महाभारतः
mahābhārataḥ
-
book-7, chapter-28
धृतराष्ट्र उवाच ।
तथा क्रुद्धः किमकरोद्भगदत्तस्य पाण्डवः ।
प्राग्ज्योतिषो वा पार्थस्य तन्मे शंस यथातथम् ॥१॥
तथा क्रुद्धः किमकरोद्भगदत्तस्य पाण्डवः ।
प्राग्ज्योतिषो वा पार्थस्य तन्मे शंस यथातथम् ॥१॥
1. dhṛtarāṣṭra uvāca ,
tathā kruddhaḥ kimakarodbhagadattasya pāṇḍavaḥ ,
prāgjyotiṣo vā pārthasya tanme śaṁsa yathātatham.
tathā kruddhaḥ kimakarodbhagadattasya pāṇḍavaḥ ,
prāgjyotiṣo vā pārthasya tanme śaṁsa yathātatham.
1.
dhṛtarāṣṭra uvāca tathā kruddhaḥ kim akarot bhagadattasya
pāṇḍavaḥ prāgjyotiṣaḥ vā pārthasya tat me śaṃsa yathātatham
pāṇḍavaḥ prāgjyotiṣaḥ vā pārthasya tat me śaṃsa yathātatham
1.
dhṛtarāṣṭra uvāca tathā kruddhaḥ pāṇḍavaḥ bhagadattasya kim
akarot vā prāgjyotiṣaḥ pārthasya tat me śaṃsa yathātatham
akarot vā prāgjyotiṣaḥ pārthasya tat me śaṃsa yathātatham
1.
Dhritarashtra said: 'Being thus enraged, what did the Pandava (Arjuna) do to Bhagadatta? Or what did the king of Pragjyotisha do to Partha (Arjuna)? Tell me that exactly as it happened.'
संजय उवाच ।
प्राग्ज्योतिषेण संसक्तावुभौ दाशार्हपाण्डवौ ।
मृत्योरिवान्तिकं प्राप्तौ सर्वभूतानि मेनिरे ॥२॥
प्राग्ज्योतिषेण संसक्तावुभौ दाशार्हपाण्डवौ ।
मृत्योरिवान्तिकं प्राप्तौ सर्वभूतानि मेनिरे ॥२॥
2. saṁjaya uvāca ,
prāgjyotiṣeṇa saṁsaktāvubhau dāśārhapāṇḍavau ,
mṛtyorivāntikaṁ prāptau sarvabhūtāni menire.
prāgjyotiṣeṇa saṁsaktāvubhau dāśārhapāṇḍavau ,
mṛtyorivāntikaṁ prāptau sarvabhūtāni menire.
2.
saṃjaya uvāca prāgjyotiṣeṇa saṃsaktāu ubhāu dāśārhapāṇḍavau
mṛtyoḥ iva antikam prāptāu sarvabhūtāni menire
mṛtyoḥ iva antikam prāptāu sarvabhūtāni menire
2.
saṃjaya uvāca prāgjyotiṣeṇa saṃsktau ubhau dāśārhapāṇḍavau
mṛtyoḥ antikam iva prāptau sarvabhūtāni menire
mṛtyoḥ antikam iva prāptau sarvabhūtāni menire
2.
Sanjaya said: 'All beings considered that both the Dasharha (Krishna) and the Pandava (Arjuna), when they engaged with the king of Pragjyotisha (Bhagadatta), had approached the very threshold of death.'
तथा हि शरवर्षाणि पातयत्यनिशं प्रभो ।
भगदत्तो गजस्कन्धात्कृष्णयोः स्यन्दनस्थयोः ॥३॥
भगदत्तो गजस्कन्धात्कृष्णयोः स्यन्दनस्थयोः ॥३॥
3. tathā hi śaravarṣāṇi pātayatyaniśaṁ prabho ,
bhagadatto gajaskandhātkṛṣṇayoḥ syandanasthayoḥ.
bhagadatto gajaskandhātkṛṣṇayoḥ syandanasthayoḥ.
3.
tathā hi śaravarṣāṇi pātayati aniśam prabho
bhagadattaḥ gajaskandhāt kṛṣṇayoḥ syandanasthayoḥ
bhagadattaḥ gajaskandhāt kṛṣṇayoḥ syandanasthayoḥ
3.
prabho tathā hi bhagadattaḥ gajaskandhāt
syandanasthayoḥ kṛṣṇayoḥ aniśam śaravarṣāṇi pātayati
syandanasthayoḥ kṛṣṇayoḥ aniśam śaravarṣāṇi pātayati
3.
For, O Lord, Bhagadatta, from the shoulder of his elephant, continuously showered arrows upon the two Krishnas (Krishna and Arjuna) who were stationed in their chariot.
अथ कार्ष्णायसैर्बाणैः पूर्णकार्मुकनिःसृतैः ।
अविध्यद्देवकीपुत्रं हेमपुङ्खैः शिलाशितैः ॥४॥
अविध्यद्देवकीपुत्रं हेमपुङ्खैः शिलाशितैः ॥४॥
4. atha kārṣṇāyasairbāṇaiḥ pūrṇakārmukaniḥsṛtaiḥ ,
avidhyaddevakīputraṁ hemapuṅkhaiḥ śilāśitaiḥ.
avidhyaddevakīputraṁ hemapuṅkhaiḥ śilāśitaiḥ.
4.
atha kārṣṇāyasaiḥ bāṇaiḥ pūrṇakārmuka-nihsṛtaiḥ
avidhyaṭ devakīputram hemapuṅkhaiḥ śilāśitaiḥ
avidhyaṭ devakīputram hemapuṅkhaiḥ śilāśitaiḥ
4.
atha pūrṇakārmuka-nihsṛtaiḥ kārṣṇāyasaiḥ
hemapuṅkhaiḥ śilāśitaiḥ bāṇaiḥ devakīputram avidhyaṭ
hemapuṅkhaiḥ śilāśitaiḥ bāṇaiḥ devakīputram avidhyaṭ
4.
Then, with arrows made of black iron, shot from a fully drawn bow, gold-feathered and sharpened on stone, he (Bhagadatta) pierced Devaki's son (Krishna).
अग्निस्पर्शसमास्तीक्ष्णा भगदत्तेन चोदिताः ।
निर्भिद्य देवकीपुत्रं क्षितिं जग्मुः शरास्ततः ॥५॥
निर्भिद्य देवकीपुत्रं क्षितिं जग्मुः शरास्ततः ॥५॥
5. agnisparśasamāstīkṣṇā bhagadattena coditāḥ ,
nirbhidya devakīputraṁ kṣitiṁ jagmuḥ śarāstataḥ.
nirbhidya devakīputraṁ kṣitiṁ jagmuḥ śarāstataḥ.
5.
agni-sparśa-samāḥ tīkṣṇāḥ bhagadattena coditāḥ
nirbhidya devakīputram kṣitim jagmuḥ śarāḥ tataḥ
nirbhidya devakīputram kṣitim jagmuḥ śarāḥ tataḥ
5.
bhagadattena coditāḥ agni-sparśa-samāḥ tīkṣṇāḥ
śarāḥ devakīputram nirbhidya tataḥ kṣitim jagmuḥ
śarāḥ devakīputram nirbhidya tataḥ kṣitim jagmuḥ
5.
Impelled by Bhagadatta, the sharp arrows, like the touch of fire, having pierced Devaki's son (Krishna), then went into the earth.
तस्य पार्थो धनुश्छित्त्वा शरावापं निहत्य च ।
लाडयन्निव राजानं भगदत्तमयोधयत् ॥६॥
लाडयन्निव राजानं भगदत्तमयोधयत् ॥६॥
6. tasya pārtho dhanuśchittvā śarāvāpaṁ nihatya ca ,
lāḍayanniva rājānaṁ bhagadattamayodhayat.
lāḍayanniva rājānaṁ bhagadattamayodhayat.
6.
tasya pārthaḥ dhanuḥ chittvā śarāvāpam nihatya
ca lāḍayan iva rājānam bhagadattam ayodhayat
ca lāḍayan iva rājānam bhagadattam ayodhayat
6.
pārthaḥ tasya dhanuḥ chittvā ca śarāvāpam
nihatya lāḍayan iva rājānam bhagadattam ayodhayat
nihatya lāḍayan iva rājānam bhagadattam ayodhayat
6.
Having cut his (Bhagadatta's) bow and struck down his quiver, Partha (Arjuna) then fought King Bhagadatta as if mocking him.
सोऽर्करश्मिनिभांस्तीक्ष्णांस्तोमरान्वै चतुर्दश ।
प्रेरयत्सव्यसाची तांस्त्रिधैकैकमथाच्छिनत् ॥७॥
प्रेरयत्सव्यसाची तांस्त्रिधैकैकमथाच्छिनत् ॥७॥
7. so'rkaraśminibhāṁstīkṣṇāṁstomarānvai caturdaśa ,
prerayatsavyasācī tāṁstridhaikaikamathācchinat.
prerayatsavyasācī tāṁstridhaikaikamathācchinat.
7.
saḥ arkarasmi-nibhān tīkṣṇān tomarān vai caturdaśa
prerayat savyasācī tān tridhā ekaikam atha acchinat
prerayat savyasācī tān tridhā ekaikam atha acchinat
7.
saḥ caturdaśa arkarasmi-nibhān tīkṣṇān tomarān vai
prerayat atha savyasācī tān ekaikam tridhā acchinat
prerayat atha savyasācī tān ekaikam tridhā acchinat
7.
He (Bhagadatta) indeed sent forth fourteen sharp javelins (tomaras) resembling sunbeams. Then Savyasachin (Arjuna) cut each one of them into three parts.
ततो नागस्य तद्वर्म व्यधमत्पाकशासनिः ।
शरजालेन स बभौ व्यभ्रः पर्वतराडिव ॥८॥
शरजालेन स बभौ व्यभ्रः पर्वतराडिव ॥८॥
8. tato nāgasya tadvarma vyadhamatpākaśāsaniḥ ,
śarajālena sa babhau vyabhraḥ parvatarāḍiva.
śarajālena sa babhau vyabhraḥ parvatarāḍiva.
8.
tataḥ nāgasya tat varma vyadhamat pākaśāsaniḥ
śarajālena saḥ babhau vyabhraḥ parvatarāṭ iva
śarajālena saḥ babhau vyabhraḥ parvatarāṭ iva
8.
tataḥ pākaśāsaniḥ śarajālena nāgasya tat varma
vyadhamat saḥ vyabhraḥ parvatarāṭ iva babhau
vyadhamat saḥ vyabhraḥ parvatarāṭ iva babhau
8.
Then Arjuna, the son of Indra, shattered that elephant's armor with a volley of arrows. Stripped of its armor, the elephant shone like a cloudless mountain peak.
ततः प्राग्ज्योतिषः शक्तिं हेमदण्डामयस्मयीम् ।
व्यसृजद्वासुदेवाय द्विधा तामर्जुनोऽच्छिनत् ॥९॥
व्यसृजद्वासुदेवाय द्विधा तामर्जुनोऽच्छिनत् ॥९॥
9. tataḥ prāgjyotiṣaḥ śaktiṁ hemadaṇḍāmayasmayīm ,
vyasṛjadvāsudevāya dvidhā tāmarjuno'cchinat.
vyasṛjadvāsudevāya dvidhā tāmarjuno'cchinat.
9.
tataḥ prāgjyotiṣaḥ śaktim hemadaṇḍām ayasmayīm
vyasṛjat vāsudevāya dvidhā tām arjunaḥ acchinat
vyasṛjat vāsudevāya dvidhā tām arjunaḥ acchinat
9.
tataḥ prāgjyotiṣaḥ hemadaṇḍām ayasmayīm śaktim
vāsudevāya vyasṛjat arjunaḥ tām dvidhā acchinat
vāsudevāya vyasṛjat arjunaḥ tām dvidhā acchinat
9.
Then the king of Prāgjyotiṣa (Bhagadatta) hurled a golden-shafted, iron spear (śakti) at Vāsudeva. Arjuna, however, cut that (spear) into two parts.
ततश्छत्रं ध्वजं चैव छित्त्वा राज्ञोऽर्जुनः शरैः ।
विव्याध दशभिस्तूर्णमुत्स्मयन्पर्वताधिपम् ॥१०॥
विव्याध दशभिस्तूर्णमुत्स्मयन्पर्वताधिपम् ॥१०॥
10. tataśchatraṁ dhvajaṁ caiva chittvā rājño'rjunaḥ śaraiḥ ,
vivyādha daśabhistūrṇamutsmayanparvatādhipam.
vivyādha daśabhistūrṇamutsmayanparvatādhipam.
10.
tataḥ chatram dhvajam ca eva chittvā rājñaḥ arjunaḥ
śaraiḥ vivyādha daśabhiḥ tūrṇam utsmayan parvatādhipam
śaraiḥ vivyādha daśabhiḥ tūrṇam utsmayan parvatādhipam
10.
tataḥ arjunaḥ rājñaḥ chatram dhvajam ca eva śaraiḥ
chittvā utsmayan tūrṇam daśabhiḥ parvatādhipam vivyādha
chittvā utsmayan tūrṇam daśabhiḥ parvatādhipam vivyādha
10.
Then Arjuna, after cutting down the king's umbrella and banner with his arrows, quickly pierced the lord of mountains (Bhagadatta) with ten (arrows), smiling as he did so.
सोऽतिविद्धोऽर्जुनशरैः सुपुङ्खैः कङ्कपत्रिभिः ।
भगदत्तस्ततः क्रुद्धः पाण्डवस्य महात्मनः ॥११॥
भगदत्तस्ततः क्रुद्धः पाण्डवस्य महात्मनः ॥११॥
11. so'tividdho'rjunaśaraiḥ supuṅkhaiḥ kaṅkapatribhiḥ ,
bhagadattastataḥ kruddhaḥ pāṇḍavasya mahātmanaḥ.
bhagadattastataḥ kruddhaḥ pāṇḍavasya mahātmanaḥ.
11.
saḥ atividdhaḥ arjunaśaraiḥ supuṅkhaiḥ kaṅkapatribhiḥ
bhagadattaḥ tataḥ kruddhaḥ pāṇḍavasya mahātmanaḥ
bhagadattaḥ tataḥ kruddhaḥ pāṇḍavasya mahātmanaḥ
11.
arjunaśaraiḥ supuṅkhaiḥ kaṅkapatribhiḥ atividdhaḥ
saḥ bhagadattaḥ tataḥ mahātmanaḥ pāṇḍavasya kruddhaḥ
saḥ bhagadattaḥ tataḥ mahātmanaḥ pāṇḍavasya kruddhaḥ
11.
Bhagadatta, greatly wounded by Arjuna's well-feathered arrows, fitted with vulture feathers, then became enraged at the great-souled Pāṇḍava (Arjuna).
व्यसृजत्तोमरान्मूर्ध्नि श्वेताश्वस्योन्ननाद च ।
तैरर्जुनस्य समरे किरीटं परिवर्तितम् ॥१२॥
तैरर्जुनस्य समरे किरीटं परिवर्तितम् ॥१२॥
12. vyasṛjattomarānmūrdhni śvetāśvasyonnanāda ca ,
tairarjunasya samare kirīṭaṁ parivartitam.
tairarjunasya samare kirīṭaṁ parivartitam.
12.
vyasṛjat tomarān mūrdhni śvetāśvasya unnanāda
ca taiḥ arjunasy samare kirīṭaṃ parivartitam
ca taiḥ arjunasy samare kirīṭaṃ parivartitam
12.
śvetāśvasya mūrdhni tomarān vyasṛjat ca unnanāda
samare taiḥ arjunasy kirīṭaṃ parivartitam
samare taiḥ arjunasy kirīṭaṃ parivartitam
12.
He discharged javelins onto the head of Arjuna (the one with white horses) and roared. In the battle, Arjuna's diadem was displaced by them.
परिवृत्तं किरीटं तं यमयन्नेव फल्गुनः ।
सुदृष्टः क्रियतां लोक इति राजानमब्रवीत् ॥१३॥
सुदृष्टः क्रियतां लोक इति राजानमब्रवीत् ॥१३॥
13. parivṛttaṁ kirīṭaṁ taṁ yamayanneva phalgunaḥ ,
sudṛṣṭaḥ kriyatāṁ loka iti rājānamabravīt.
sudṛṣṭaḥ kriyatāṁ loka iti rājānamabravīt.
13.
parivṛttaṃ kirīṭaṃ taṃ yamayan eva phalgunaḥ
sudṛṣṭaḥ kriyatāṃ lokaḥ iti rājānaṃ abravīt
sudṛṣṭaḥ kriyatāṃ lokaḥ iti rājānaṃ abravīt
13.
phalgunaḥ eva taṃ parivṛttaṃ kirīṭaṃ yamayan
rājānaṃ abravīt iti lokaḥ sudṛṣṭaḥ kriyatāṃ
rājānaṃ abravīt iti lokaḥ sudṛṣṭaḥ kriyatāṃ
13.
As Arjuna was just restraining that dislodged diadem, he said to the king, 'Let the world (loka) observe carefully!'
एवमुक्तस्तु संक्रुद्धः शरवर्षेण पाण्डवम् ।
अभ्यवर्षत्सगोविन्दं धनुरादाय भास्वरम् ॥१४॥
अभ्यवर्षत्सगोविन्दं धनुरादाय भास्वरम् ॥१४॥
14. evamuktastu saṁkruddhaḥ śaravarṣeṇa pāṇḍavam ,
abhyavarṣatsagovindaṁ dhanurādāya bhāsvaram.
abhyavarṣatsagovindaṁ dhanurādāya bhāsvaram.
14.
evam uktaḥ tu saṃkruddhaḥ śaravarṣeṇa pāṇḍavaṃ
abhyavarṣat sagovindaṃ dhanuḥ ādāya bhāsvaram
abhyavarṣat sagovindaṃ dhanuḥ ādāya bhāsvaram
14.
tu evam uktaḥ saṃkruddhaḥ bhāsvaram dhanuḥ ādāya
sagovindaṃ pāṇḍavaṃ śaravarṣeṇa abhyavarṣat
sagovindaṃ pāṇḍavaṃ śaravarṣeṇa abhyavarṣat
14.
However, thus addressed, the very enraged one, taking his radiant bow, showered the Pandava (Arjuna) and Govinda (Krishna) with a volley of arrows.
तस्य पार्थो धनुश्छित्त्वा तूणीरान्संनिकृत्य च ।
त्वरमाणो द्विसप्तत्या सर्वमर्मस्वताडयत् ॥१५॥
त्वरमाणो द्विसप्तत्या सर्वमर्मस्वताडयत् ॥१५॥
15. tasya pārtho dhanuśchittvā tūṇīrānsaṁnikṛtya ca ,
tvaramāṇo dvisaptatyā sarvamarmasvatāḍayat.
tvaramāṇo dvisaptatyā sarvamarmasvatāḍayat.
15.
tasy pārthaḥ dhanuḥ chittvā tūṇīrān saṃnikṛtya
ca tvaramāṇaḥ dvisaptatyā sarvamarmasu atāḍayat
ca tvaramāṇaḥ dvisaptatyā sarvamarmasu atāḍayat
15.
pārthaḥ tasy dhanuḥ chittvā ca tūṇīrān saṃnikṛtya
tvaramāṇaḥ dvisaptatyā sarvamarmasu atāḍayat
tvaramāṇaḥ dvisaptatyā sarvamarmasu atāḍayat
15.
Having cut his opponent's bow and also sliced his quivers, Partha (Arjuna), hurrying, struck him on all his vital spots with seventy-two arrows.
विद्धस्तथाप्यव्यथितो वैष्णवास्त्रमुदीरयन् ।
अभिमन्त्र्याङ्कुशं क्रुद्धो व्यसृजत्पाण्डवोरसि ॥१६॥
अभिमन्त्र्याङ्कुशं क्रुद्धो व्यसृजत्पाण्डवोरसि ॥१६॥
16. viddhastathāpyavyathito vaiṣṇavāstramudīrayan ,
abhimantryāṅkuśaṁ kruddho vyasṛjatpāṇḍavorasi.
abhimantryāṅkuśaṁ kruddho vyasṛjatpāṇḍavorasi.
16.
viddhaḥ tathā api avyathitaḥ vaiṣṇavāstram udīrayan
abhimantrya aṅkuśam kruddhaḥ vyasṛjat pāṇḍavorasi
abhimantrya aṅkuśam kruddhaḥ vyasṛjat pāṇḍavorasi
16.
tathā api viddhaḥ avyathitaḥ kruddhaḥ vaiṣṇavāstram
udīrayan aṅkuśam abhimantrya pāṇḍavorasi vyasṛjat
udīrayan aṅkuśam abhimantrya pāṇḍavorasi vyasṛjat
16.
Though wounded, he remained unperturbed. Invoking the Vaiṣṇava missile (astra), he consecrated his goad and, enraged, hurled it at the chest of the Pāṇḍava (Arjuna).
विसृष्टं भगदत्तेन तदस्त्रं सर्वघातकम् ।
उरसा प्रतिजग्राह पार्थं संछाद्य केशवः ॥१७॥
उरसा प्रतिजग्राह पार्थं संछाद्य केशवः ॥१७॥
17. visṛṣṭaṁ bhagadattena tadastraṁ sarvaghātakam ,
urasā pratijagrāha pārthaṁ saṁchādya keśavaḥ.
urasā pratijagrāha pārthaṁ saṁchādya keśavaḥ.
17.
visṛṣṭam bhagadattena tat astram sarvaghātakam
urasā pratijagrāha pārtham saṃchādya keśavaḥ
urasā pratijagrāha pārtham saṃchādya keśavaḥ
17.
bhagadattena visṛṣṭam tat sarvaghātakam astram
keśavaḥ pārtham saṃchādya urasā pratijagrāha
keśavaḥ pārtham saṃchādya urasā pratijagrāha
17.
That all-destroying missile, hurled by Bhagadatta, Keśava (Krishna) received with his own chest, thereby protecting Pārtha (Arjuna).
वैजयन्त्यभवन्माला तदस्त्रं केशवोरसि ।
ततोऽर्जुनः क्लान्तमनाः केशवं प्रत्यभाषत ॥१८॥
ततोऽर्जुनः क्लान्तमनाः केशवं प्रत्यभाषत ॥१८॥
18. vaijayantyabhavanmālā tadastraṁ keśavorasi ,
tato'rjunaḥ klāntamanāḥ keśavaṁ pratyabhāṣata.
tato'rjunaḥ klāntamanāḥ keśavaṁ pratyabhāṣata.
18.
vaijayantī abhavat mālā tat astram keśavorasi
tataḥ arjunaḥ klāntamanāḥ keśavam prati abhāṣata
tataḥ arjunaḥ klāntamanāḥ keśavam prati abhāṣata
18.
tat astram keśavorasi vaijayantī mālā abhavat
tataḥ klāntamanāḥ arjunaḥ keśavam prati abhāṣata
tataḥ klāntamanāḥ arjunaḥ keśavam prati abhāṣata
18.
That missile, upon Keśava's (Krishna's) chest, transformed into a Vaijayantī (garland). Then, Arjuna, disheartened, addressed Keśava.
अयुध्यमानस्तुरगान्संयन्तास्मि जनार्दन ।
इत्युक्त्वा पुण्डरीकाक्ष प्रतिज्ञां स्वां न रक्षसि ॥१९॥
इत्युक्त्वा पुण्डरीकाक्ष प्रतिज्ञां स्वां न रक्षसि ॥१९॥
19. ayudhyamānasturagānsaṁyantāsmi janārdana ,
ityuktvā puṇḍarīkākṣa pratijñāṁ svāṁ na rakṣasi.
ityuktvā puṇḍarīkākṣa pratijñāṁ svāṁ na rakṣasi.
19.
ayudhyamānaḥ turagān saṃyantā asmi janārdana
iti uktvā puṇḍarīkākṣa pratijñām svām na rakṣasi
iti uktvā puṇḍarīkākṣa pratijñām svām na rakṣasi
19.
janārdana ayudhyamānaḥ turagān saṃyantā asmi
iti uktvā puṇḍarīkākṣa svām pratijñām na rakṣasi
iti uktvā puṇḍarīkākṣa svām pratijñām na rakṣasi
19.
'I shall be the charioteer, controlling the horses and not fighting, O Janārdana (Krishna).' Having made this statement, O lotus-eyed one (Krishna), you are not keeping your own promise.
यद्यहं व्यसनी वा स्यामशक्तो वा निवारणे ।
ततस्त्वयैवं कार्यं स्यान्न तु कार्यं मयि स्थिते ॥२०॥
ततस्त्वयैवं कार्यं स्यान्न तु कार्यं मयि स्थिते ॥२०॥
20. yadyahaṁ vyasanī vā syāmaśakto vā nivāraṇe ,
tatastvayaivaṁ kāryaṁ syānna tu kāryaṁ mayi sthite.
tatastvayaivaṁ kāryaṁ syānna tu kāryaṁ mayi sthite.
20.
yadi aham vyasanī vā syām aśaktaḥ vā nivāraṇe tataḥ
tvayā evam kāryam syāt na tu kāryam mayi sthite
tvayā evam kāryam syāt na tu kāryam mayi sthite
20.
yadi aham vyasanī vā aśaktaḥ vā nivāraṇe syām,
tataḥ evam kāryam tvayā syāt; tu mayi sthite kāryam na.
tataḥ evam kāryam tvayā syāt; tu mayi sthite kāryam na.
20.
If I were indeed afflicted or unable to prevent it, then this task should be performed by you; but it should certainly not be performed while I am present.
सबाणः सधनुश्चाहं ससुरासुरमानवान् ।
शक्तो लोकानिमाञ्जेतुं तच्चापि विदितं तव ॥२१॥
शक्तो लोकानिमाञ्जेतुं तच्चापि विदितं तव ॥२१॥
21. sabāṇaḥ sadhanuścāhaṁ sasurāsuramānavān ,
śakto lokānimāñjetuṁ taccāpi viditaṁ tava.
śakto lokānimāñjetuṁ taccāpi viditaṁ tava.
21.
sa-bāṇaḥ sa-dhanuḥ ca aham sa-sura-asura-mānavān
śaktaḥ lokān imān jetum tat ca api viditam tava
śaktaḥ lokān imān jetum tat ca api viditam tava
21.
aham sa-bāṇaḥ sa-dhanuḥ ca,
sa-sura-asura-mānavān imān lokān jetum śaktaḥ.
tat ca api tava viditam.
sa-sura-asura-mānavān imān lokān jetum śaktaḥ.
tat ca api tava viditam.
21.
I am equipped with arrows and a bow, capable of conquering these worlds along with their gods, asuras, and humans. And that, too, is well known to you.
ततोऽर्जुनं वासुदेवः प्रत्युवाचार्थवद्वचः ।
शृणु गुह्यमिदं पार्थ यथा वृत्तं पुरानघ ॥२२॥
शृणु गुह्यमिदं पार्थ यथा वृत्तं पुरानघ ॥२२॥
22. tato'rjunaṁ vāsudevaḥ pratyuvācārthavadvacaḥ ,
śṛṇu guhyamidaṁ pārtha yathā vṛttaṁ purānagha.
śṛṇu guhyamidaṁ pārtha yathā vṛttaṁ purānagha.
22.
tataḥ arjunam vāsudevaḥ prati uvāca artha-vat vacaḥ
śṛṇu guhyam idam pārtha yathā vṛttam purā anagha
śṛṇu guhyam idam pārtha yathā vṛttam purā anagha
22.
tataḥ vāsudevaḥ arjunam artha-vat vacaḥ prati uvāca.
he pārtha,
he anagha,
yathā purā vṛttam,
idam guhyam śṛṇu.
he pārtha,
he anagha,
yathā purā vṛttam,
idam guhyam śṛṇu.
22.
Then Vāsudeva replied to Arjuna with meaningful words. "Listen, O Pārtha, to this secret, how it happened in the past, O sinless one."
चतुर्मूर्तिरहं शश्वल्लोकत्राणार्थमुद्यतः ।
आत्मानं प्रविभज्येह लोकानां हितमादधे ॥२३॥
आत्मानं प्रविभज्येह लोकानां हितमादधे ॥२३॥
23. caturmūrtirahaṁ śaśvallokatrāṇārthamudyataḥ ,
ātmānaṁ pravibhajyeha lokānāṁ hitamādadhe.
ātmānaṁ pravibhajyeha lokānāṁ hitamādadhe.
23.
catuḥ-mūrtiḥ aham śaśvat loka-trāṇa-artham udyataḥ
ātmānam pra-vibhajya iha lokānām hitam ādadhe
ātmānam pra-vibhajya iha lokānām hitam ādadhe
23.
aham catuḥ-mūrtiḥ,
śaśvat loka-trāṇa-artham udyataḥ.
iha ātmānam pra-vibhajya,
lokānām hitam ādadhe.
śaśvat loka-trāṇa-artham udyataḥ.
iha ātmānam pra-vibhajya,
lokānām hitam ādadhe.
23.
I am the four-formed one, perpetually ready for the protection of the worlds. By dividing my own self (ātman) here, I bring about the welfare of all beings.
एका मूर्तिस्तपश्चर्यां कुरुते मे भुवि स्थिता ।
अपरा पश्यति जगत्कुर्वाणं साध्वसाधुनी ॥२४॥
अपरा पश्यति जगत्कुर्वाणं साध्वसाधुनी ॥२४॥
24. ekā mūrtistapaścaryāṁ kurute me bhuvi sthitā ,
aparā paśyati jagatkurvāṇaṁ sādhvasādhunī.
aparā paśyati jagatkurvāṇaṁ sādhvasādhunī.
24.
ekā mūrtiḥ tapaścaryām kurute me bhuvi sthitā
| aparā paśyati jagat kurvāṇam sādhvasādhunī
| aparā paśyati jagat kurvāṇam sādhvasādhunī
24.
me ekā mūrtiḥ bhuvi sthitā tapaścaryām kurute
aparā jagat sādhvasādhunī kurvāṇam paśyati
aparā jagat sādhvasādhunī kurvāṇam paśyati
24.
One of my forms (mūrti), established on earth, performs ascetic practices (tapas). Another form observes the world engaging in both good and bad actions.
अपरा कुरुते कर्म मानुषं लोकमाश्रिता ।
शेते चतुर्थी त्वपरा निद्रां वर्षसहस्रिकाम् ॥२५॥
शेते चतुर्थी त्वपरा निद्रां वर्षसहस्रिकाम् ॥२५॥
25. aparā kurute karma mānuṣaṁ lokamāśritā ,
śete caturthī tvaparā nidrāṁ varṣasahasrikām.
śete caturthī tvaparā nidrāṁ varṣasahasrikām.
25.
aparā kurute karma mānuṣam lokam āśritā |
śete caturthī tu aparā nidrām varṣasahasrikām
śete caturthī tu aparā nidrām varṣasahasrikām
25.
aparā mānuṣam lokam āśritā karma kurute
caturthī tu aparā varṣasahasrikām nidrām śete
caturthī tu aparā varṣasahasrikām nidrām śete
25.
Another form performs human actions (karma), residing in the human world. And yet another, the fourth, sleeps a thousand-year sleep.
यासौ वर्षसहस्रान्ते मूर्तिरुत्तिष्ठते मम ।
वरार्हेभ्यो वराञ्श्रेष्ठांस्तस्मिन्काले ददाति सा ॥२६॥
वरार्हेभ्यो वराञ्श्रेष्ठांस्तस्मिन्काले ददाति सा ॥२६॥
26. yāsau varṣasahasrānte mūrtiruttiṣṭhate mama ,
varārhebhyo varāñśreṣṭhāṁstasminkāle dadāti sā.
varārhebhyo varāñśreṣṭhāṁstasminkāle dadāti sā.
26.
yā asau varṣasahasra ante mūrtiḥ uttiṣṭhate mama |
vara arhebhyaḥ varān śreṣṭhān tasmin kāle dadāti sā
vara arhebhyaḥ varān śreṣṭhān tasmin kāle dadāti sā
26.
yā asau mama mūrtiḥ varṣasahasra ante uttiṣṭhate sā
tasmin kāle vara arhebhyaḥ śreṣṭhān varān dadāti
tasmin kāle vara arhebhyaḥ śreṣṭhān varān dadāti
26.
That form (mūrti) of mine, which arises at the end of a thousand years, at that time grants the best boons to those who are worthy of boons.
तं तु कालमनुप्राप्तं विदित्वा पृथिवी तदा ।
प्रायाचत वरं यं मां नरकार्थाय तं शृणु ॥२७॥
प्रायाचत वरं यं मां नरकार्थाय तं शृणु ॥२७॥
27. taṁ tu kālamanuprāptaṁ viditvā pṛthivī tadā ,
prāyācata varaṁ yaṁ māṁ narakārthāya taṁ śṛṇu.
prāyācata varaṁ yaṁ māṁ narakārthāya taṁ śṛṇu.
27.
tam tu kālam anuprāptam viditvā pṛthivī tadā |
prāyācata varam yam mām narakaarthāya tam śṛṇu
prāyācata varam yam mām narakaarthāya tam śṛṇu
27.
tada pṛthivī tam anuprāptam kālam viditvā yam varam narakaarthāya mām prāyācata,
tam śṛṇu
tam śṛṇu
27.
When the Earth (pṛthivī) then knew that time had arrived, she entreated me for a boon concerning hell; hear about that boon.
देवानामसुराणां च अवध्यस्तनयोऽस्तु मे ।
उपेतो वैष्णवास्त्रेण तन्मे त्वं दातुमर्हसि ॥२८॥
उपेतो वैष्णवास्त्रेण तन्मे त्वं दातुमर्हसि ॥२८॥
28. devānāmasurāṇāṁ ca avadhyastanayo'stu me ,
upeto vaiṣṇavāstreṇa tanme tvaṁ dātumarhasi.
upeto vaiṣṇavāstreṇa tanme tvaṁ dātumarhasi.
28.
devānām asurāṇām ca avadhyaḥ tanayaḥ astu me
upetaḥ vaiṣṇavāstreṇa tat me tvam dātum arhasi
upetaḥ vaiṣṇavāstreṇa tat me tvam dātum arhasi
28.
me tanayaḥ devānām asurāṇām ca avadhyaḥ vaiṣṇavāstreṇa upetaḥ astu.
tvam tat me dātum arhasi
tvam tat me dātum arhasi
28.
Let my son be invincible (avadhya) by gods and asuras, and endowed with the Vaiṣṇava missile (astra). You should grant me that.
एवं वरमहं श्रुत्वा जगत्यास्तनये तदा ।
अमोघमस्त्रमददं वैष्णवं तदहं पुरा ॥२९॥
अमोघमस्त्रमददं वैष्णवं तदहं पुरा ॥२९॥
29. evaṁ varamahaṁ śrutvā jagatyāstanaye tadā ,
amoghamastramadadaṁ vaiṣṇavaṁ tadahaṁ purā.
amoghamastramadadaṁ vaiṣṇavaṁ tadahaṁ purā.
29.
evam varam aham śrutvā jagatyāḥ tanaye tadā
amogham astram adadam vaiṣṇavam tat aham purā
amogham astram adadam vaiṣṇavam tat aham purā
29.
evam varam aham śrutvā tadā jagatyāḥ tanaye
tat vaiṣṇavam amogham astram purā adadam
tat vaiṣṇavam amogham astram purā adadam
29.
Having heard such a boon from the son of the Earth (Bhūmi) then, I formerly granted that infallible Vaiṣṇava missile (astra).
अवोचं चैतदस्त्रं वै ह्यमोघं भवतु क्षमे ।
नरकस्याभिरक्षार्थं नैनं कश्चिद्वधिष्यति ॥३०॥
नरकस्याभिरक्षार्थं नैनं कश्चिद्वधिष्यति ॥३०॥
30. avocaṁ caitadastraṁ vai hyamoghaṁ bhavatu kṣame ,
narakasyābhirakṣārthaṁ nainaṁ kaścidvadhiṣyati.
narakasyābhirakṣārthaṁ nainaṁ kaścidvadhiṣyati.
30.
avocam ca etat astram vai hi amogham bhavatu kṣame
narakasya abhirakṣārtham na enam kaścit vadhiṣyati
narakasya abhirakṣārtham na enam kaścit vadhiṣyati
30.
kṣame ca avocat hi etat astram vai amogham bhavatu.
narakasya abhirakṣārtham kaścit enam na vadhiṣyati.
narakasya abhirakṣārtham kaścit enam na vadhiṣyati.
30.
And I declared to the Earth (Kṣamā): 'Indeed, this missile (astra) shall be infallible. For the protection of Naraka, no one will be able to kill him.'
अनेनास्त्रेण ते गुप्तः सुतः परबलार्दनः ।
भविष्यति दुराधर्षः सर्वलोकेषु सर्वदा ॥३१॥
भविष्यति दुराधर्षः सर्वलोकेषु सर्वदा ॥३१॥
31. anenāstreṇa te guptaḥ sutaḥ parabalārdanaḥ ,
bhaviṣyati durādharṣaḥ sarvalokeṣu sarvadā.
bhaviṣyati durādharṣaḥ sarvalokeṣu sarvadā.
31.
anena astreṇa te guptaḥ sutaḥ parabalārdanaḥ
bhaviṣyati durādharṣaḥ sarvalokeṣu sarvadā
bhaviṣyati durādharṣaḥ sarvalokeṣu sarvadā
31.
te sutaḥ anena astreṇa guptaḥ parabalārdanaḥ sarvadā sarvalokeṣu durādharṣaḥ bhaviṣyati.
31.
Protected by this missile (astra), your son, the tormentor of enemy forces, will always be invincible in all worlds.
तथेत्युक्त्वा गता देवी कृतकामा मनस्विनी ।
स चाप्यासीद्दुराधर्षो नरकः शत्रुतापनः ॥३२॥
स चाप्यासीद्दुराधर्षो नरकः शत्रुतापनः ॥३२॥
32. tathetyuktvā gatā devī kṛtakāmā manasvinī ,
sa cāpyāsīddurādharṣo narakaḥ śatrutāpanaḥ.
sa cāpyāsīddurādharṣo narakaḥ śatrutāpanaḥ.
32.
tathā iti uktvā gatā devī kṛtakāmā manasvinī
saḥ ca api āsīt durādharṣaḥ narakaḥ śatrutāpanaḥ
saḥ ca api āsīt durādharṣaḥ narakaḥ śatrutāpanaḥ
32.
tathā iti uktvā kṛtakāmā manasvinī devī gatā ca
saḥ narakaḥ śatrutāpanaḥ api durādharṣaḥ āsīt
saḥ narakaḥ śatrutāpanaḥ api durādharṣaḥ āsīt
32.
Having said, 'So be it,' the high-minded goddess, her wish fulfilled, departed. And that Naraka (Naraka) became invincible, a tormentor of enemies.
तस्मात्प्राग्ज्योतिषं प्राप्तं तदस्त्रं पार्थ मामकम् ।
नास्यावध्योऽस्ति लोकेषु सेन्द्ररुद्रेषु मारिष ॥३३॥
नास्यावध्योऽस्ति लोकेषु सेन्द्ररुद्रेषु मारिष ॥३३॥
33. tasmātprāgjyotiṣaṁ prāptaṁ tadastraṁ pārtha māmakam ,
nāsyāvadhyo'sti lokeṣu sendrarudreṣu māriṣa.
nāsyāvadhyo'sti lokeṣu sendrarudreṣu māriṣa.
33.
tasmāt prāgjyotiṣam prāptam tat astram pārtha māmakam
na asya avadhyaḥ asti lokeṣu sa-indra-rudreṣu māriṣa
na asya avadhyaḥ asti lokeṣu sa-indra-rudreṣu māriṣa
33.
pārtha māriṣa tasmāt prāgjyotiṣam prāptam tat māmakam
astram asya avadhyaḥ lokeṣu sa-indra-rudreṣu na asti
astram asya avadhyaḥ lokeṣu sa-indra-rudreṣu na asti
33.
Therefore, O Pārtha, that weapon (astra) of mine, which reached Prāgjyotiṣa, has no one whom it cannot kill among all the worlds, O respected one, not even those inhabited by Indra and Rudra.
तन्मया त्वत्कृतेनैतदन्यथा व्यपनाशितम् ।
वियुक्तं परमास्त्रेण जहि पार्थ महासुरम् ॥३४॥
वियुक्तं परमास्त्रेण जहि पार्थ महासुरम् ॥३४॥
34. tanmayā tvatkṛtenaitadanyathā vyapanāśitam ,
viyuktaṁ paramāstreṇa jahi pārtha mahāsuram.
viyuktaṁ paramāstreṇa jahi pārtha mahāsuram.
34.
tat mayā tvat-kṛtena etat anyathā vyapanāśitam
viyuktam parama-astreṇa jahi pārtha mahā-asuram
viyuktam parama-astreṇa jahi pārtha mahā-asuram
34.
pārtha tat mayā tvat-kṛtena etat anyathā vyapanāśitam
(saḥ) parama-astreṇa viyuktam mahā-asuram jahi
(saḥ) parama-astreṇa viyuktam mahā-asuram jahi
34.
Therefore, that [power] has been undone by me for your sake. Now, O Pārtha, kill this great demon (mahāsura), for he has been deprived of his supreme weapon (paramāstra).
वैरिणं युधि दुर्धर्षं भगदत्तं सुरद्विषम् ।
यथाहं जघ्निवान्पूर्वं हितार्थं नरकं तथा ॥३५॥
यथाहं जघ्निवान्पूर्वं हितार्थं नरकं तथा ॥३५॥
35. vairiṇaṁ yudhi durdharṣaṁ bhagadattaṁ suradviṣam ,
yathāhaṁ jaghnivānpūrvaṁ hitārthaṁ narakaṁ tathā.
yathāhaṁ jaghnivānpūrvaṁ hitārthaṁ narakaṁ tathā.
35.
vairiṇam yudhi durādharṣam bhagadattam sura-dviṣam
yathā aham jaghni-vān pūrvam hita-artham narakam tathā
yathā aham jaghni-vān pūrvam hita-artham narakam tathā
35.
yathā aham pūrvam hitārtham yudhi
durādharṣam sura-dviṣam narakam jaghni-vān
tathā [tvam] yudhi durādharṣam
sura-dviṣam vairiṇam bhagadattam [jahi]
durādharṣam sura-dviṣam narakam jaghni-vān
tathā [tvam] yudhi durādharṣam
sura-dviṣam vairiṇam bhagadattam [jahi]
35.
Just as I formerly killed Naraka (Naraka) - an unassailable enemy of the gods (suradvṣa) in battle, for the sake of welfare (hitārtham) - so [you should kill] Bhagadatta (Bhagadatta), the enemy, unassailable in battle, and foe of the gods.
एवमुक्तस्ततः पार्थः केशवेन महात्मना ।
भगदत्तं शितैर्बाणैः सहसा समवाकिरत् ॥३६॥
भगदत्तं शितैर्बाणैः सहसा समवाकिरत् ॥३६॥
36. evamuktastataḥ pārthaḥ keśavena mahātmanā ,
bhagadattaṁ śitairbāṇaiḥ sahasā samavākirat.
bhagadattaṁ śitairbāṇaiḥ sahasā samavākirat.
36.
evam uktaḥ tataḥ pārthaḥ keśavena mahātmanā
bhagadattam śitaiḥ bāṇaiḥ sahasā samavākirat
bhagadattam śitaiḥ bāṇaiḥ sahasā samavākirat
36.
केशवेन महात्मना एवम् उक्तः ततः पार्थः
सहसा शितैः बाणैः भगदत्तम् समवाकिरत्
सहसा शितैः बाणैः भगदत्तम् समवाकिरत्
36.
Thus addressed by the great-souled Kṛṣṇa, Arjuna then suddenly overwhelmed Bhagadatta with sharp arrows.
ततः पार्थो महाबाहुरसंभ्रान्तो महामनाः ।
कुम्भयोरन्तरे नागं नाराचेन समार्पयत् ॥३७॥
कुम्भयोरन्तरे नागं नाराचेन समार्पयत् ॥३७॥
37. tataḥ pārtho mahābāhurasaṁbhrānto mahāmanāḥ ,
kumbhayorantare nāgaṁ nārācena samārpayat.
kumbhayorantare nāgaṁ nārācena samārpayat.
37.
tataḥ pārthaḥ mahābāhuḥ asaṃbhrāntaḥ mahāmanāḥ
kumbhayoḥ antare nāgam nārācena samārpayat
kumbhayoḥ antare nāgam nārācena samārpayat
37.
ततः महाबाहुः असंभ्रान्तः महामनाः पार्थः
कुम्भयोः अन्तरे नाराचेन नागम् समार्पयत्
कुम्भयोः अन्तरे नाराचेन नागम् समार्पयत्
37.
Then Arjuna, mighty-armed, undaunted, and high-minded, pierced the elephant between its two temples with an iron arrow.
समासाद्य तु तं नागं बाणो वज्र इवाचलम् ।
अभ्यगात्सह पुङ्खेन वल्मीकमिव पन्नगः ॥३८॥
अभ्यगात्सह पुङ्खेन वल्मीकमिव पन्नगः ॥३८॥
38. samāsādya tu taṁ nāgaṁ bāṇo vajra ivācalam ,
abhyagātsaha puṅkhena valmīkamiva pannagaḥ.
abhyagātsaha puṅkhena valmīkamiva pannagaḥ.
38.
samāsādya tu tam nāgam bāṇaḥ vajraḥ iva acalam
abhyagāt saha puṅkhena valmīkam iva pannagaḥ
abhyagāt saha puṅkhena valmīkam iva pannagaḥ
38.
तु तम् नागम् समासाद्य बाणः वज्रः अचलम् इव
पुङ्खेन सह वल्मीकम् इव पन्नगः अभ्यगात्
पुङ्खेन सह वल्मीकम् इव पन्नगः अभ्यगात्
38.
The arrow, having struck that elephant like a thunderbolt strikes a mountain, penetrated completely with its shaft, just as a snake enters an anthill.
स तु विष्टभ्य गात्राणि दन्ताभ्यामवनिं ययौ ।
नदन्नार्तस्वरं प्राणानुत्ससर्ज महाद्विपः ॥३९॥
नदन्नार्तस्वरं प्राणानुत्ससर्ज महाद्विपः ॥३९॥
39. sa tu viṣṭabhya gātrāṇi dantābhyāmavaniṁ yayau ,
nadannārtasvaraṁ prāṇānutsasarja mahādvipaḥ.
nadannārtasvaraṁ prāṇānutsasarja mahādvipaḥ.
39.
saḥ tu viṣṭabhya gātrāṇi dantābhyām avanim yayau
nadan ārtasvaram prāṇān utsasarja mahādvipaḥ
nadan ārtasvaram prāṇān utsasarja mahādvipaḥ
39.
तु सः महाद्विपः गात्राणि विष्टभ्य दन्ताभ्याम्
अवनिम् ययौ आर्तस्वरम् नदन् प्राणान् उत्ससर्ज
अवनिम् ययौ आर्तस्वरम् नदन् प्राणान् उत्ससर्ज
39.
That great elephant, bracing its limbs, fell to the ground on its tusks; trumpeting a painful cry, it gave up its life (prāṇa).
ततश्चन्द्रार्धबिम्बेन शरेण नतपर्वणा ।
बिभेद हृदयं राज्ञो भगदत्तस्य पाण्डवः ॥४०॥
बिभेद हृदयं राज्ञो भगदत्तस्य पाण्डवः ॥४०॥
40. tataścandrārdhabimbena śareṇa nataparvaṇā ,
bibheda hṛdayaṁ rājño bhagadattasya pāṇḍavaḥ.
bibheda hṛdayaṁ rājño bhagadattasya pāṇḍavaḥ.
40.
tataḥ candrārdhabimbena śareṇa nataparvaṇā
bibheda hṛdayam rājñaḥ bhagadattasya pāṇḍavaḥ
bibheda hṛdayam rājñaḥ bhagadattasya pāṇḍavaḥ
40.
tataḥ pāṇḍavaḥ candrārdhabimbena nataparvaṇā
śareṇa rājñaḥ bhagadattasya hṛdayam bibheda
śareṇa rājñaḥ bhagadattasya hṛdayam bibheda
40.
Then, the Pāṇḍava (Arjuna) pierced the heart of King Bhagadatta with a crescent-moon-tipped arrow that had a well-formed shaft.
स भिन्नहृदयो राजा भगदत्तः किरीटिना ।
शरासनं शरांश्चैव गतासुः प्रमुमोच ह ॥४१॥
शरासनं शरांश्चैव गतासुः प्रमुमोच ह ॥४१॥
41. sa bhinnahṛdayo rājā bhagadattaḥ kirīṭinā ,
śarāsanaṁ śarāṁścaiva gatāsuḥ pramumoca ha.
śarāsanaṁ śarāṁścaiva gatāsuḥ pramumoca ha.
41.
saḥ bhinnahr̥dayaḥ rājā bhagadattaḥ kirīṭinā
śarāsanam śarān ca eva gatāsuḥ pramumoca ha
śarāsanam śarān ca eva gatāsuḥ pramumoca ha
41.
kirīṭinā bhinnahr̥dayaḥ saḥ rājā bhagadattaḥ
gatāsuḥ śarāsanam śarān ca eva ha pramumoca
gatāsuḥ śarāsanam śarān ca eva ha pramumoca
41.
His heart pierced by the one wearing the diadem (Arjuna), King Bhagadatta, now lifeless, dropped his bow and arrows.
शिरसस्तस्य विभ्रष्टः पपात च वराङ्कुशः ।
नालताडनविभ्रष्टं पलाशं नलिनादिव ॥४२॥
नालताडनविभ्रष्टं पलाशं नलिनादिव ॥४२॥
42. śirasastasya vibhraṣṭaḥ papāta ca varāṅkuśaḥ ,
nālatāḍanavibhraṣṭaṁ palāśaṁ nalinādiva.
nālatāḍanavibhraṣṭaṁ palāśaṁ nalinādiva.
42.
śirasaḥ tasya vibhraṣṭaḥ papāta ca varāṅkuśaḥ
nālatāḍanavibhraṣṭam palāśam nalināt iva
nālatāḍanavibhraṣṭam palāśam nalināt iva
42.
ca tasya śirasaḥ varāṅkuśaḥ vibhraṣṭaḥ papāta
nālatāḍanavibhraṣṭam palāśam nalināt iva
nālatāḍanavibhraṣṭam palāśam nalināt iva
42.
And his excellent elephant-goad fell from his head, just as a leaf falls from a lotus due to the shaking of its stalk.
स हेममाली तपनीयभाण्डात्पपात नागाद्गिरिसंनिकाशात् ।
सुपुष्पितो मारुतवेगरुग्णो महीधराग्रादिव कर्णिकारः ॥४३॥
सुपुष्पितो मारुतवेगरुग्णो महीधराग्रादिव कर्णिकारः ॥४३॥
43. sa hemamālī tapanīyabhāṇḍā;tpapāta nāgādgirisaṁnikāśāt ,
supuṣpito mārutavegarugṇo; mahīdharāgrādiva karṇikāraḥ.
supuṣpito mārutavegarugṇo; mahīdharāgrādiva karṇikāraḥ.
43.
saḥ hemamālī tapanīyabhāṇḍāt papāta nāgāt girisaṃnikāśāt
supuṣpitaḥ mārutavegarugṇaḥ mahīdharāgrāt iva karṇikāraḥ
supuṣpitaḥ mārutavegarugṇaḥ mahīdharāgrāt iva karṇikāraḥ
43.
saḥ hemamālī girisaṃnikāśāt tapanīyabhāṇḍāt nāgāt papāta
supuṣpitaḥ mārutavegarugṇaḥ karṇikāraḥ mahīdharāgrāt iva
supuṣpitaḥ mārutavegarugṇaḥ karṇikāraḥ mahīdharāgrāt iva
43.
Adorned with a golden garland, he fell from the mountain-like, gold-decorated elephant, just as a richly bloomed karṇikāra tree, broken by the force of the wind, falls from a mountain peak.
निहत्य तं नरपतिमिन्द्रविक्रमं सखायमिन्द्रस्य तथैन्द्रिराहवे ।
ततोऽपरांस्तव जयकाङ्क्षिणो नरान्बभञ्ज वायुर्बलवान्द्रुमानिव ॥४४॥
ततोऽपरांस्तव जयकाङ्क्षिणो नरान्बभञ्ज वायुर्बलवान्द्रुमानिव ॥४४॥
44. nihatya taṁ narapatimindravikramaṁ; sakhāyamindrasya tathaindrirāhave ,
tato'parāṁstava jayakāṅkṣiṇo narā;nbabhañja vāyurbalavāndrumāniva.
tato'parāṁstava jayakāṅkṣiṇo narā;nbabhañja vāyurbalavāndrumāniva.
44.
nihatya tam narapatim indravikramam
sakhāyam indrasya tathā aindriḥ āhave
| tataḥ aparān tu jayakāṅkṣiṇaḥ
narān babhañja vāyuḥ balavān drumān iva
sakhāyam indrasya tathā aindriḥ āhave
| tataḥ aparān tu jayakāṅkṣiṇaḥ
narān babhañja vāyuḥ balavān drumān iva
44.
aindriḥ āhave indravikramam indrasya sakhāyam tam narapatim nihatya,
tataḥ tu jayakāṅkṣiṇaḥ aparān narān balavān vāyuḥ drumān iva babhañja.
tataḥ tu jayakāṅkṣiṇaḥ aparān narān balavān vāyuḥ drumān iva babhañja.
44.
After killing that king, who was mighty as Indra and a friend of Indra, Arjuna (aindri) then shattered other men who desired victory in battle, just as a powerful wind breaks trees.
Links to all chapters:
ādi parva
Chapter 1
Chapter 2
Chapter 3
Chapter 4
Chapter 5
Chapter 6
Chapter 7
Chapter 8
Chapter 9
Chapter 10
Chapter 11
Chapter 12
Chapter 13
Chapter 14
Chapter 15
Chapter 16
Chapter 17
Chapter 18
Chapter 19
Chapter 20
Chapter 21
Chapter 22
Chapter 23
Chapter 24
Chapter 25
Chapter 26
Chapter 27
Chapter 28
Chapter 29
Chapter 30
Chapter 31
Chapter 32
Chapter 33
Chapter 34
Chapter 35
Chapter 36
Chapter 37
Chapter 38
Chapter 39
Chapter 40
Chapter 41
Chapter 42
Chapter 43
Chapter 44
Chapter 45
Chapter 46
Chapter 47
Chapter 48
Chapter 49
Chapter 50
Chapter 51
Chapter 52
Chapter 53
Chapter 54
Chapter 55
Chapter 56
Chapter 57
Chapter 58
Chapter 59
Chapter 60
Chapter 61
Chapter 62
Chapter 63
Chapter 64
Chapter 65
Chapter 66
Chapter 67
Chapter 68
Chapter 69
Chapter 70
Chapter 71
Chapter 72
Chapter 73
Chapter 74
Chapter 75
Chapter 76
Chapter 77
Chapter 78
Chapter 79
Chapter 80
Chapter 81
Chapter 82
Chapter 83
Chapter 84
Chapter 85
Chapter 86
Chapter 87
Chapter 88
Chapter 89
Chapter 90
Chapter 91
Chapter 92
Chapter 93
Chapter 94
Chapter 95
Chapter 96
Chapter 97
Chapter 98
Chapter 99
Chapter 100
Chapter 101
Chapter 102
Chapter 103
Chapter 104
Chapter 105
Chapter 106
Chapter 107
Chapter 108
Chapter 109
Chapter 110
Chapter 111
Chapter 112
Chapter 113
Chapter 114
Chapter 115
Chapter 116
Chapter 117
Chapter 118
Chapter 119
Chapter 120
Chapter 121
Chapter 122
Chapter 123
Chapter 124
Chapter 125
Chapter 126
Chapter 127
Chapter 128
Chapter 129
Chapter 130
Chapter 131
Chapter 132
Chapter 133
Chapter 134
Chapter 135
Chapter 136
Chapter 137
Chapter 138
Chapter 139
Chapter 140
Chapter 141
Chapter 142
Chapter 143
Chapter 144
Chapter 145
Chapter 146
Chapter 147
Chapter 148
Chapter 149
Chapter 150
Chapter 151
Chapter 152
Chapter 153
Chapter 154
Chapter 155
Chapter 156
Chapter 157
Chapter 158
Chapter 159
Chapter 160
Chapter 161
Chapter 162
Chapter 163
Chapter 164
Chapter 165
Chapter 166
Chapter 167
Chapter 168
Chapter 169
Chapter 170
Chapter 171
Chapter 172
Chapter 173
Chapter 174
Chapter 175
Chapter 176
Chapter 177
Chapter 178
Chapter 179
Chapter 180
Chapter 181
Chapter 182
Chapter 183
Chapter 184
Chapter 185
Chapter 186
Chapter 187
Chapter 188
Chapter 189
Chapter 190
Chapter 191
Chapter 192
Chapter 193
Chapter 194
Chapter 195
Chapter 196
Chapter 197
Chapter 198
Chapter 199
Chapter 200
Chapter 201
Chapter 202
Chapter 203
Chapter 204
Chapter 205
Chapter 206
Chapter 207
Chapter 208
Chapter 209
Chapter 210
Chapter 211
Chapter 212
Chapter 213
Chapter 214
Chapter 215
Chapter 216
Chapter 217
Chapter 218
Chapter 219
Chapter 220
Chapter 221
Chapter 222
Chapter 223
Chapter 224
Chapter 225
sabhā parva
Chapter 1
Chapter 2
Chapter 3
Chapter 4
Chapter 5
Chapter 6
Chapter 7
Chapter 8
Chapter 9
Chapter 10
Chapter 11
Chapter 12
Chapter 13
Chapter 14
Chapter 15
Chapter 16
Chapter 17
Chapter 18
Chapter 19
Chapter 20
Chapter 21
Chapter 22
Chapter 23
Chapter 24
Chapter 25
Chapter 26
Chapter 27
Chapter 28
Chapter 29
Chapter 30
Chapter 31
Chapter 32
Chapter 33
Chapter 34
Chapter 35
Chapter 36
Chapter 37
Chapter 38
Chapter 39
Chapter 40
Chapter 41
Chapter 42
Chapter 43
Chapter 44
Chapter 45
Chapter 46
Chapter 47
Chapter 48
Chapter 49
Chapter 50
Chapter 51
Chapter 52
Chapter 53
Chapter 54
Chapter 55
Chapter 56
Chapter 57
Chapter 58
Chapter 59
Chapter 60
Chapter 61
Chapter 62
Chapter 63
Chapter 64
Chapter 65
Chapter 66
Chapter 67
Chapter 68
Chapter 69
Chapter 70
Chapter 71
Chapter 72
vana parva
Chapter 1
Chapter 2
Chapter 3
Chapter 4
Chapter 5
Chapter 6
Chapter 7
Chapter 8
Chapter 9
Chapter 10
Chapter 11
Chapter 12
Chapter 13
Chapter 14
Chapter 15
Chapter 16
Chapter 17
Chapter 18
Chapter 19
Chapter 20
Chapter 21
Chapter 22
Chapter 23
Chapter 24
Chapter 25
Chapter 26
Chapter 27
Chapter 28
Chapter 29
Chapter 30
Chapter 31
Chapter 32
Chapter 33
Chapter 34
Chapter 35
Chapter 36
Chapter 37
Chapter 38
Chapter 39
Chapter 40
Chapter 41
Chapter 42
Chapter 43
Chapter 44
Chapter 45
Chapter 46
Chapter 47
Chapter 48
Chapter 49
Chapter 50
Chapter 51
Chapter 52
Chapter 53
Chapter 54
Chapter 55
Chapter 56
Chapter 57
Chapter 58
Chapter 59
Chapter 60
Chapter 61
Chapter 62
Chapter 63
Chapter 64
Chapter 65
Chapter 66
Chapter 67
Chapter 68
Chapter 69
Chapter 70
Chapter 71
Chapter 72
Chapter 73
Chapter 74
Chapter 75
Chapter 76
Chapter 77
Chapter 78
Chapter 79
Chapter 80
Chapter 81
Chapter 82
Chapter 83
Chapter 84
Chapter 85
Chapter 86
Chapter 87
Chapter 88
Chapter 89
Chapter 90
Chapter 91
Chapter 92
Chapter 93
Chapter 94
Chapter 95
Chapter 96
Chapter 97
Chapter 98
Chapter 99
Chapter 100
Chapter 101
Chapter 102
Chapter 103
Chapter 104
Chapter 105
Chapter 106
Chapter 107
Chapter 108
Chapter 109
Chapter 110
Chapter 111
Chapter 112
Chapter 113
Chapter 114
Chapter 115
Chapter 116
Chapter 117
Chapter 118
Chapter 119
Chapter 120
Chapter 121
Chapter 122
Chapter 123
Chapter 124
Chapter 125
Chapter 126
Chapter 127
Chapter 128
Chapter 129
Chapter 130
Chapter 131
Chapter 132
Chapter 133
Chapter 134
Chapter 135
Chapter 136
Chapter 137
Chapter 138
Chapter 139
Chapter 140
Chapter 141
Chapter 142
Chapter 143
Chapter 144
Chapter 145
Chapter 146
Chapter 147
Chapter 148
Chapter 149
Chapter 150
Chapter 151
Chapter 152
Chapter 153
Chapter 154
Chapter 155
Chapter 156
Chapter 157
Chapter 158
Chapter 159
Chapter 160
Chapter 161
Chapter 162
Chapter 163
Chapter 164
Chapter 165
Chapter 166
Chapter 167
Chapter 168
Chapter 169
Chapter 170
Chapter 171
Chapter 172
Chapter 173
Chapter 174
Chapter 175
Chapter 176
Chapter 177
Chapter 178
Chapter 179
Chapter 180
Chapter 181
Chapter 182
Chapter 183
Chapter 184
Chapter 185
Chapter 186
Chapter 187
Chapter 188
Chapter 189
Chapter 190
Chapter 191
Chapter 192
Chapter 193
Chapter 194
Chapter 195
Chapter 196
Chapter 197
Chapter 198
Chapter 199
Chapter 200
Chapter 201
Chapter 202
Chapter 203
Chapter 204
Chapter 205
Chapter 206
Chapter 207
Chapter 208
Chapter 209
Chapter 210
Chapter 211
Chapter 212
Chapter 213
Chapter 214
Chapter 215
Chapter 216
Chapter 217
Chapter 218
Chapter 219
Chapter 220
Chapter 221
Chapter 222
Chapter 223
Chapter 224
Chapter 225
Chapter 226
Chapter 227
Chapter 228
Chapter 229
Chapter 230
Chapter 231
Chapter 232
Chapter 233
Chapter 234
Chapter 235
Chapter 236
Chapter 237
Chapter 238
Chapter 239
Chapter 240
Chapter 241
Chapter 242
Chapter 243
Chapter 244
Chapter 245
Chapter 246
Chapter 247
Chapter 248
Chapter 249
Chapter 250
Chapter 251
Chapter 252
Chapter 253
Chapter 254
Chapter 255
Chapter 256
Chapter 257
Chapter 258
Chapter 259
Chapter 260
Chapter 261
Chapter 262
Chapter 263
Chapter 264
Chapter 265
Chapter 266
Chapter 267
Chapter 268
Chapter 269
Chapter 270
Chapter 271
Chapter 272
Chapter 273
Chapter 274
Chapter 275
Chapter 276
Chapter 277
Chapter 278
Chapter 279
Chapter 280
Chapter 281
Chapter 282
Chapter 283
Chapter 284
Chapter 285
Chapter 286
Chapter 287
Chapter 288
Chapter 289
Chapter 290
Chapter 291
Chapter 292
Chapter 293
Chapter 294
Chapter 295
Chapter 296
Chapter 297
Chapter 298
Chapter 299
virāṭa parva
Chapter 1
Chapter 2
Chapter 3
Chapter 4
Chapter 5
Chapter 6
Chapter 7
Chapter 8
Chapter 9
Chapter 10
Chapter 11
Chapter 12
Chapter 13
Chapter 14
Chapter 15
Chapter 16
Chapter 17
Chapter 18
Chapter 19
Chapter 20
Chapter 21
Chapter 22
Chapter 23
Chapter 24
Chapter 25
Chapter 26
Chapter 27
Chapter 28
Chapter 29
Chapter 30
Chapter 31
Chapter 32
Chapter 33
Chapter 34
Chapter 35
Chapter 36
Chapter 37
Chapter 38
Chapter 39
Chapter 40
Chapter 41
Chapter 42
Chapter 43
Chapter 44
Chapter 45
Chapter 46
Chapter 47
Chapter 48
Chapter 49
Chapter 50
Chapter 51
Chapter 52
Chapter 53
Chapter 54
Chapter 55
Chapter 56
Chapter 57
Chapter 58
Chapter 59
Chapter 60
Chapter 61
Chapter 62
Chapter 63
Chapter 64
Chapter 65
Chapter 66
Chapter 67
udyoga parva
Chapter 1
Chapter 2
Chapter 3
Chapter 4
Chapter 5
Chapter 6
Chapter 7
Chapter 8
Chapter 9
Chapter 10
Chapter 11
Chapter 12
Chapter 13
Chapter 14
Chapter 15
Chapter 16
Chapter 17
Chapter 18
Chapter 19
Chapter 20
Chapter 21
Chapter 22
Chapter 23
Chapter 24
Chapter 25
Chapter 26
Chapter 27
Chapter 28
Chapter 29
Chapter 30
Chapter 31
Chapter 32
Chapter 33
Chapter 34
Chapter 35
Chapter 36
Chapter 37
Chapter 38
Chapter 39
Chapter 40
Chapter 41
Chapter 42
Chapter 43
Chapter 44
Chapter 45
Chapter 46
Chapter 47
Chapter 48
Chapter 49
Chapter 50
Chapter 51
Chapter 52
Chapter 53
Chapter 54
Chapter 55
Chapter 56
Chapter 57
Chapter 58
Chapter 59
Chapter 60
Chapter 61
Chapter 62
Chapter 63
Chapter 64
Chapter 65
Chapter 66
Chapter 67
Chapter 68
Chapter 69
Chapter 70
Chapter 71
Chapter 72
Chapter 73
Chapter 74
Chapter 75
Chapter 76
Chapter 77
Chapter 78
Chapter 79
Chapter 80
Chapter 81
Chapter 82
Chapter 83
Chapter 84
Chapter 85
Chapter 86
Chapter 87
Chapter 88
Chapter 89
Chapter 90
Chapter 91
Chapter 92
Chapter 93
Chapter 94
Chapter 95
Chapter 96
Chapter 97
Chapter 98
Chapter 99
Chapter 100
Chapter 101
Chapter 102
Chapter 103
Chapter 104
Chapter 105
Chapter 106
Chapter 107
Chapter 108
Chapter 109
Chapter 110
Chapter 111
Chapter 112
Chapter 113
Chapter 114
Chapter 115
Chapter 116
Chapter 117
Chapter 118
Chapter 119
Chapter 120
Chapter 121
Chapter 122
Chapter 123
Chapter 124
Chapter 125
Chapter 126
Chapter 127
Chapter 128
Chapter 129
Chapter 130
Chapter 131
Chapter 132
Chapter 133
Chapter 134
Chapter 135
Chapter 136
Chapter 137
Chapter 138
Chapter 139
Chapter 140
Chapter 141
Chapter 142
Chapter 143
Chapter 144
Chapter 145
Chapter 146
Chapter 147
Chapter 148
Chapter 149
Chapter 150
Chapter 151
Chapter 152
Chapter 153
Chapter 154
Chapter 155
Chapter 156
Chapter 157
Chapter 158
Chapter 159
Chapter 160
Chapter 161
Chapter 162
Chapter 163
Chapter 164
Chapter 165
Chapter 166
Chapter 167
Chapter 168
Chapter 169
Chapter 170
Chapter 171
Chapter 172
Chapter 173
Chapter 174
Chapter 175
Chapter 176
Chapter 177
Chapter 178
Chapter 179
Chapter 180
Chapter 181
Chapter 182
Chapter 183
Chapter 184
Chapter 185
Chapter 186
Chapter 187
Chapter 188
Chapter 189
Chapter 190
Chapter 191
Chapter 192
Chapter 193
Chapter 194
Chapter 195
Chapter 196
Chapter 197
bhīṣma parva
Chapter 1
Chapter 2
Chapter 3
Chapter 4
Chapter 5
Chapter 6
Chapter 7
Chapter 8
Chapter 9
Chapter 10
Chapter 11
Chapter 12
Chapter 13
Chapter 14
Chapter 15
Chapter 16
Chapter 17
Chapter 18
Chapter 19
Chapter 20
Chapter 21
Chapter 22
Chapter 23
Chapter 24
Chapter 25
Chapter 26
Chapter 27
Chapter 28
Chapter 29
Chapter 30
Chapter 31
Chapter 32
Chapter 33
Chapter 34
Chapter 35
Chapter 36
Chapter 37
Chapter 38
Chapter 39
Chapter 40
Chapter 41
Chapter 42
Chapter 43
Chapter 44
Chapter 45
Chapter 46
Chapter 47
Chapter 48
Chapter 49
Chapter 50
Chapter 51
Chapter 52
Chapter 53
Chapter 54
Chapter 55
Chapter 56
Chapter 57
Chapter 58
Chapter 59
Chapter 60
Chapter 61
Chapter 62
Chapter 63
Chapter 64
Chapter 65
Chapter 66
Chapter 67
Chapter 68
Chapter 69
Chapter 70
Chapter 71
Chapter 72
Chapter 73
Chapter 74
Chapter 75
Chapter 76
Chapter 77
Chapter 78
Chapter 79
Chapter 80
Chapter 81
Chapter 82
Chapter 83
Chapter 84
Chapter 85
Chapter 86
Chapter 87
Chapter 88
Chapter 89
Chapter 90
Chapter 91
Chapter 92
Chapter 93
Chapter 94
Chapter 95
Chapter 96
Chapter 97
Chapter 98
Chapter 99
Chapter 100
Chapter 101
Chapter 102
Chapter 103
Chapter 104
Chapter 105
Chapter 106
Chapter 107
Chapter 108
Chapter 109
Chapter 110
Chapter 111
Chapter 112
Chapter 113
Chapter 114
Chapter 115
Chapter 116
Chapter 117
droṇa parva (current book)
Chapter 1
Chapter 2
Chapter 3
Chapter 4
Chapter 5
Chapter 6
Chapter 7
Chapter 8
Chapter 9
Chapter 10
Chapter 11
Chapter 12
Chapter 13
Chapter 14
Chapter 15
Chapter 16
Chapter 17
Chapter 18
Chapter 19
Chapter 20
Chapter 21
Chapter 22
Chapter 23
Chapter 24
Chapter 25
Chapter 26
Chapter 27
Chapter 28 (current chapter)
Chapter 29
Chapter 30
Chapter 31
Chapter 32
Chapter 33
Chapter 34
Chapter 35
Chapter 36
Chapter 37
Chapter 38
Chapter 39
Chapter 40
Chapter 41
Chapter 42
Chapter 43
Chapter 44
Chapter 45
Chapter 46
Chapter 47
Chapter 48
Chapter 49
Chapter 50
Chapter 51
Chapter 52
Chapter 53
Chapter 54
Chapter 55
Chapter 56
Chapter 57
Chapter 58
Chapter 59
Chapter 60
Chapter 61
Chapter 62
Chapter 63
Chapter 64
Chapter 65
Chapter 66
Chapter 67
Chapter 68
Chapter 69
Chapter 70
Chapter 71
Chapter 72
Chapter 73
Chapter 74
Chapter 75
Chapter 76
Chapter 77
Chapter 78
Chapter 79
Chapter 80
Chapter 81
Chapter 82
Chapter 83
Chapter 84
Chapter 85
Chapter 86
Chapter 87
Chapter 88
Chapter 89
Chapter 90
Chapter 91
Chapter 92
Chapter 93
Chapter 94
Chapter 95
Chapter 96
Chapter 97
Chapter 98
Chapter 99
Chapter 100
Chapter 101
Chapter 102
Chapter 103
Chapter 104
Chapter 105
Chapter 106
Chapter 107
Chapter 108
Chapter 109
Chapter 110
Chapter 111
Chapter 112
Chapter 113
Chapter 114
Chapter 115
Chapter 116
Chapter 117
Chapter 118
Chapter 119
Chapter 120
Chapter 121
Chapter 122
Chapter 123
Chapter 124
Chapter 125
Chapter 126
Chapter 127
Chapter 128
Chapter 129
Chapter 130
Chapter 131
Chapter 132
Chapter 133
Chapter 134
Chapter 135
Chapter 136
Chapter 137
Chapter 138
Chapter 139
Chapter 140
Chapter 141
Chapter 142
Chapter 143
Chapter 144
Chapter 145
Chapter 146
Chapter 147
Chapter 148
Chapter 149
Chapter 150
Chapter 151
Chapter 152
Chapter 153
Chapter 154
Chapter 155
Chapter 156
Chapter 157
Chapter 158
Chapter 159
Chapter 160
Chapter 161
Chapter 162
Chapter 163
Chapter 164
Chapter 165
Chapter 166
Chapter 167
Chapter 168
Chapter 169
Chapter 170
Chapter 171
Chapter 172
Chapter 173
karṇa parva
Chapter 1
Chapter 2
Chapter 3
Chapter 4
Chapter 5
Chapter 6
Chapter 7
Chapter 8
Chapter 9
Chapter 10
Chapter 11
Chapter 12
Chapter 13
Chapter 14
Chapter 15
Chapter 16
Chapter 17
Chapter 18
Chapter 19
Chapter 20
Chapter 21
Chapter 22
Chapter 23
Chapter 24
Chapter 25
Chapter 26
Chapter 27
Chapter 28
Chapter 29
Chapter 30
Chapter 31
Chapter 32
Chapter 33
Chapter 34
Chapter 35
Chapter 36
Chapter 37
Chapter 38
Chapter 39
Chapter 40
Chapter 41
Chapter 42
Chapter 43
Chapter 44
Chapter 45
Chapter 46
Chapter 47
Chapter 48
Chapter 49
Chapter 50
Chapter 51
Chapter 52
Chapter 53
Chapter 54
Chapter 55
Chapter 56
Chapter 57
Chapter 58
Chapter 59
Chapter 60
Chapter 61
Chapter 62
Chapter 63
Chapter 64
Chapter 65
Chapter 66
Chapter 67
Chapter 68
Chapter 69
śalya parva
Chapter 1
Chapter 2
Chapter 3
Chapter 4
Chapter 5
Chapter 6
Chapter 7
Chapter 8
Chapter 9
Chapter 10
Chapter 11
Chapter 12
Chapter 13
Chapter 14
Chapter 15
Chapter 16
Chapter 17
Chapter 18
Chapter 19
Chapter 20
Chapter 21
Chapter 22
Chapter 23
Chapter 24
Chapter 25
Chapter 26
Chapter 27
Chapter 28
Chapter 29
Chapter 30
Chapter 31
Chapter 32
Chapter 33
Chapter 34
Chapter 35
Chapter 36
Chapter 37
Chapter 38
Chapter 39
Chapter 40
Chapter 41
Chapter 42
Chapter 43
Chapter 44
Chapter 45
Chapter 46
Chapter 47
Chapter 48
Chapter 49
Chapter 50
Chapter 51
Chapter 52
Chapter 53
Chapter 54
Chapter 55
Chapter 56
Chapter 57
Chapter 58
Chapter 59
Chapter 60
Chapter 61
Chapter 62
Chapter 63
Chapter 64
sauptika parva
strī parva
śānti parva
Chapter 1
Chapter 2
Chapter 3
Chapter 4
Chapter 5
Chapter 6
Chapter 7
Chapter 8
Chapter 9
Chapter 10
Chapter 11
Chapter 12
Chapter 13
Chapter 14
Chapter 15
Chapter 16
Chapter 17
Chapter 18
Chapter 19
Chapter 20
Chapter 21
Chapter 22
Chapter 23
Chapter 24
Chapter 25
Chapter 26
Chapter 27
Chapter 28
Chapter 29
Chapter 30
Chapter 31
Chapter 32
Chapter 33
Chapter 34
Chapter 35
Chapter 36
Chapter 37
Chapter 38
Chapter 39
Chapter 40
Chapter 41
Chapter 42
Chapter 43
Chapter 44
Chapter 45
Chapter 46
Chapter 47
Chapter 48
Chapter 49
Chapter 50
Chapter 51
Chapter 52
Chapter 53
Chapter 54
Chapter 55
Chapter 56
Chapter 57
Chapter 58
Chapter 59
Chapter 60
Chapter 61
Chapter 62
Chapter 63
Chapter 64
Chapter 65
Chapter 66
Chapter 67
Chapter 68
Chapter 69
Chapter 70
Chapter 71
Chapter 72
Chapter 73
Chapter 74
Chapter 75
Chapter 76
Chapter 77
Chapter 78
Chapter 79
Chapter 80
Chapter 81
Chapter 82
Chapter 83
Chapter 84
Chapter 85
Chapter 86
Chapter 87
Chapter 88
Chapter 89
Chapter 90
Chapter 91
Chapter 92
Chapter 93
Chapter 94
Chapter 95
Chapter 96
Chapter 97
Chapter 98
Chapter 99
Chapter 100
Chapter 101
Chapter 102
Chapter 103
Chapter 104
Chapter 105
Chapter 106
Chapter 107
Chapter 108
Chapter 109
Chapter 110
Chapter 111
Chapter 112
Chapter 113
Chapter 114
Chapter 115
Chapter 116
Chapter 117
Chapter 118
Chapter 119
Chapter 120
Chapter 121
Chapter 122
Chapter 123
Chapter 124
Chapter 125
Chapter 126
Chapter 127
Chapter 128
Chapter 129
Chapter 130
Chapter 131
Chapter 132
Chapter 133
Chapter 134
Chapter 135
Chapter 136
Chapter 137
Chapter 138
Chapter 139
Chapter 140
Chapter 141
Chapter 142
Chapter 143
Chapter 144
Chapter 145
Chapter 146
Chapter 147
Chapter 148
Chapter 149
Chapter 150
Chapter 151
Chapter 152
Chapter 153
Chapter 154
Chapter 155
Chapter 156
Chapter 157
Chapter 158
Chapter 159
Chapter 160
Chapter 161
Chapter 162
Chapter 163
Chapter 164
Chapter 165
Chapter 166
Chapter 167
Chapter 168
Chapter 169
Chapter 170
Chapter 171
Chapter 172
Chapter 173
Chapter 174
Chapter 175
Chapter 176
Chapter 177
Chapter 178
Chapter 179
Chapter 180
Chapter 181
Chapter 182
Chapter 183
Chapter 184
Chapter 185
Chapter 186
Chapter 187
Chapter 188
Chapter 189
Chapter 190
Chapter 191
Chapter 192
Chapter 193
Chapter 194
Chapter 195
Chapter 196
Chapter 197
Chapter 198
Chapter 199
Chapter 200
Chapter 201
Chapter 202
Chapter 203
Chapter 204
Chapter 205
Chapter 206
Chapter 207
Chapter 208
Chapter 209
Chapter 210
Chapter 211
Chapter 212
Chapter 213
Chapter 214
Chapter 215
Chapter 216
Chapter 217
Chapter 218
Chapter 219
Chapter 220
Chapter 221
Chapter 222
Chapter 223
Chapter 224
Chapter 225
Chapter 226
Chapter 227
Chapter 228
Chapter 229
Chapter 230
Chapter 231
Chapter 232
Chapter 233
Chapter 234
Chapter 235
Chapter 236
Chapter 237
Chapter 238
Chapter 239
Chapter 240
Chapter 241
Chapter 242
Chapter 243
Chapter 244
Chapter 245
Chapter 246
Chapter 247
Chapter 248
Chapter 249
Chapter 250
Chapter 251
Chapter 252
Chapter 253
Chapter 254
Chapter 255
Chapter 256
Chapter 257
Chapter 258
Chapter 259
Chapter 260
Chapter 261
Chapter 262
Chapter 263
Chapter 264
Chapter 265
Chapter 266
Chapter 267
Chapter 268
Chapter 269
Chapter 270
Chapter 271
Chapter 272
Chapter 273
Chapter 274
Chapter 275
Chapter 276
Chapter 277
Chapter 278
Chapter 279
Chapter 280
Chapter 281
Chapter 282
Chapter 283
Chapter 284
Chapter 285
Chapter 286
Chapter 287
Chapter 288
Chapter 289
Chapter 290
Chapter 291
Chapter 292
Chapter 293
Chapter 294
Chapter 295
Chapter 296
Chapter 297
Chapter 298
Chapter 299
Chapter 300
Chapter 301
Chapter 302
Chapter 303
Chapter 304
Chapter 305
Chapter 306
Chapter 307
Chapter 308
Chapter 309
Chapter 310
Chapter 311
Chapter 312
Chapter 313
Chapter 314
Chapter 315
Chapter 316
Chapter 317
Chapter 318
Chapter 319
Chapter 320
Chapter 321
Chapter 322
Chapter 323
Chapter 324
Chapter 325
Chapter 326
Chapter 327
Chapter 328
Chapter 329
Chapter 330
Chapter 331
Chapter 332
Chapter 333
Chapter 334
Chapter 335
Chapter 336
Chapter 337
Chapter 338
Chapter 339
Chapter 340
Chapter 341
Chapter 342
Chapter 343
Chapter 344
Chapter 345
Chapter 346
Chapter 347
Chapter 348
Chapter 349
Chapter 350
Chapter 351
Chapter 352
Chapter 353
anuśāsana parva
Chapter 1
Chapter 2
Chapter 3
Chapter 4
Chapter 5
Chapter 6
Chapter 7
Chapter 8
Chapter 9
Chapter 10
Chapter 11
Chapter 12
Chapter 13
Chapter 14
Chapter 15
Chapter 16
Chapter 17
Chapter 18
Chapter 19
Chapter 20
Chapter 21
Chapter 22
Chapter 23
Chapter 24
Chapter 25
Chapter 26
Chapter 27
Chapter 28
Chapter 29
Chapter 30
Chapter 31
Chapter 32
Chapter 33
Chapter 34
Chapter 35
Chapter 36
Chapter 37
Chapter 38
Chapter 39
Chapter 40
Chapter 41
Chapter 42
Chapter 43
Chapter 44
Chapter 45
Chapter 46
Chapter 47
Chapter 48
Chapter 49
Chapter 50
Chapter 51
Chapter 52
Chapter 53
Chapter 54
Chapter 55
Chapter 56
Chapter 57
Chapter 58
Chapter 59
Chapter 60
Chapter 61
Chapter 62
Chapter 63
Chapter 64
Chapter 65
Chapter 66
Chapter 67
Chapter 68
Chapter 69
Chapter 70
Chapter 71
Chapter 72
Chapter 73
Chapter 74
Chapter 75
Chapter 76
Chapter 77
Chapter 78
Chapter 79
Chapter 80
Chapter 81
Chapter 82
Chapter 83
Chapter 84
Chapter 85
Chapter 86
Chapter 87
Chapter 88
Chapter 89
Chapter 90
Chapter 91
Chapter 92
Chapter 93
Chapter 94
Chapter 95
Chapter 96
Chapter 97
Chapter 98
Chapter 99
Chapter 100
Chapter 101
Chapter 102
Chapter 103
Chapter 104
Chapter 105
Chapter 106
Chapter 107
Chapter 108
Chapter 109
Chapter 110
Chapter 111
Chapter 112
Chapter 113
Chapter 114
Chapter 115
Chapter 116
Chapter 117
Chapter 118
Chapter 119
Chapter 120
Chapter 121
Chapter 122
Chapter 123
Chapter 124
Chapter 125
Chapter 126
Chapter 127
Chapter 128
Chapter 129
Chapter 130
Chapter 131
Chapter 132
Chapter 133
Chapter 134
Chapter 135
Chapter 136
Chapter 137
Chapter 138
Chapter 139
Chapter 140
Chapter 141
Chapter 142
Chapter 143
Chapter 144
Chapter 145
Chapter 146
Chapter 147
Chapter 148
Chapter 149
Chapter 150
Chapter 151
Chapter 152
Chapter 153
Chapter 154
aśvamedhika parva
Chapter 1
Chapter 2
Chapter 3
Chapter 4
Chapter 5
Chapter 6
Chapter 7
Chapter 8
Chapter 9
Chapter 10
Chapter 11
Chapter 12
Chapter 13
Chapter 14
Chapter 15
Chapter 16
Chapter 17
Chapter 18
Chapter 19
Chapter 20
Chapter 21
Chapter 22
Chapter 23
Chapter 24
Chapter 25
Chapter 26
Chapter 27
Chapter 28
Chapter 29
Chapter 30
Chapter 31
Chapter 32
Chapter 33
Chapter 34
Chapter 35
Chapter 36
Chapter 37
Chapter 38
Chapter 39
Chapter 40
Chapter 41
Chapter 42
Chapter 43
Chapter 44
Chapter 45
Chapter 46
Chapter 47
Chapter 48
Chapter 49
Chapter 50
Chapter 51
Chapter 52
Chapter 53
Chapter 54
Chapter 55
Chapter 56
Chapter 57
Chapter 58
Chapter 59
Chapter 60
Chapter 61
Chapter 62
Chapter 63
Chapter 64
Chapter 65
Chapter 66
Chapter 67
Chapter 68
Chapter 69
Chapter 70
Chapter 71
Chapter 72
Chapter 73
Chapter 74
Chapter 75
Chapter 76
Chapter 77
Chapter 78
Chapter 79
Chapter 80
Chapter 81
Chapter 82
Chapter 83
Chapter 84
Chapter 85
Chapter 86
Chapter 87
Chapter 88
Chapter 89
Chapter 90
Chapter 91
Chapter 92
Chapter 93
Chapter 94
Chapter 95
Chapter 96
āśramavāsika parva
Chapter 1
Chapter 2
Chapter 3
Chapter 4
Chapter 5
Chapter 6
Chapter 7
Chapter 8
Chapter 9
Chapter 10
Chapter 11
Chapter 12
Chapter 13
Chapter 14
Chapter 15
Chapter 16
Chapter 17
Chapter 18
Chapter 19
Chapter 20
Chapter 21
Chapter 22
Chapter 23
Chapter 24
Chapter 25
Chapter 26
Chapter 27
Chapter 28
Chapter 29
Chapter 30
Chapter 31
Chapter 32
Chapter 33
Chapter 34
Chapter 35
Chapter 36
Chapter 37
Chapter 38
Chapter 39
Chapter 40
Chapter 41
Chapter 42
Chapter 43
Chapter 44
Chapter 45
Chapter 46
Chapter 47