महाभारतः
mahābhārataḥ
-
book-3, chapter-192
वैशंपायन उवाच ।
युधिष्ठिरो धर्मराजः पप्रच्छ भरतर्षभ ।
मार्कण्डेयं तपोवृद्धं दीर्घायुषमकल्मषम् ॥१॥
युधिष्ठिरो धर्मराजः पप्रच्छ भरतर्षभ ।
मार्कण्डेयं तपोवृद्धं दीर्घायुषमकल्मषम् ॥१॥
1. vaiśaṁpāyana uvāca ,
yudhiṣṭhiro dharmarājaḥ papraccha bharatarṣabha ,
mārkaṇḍeyaṁ tapovṛddhaṁ dīrghāyuṣamakalmaṣam.
yudhiṣṭhiro dharmarājaḥ papraccha bharatarṣabha ,
mārkaṇḍeyaṁ tapovṛddhaṁ dīrghāyuṣamakalmaṣam.
1.
vaiśaṃpāyanaḥ uvāca | yudhiṣṭhiraḥ dharmarājaḥ papraccha
bharatarṣabha mārkaṇḍeyam tapovṛddham dīrghāyuṣam akalmaṣam
bharatarṣabha mārkaṇḍeyam tapovṛddham dīrghāyuṣam akalmaṣam
1.
Vaiśaṃpāyana said: Yudhiṣṭhira, the king of righteousness (dharma-rāja) and foremost among the Bhāratas, asked Mārkaṇḍeya, who was venerable due to his asceticism (tapas), long-lived, and sinless.
विदितास्तव धर्मज्ञ देवदानवराक्षसाः ।
राजवंशाश्च विविधा ऋषिवंशाश्च शाश्वताः ।
न तेऽस्त्यविदितं किंचिदस्मिँल्लोके द्विजोत्तम ॥२॥
राजवंशाश्च विविधा ऋषिवंशाश्च शाश्वताः ।
न तेऽस्त्यविदितं किंचिदस्मिँल्लोके द्विजोत्तम ॥२॥
2. viditāstava dharmajña devadānavarākṣasāḥ ,
rājavaṁśāśca vividhā ṛṣivaṁśāśca śāśvatāḥ ,
na te'styaviditaṁ kiṁcidasmiँlloke dvijottama.
rājavaṁśāśca vividhā ṛṣivaṁśāśca śāśvatāḥ ,
na te'styaviditaṁ kiṁcidasmiँlloke dvijottama.
2.
viditāḥ tava dharmajña devadānavarākṣasāḥ
| rājavaṃśāḥ ca vividhāḥ
ṛṣivaṃśāḥ ca śāśvatāḥ | na te asti
aviditam kiñcit asmin loke dvijottama
| rājavaṃśāḥ ca vividhāḥ
ṛṣivaṃśāḥ ca śāśvatāḥ | na te asti
aviditam kiñcit asmin loke dvijottama
2.
O knower of the natural law (dharma-jña), the gods, Dānavas, and Rākṣasas are all known to you. So too are the various royal dynasties and the eternal lineages of sages. Nothing in this world is unknown to you, O best of the twice-born (dvijottama).
कथां वेत्सि मुने दिव्यां मनुष्योरगरक्षसाम् ।
एतदिच्छाम्यहं श्रोतुं तत्त्वेन कथितं द्विज ॥३॥
एतदिच्छाम्यहं श्रोतुं तत्त्वेन कथितं द्विज ॥३॥
3. kathāṁ vetsi mune divyāṁ manuṣyoragarakṣasām ,
etadicchāmyahaṁ śrotuṁ tattvena kathitaṁ dvija.
etadicchāmyahaṁ śrotuṁ tattvena kathitaṁ dvija.
3.
kathām vetsi mune divyām manuṣyoragarākṣasām
etat icchāmi aham śrotum tattvena kathitam dvija
etat icchāmi aham śrotum tattvena kathitam dvija
3.
O sage (muni), you know the divine story concerning humans, serpents, and rākṣasas. I desire to hear this truly narrated, O brahmin (dvija).
कुवलाश्व इति ख्यात इक्ष्वाकुरपराजितः ।
कथं नाम विपर्यासाद्धुन्धुमारत्वमागतः ॥४॥
कथं नाम विपर्यासाद्धुन्धुमारत्वमागतः ॥४॥
4. kuvalāśva iti khyāta ikṣvākuraparājitaḥ ,
kathaṁ nāma viparyāsāddhundhumāratvamāgataḥ.
kathaṁ nāma viparyāsāddhundhumāratvamāgataḥ.
4.
kuvalāśvaḥ iti khyātaḥ ikṣvākuḥ aparājitaḥ
katham nāma viparyāsāt dhundhumāratvam āgataḥ
katham nāma viparyāsāt dhundhumāratvam āgataḥ
4.
How did the celebrated, unconquered Ikṣvāku king, known as Kuvalāśva, come to attain the state of being Dhundhumāra (Dhundhumāratva) due to a transformation?
एतदिच्छामि तत्त्वेन ज्ञातुं भार्गवसत्तम ।
विपर्यस्तं यथा नाम कुवलाश्वस्य धीमतः ॥५॥
विपर्यस्तं यथा नाम कुवलाश्वस्य धीमतः ॥५॥
5. etadicchāmi tattvena jñātuṁ bhārgavasattama ,
viparyastaṁ yathā nāma kuvalāśvasya dhīmataḥ.
viparyastaṁ yathā nāma kuvalāśvasya dhīmataḥ.
5.
etat icchāmi tattvena jñātum bhārgavasattama
viparyastam yathā nāma kuvalāśvasya dhīmataḥ
viparyastam yathā nāma kuvalāśvasya dhīmataḥ
5.
O best among the Bhṛgus (bhārgavasattama), I wish to know accurately this - how the name of the intelligent Kuvalāśva (Kuvalāśva) was indeed transformed.
मार्कण्डेय उवाच ।
हन्त ते कथयिष्यामि शृणु राजन्युधिष्ठिर ।
धर्मिष्ठमिदमाख्यानं धुन्धुमारस्य तच्छृणु ॥६॥
हन्त ते कथयिष्यामि शृणु राजन्युधिष्ठिर ।
धर्मिष्ठमिदमाख्यानं धुन्धुमारस्य तच्छृणु ॥६॥
6. mārkaṇḍeya uvāca ,
hanta te kathayiṣyāmi śṛṇu rājanyudhiṣṭhira ,
dharmiṣṭhamidamākhyānaṁ dhundhumārasya tacchṛṇu.
hanta te kathayiṣyāmi śṛṇu rājanyudhiṣṭhira ,
dharmiṣṭhamidamākhyānaṁ dhundhumārasya tacchṛṇu.
6.
mārkaṇḍeyaḥ uvāca hanta te kathayiṣyāmi śṛṇu rājan
yudhiṣṭhira dharmiṣṭham idam ākhyānam dhundhumārasya tat śṛṇu
yudhiṣṭhira dharmiṣṭham idam ākhyānam dhundhumārasya tat śṛṇu
6.
Mārkaṇḍeya said: Indeed, I will narrate to you. Listen, O King (rājan) Yudhiṣṭhira! Listen to this most righteous (dharmiṣṭha) account of Dhundhumāra.
यथा स राजा इक्ष्वाकुः कुवलाश्वो महीपतिः ।
धुन्धुमारत्वमगमत्तच्छृणुष्व महीपते ॥७॥
धुन्धुमारत्वमगमत्तच्छृणुष्व महीपते ॥७॥
7. yathā sa rājā ikṣvākuḥ kuvalāśvo mahīpatiḥ ,
dhundhumāratvamagamattacchṛṇuṣva mahīpate.
dhundhumāratvamagamattacchṛṇuṣva mahīpate.
7.
yathā sa rājā ikṣvākuḥ kuvalāśvaḥ mahīpatiḥ
dhundhumāratvam agamat tat śṛṇuṣva mahīpate
dhundhumāratvam agamat tat śṛṇuṣva mahīpate
7.
Listen, O king (mahīpati), to how that king Kuvalashva of the Ikshvaku dynasty, a lord of the earth, attained the state of Dhundhumara.
महर्षिर्विश्रुतस्तात उत्तङ्क इति भारत ।
मरुधन्वसु रम्येषु आश्रमस्तस्य कौरव ॥८॥
मरुधन्वसु रम्येषु आश्रमस्तस्य कौरव ॥८॥
8. maharṣirviśrutastāta uttaṅka iti bhārata ,
marudhanvasu ramyeṣu āśramastasya kaurava.
marudhanvasu ramyeṣu āśramastasya kaurava.
8.
maharṣiḥ viśrutaḥ tāta uttaṅkaḥ iti bhārata
marudhanvasu ramyeṣu āśramaḥ tasya kaurava
marudhanvasu ramyeṣu āśramaḥ tasya kaurava
8.
O descendant of Bharata (Bhārata), O dear one (tāta), there was a renowned great sage named Utanka. His beautiful hermitage (āśrama), O descendant of Kuru (Kaurava), was located in delightful desert regions.
उत्तङ्कस्तु महाराज तपोऽतप्यत्सुदुश्चरम् ।
आरिराधयिषुर्विष्णुं बहून्वर्षगणान्विभो ॥९॥
आरिराधयिषुर्विष्णुं बहून्वर्षगणान्विभो ॥९॥
9. uttaṅkastu mahārāja tapo'tapyatsuduścaram ,
ārirādhayiṣurviṣṇuṁ bahūnvarṣagaṇānvibho.
ārirādhayiṣurviṣṇuṁ bahūnvarṣagaṇānvibho.
9.
uttaṅkaḥ tu mahārāja tapaḥ atapyat sudurcaram
ārirādhayiṣuḥ viṣṇum bahūn varṣagaṇān vibho
ārirādhayiṣuḥ viṣṇum bahūn varṣagaṇān vibho
9.
But Utanka, O great king (mahārāja), practiced a very arduous spiritual austerity (tapas), desiring to propitiate Vishnu for many, many years, O almighty one (vibho).
तस्य प्रीतः स भगवान्साक्षाद्दर्शनमेयिवान् ।
दृष्ट्वैव चर्षिः प्रह्वस्तं तुष्टाव विविधैः स्तवैः ॥१०॥
दृष्ट्वैव चर्षिः प्रह्वस्तं तुष्टाव विविधैः स्तवैः ॥१०॥
10. tasya prītaḥ sa bhagavānsākṣāddarśanameyivān ,
dṛṣṭvaiva carṣiḥ prahvastaṁ tuṣṭāva vividhaiḥ stavaiḥ.
dṛṣṭvaiva carṣiḥ prahvastaṁ tuṣṭāva vividhaiḥ stavaiḥ.
10.
tasya prītaḥ sa bhagavān sākṣāt darśanam eyivān dṛṣṭvā
eva ca ṛṣiḥ prahvaḥ tam tuṣṭāva vividhaiḥ stavaiḥ
eva ca ṛṣiḥ prahvaḥ tam tuṣṭāva vividhaiḥ stavaiḥ
10.
Pleased with Utanka, that Lord (Bhagavān) Himself appeared before him. And having seen Him, the sage (ṛṣi), filled with humility, praised Him with various hymns.
त्वया देव प्रजाः सर्वाः सदेवासुरमानवाः ।
स्थावराणि च भूतानि जङ्गमानि तथैव च ।
ब्रह्म वेदाश्च वेद्यं च त्वया सृष्टं महाद्युते ॥११॥
स्थावराणि च भूतानि जङ्गमानि तथैव च ।
ब्रह्म वेदाश्च वेद्यं च त्वया सृष्टं महाद्युते ॥११॥
11. tvayā deva prajāḥ sarvāḥ sadevāsuramānavāḥ ,
sthāvarāṇi ca bhūtāni jaṅgamāni tathaiva ca ,
brahma vedāśca vedyaṁ ca tvayā sṛṣṭaṁ mahādyute.
sthāvarāṇi ca bhūtāni jaṅgamāni tathaiva ca ,
brahma vedāśca vedyaṁ ca tvayā sṛṣṭaṁ mahādyute.
11.
tvayā deva prajāḥ sarvāḥ sadevāsuramānavāḥ
sthāvarāṇi ca bhūtāni
jaṅgamāni tathā eva ca brahma vedāḥ ca
vedyaṃ ca tvayā sṛṣṭaṃ mahādyute
sthāvarāṇi ca bhūtāni
jaṅgamāni tathā eva ca brahma vedāḥ ca
vedyaṃ ca tvayā sṛṣṭaṃ mahādyute
11.
O God, all beings, including gods, asuras, and humans, as well as immobile and mobile creatures, have been created by You. And by You, O greatly radiant one, Brahman (brahman), the Vedas, and all that is to be known have been brought into existence.
शिरस्ते गगनं देव नेत्रे शशिदिवाकरौ ।
निःश्वासः पवनश्चापि तेजोऽग्निश्च तवाच्युत ।
बाहवस्ते दिशः सर्वाः कुक्षिश्चापि महार्णवः ॥१२॥
निःश्वासः पवनश्चापि तेजोऽग्निश्च तवाच्युत ।
बाहवस्ते दिशः सर्वाः कुक्षिश्चापि महार्णवः ॥१२॥
12. śiraste gaganaṁ deva netre śaśidivākarau ,
niḥśvāsaḥ pavanaścāpi tejo'gniśca tavācyuta ,
bāhavaste diśaḥ sarvāḥ kukṣiścāpi mahārṇavaḥ.
niḥśvāsaḥ pavanaścāpi tejo'gniśca tavācyuta ,
bāhavaste diśaḥ sarvāḥ kukṣiścāpi mahārṇavaḥ.
12.
śiras te gaganaṃ deva netre śaśidivākarau
niḥśvāsaḥ pavanaḥ ca api tejas
agniḥ ca tava acyuta bāhavaḥ te
diśaḥ sarvāḥ kukṣiḥ ca api mahārṇavaḥ
niḥśvāsaḥ pavanaḥ ca api tejas
agniḥ ca tava acyuta bāhavaḥ te
diśaḥ sarvāḥ kukṣiḥ ca api mahārṇavaḥ
12.
O God, Your head is the sky, and Your eyes are the moon and the sun. O Acyuta, Your breath is the wind, and Your splendor (tejas) is fire. Your arms are all the directions, and Your belly is the great ocean.
ऊरू ते पर्वता देव खं नाभिर्मधुसूदन ।
पादौ ते पृथिवी देवी रोमाण्योषधयस्तथा ॥१३॥
पादौ ते पृथिवी देवी रोमाण्योषधयस्तथा ॥१३॥
13. ūrū te parvatā deva khaṁ nābhirmadhusūdana ,
pādau te pṛthivī devī romāṇyoṣadhayastathā.
pādau te pṛthivī devī romāṇyoṣadhayastathā.
13.
ūrū te parvatā deva khaṃ nābhiḥ madhusūdana
pādau te pṛthivī devī romāṇi oṣadhayaḥ tathā
pādau te pṛthivī devī romāṇi oṣadhayaḥ tathā
13.
O God, Your thighs are the mountains, and Your navel is space (kha), O Madhusūdana. Your feet are the divine Earth (pṛthivī), and Your body hairs are likewise the medicinal herbs.
इन्द्रसोमाग्निवरुणा देवासुरमहोरगाः ।
प्रह्वास्त्वामुपतिष्ठन्ति स्तुवन्तो विविधैः स्तवैः ॥१४॥
प्रह्वास्त्वामुपतिष्ठन्ति स्तुवन्तो विविधैः स्तवैः ॥१४॥
14. indrasomāgnivaruṇā devāsuramahoragāḥ ,
prahvāstvāmupatiṣṭhanti stuvanto vividhaiḥ stavaiḥ.
prahvāstvāmupatiṣṭhanti stuvanto vividhaiḥ stavaiḥ.
14.
indrasomāgnivaruṇā devāsuramahoragāḥ prahvāḥ
tvām upatiṣṭhanti stuvantaḥ vividhaiḥ stavaiḥ
tvām upatiṣṭhanti stuvantaḥ vividhaiḥ stavaiḥ
14.
Indra, Soma, Agni, Varuṇa, along with gods, asuras, and great serpents, all stand humbly before You, praising with various hymns.
त्वया व्याप्तानि सर्वाणि भूतानि भुवनेश्वर ।
योगिनः सुमहावीर्याः स्तुवन्ति त्वां महर्षयः ॥१५॥
योगिनः सुमहावीर्याः स्तुवन्ति त्वां महर्षयः ॥१५॥
15. tvayā vyāptāni sarvāṇi bhūtāni bhuvaneśvara ,
yoginaḥ sumahāvīryāḥ stuvanti tvāṁ maharṣayaḥ.
yoginaḥ sumahāvīryāḥ stuvanti tvāṁ maharṣayaḥ.
15.
tvayā vyāptāni sarvāṇi bhūtāni bhuvaneśvara
yoginaḥ sumahāvīryāḥ stuvanti tvām maharṣayaḥ
yoginaḥ sumahāvīryāḥ stuvanti tvām maharṣayaḥ
15.
O Lord of the world, all beings are pervaded by you. Very mighty yogis and great sages praise you.
त्वयि तुष्टे जगत्स्वस्थं त्वयि क्रुद्धे महद्भयम् ।
भयानामपनेतासि त्वमेकः पुरुषोत्तम ॥१६॥
भयानामपनेतासि त्वमेकः पुरुषोत्तम ॥१६॥
16. tvayi tuṣṭe jagatsvasthaṁ tvayi kruddhe mahadbhayam ,
bhayānāmapanetāsi tvamekaḥ puruṣottama.
bhayānāmapanetāsi tvamekaḥ puruṣottama.
16.
tvayi tuṣṭe jagat svastham tvayi kruddhe mahat
bhayam bhayānām apanetā asi tvam ekaḥ puruṣottama
bhayam bhayānām apanetā asi tvam ekaḥ puruṣottama
16.
When you are pleased, the world is at peace. When you are angry, there is great fear. You alone are the remover of fears, O supreme cosmic person (puruṣa).
देवानां मानुषाणां च सर्वभूतसुखावहः ।
त्रिभिर्विक्रमणैर्देव त्रयो लोकास्त्वयाहृताः ।
असुराणां समृद्धानां विनाशश्च त्वया कृतः ॥१७॥
त्रिभिर्विक्रमणैर्देव त्रयो लोकास्त्वयाहृताः ।
असुराणां समृद्धानां विनाशश्च त्वया कृतः ॥१७॥
17. devānāṁ mānuṣāṇāṁ ca sarvabhūtasukhāvahaḥ ,
tribhirvikramaṇairdeva trayo lokāstvayāhṛtāḥ ,
asurāṇāṁ samṛddhānāṁ vināśaśca tvayā kṛtaḥ.
tribhirvikramaṇairdeva trayo lokāstvayāhṛtāḥ ,
asurāṇāṁ samṛddhānāṁ vināśaśca tvayā kṛtaḥ.
17.
devānām mānuṣāṇām ca sarvabhūtasukhāvahaḥ
tribhiḥ vikramaṇaiḥ deva
trayaḥ lokāḥ tvayā āhṛtāḥ asurāṇām
samṛddhānām vināśaḥ ca tvayā kṛtaḥ
tribhiḥ vikramaṇaiḥ deva
trayaḥ lokāḥ tvayā āhṛtāḥ asurāṇām
samṛddhānām vināśaḥ ca tvayā kṛtaḥ
17.
You are the bringer of happiness to all beings, both gods and humans. O God, by your three strides, the three worlds were seized by you. And you also brought about the destruction of the prosperous asuras.
तव विक्रमणैर्देवा निर्वाणमगमन्परम् ।
पराभवं च दैत्येन्द्रास्त्वयि क्रुद्धे महाद्युते ॥१८॥
पराभवं च दैत्येन्द्रास्त्वयि क्रुद्धे महाद्युते ॥१८॥
18. tava vikramaṇairdevā nirvāṇamagamanparam ,
parābhavaṁ ca daityendrāstvayi kruddhe mahādyute.
parābhavaṁ ca daityendrāstvayi kruddhe mahādyute.
18.
tava vikramaṇaiḥ devā nirvāṇam agaman param
parābhavam ca daityendrāḥ tvayi kruddhe mahādyute
parābhavam ca daityendrāḥ tvayi kruddhe mahādyute
18.
Through your strides, the gods attained supreme liberation (nirvāṇa). And the chiefs of the daityas suffered defeat when you were angry, O greatly effulgent one.
त्वं हि कर्ता विकर्ता च भूतानामिह सर्वशः ।
आराधयित्वा त्वां देवाः सुखमेधन्ति सर्वशः ॥१९॥
आराधयित्वा त्वां देवाः सुखमेधन्ति सर्वशः ॥१९॥
19. tvaṁ hi kartā vikartā ca bhūtānāmiha sarvaśaḥ ,
ārādhayitvā tvāṁ devāḥ sukhamedhanti sarvaśaḥ.
ārādhayitvā tvāṁ devāḥ sukhamedhanti sarvaśaḥ.
19.
tvam hi kartā vikartā ca bhūtānām iha sarvaśaḥ
ārādhayitvā tvām devāḥ sukham edhanti sarvaśaḥ
ārādhayitvā tvām devāḥ sukham edhanti sarvaśaḥ
19.
Indeed, you are the creator and also the destroyer of all beings here in every respect. By worshipping you, the gods prosper completely.
एवं स्तुतो हृषीकेश उत्तङ्केन महात्मना ।
उत्तङ्कमब्रवीद्विष्णुः प्रीतस्तेऽहं वरं वृणु ॥२०॥
उत्तङ्कमब्रवीद्विष्णुः प्रीतस्तेऽहं वरं वृणु ॥२०॥
20. evaṁ stuto hṛṣīkeśa uttaṅkena mahātmanā ,
uttaṅkamabravīdviṣṇuḥ prītaste'haṁ varaṁ vṛṇu.
uttaṅkamabravīdviṣṇuḥ prītaste'haṁ varaṁ vṛṇu.
20.
evam stutaḥ hṛṣīkeśaḥ uttaṅkena mahātmanā
uttaṅkam abravīt viṣṇuḥ prītaḥ te aham varam vṛṇu
uttaṅkam abravīt viṣṇuḥ prītaḥ te aham varam vṛṇu
20.
Thus praised by the great-souled Uttanka, Hrishikesha (Viṣṇu) said to Uttanka, "I am pleased with you; choose a boon."
उत्तङ्क उवाच ।
पर्याप्तो मे वरो ह्येष यदहं दृष्टवान्हरिम् ।
पुरुषं शाश्वतं दिव्यं स्रष्टारं जगतः प्रभुम् ॥२१॥
पर्याप्तो मे वरो ह्येष यदहं दृष्टवान्हरिम् ।
पुरुषं शाश्वतं दिव्यं स्रष्टारं जगतः प्रभुम् ॥२१॥
21. uttaṅka uvāca ,
paryāpto me varo hyeṣa yadahaṁ dṛṣṭavānharim ,
puruṣaṁ śāśvataṁ divyaṁ sraṣṭāraṁ jagataḥ prabhum.
paryāpto me varo hyeṣa yadahaṁ dṛṣṭavānharim ,
puruṣaṁ śāśvataṁ divyaṁ sraṣṭāraṁ jagataḥ prabhum.
21.
uttaṅka uvāca paryāptaḥ me varaḥ hi eṣaḥ yat aham dṛṣṭavān
harim puruṣam śāśvatam divyam sraṣṭāram jagataḥ prabhum
harim puruṣam śāśvatam divyam sraṣṭāram jagataḥ prabhum
21.
Uttanka said, "This boon is indeed sufficient for me, that I have seen Hari (Viṣṇu) - the eternal, divine Person (puruṣa), the creator and lord of the world."
विष्णुरुवाच ।
प्रीतस्तेऽहमलौल्येन भक्त्या च द्विजसत्तम ।
अवश्यं हि त्वया ब्रह्मन्मत्तो ग्राह्यो वरो द्विज ॥२२॥
प्रीतस्तेऽहमलौल्येन भक्त्या च द्विजसत्तम ।
अवश्यं हि त्वया ब्रह्मन्मत्तो ग्राह्यो वरो द्विज ॥२२॥
22. viṣṇuruvāca ,
prītaste'hamalaulyena bhaktyā ca dvijasattama ,
avaśyaṁ hi tvayā brahmanmatto grāhyo varo dvija.
prītaste'hamalaulyena bhaktyā ca dvijasattama ,
avaśyaṁ hi tvayā brahmanmatto grāhyo varo dvija.
22.
viṣṇuḥ uvāca prītaḥ te aham alaulyena bhaktyā ca dvijasattama
avaśyam hi tvayā brahman mattaḥ grāhyaḥ varaḥ dvija
avaśyam hi tvayā brahman mattaḥ grāhyaḥ varaḥ dvija
22.
Vishnu said, "O best among twice-born ones (dvijas), I am pleased with you due to your steadfastness and devotion (bhakti). O Brahmin, O twice-born one (dvija), you must surely accept a boon from me."
एवं संछन्द्यमानस्तु वरेण हरिणा तदा ।
उत्तङ्कः प्राञ्जलिर्वव्रे वरं भरतसत्तम ॥२३॥
उत्तङ्कः प्राञ्जलिर्वव्रे वरं भरतसत्तम ॥२३॥
23. evaṁ saṁchandyamānastu vareṇa hariṇā tadā ,
uttaṅkaḥ prāñjalirvavre varaṁ bharatasattama.
uttaṅkaḥ prāñjalirvavre varaṁ bharatasattama.
23.
evam saṃchandyamānaḥ tu vareṇa hariṇā tadā
uttaṅkaḥ prāñjaliḥ vavre varam bharatasattama
uttaṅkaḥ prāñjaliḥ vavre varam bharatasattama
23.
O best of Bharatas, when Hari thus gratified him with a boon at that time, Uttanka, with folded hands, then requested a boon.
यदि मे भगवान्प्रीतः पुण्डरीकनिभेक्षणः ।
धर्मे सत्ये दमे चैव बुद्धिर्भवतु मे सदा ।
अभ्यासश्च भवेद्भक्त्या त्वयि नित्यं महेश्वर ॥२४॥
धर्मे सत्ये दमे चैव बुद्धिर्भवतु मे सदा ।
अभ्यासश्च भवेद्भक्त्या त्वयि नित्यं महेश्वर ॥२४॥
24. yadi me bhagavānprītaḥ puṇḍarīkanibhekṣaṇaḥ ,
dharme satye dame caiva buddhirbhavatu me sadā ,
abhyāsaśca bhavedbhaktyā tvayi nityaṁ maheśvara.
dharme satye dame caiva buddhirbhavatu me sadā ,
abhyāsaśca bhavedbhaktyā tvayi nityaṁ maheśvara.
24.
yadi me bhagavān prītaḥ puṇḍarīkanibhekṣaṇaḥ
dharme satye dame ca eva
buddhiḥ bhavatu me sadā abhyāsaḥ ca
bhavet bhaktyā tvayi nityam maheśvara
dharme satye dame ca eva
buddhiḥ bhavatu me sadā abhyāsaḥ ca
bhavet bhaktyā tvayi nityam maheśvara
24.
O lotus-eyed Lord, if You are pleased with me, then may my intellect always be directed towards righteousness (dharma), truth, and self-control. And O great Lord, may there always be constant practice through devotion (bhakti) in You.
विष्णुरुवाच ।
सर्वमेतद्धि भविता मत्प्रसादात्तव द्विज ।
प्रतिभास्यति योगश्च येन युक्तो दिवौकसाम् ।
त्रयाणामपि लोकानां महत्कार्यं करिष्यसि ॥२५॥
सर्वमेतद्धि भविता मत्प्रसादात्तव द्विज ।
प्रतिभास्यति योगश्च येन युक्तो दिवौकसाम् ।
त्रयाणामपि लोकानां महत्कार्यं करिष्यसि ॥२५॥
25. viṣṇuruvāca ,
sarvametaddhi bhavitā matprasādāttava dvija ,
pratibhāsyati yogaśca yena yukto divaukasām ,
trayāṇāmapi lokānāṁ mahatkāryaṁ kariṣyasi.
sarvametaddhi bhavitā matprasādāttava dvija ,
pratibhāsyati yogaśca yena yukto divaukasām ,
trayāṇāmapi lokānāṁ mahatkāryaṁ kariṣyasi.
25.
viṣṇuḥ uvāca sarvam etat hi bhavitā
matprasādāt tava dvija pratibhāsyati
yogaḥ ca yena yuktaḥ divaukasām trayāṇām
api lokānām mahat kāryam kariṣyasi
matprasādāt tava dvija pratibhāsyati
yogaḥ ca yena yuktaḥ divaukasām trayāṇām
api lokānām mahat kāryam kariṣyasi
25.
Vishnu said: 'Indeed, all this will come to pass for you by My grace, O twice-born (dvija). And the spiritual discipline (yoga) with which you are endowed will become manifest even among the celestials. You will accomplish a great task for all three worlds.'
उत्सादनार्थं लोकानां धुन्धुर्नाम महासुरः ।
तपस्यति तपो घोरं शृणु यस्तं हनिष्यति ॥२६॥
तपस्यति तपो घोरं शृणु यस्तं हनिष्यति ॥२६॥
26. utsādanārthaṁ lokānāṁ dhundhurnāma mahāsuraḥ ,
tapasyati tapo ghoraṁ śṛṇu yastaṁ haniṣyati.
tapasyati tapo ghoraṁ śṛṇu yastaṁ haniṣyati.
26.
utsādanārtham lokānām dhundhuḥ nāma mahāsuraḥ
tapasyati tapaḥ ghoram śṛṇu yaḥ tam haniṣyati
tapasyati tapaḥ ghoram śṛṇu yaḥ tam haniṣyati
26.
For the destruction of the worlds, a great demon (asura) named Dhundhu is performing terrible austerity (tapas). Listen, [and I will tell you] who will kill him.
बृहदश्व इति ख्यातो भविष्यति महीपतिः ।
तस्य पुत्रः शुचिर्दान्तः कुवलाश्व इति श्रुतः ॥२७॥
तस्य पुत्रः शुचिर्दान्तः कुवलाश्व इति श्रुतः ॥२७॥
27. bṛhadaśva iti khyāto bhaviṣyati mahīpatiḥ ,
tasya putraḥ śucirdāntaḥ kuvalāśva iti śrutaḥ.
tasya putraḥ śucirdāntaḥ kuvalāśva iti śrutaḥ.
27.
bṛhadaśva iti khyātaḥ bhaviṣyati mahīpatiḥ
tasya putraḥ śuciḥ dāntaḥ kuvalāśva iti śrutaḥ
tasya putraḥ śuciḥ dāntaḥ kuvalāśva iti śrutaḥ
27.
There will be a renowned king named Bṛhadaśva. His son, who is pure and self-controlled, will be known as Kuvalāśva.
स योगबलमास्थाय मामकं पार्थिवोत्तमः ।
शासनात्तव विप्रर्षे धुन्धुमारो भविष्यति ॥२८॥
शासनात्तव विप्रर्षे धुन्धुमारो भविष्यति ॥२८॥
28. sa yogabalamāsthāya māmakaṁ pārthivottamaḥ ,
śāsanāttava viprarṣe dhundhumāro bhaviṣyati.
śāsanāttava viprarṣe dhundhumāro bhaviṣyati.
28.
saḥ yogabalam āsthāya māmakam pārthivottamaḥ
śāsanāt tava viprarṣe dhundhumāraḥ bhaviṣyati
śāsanāt tava viprarṣe dhundhumāraḥ bhaviṣyati
28.
That best among kings, relying on my power of spiritual discipline (yoga), will become Dhundhumāra by your command, O Brahmin-sage.
Links to all chapters:
ādi parva
Chapter 1
Chapter 2
Chapter 3
Chapter 4
Chapter 5
Chapter 6
Chapter 7
Chapter 8
Chapter 9
Chapter 10
Chapter 11
Chapter 12
Chapter 13
Chapter 14
Chapter 15
Chapter 16
Chapter 17
Chapter 18
Chapter 19
Chapter 20
Chapter 21
Chapter 22
Chapter 23
Chapter 24
Chapter 25
Chapter 26
Chapter 27
Chapter 28
Chapter 29
Chapter 30
Chapter 31
Chapter 32
Chapter 33
Chapter 34
Chapter 35
Chapter 36
Chapter 37
Chapter 38
Chapter 39
Chapter 40
Chapter 41
Chapter 42
Chapter 43
Chapter 44
Chapter 45
Chapter 46
Chapter 47
Chapter 48
Chapter 49
Chapter 50
Chapter 51
Chapter 52
Chapter 53
Chapter 54
Chapter 55
Chapter 56
Chapter 57
Chapter 58
Chapter 59
Chapter 60
Chapter 61
Chapter 62
Chapter 63
Chapter 64
Chapter 65
Chapter 66
Chapter 67
Chapter 68
Chapter 69
Chapter 70
Chapter 71
Chapter 72
Chapter 73
Chapter 74
Chapter 75
Chapter 76
Chapter 77
Chapter 78
Chapter 79
Chapter 80
Chapter 81
Chapter 82
Chapter 83
Chapter 84
Chapter 85
Chapter 86
Chapter 87
Chapter 88
Chapter 89
Chapter 90
Chapter 91
Chapter 92
Chapter 93
Chapter 94
Chapter 95
Chapter 96
Chapter 97
Chapter 98
Chapter 99
Chapter 100
Chapter 101
Chapter 102
Chapter 103
Chapter 104
Chapter 105
Chapter 106
Chapter 107
Chapter 108
Chapter 109
Chapter 110
Chapter 111
Chapter 112
Chapter 113
Chapter 114
Chapter 115
Chapter 116
Chapter 117
Chapter 118
Chapter 119
Chapter 120
Chapter 121
Chapter 122
Chapter 123
Chapter 124
Chapter 125
Chapter 126
Chapter 127
Chapter 128
Chapter 129
Chapter 130
Chapter 131
Chapter 132
Chapter 133
Chapter 134
Chapter 135
Chapter 136
Chapter 137
Chapter 138
Chapter 139
Chapter 140
Chapter 141
Chapter 142
Chapter 143
Chapter 144
Chapter 145
Chapter 146
Chapter 147
Chapter 148
Chapter 149
Chapter 150
Chapter 151
Chapter 152
Chapter 153
Chapter 154
Chapter 155
Chapter 156
Chapter 157
Chapter 158
Chapter 159
Chapter 160
Chapter 161
Chapter 162
Chapter 163
Chapter 164
Chapter 165
Chapter 166
Chapter 167
Chapter 168
Chapter 169
Chapter 170
Chapter 171
Chapter 172
Chapter 173
Chapter 174
Chapter 175
Chapter 176
Chapter 177
Chapter 178
Chapter 179
Chapter 180
Chapter 181
Chapter 182
Chapter 183
Chapter 184
Chapter 185
Chapter 186
Chapter 187
Chapter 188
Chapter 189
Chapter 190
Chapter 191
Chapter 192
Chapter 193
Chapter 194
Chapter 195
Chapter 196
Chapter 197
Chapter 198
Chapter 199
Chapter 200
Chapter 201
Chapter 202
Chapter 203
Chapter 204
Chapter 205
Chapter 206
Chapter 207
Chapter 208
Chapter 209
Chapter 210
Chapter 211
Chapter 212
Chapter 213
Chapter 214
Chapter 215
Chapter 216
Chapter 217
Chapter 218
Chapter 219
Chapter 220
Chapter 221
Chapter 222
Chapter 223
Chapter 224
Chapter 225
sabhā parva
Chapter 1
Chapter 2
Chapter 3
Chapter 4
Chapter 5
Chapter 6
Chapter 7
Chapter 8
Chapter 9
Chapter 10
Chapter 11
Chapter 12
Chapter 13
Chapter 14
Chapter 15
Chapter 16
Chapter 17
Chapter 18
Chapter 19
Chapter 20
Chapter 21
Chapter 22
Chapter 23
Chapter 24
Chapter 25
Chapter 26
Chapter 27
Chapter 28
Chapter 29
Chapter 30
Chapter 31
Chapter 32
Chapter 33
Chapter 34
Chapter 35
Chapter 36
Chapter 37
Chapter 38
Chapter 39
Chapter 40
Chapter 41
Chapter 42
Chapter 43
Chapter 44
Chapter 45
Chapter 46
Chapter 47
Chapter 48
Chapter 49
Chapter 50
Chapter 51
Chapter 52
Chapter 53
Chapter 54
Chapter 55
Chapter 56
Chapter 57
Chapter 58
Chapter 59
Chapter 60
Chapter 61
Chapter 62
Chapter 63
Chapter 64
Chapter 65
Chapter 66
Chapter 67
Chapter 68
Chapter 69
Chapter 70
Chapter 71
Chapter 72
vana parva (current book)
Chapter 1
Chapter 2
Chapter 3
Chapter 4
Chapter 5
Chapter 6
Chapter 7
Chapter 8
Chapter 9
Chapter 10
Chapter 11
Chapter 12
Chapter 13
Chapter 14
Chapter 15
Chapter 16
Chapter 17
Chapter 18
Chapter 19
Chapter 20
Chapter 21
Chapter 22
Chapter 23
Chapter 24
Chapter 25
Chapter 26
Chapter 27
Chapter 28
Chapter 29
Chapter 30
Chapter 31
Chapter 32
Chapter 33
Chapter 34
Chapter 35
Chapter 36
Chapter 37
Chapter 38
Chapter 39
Chapter 40
Chapter 41
Chapter 42
Chapter 43
Chapter 44
Chapter 45
Chapter 46
Chapter 47
Chapter 48
Chapter 49
Chapter 50
Chapter 51
Chapter 52
Chapter 53
Chapter 54
Chapter 55
Chapter 56
Chapter 57
Chapter 58
Chapter 59
Chapter 60
Chapter 61
Chapter 62
Chapter 63
Chapter 64
Chapter 65
Chapter 66
Chapter 67
Chapter 68
Chapter 69
Chapter 70
Chapter 71
Chapter 72
Chapter 73
Chapter 74
Chapter 75
Chapter 76
Chapter 77
Chapter 78
Chapter 79
Chapter 80
Chapter 81
Chapter 82
Chapter 83
Chapter 84
Chapter 85
Chapter 86
Chapter 87
Chapter 88
Chapter 89
Chapter 90
Chapter 91
Chapter 92
Chapter 93
Chapter 94
Chapter 95
Chapter 96
Chapter 97
Chapter 98
Chapter 99
Chapter 100
Chapter 101
Chapter 102
Chapter 103
Chapter 104
Chapter 105
Chapter 106
Chapter 107
Chapter 108
Chapter 109
Chapter 110
Chapter 111
Chapter 112
Chapter 113
Chapter 114
Chapter 115
Chapter 116
Chapter 117
Chapter 118
Chapter 119
Chapter 120
Chapter 121
Chapter 122
Chapter 123
Chapter 124
Chapter 125
Chapter 126
Chapter 127
Chapter 128
Chapter 129
Chapter 130
Chapter 131
Chapter 132
Chapter 133
Chapter 134
Chapter 135
Chapter 136
Chapter 137
Chapter 138
Chapter 139
Chapter 140
Chapter 141
Chapter 142
Chapter 143
Chapter 144
Chapter 145
Chapter 146
Chapter 147
Chapter 148
Chapter 149
Chapter 150
Chapter 151
Chapter 152
Chapter 153
Chapter 154
Chapter 155
Chapter 156
Chapter 157
Chapter 158
Chapter 159
Chapter 160
Chapter 161
Chapter 162
Chapter 163
Chapter 164
Chapter 165
Chapter 166
Chapter 167
Chapter 168
Chapter 169
Chapter 170
Chapter 171
Chapter 172
Chapter 173
Chapter 174
Chapter 175
Chapter 176
Chapter 177
Chapter 178
Chapter 179
Chapter 180
Chapter 181
Chapter 182
Chapter 183
Chapter 184
Chapter 185
Chapter 186
Chapter 187
Chapter 188
Chapter 189
Chapter 190
Chapter 191
Chapter 192 (current chapter)
Chapter 193
Chapter 194
Chapter 195
Chapter 196
Chapter 197
Chapter 198
Chapter 199
Chapter 200
Chapter 201
Chapter 202
Chapter 203
Chapter 204
Chapter 205
Chapter 206
Chapter 207
Chapter 208
Chapter 209
Chapter 210
Chapter 211
Chapter 212
Chapter 213
Chapter 214
Chapter 215
Chapter 216
Chapter 217
Chapter 218
Chapter 219
Chapter 220
Chapter 221
Chapter 222
Chapter 223
Chapter 224
Chapter 225
Chapter 226
Chapter 227
Chapter 228
Chapter 229
Chapter 230
Chapter 231
Chapter 232
Chapter 233
Chapter 234
Chapter 235
Chapter 236
Chapter 237
Chapter 238
Chapter 239
Chapter 240
Chapter 241
Chapter 242
Chapter 243
Chapter 244
Chapter 245
Chapter 246
Chapter 247
Chapter 248
Chapter 249
Chapter 250
Chapter 251
Chapter 252
Chapter 253
Chapter 254
Chapter 255
Chapter 256
Chapter 257
Chapter 258
Chapter 259
Chapter 260
Chapter 261
Chapter 262
Chapter 263
Chapter 264
Chapter 265
Chapter 266
Chapter 267
Chapter 268
Chapter 269
Chapter 270
Chapter 271
Chapter 272
Chapter 273
Chapter 274
Chapter 275
Chapter 276
Chapter 277
Chapter 278
Chapter 279
Chapter 280
Chapter 281
Chapter 282
Chapter 283
Chapter 284
Chapter 285
Chapter 286
Chapter 287
Chapter 288
Chapter 289
Chapter 290
Chapter 291
Chapter 292
Chapter 293
Chapter 294
Chapter 295
Chapter 296
Chapter 297
Chapter 298
Chapter 299
virāṭa parva
Chapter 1
Chapter 2
Chapter 3
Chapter 4
Chapter 5
Chapter 6
Chapter 7
Chapter 8
Chapter 9
Chapter 10
Chapter 11
Chapter 12
Chapter 13
Chapter 14
Chapter 15
Chapter 16
Chapter 17
Chapter 18
Chapter 19
Chapter 20
Chapter 21
Chapter 22
Chapter 23
Chapter 24
Chapter 25
Chapter 26
Chapter 27
Chapter 28
Chapter 29
Chapter 30
Chapter 31
Chapter 32
Chapter 33
Chapter 34
Chapter 35
Chapter 36
Chapter 37
Chapter 38
Chapter 39
Chapter 40
Chapter 41
Chapter 42
Chapter 43
Chapter 44
Chapter 45
Chapter 46
Chapter 47
Chapter 48
Chapter 49
Chapter 50
Chapter 51
Chapter 52
Chapter 53
Chapter 54
Chapter 55
Chapter 56
Chapter 57
Chapter 58
Chapter 59
Chapter 60
Chapter 61
Chapter 62
Chapter 63
Chapter 64
Chapter 65
Chapter 66
Chapter 67
udyoga parva
Chapter 1
Chapter 2
Chapter 3
Chapter 4
Chapter 5
Chapter 6
Chapter 7
Chapter 8
Chapter 9
Chapter 10
Chapter 11
Chapter 12
Chapter 13
Chapter 14
Chapter 15
Chapter 16
Chapter 17
Chapter 18
Chapter 19
Chapter 20
Chapter 21
Chapter 22
Chapter 23
Chapter 24
Chapter 25
Chapter 26
Chapter 27
Chapter 28
Chapter 29
Chapter 30
Chapter 31
Chapter 32
Chapter 33
Chapter 34
Chapter 35
Chapter 36
Chapter 37
Chapter 38
Chapter 39
Chapter 40
Chapter 41
Chapter 42
Chapter 43
Chapter 44
Chapter 45
Chapter 46
Chapter 47
Chapter 48
Chapter 49
Chapter 50
Chapter 51
Chapter 52
Chapter 53
Chapter 54
Chapter 55
Chapter 56
Chapter 57
Chapter 58
Chapter 59
Chapter 60
Chapter 61
Chapter 62
Chapter 63
Chapter 64
Chapter 65
Chapter 66
Chapter 67
Chapter 68
Chapter 69
Chapter 70
Chapter 71
Chapter 72
Chapter 73
Chapter 74
Chapter 75
Chapter 76
Chapter 77
Chapter 78
Chapter 79
Chapter 80
Chapter 81
Chapter 82
Chapter 83
Chapter 84
Chapter 85
Chapter 86
Chapter 87
Chapter 88
Chapter 89
Chapter 90
Chapter 91
Chapter 92
Chapter 93
Chapter 94
Chapter 95
Chapter 96
Chapter 97
Chapter 98
Chapter 99
Chapter 100
Chapter 101
Chapter 102
Chapter 103
Chapter 104
Chapter 105
Chapter 106
Chapter 107
Chapter 108
Chapter 109
Chapter 110
Chapter 111
Chapter 112
Chapter 113
Chapter 114
Chapter 115
Chapter 116
Chapter 117
Chapter 118
Chapter 119
Chapter 120
Chapter 121
Chapter 122
Chapter 123
Chapter 124
Chapter 125
Chapter 126
Chapter 127
Chapter 128
Chapter 129
Chapter 130
Chapter 131
Chapter 132
Chapter 133
Chapter 134
Chapter 135
Chapter 136
Chapter 137
Chapter 138
Chapter 139
Chapter 140
Chapter 141
Chapter 142
Chapter 143
Chapter 144
Chapter 145
Chapter 146
Chapter 147
Chapter 148
Chapter 149
Chapter 150
Chapter 151
Chapter 152
Chapter 153
Chapter 154
Chapter 155
Chapter 156
Chapter 157
Chapter 158
Chapter 159
Chapter 160
Chapter 161
Chapter 162
Chapter 163
Chapter 164
Chapter 165
Chapter 166
Chapter 167
Chapter 168
Chapter 169
Chapter 170
Chapter 171
Chapter 172
Chapter 173
Chapter 174
Chapter 175
Chapter 176
Chapter 177
Chapter 178
Chapter 179
Chapter 180
Chapter 181
Chapter 182
Chapter 183
Chapter 184
Chapter 185
Chapter 186
Chapter 187
Chapter 188
Chapter 189
Chapter 190
Chapter 191
Chapter 192
Chapter 193
Chapter 194
Chapter 195
Chapter 196
Chapter 197
bhīṣma parva
Chapter 1
Chapter 2
Chapter 3
Chapter 4
Chapter 5
Chapter 6
Chapter 7
Chapter 8
Chapter 9
Chapter 10
Chapter 11
Chapter 12
Chapter 13
Chapter 14
Chapter 15
Chapter 16
Chapter 17
Chapter 18
Chapter 19
Chapter 20
Chapter 21
Chapter 22
Chapter 23
Chapter 24
Chapter 25
Chapter 26
Chapter 27
Chapter 28
Chapter 29
Chapter 30
Chapter 31
Chapter 32
Chapter 33
Chapter 34
Chapter 35
Chapter 36
Chapter 37
Chapter 38
Chapter 39
Chapter 40
Chapter 41
Chapter 42
Chapter 43
Chapter 44
Chapter 45
Chapter 46
Chapter 47
Chapter 48
Chapter 49
Chapter 50
Chapter 51
Chapter 52
Chapter 53
Chapter 54
Chapter 55
Chapter 56
Chapter 57
Chapter 58
Chapter 59
Chapter 60
Chapter 61
Chapter 62
Chapter 63
Chapter 64
Chapter 65
Chapter 66
Chapter 67
Chapter 68
Chapter 69
Chapter 70
Chapter 71
Chapter 72
Chapter 73
Chapter 74
Chapter 75
Chapter 76
Chapter 77
Chapter 78
Chapter 79
Chapter 80
Chapter 81
Chapter 82
Chapter 83
Chapter 84
Chapter 85
Chapter 86
Chapter 87
Chapter 88
Chapter 89
Chapter 90
Chapter 91
Chapter 92
Chapter 93
Chapter 94
Chapter 95
Chapter 96
Chapter 97
Chapter 98
Chapter 99
Chapter 100
Chapter 101
Chapter 102
Chapter 103
Chapter 104
Chapter 105
Chapter 106
Chapter 107
Chapter 108
Chapter 109
Chapter 110
Chapter 111
Chapter 112
Chapter 113
Chapter 114
Chapter 115
Chapter 116
Chapter 117
droṇa parva
Chapter 1
Chapter 2
Chapter 3
Chapter 4
Chapter 5
Chapter 6
Chapter 7
Chapter 8
Chapter 9
Chapter 10
Chapter 11
Chapter 12
Chapter 13
Chapter 14
Chapter 15
Chapter 16
Chapter 17
Chapter 18
Chapter 19
Chapter 20
Chapter 21
Chapter 22
Chapter 23
Chapter 24
Chapter 25
Chapter 26
Chapter 27
Chapter 28
Chapter 29
Chapter 30
Chapter 31
Chapter 32
Chapter 33
Chapter 34
Chapter 35
Chapter 36
Chapter 37
Chapter 38
Chapter 39
Chapter 40
Chapter 41
Chapter 42
Chapter 43
Chapter 44
Chapter 45
Chapter 46
Chapter 47
Chapter 48
Chapter 49
Chapter 50
Chapter 51
Chapter 52
Chapter 53
Chapter 54
Chapter 55
Chapter 56
Chapter 57
Chapter 58
Chapter 59
Chapter 60
Chapter 61
Chapter 62
Chapter 63
Chapter 64
Chapter 65
Chapter 66
Chapter 67
Chapter 68
Chapter 69
Chapter 70
Chapter 71
Chapter 72
Chapter 73
Chapter 74
Chapter 75
Chapter 76
Chapter 77
Chapter 78
Chapter 79
Chapter 80
Chapter 81
Chapter 82
Chapter 83
Chapter 84
Chapter 85
Chapter 86
Chapter 87
Chapter 88
Chapter 89
Chapter 90
Chapter 91
Chapter 92
Chapter 93
Chapter 94
Chapter 95
Chapter 96
Chapter 97
Chapter 98
Chapter 99
Chapter 100
Chapter 101
Chapter 102
Chapter 103
Chapter 104
Chapter 105
Chapter 106
Chapter 107
Chapter 108
Chapter 109
Chapter 110
Chapter 111
Chapter 112
Chapter 113
Chapter 114
Chapter 115
Chapter 116
Chapter 117
Chapter 118
Chapter 119
Chapter 120
Chapter 121
Chapter 122
Chapter 123
Chapter 124
Chapter 125
Chapter 126
Chapter 127
Chapter 128
Chapter 129
Chapter 130
Chapter 131
Chapter 132
Chapter 133
Chapter 134
Chapter 135
Chapter 136
Chapter 137
Chapter 138
Chapter 139
Chapter 140
Chapter 141
Chapter 142
Chapter 143
Chapter 144
Chapter 145
Chapter 146
Chapter 147
Chapter 148
Chapter 149
Chapter 150
Chapter 151
Chapter 152
Chapter 153
Chapter 154
Chapter 155
Chapter 156
Chapter 157
Chapter 158
Chapter 159
Chapter 160
Chapter 161
Chapter 162
Chapter 163
Chapter 164
Chapter 165
Chapter 166
Chapter 167
Chapter 168
Chapter 169
Chapter 170
Chapter 171
Chapter 172
Chapter 173
karṇa parva
Chapter 1
Chapter 2
Chapter 3
Chapter 4
Chapter 5
Chapter 6
Chapter 7
Chapter 8
Chapter 9
Chapter 10
Chapter 11
Chapter 12
Chapter 13
Chapter 14
Chapter 15
Chapter 16
Chapter 17
Chapter 18
Chapter 19
Chapter 20
Chapter 21
Chapter 22
Chapter 23
Chapter 24
Chapter 25
Chapter 26
Chapter 27
Chapter 28
Chapter 29
Chapter 30
Chapter 31
Chapter 32
Chapter 33
Chapter 34
Chapter 35
Chapter 36
Chapter 37
Chapter 38
Chapter 39
Chapter 40
Chapter 41
Chapter 42
Chapter 43
Chapter 44
Chapter 45
Chapter 46
Chapter 47
Chapter 48
Chapter 49
Chapter 50
Chapter 51
Chapter 52
Chapter 53
Chapter 54
Chapter 55
Chapter 56
Chapter 57
Chapter 58
Chapter 59
Chapter 60
Chapter 61
Chapter 62
Chapter 63
Chapter 64
Chapter 65
Chapter 66
Chapter 67
Chapter 68
Chapter 69
śalya parva
Chapter 1
Chapter 2
Chapter 3
Chapter 4
Chapter 5
Chapter 6
Chapter 7
Chapter 8
Chapter 9
Chapter 10
Chapter 11
Chapter 12
Chapter 13
Chapter 14
Chapter 15
Chapter 16
Chapter 17
Chapter 18
Chapter 19
Chapter 20
Chapter 21
Chapter 22
Chapter 23
Chapter 24
Chapter 25
Chapter 26
Chapter 27
Chapter 28
Chapter 29
Chapter 30
Chapter 31
Chapter 32
Chapter 33
Chapter 34
Chapter 35
Chapter 36
Chapter 37
Chapter 38
Chapter 39
Chapter 40
Chapter 41
Chapter 42
Chapter 43
Chapter 44
Chapter 45
Chapter 46
Chapter 47
Chapter 48
Chapter 49
Chapter 50
Chapter 51
Chapter 52
Chapter 53
Chapter 54
Chapter 55
Chapter 56
Chapter 57
Chapter 58
Chapter 59
Chapter 60
Chapter 61
Chapter 62
Chapter 63
Chapter 64
sauptika parva
strī parva
śānti parva
Chapter 1
Chapter 2
Chapter 3
Chapter 4
Chapter 5
Chapter 6
Chapter 7
Chapter 8
Chapter 9
Chapter 10
Chapter 11
Chapter 12
Chapter 13
Chapter 14
Chapter 15
Chapter 16
Chapter 17
Chapter 18
Chapter 19
Chapter 20
Chapter 21
Chapter 22
Chapter 23
Chapter 24
Chapter 25
Chapter 26
Chapter 27
Chapter 28
Chapter 29
Chapter 30
Chapter 31
Chapter 32
Chapter 33
Chapter 34
Chapter 35
Chapter 36
Chapter 37
Chapter 38
Chapter 39
Chapter 40
Chapter 41
Chapter 42
Chapter 43
Chapter 44
Chapter 45
Chapter 46
Chapter 47
Chapter 48
Chapter 49
Chapter 50
Chapter 51
Chapter 52
Chapter 53
Chapter 54
Chapter 55
Chapter 56
Chapter 57
Chapter 58
Chapter 59
Chapter 60
Chapter 61
Chapter 62
Chapter 63
Chapter 64
Chapter 65
Chapter 66
Chapter 67
Chapter 68
Chapter 69
Chapter 70
Chapter 71
Chapter 72
Chapter 73
Chapter 74
Chapter 75
Chapter 76
Chapter 77
Chapter 78
Chapter 79
Chapter 80
Chapter 81
Chapter 82
Chapter 83
Chapter 84
Chapter 85
Chapter 86
Chapter 87
Chapter 88
Chapter 89
Chapter 90
Chapter 91
Chapter 92
Chapter 93
Chapter 94
Chapter 95
Chapter 96
Chapter 97
Chapter 98
Chapter 99
Chapter 100
Chapter 101
Chapter 102
Chapter 103
Chapter 104
Chapter 105
Chapter 106
Chapter 107
Chapter 108
Chapter 109
Chapter 110
Chapter 111
Chapter 112
Chapter 113
Chapter 114
Chapter 115
Chapter 116
Chapter 117
Chapter 118
Chapter 119
Chapter 120
Chapter 121
Chapter 122
Chapter 123
Chapter 124
Chapter 125
Chapter 126
Chapter 127
Chapter 128
Chapter 129
Chapter 130
Chapter 131
Chapter 132
Chapter 133
Chapter 134
Chapter 135
Chapter 136
Chapter 137
Chapter 138
Chapter 139
Chapter 140
Chapter 141
Chapter 142
Chapter 143
Chapter 144
Chapter 145
Chapter 146
Chapter 147
Chapter 148
Chapter 149
Chapter 150
Chapter 151
Chapter 152
Chapter 153
Chapter 154
Chapter 155
Chapter 156
Chapter 157
Chapter 158
Chapter 159
Chapter 160
Chapter 161
Chapter 162
Chapter 163
Chapter 164
Chapter 165
Chapter 166
Chapter 167
Chapter 168
Chapter 169
Chapter 170
Chapter 171
Chapter 172
Chapter 173
Chapter 174
Chapter 175
Chapter 176
Chapter 177
Chapter 178
Chapter 179
Chapter 180
Chapter 181
Chapter 182
Chapter 183
Chapter 184
Chapter 185
Chapter 186
Chapter 187
Chapter 188
Chapter 189
Chapter 190
Chapter 191
Chapter 192
Chapter 193
Chapter 194
Chapter 195
Chapter 196
Chapter 197
Chapter 198
Chapter 199
Chapter 200
Chapter 201
Chapter 202
Chapter 203
Chapter 204
Chapter 205
Chapter 206
Chapter 207
Chapter 208
Chapter 209
Chapter 210
Chapter 211
Chapter 212
Chapter 213
Chapter 214
Chapter 215
Chapter 216
Chapter 217
Chapter 218
Chapter 219
Chapter 220
Chapter 221
Chapter 222
Chapter 223
Chapter 224
Chapter 225
Chapter 226
Chapter 227
Chapter 228
Chapter 229
Chapter 230
Chapter 231
Chapter 232
Chapter 233
Chapter 234
Chapter 235
Chapter 236
Chapter 237
Chapter 238
Chapter 239
Chapter 240
Chapter 241
Chapter 242
Chapter 243
Chapter 244
Chapter 245
Chapter 246
Chapter 247
Chapter 248
Chapter 249
Chapter 250
Chapter 251
Chapter 252
Chapter 253
Chapter 254
Chapter 255
Chapter 256
Chapter 257
Chapter 258
Chapter 259
Chapter 260
Chapter 261
Chapter 262
Chapter 263
Chapter 264
Chapter 265
Chapter 266
Chapter 267
Chapter 268
Chapter 269
Chapter 270
Chapter 271
Chapter 272
Chapter 273
Chapter 274
Chapter 275
Chapter 276
Chapter 277
Chapter 278
Chapter 279
Chapter 280
Chapter 281
Chapter 282
Chapter 283
Chapter 284
Chapter 285
Chapter 286
Chapter 287
Chapter 288
Chapter 289
Chapter 290
Chapter 291
Chapter 292
Chapter 293
Chapter 294
Chapter 295
Chapter 296
Chapter 297
Chapter 298
Chapter 299
Chapter 300
Chapter 301
Chapter 302
Chapter 303
Chapter 304
Chapter 305
Chapter 306
Chapter 307
Chapter 308
Chapter 309
Chapter 310
Chapter 311
Chapter 312
Chapter 313
Chapter 314
Chapter 315
Chapter 316
Chapter 317
Chapter 318
Chapter 319
Chapter 320
Chapter 321
Chapter 322
Chapter 323
Chapter 324
Chapter 325
Chapter 326
Chapter 327
Chapter 328
Chapter 329
Chapter 330
Chapter 331
Chapter 332
Chapter 333
Chapter 334
Chapter 335
Chapter 336
Chapter 337
Chapter 338
Chapter 339
Chapter 340
Chapter 341
Chapter 342
Chapter 343
Chapter 344
Chapter 345
Chapter 346
Chapter 347
Chapter 348
Chapter 349
Chapter 350
Chapter 351
Chapter 352
Chapter 353
anuśāsana parva
Chapter 1
Chapter 2
Chapter 3
Chapter 4
Chapter 5
Chapter 6
Chapter 7
Chapter 8
Chapter 9
Chapter 10
Chapter 11
Chapter 12
Chapter 13
Chapter 14
Chapter 15
Chapter 16
Chapter 17
Chapter 18
Chapter 19
Chapter 20
Chapter 21
Chapter 22
Chapter 23
Chapter 24
Chapter 25
Chapter 26
Chapter 27
Chapter 28
Chapter 29
Chapter 30
Chapter 31
Chapter 32
Chapter 33
Chapter 34
Chapter 35
Chapter 36
Chapter 37
Chapter 38
Chapter 39
Chapter 40
Chapter 41
Chapter 42
Chapter 43
Chapter 44
Chapter 45
Chapter 46
Chapter 47
Chapter 48
Chapter 49
Chapter 50
Chapter 51
Chapter 52
Chapter 53
Chapter 54
Chapter 55
Chapter 56
Chapter 57
Chapter 58
Chapter 59
Chapter 60
Chapter 61
Chapter 62
Chapter 63
Chapter 64
Chapter 65
Chapter 66
Chapter 67
Chapter 68
Chapter 69
Chapter 70
Chapter 71
Chapter 72
Chapter 73
Chapter 74
Chapter 75
Chapter 76
Chapter 77
Chapter 78
Chapter 79
Chapter 80
Chapter 81
Chapter 82
Chapter 83
Chapter 84
Chapter 85
Chapter 86
Chapter 87
Chapter 88
Chapter 89
Chapter 90
Chapter 91
Chapter 92
Chapter 93
Chapter 94
Chapter 95
Chapter 96
Chapter 97
Chapter 98
Chapter 99
Chapter 100
Chapter 101
Chapter 102
Chapter 103
Chapter 104
Chapter 105
Chapter 106
Chapter 107
Chapter 108
Chapter 109
Chapter 110
Chapter 111
Chapter 112
Chapter 113
Chapter 114
Chapter 115
Chapter 116
Chapter 117
Chapter 118
Chapter 119
Chapter 120
Chapter 121
Chapter 122
Chapter 123
Chapter 124
Chapter 125
Chapter 126
Chapter 127
Chapter 128
Chapter 129
Chapter 130
Chapter 131
Chapter 132
Chapter 133
Chapter 134
Chapter 135
Chapter 136
Chapter 137
Chapter 138
Chapter 139
Chapter 140
Chapter 141
Chapter 142
Chapter 143
Chapter 144
Chapter 145
Chapter 146
Chapter 147
Chapter 148
Chapter 149
Chapter 150
Chapter 151
Chapter 152
Chapter 153
Chapter 154
aśvamedhika parva
Chapter 1
Chapter 2
Chapter 3
Chapter 4
Chapter 5
Chapter 6
Chapter 7
Chapter 8
Chapter 9
Chapter 10
Chapter 11
Chapter 12
Chapter 13
Chapter 14
Chapter 15
Chapter 16
Chapter 17
Chapter 18
Chapter 19
Chapter 20
Chapter 21
Chapter 22
Chapter 23
Chapter 24
Chapter 25
Chapter 26
Chapter 27
Chapter 28
Chapter 29
Chapter 30
Chapter 31
Chapter 32
Chapter 33
Chapter 34
Chapter 35
Chapter 36
Chapter 37
Chapter 38
Chapter 39
Chapter 40
Chapter 41
Chapter 42
Chapter 43
Chapter 44
Chapter 45
Chapter 46
Chapter 47
Chapter 48
Chapter 49
Chapter 50
Chapter 51
Chapter 52
Chapter 53
Chapter 54
Chapter 55
Chapter 56
Chapter 57
Chapter 58
Chapter 59
Chapter 60
Chapter 61
Chapter 62
Chapter 63
Chapter 64
Chapter 65
Chapter 66
Chapter 67
Chapter 68
Chapter 69
Chapter 70
Chapter 71
Chapter 72
Chapter 73
Chapter 74
Chapter 75
Chapter 76
Chapter 77
Chapter 78
Chapter 79
Chapter 80
Chapter 81
Chapter 82
Chapter 83
Chapter 84
Chapter 85
Chapter 86
Chapter 87
Chapter 88
Chapter 89
Chapter 90
Chapter 91
Chapter 92
Chapter 93
Chapter 94
Chapter 95
Chapter 96
āśramavāsika parva
Chapter 1
Chapter 2
Chapter 3
Chapter 4
Chapter 5
Chapter 6
Chapter 7
Chapter 8
Chapter 9
Chapter 10
Chapter 11
Chapter 12
Chapter 13
Chapter 14
Chapter 15
Chapter 16
Chapter 17
Chapter 18
Chapter 19
Chapter 20
Chapter 21
Chapter 22
Chapter 23
Chapter 24
Chapter 25
Chapter 26
Chapter 27
Chapter 28
Chapter 29
Chapter 30
Chapter 31
Chapter 32
Chapter 33
Chapter 34
Chapter 35
Chapter 36
Chapter 37
Chapter 38
Chapter 39
Chapter 40
Chapter 41
Chapter 42
Chapter 43
Chapter 44
Chapter 45
Chapter 46
Chapter 47