Skip to content
אתר זה לא תומך בגרסאות ישנות של אינטרנט אקספלורר
מומלץ להשתמש בדפדפן גוגל כרום או פיירפוקס מוזילה
(או באינטרנט אקספלורר / edge עדכני)
Enjoy Learning Sanskrit tips, tools, resources and more...

महाभारतः       mahābhārataḥ - book-14, chapter-26

Use the following checkboxes to set the display options for this chapter (You can also control the display of each verse separately):
what would you like to see in each verse:
ब्राह्मण उवाच ।
एकः शास्ता न द्वितीयोऽस्ति शास्ता यथा नियुक्तोऽस्मि तथा चरामि ।
हृद्येष तिष्ठन्पुरुषः शास्ति शास्ता तेनैव युक्तः प्रवणादिवोदकम् ॥१॥
1. brāhmaṇa uvāca ,
ekaḥ śāstā na dvitīyo'sti śāstā; yathā niyukto'smi tathā carāmi ,
hṛdyeṣa tiṣṭhanpuruṣaḥ śāsti śāstā; tenaiva yuktaḥ pravaṇādivodakam.
एको गुरुर्नास्ति ततो द्वितीयो यो हृच्छयस्तमहमनुब्रवीमि ।
तेनानुशिष्टा गुरुणा सदैव पराभूता दानवाः सर्व एव ॥२॥
2. eko gururnāsti tato dvitīyo; yo hṛcchayastamahamanubravīmi ,
tenānuśiṣṭā guruṇā sadaiva; parābhūtā dānavāḥ sarva eva.
एको बन्धुर्नास्ति ततो द्वितीयो यो हृच्छयस्तमहमनुब्रवीमि ।
तेनानुशिष्टा बान्धवा बन्धुमन्तः सप्तर्षयः सप्त दिवि प्रभान्ति ॥३॥
3. eko bandhurnāsti tato dvitīyo; yo hṛcchayastamahamanubravīmi ,
tenānuśiṣṭā bāndhavā bandhumantaḥ; saptarṣayaḥ sapta divi prabhānti.
एकः श्रोता नास्ति ततो द्वितीयो यो हृच्छयस्तमहमनुब्रवीमि ।
तस्मिन्गुरौ गुरुवासं निरुष्य शक्रो गतः सर्वलोकामरत्वम् ॥४॥
4. ekaḥ śrotā nāsti tato dvitīyo; yo hṛcchayastamahamanubravīmi ,
tasmingurau guruvāsaṁ niruṣya; śakro gataḥ sarvalokāmaratvam.
एको द्वेष्टा नास्ति ततो द्वितीयो यो हृच्छयस्तमहमनुब्रवीमि ।
तेनानुशिष्टा गुरुणा सदैव लोकद्विष्टाः पन्नगाः सर्व एव ॥५॥
5. eko dveṣṭā nāsti tato dvitīyo; yo hṛcchayastamahamanubravīmi ,
tenānuśiṣṭā guruṇā sadaiva; lokadviṣṭāḥ pannagāḥ sarva eva.
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
प्रजापतौ पन्नगानां देवर्षीणां च संविदम् ॥६॥
6. atrāpyudāharantīmamitihāsaṁ purātanam ,
prajāpatau pannagānāṁ devarṣīṇāṁ ca saṁvidam.
देवर्षयश्च नागाश्च असुराश्च प्रजापतिम् ।
पर्यपृच्छन्नुपासीनाः श्रेयो नः प्रोच्यतामिति ॥७॥
7. devarṣayaśca nāgāśca asurāśca prajāpatim ,
paryapṛcchannupāsīnāḥ śreyo naḥ procyatāmiti.
तेषां प्रोवाच भगवाञ्श्रेयः समनुपृच्छताम् ।
ओमित्येकाक्षरं ब्रह्म ते श्रुत्वा प्राद्रवन्दिशः ॥८॥
8. teṣāṁ provāca bhagavāñśreyaḥ samanupṛcchatām ,
omityekākṣaraṁ brahma te śrutvā prādravandiśaḥ.
तेषां प्राद्रवमाणानामुपदेशार्थमात्मनः ।
सर्पाणां दशने भावः प्रवृत्तः पूर्वमेव तु ॥९॥
9. teṣāṁ prādravamāṇānāmupadeśārthamātmanaḥ ,
sarpāṇāṁ daśane bhāvaḥ pravṛttaḥ pūrvameva tu.
असुराणां प्रवृत्तस्तु दम्भभावः स्वभावजः ।
दानं देवा व्यवसिता दममेव महर्षयः ॥१०॥
10. asurāṇāṁ pravṛttastu dambhabhāvaḥ svabhāvajaḥ ,
dānaṁ devā vyavasitā damameva maharṣayaḥ.
एकं शास्तारमासाद्य शब्देनैकेन संस्कृताः ।
नाना व्यवसिताः सर्वे सर्पदेवर्षिदानवाः ॥११॥
11. ekaṁ śāstāramāsādya śabdenaikena saṁskṛtāḥ ,
nānā vyavasitāḥ sarve sarpadevarṣidānavāḥ.
शृणोत्ययं प्रोच्यमानं गृह्णाति च यथातथम् ।
पृच्छतस्तावतो भूयो गुरुरन्योऽनुमन्यते ॥१२॥
12. śṛṇotyayaṁ procyamānaṁ gṛhṇāti ca yathātatham ,
pṛcchatastāvato bhūyo gururanyo'numanyate.
तस्य चानुमते कर्म ततः पश्चात्प्रवर्तते ।
गुरुर्बोद्धा च शत्रुश्च द्वेष्टा च हृदि संश्रितः ॥१३॥
13. tasya cānumate karma tataḥ paścātpravartate ,
gururboddhā ca śatruśca dveṣṭā ca hṛdi saṁśritaḥ.
पापेन विचरँल्लोके पापचारी भवत्ययम् ।
शुभेन विचरँल्लोके शुभचारी भवत्युत ॥१४॥
14. pāpena vicaraँlloke pāpacārī bhavatyayam ,
śubhena vicaraँlloke śubhacārī bhavatyuta.
कामचारी तु कामेन य इन्द्रियसुखे रतः ।
व्रतवारी सदैवैष य इन्द्रियजये रतः ॥१५॥
15. kāmacārī tu kāmena ya indriyasukhe rataḥ ,
vratavārī sadaivaiṣa ya indriyajaye rataḥ.
अपेतव्रतकर्मा तु केवलं ब्रह्मणि श्रितः ।
ब्रह्मभूतश्चरँल्लोके ब्रह्मचारी भवत्ययम् ॥१६॥
16. apetavratakarmā tu kevalaṁ brahmaṇi śritaḥ ,
brahmabhūtaścaraँlloke brahmacārī bhavatyayam.
ब्रह्मैव समिधस्तस्य ब्रह्माग्निर्ब्रह्मसंस्तरः ।
आपो ब्रह्म गुरुर्ब्रह्म स ब्रह्मणि समाहितः ॥१७॥
17. brahmaiva samidhastasya brahmāgnirbrahmasaṁstaraḥ ,
āpo brahma gururbrahma sa brahmaṇi samāhitaḥ.
एतदेतादृशं सूक्ष्मं ब्रह्मचर्यं विदुर्बुधाः ।
विदित्वा चान्वपद्यन्त क्षेत्रज्ञेनानुदर्शिनः ॥१८॥
18. etadetādṛśaṁ sūkṣmaṁ brahmacaryaṁ vidurbudhāḥ ,
viditvā cānvapadyanta kṣetrajñenānudarśinaḥ.