Skip to content
אתר זה לא תומך בגרסאות ישנות של אינטרנט אקספלורר
מומלץ להשתמש בדפדפן גוגל כרום או פיירפוקס מוזילה
(או באינטרנט אקספלורר / edge עדכני)
Enjoy Learning Sanskrit tips, tools, resources and more...

महाभारतः       mahābhārataḥ - book-13, chapter-35

Use the following checkboxes to set the display options for this chapter (You can also control the display of each verse separately):
what would you like to see in each verse:
भीष्म उवाच ।
जन्मनैव महाभागो ब्राह्मणो नाम जायते ।
नमस्यः सर्वभूतानामतिथिः प्रसृताग्रभुक् ॥१॥
1. bhīṣma uvāca ,
janmanaiva mahābhāgo brāhmaṇo nāma jāyate ,
namasyaḥ sarvabhūtānāmatithiḥ prasṛtāgrabhuk.
सर्वान्नः सुहृदस्तात ब्राह्मणाः सुमनोमुखाः ।
गीर्भिर्मङ्गलयुक्ताभिरनुध्यायन्ति पूजिताः ॥२॥
2. sarvānnaḥ suhṛdastāta brāhmaṇāḥ sumanomukhāḥ ,
gīrbhirmaṅgalayuktābhiranudhyāyanti pūjitāḥ.
सर्वान्नो द्विषतस्तात ब्राह्मणा जातमन्यवः ।
गीर्भिर्दारुणयुक्ताभिरभिहन्युरपूजिताः ॥३॥
3. sarvānno dviṣatastāta brāhmaṇā jātamanyavaḥ ,
gīrbhirdāruṇayuktābhirabhihanyurapūjitāḥ.
अत्र गाथा ब्रह्मगीताः कीर्तयन्ति पुराविदः ।
सृष्ट्वा द्विजातीन्धाता हि यथापूर्वं समादधत् ॥४॥
4. atra gāthā brahmagītāḥ kīrtayanti purāvidaḥ ,
sṛṣṭvā dvijātīndhātā hi yathāpūrvaṁ samādadhat.
न वोऽन्यदिह कर्तव्यं किंचिदूर्ध्वं यथाविधि ।
गुप्ता गोपायत ब्रह्म श्रेयो वस्तेन शोभनम् ॥५॥
5. na vo'nyadiha kartavyaṁ kiṁcidūrdhvaṁ yathāvidhi ,
guptā gopāyata brahma śreyo vastena śobhanam.
स्वमेव कुर्वतां कर्म श्रीर्वो ब्राह्मी भविष्यति ।
प्रमाणं सर्वभूतानां प्रग्रहं च गमिष्यथ ॥६॥
6. svameva kurvatāṁ karma śrīrvo brāhmī bhaviṣyati ,
pramāṇaṁ sarvabhūtānāṁ pragrahaṁ ca gamiṣyatha.
न शौद्रं कर्म कर्तव्यं ब्राह्मणेन विपश्चिता ।
शौद्रं हि कुर्वतः कर्म धर्मः समुपरुध्यते ॥७॥
7. na śaudraṁ karma kartavyaṁ brāhmaṇena vipaścitā ,
śaudraṁ hi kurvataḥ karma dharmaḥ samuparudhyate.
श्रीश्च बुद्धिश्च तेजश्च विभूतिश्च प्रतापिनी ।
स्वाध्यायेनैव माहात्म्यं विमलं प्रतिपत्स्यथ ॥८॥
8. śrīśca buddhiśca tejaśca vibhūtiśca pratāpinī ,
svādhyāyenaiva māhātmyaṁ vimalaṁ pratipatsyatha.
हुत्वा चाहवनीयस्थं महाभाग्ये प्रतिष्ठिताः ।
अग्रभोज्याः प्रसूतीनां श्रिया ब्राह्म्यानुकल्पिताः ॥९॥
9. hutvā cāhavanīyasthaṁ mahābhāgye pratiṣṭhitāḥ ,
agrabhojyāḥ prasūtīnāṁ śriyā brāhmyānukalpitāḥ.
श्रद्धया परया युक्ता ह्यनभिद्रोहलब्धया ।
दमस्वाध्यायनिरताः सर्वान्कामानवाप्स्यथ ॥१०॥
10. śraddhayā parayā yuktā hyanabhidrohalabdhayā ,
damasvādhyāyaniratāḥ sarvānkāmānavāpsyatha.
यच्चैव मानुषे लोके यच्च देवेषु किंचन ।
सर्वं तत्तपसा साध्यं ज्ञानेन विनयेन च ॥११॥
11. yaccaiva mānuṣe loke yacca deveṣu kiṁcana ,
sarvaṁ tattapasā sādhyaṁ jñānena vinayena ca.
इत्येता ब्रह्मगीतास्ते समाख्याता मयानघ ।
विप्रानुकम्पार्थमिदं तेन प्रोक्तं हि धीमता ॥१२॥
12. ityetā brahmagītāste samākhyātā mayānagha ,
viprānukampārthamidaṁ tena proktaṁ hi dhīmatā.
भूयस्तेषां बलं मन्ये यथा राज्ञस्तपस्विनः ।
दुरासदाश्च चण्डाश्च रभसाः क्षिप्रकारिणः ॥१३॥
13. bhūyasteṣāṁ balaṁ manye yathā rājñastapasvinaḥ ,
durāsadāśca caṇḍāśca rabhasāḥ kṣiprakāriṇaḥ.
सन्त्येषां सिंहसत्त्वाश्च व्याघ्रसत्त्वास्तथापरे ।
वराहमृगसत्त्वाश्च गजसत्त्वास्तथापरे ॥१४॥
14. santyeṣāṁ siṁhasattvāśca vyāghrasattvāstathāpare ,
varāhamṛgasattvāśca gajasattvāstathāpare.
कर्पासमृदवः केचित्तथान्ये मकरस्पृशः ।
विभाष्यघातिनः केचित्तथा चक्षुर्हणोऽपरे ॥१५॥
15. karpāsamṛdavaḥ kecittathānye makaraspṛśaḥ ,
vibhāṣyaghātinaḥ kecittathā cakṣurhaṇo'pare.
सन्ति चाशीविषनिभाः सन्ति मन्दास्तथापरे ।
विविधानीह वृत्तानि ब्राह्मणानां युधिष्ठिर ॥१६॥
16. santi cāśīviṣanibhāḥ santi mandāstathāpare ,
vividhānīha vṛttāni brāhmaṇānāṁ yudhiṣṭhira.
मेकला द्रमिडाः काशाः पौण्ड्राः कोल्लगिरास्तथा ।
शौण्डिका दरदा दर्वाश्चौराः शबरबर्बराः ॥१७॥
17. mekalā dramiḍāḥ kāśāḥ pauṇḍrāḥ kollagirāstathā ,
śauṇḍikā daradā darvāścaurāḥ śabarabarbarāḥ.
किराता यवनाश्चैव तास्ताः क्षत्रियजातयः ।
वृषलत्वमनुप्राप्ता ब्राह्मणानामदर्शनात् ॥१८॥
18. kirātā yavanāścaiva tāstāḥ kṣatriyajātayaḥ ,
vṛṣalatvamanuprāptā brāhmaṇānāmadarśanāt.
ब्राह्मणानां परिभवादसुराः सलिलेशयाः ।
ब्राह्मणानां प्रसादाच्च देवाः स्वर्गनिवासिनः ॥१९॥
19. brāhmaṇānāṁ paribhavādasurāḥ salileśayāḥ ,
brāhmaṇānāṁ prasādācca devāḥ svarganivāsinaḥ.
अशक्यं स्प्रष्टुमाकाशमचाल्यो हिमवान्गिरिः ।
अवार्या सेतुना गङ्गा दुर्जया ब्राह्मणा भुवि ॥२०॥
20. aśakyaṁ spraṣṭumākāśamacālyo himavāngiriḥ ,
avāryā setunā gaṅgā durjayā brāhmaṇā bhuvi.
न ब्राह्मणविरोधेन शक्या शास्तुं वसुंधरा ।
ब्राह्मणा हि महात्मानो देवानामपि देवताः ॥२१॥
21. na brāhmaṇavirodhena śakyā śāstuṁ vasuṁdharā ,
brāhmaṇā hi mahātmāno devānāmapi devatāḥ.
तान्पूजयस्व सततं दानेन परिचर्यया ।
यदीच्छसि महीं भोक्तुमिमां सागरमेखलाम् ॥२२॥
22. tānpūjayasva satataṁ dānena paricaryayā ,
yadīcchasi mahīṁ bhoktumimāṁ sāgaramekhalām.
प्रतिग्रहेण तेजो हि विप्राणां शाम्यतेऽनघ ।
प्रतिग्रहं ये नेच्छेयुस्तेऽपि रक्ष्यास्त्वयानघ ॥२३॥
23. pratigraheṇa tejo hi viprāṇāṁ śāmyate'nagha ,
pratigrahaṁ ye neccheyuste'pi rakṣyāstvayānagha.