakālaṁ vaḥ pāṇḍavo bālakeṣu ca ,
pratipatsyati bībhatsurbhavataścaurdhvadehikam.
इमां च नगरीं सद्यः प्रतियाते धनंजये ।
प्राकाराट्टालकोपेतां समुद्रः प्लावयिष्यति ॥१७॥
17. imāṁ ca nagarīṁ sadyaḥ pratiyāte dhanaṁjaye ,
prākārāṭṭālakopetāṁ samudraḥ plāvayiṣyati.
अहं हि देशे कस्मिंश्चित्पुण्ये नियममास्थितः ।
कालं कर्ता सद्य एव रामेण सह धीमता ॥१८॥
18. ahaṁ hi deśe kasmiṁścitpuṇye niyamamāsthitaḥ ,
kālaṁ kartā sadya eva rāmeṇa saha dhīmatā.
एवमुक्त्वा हृषीकेशो मामचिन्त्यपराक्रमः ।
हित्वा मां बालकैः सार्धं दिशं कामप्यगात्प्रभुः ॥१९॥
19. evamuktvā hṛṣīkeśo māmacintyaparākramaḥ ,
hitvā māṁ bālakaiḥ sārdhaṁ diśaṁ kāmapyagātprabhuḥ.
सोऽहं तौ च महात्मानौ चिन्तयन्भ्रातरौ तव ।
घोरं ज्ञातिवधं चैव न भुञ्जे शोककर्शितः ॥२०॥
20. so'haṁ tau ca mahātmānau cintayanbhrātarau tava ,
ghoraṁ jñātivadhaṁ caiva na bhuñje śokakarśitaḥ.
न च भोक्ष्ये न जीविष्ये दिष्ट्या प्राप्तोऽसि पाण्डव ।
यदुक्तं पार्थ कृष्णेन तत्सर्वमखिलं कुरु ॥२१॥
21. na ca bhokṣye na jīviṣye diṣṭyā prāpto'si pāṇḍava ,
yaduktaṁ pārtha kṛṣṇena tatsarvamakhilaṁ kuru.
एतत्ते पार्थ राज्यं च स्त्रियो रत्नानि चैव ह ।
इष्टान्प्राणानहं हीमांस्त्यक्ष्यामि रिपुसूदन ॥२२॥
22. etatte pārtha rājyaṁ ca striyo ratnāni caiva ha ,
iṣṭānprāṇānahaṁ hīmāṁstyakṣyāmi ripusūdana.