Skip to content
אתר זה לא תומך בגרסאות ישנות של אינטרנט אקספלורר
מומלץ להשתמש בדפדפן גוגל כרום או פיירפוקס מוזילה
(או באינטרנט אקספלורר / edge עדכני)
Enjoy Learning Sanskrit tips, tools, resources and more...

महाभारतः       mahābhārataḥ - book-15, chapter-8

Use the following checkboxes to set the display options for this chapter (You can also control the display of each verse separately):
what would you like to see in each verse:
व्यास उवाच ।
युधिष्ठिर महाबाहो यदाह कुरुनन्दनः ।
धृतराष्ट्रो महात्मा त्वां तत्कुरुष्वाविचारयन् ॥१॥
1. vyāsa uvāca ,
yudhiṣṭhira mahābāho yadāha kurunandanaḥ ,
dhṛtarāṣṭro mahātmā tvāṁ tatkuruṣvāvicārayan.
अयं हि वृद्धो नृपतिर्हतपुत्रो विशेषतः ।
नेदं कृच्छ्रं चिरतरं सहेदिति मतिर्मम ॥२॥
2. ayaṁ hi vṛddho nṛpatirhataputro viśeṣataḥ ,
nedaṁ kṛcchraṁ cirataraṁ sahediti matirmama.
गान्धारी च महाभागा प्राज्ञा करुणवेदिनी ।
पुत्रशोकं महाराज धैर्येणोद्वहते भृशम् ॥३॥
3. gāndhārī ca mahābhāgā prājñā karuṇavedinī ,
putraśokaṁ mahārāja dhairyeṇodvahate bhṛśam.
अहमप्येतदेव त्वां ब्रवीमि कुरु मे वचः ।
अनुज्ञां लभतां राजा मा वृथेह मरिष्यति ॥४॥
4. ahamapyetadeva tvāṁ bravīmi kuru me vacaḥ ,
anujñāṁ labhatāṁ rājā mā vṛtheha mariṣyati.
राजर्षीणां पुराणानामनुयातु गतिं नृपः ।
राजर्षीणां हि सर्वेषामन्ते वनमुपाश्रयः ॥५॥
5. rājarṣīṇāṁ purāṇānāmanuyātu gatiṁ nṛpaḥ ,
rājarṣīṇāṁ hi sarveṣāmante vanamupāśrayaḥ.
वैशंपायन उवाच ।
इत्युक्तः स तदा राजा व्यासेनाद्भुतकर्मणा ।
प्रत्युवाच महातेजा धर्मराजो युधिष्ठिरः ॥६॥
6. vaiśaṁpāyana uvāca ,
ityuktaḥ sa tadā rājā vyāsenādbhutakarmaṇā ,
pratyuvāca mahātejā dharmarājo yudhiṣṭhiraḥ.
भगवानेव नो मान्यो भगवानेव नो गुरुः ।
भगवानस्य राज्यस्य कुलस्य च परायणम् ॥७॥
7. bhagavāneva no mānyo bhagavāneva no guruḥ ,
bhagavānasya rājyasya kulasya ca parāyaṇam.
अहं तु पुत्रो भगवान्पिता राजा गुरुश्च मे ।
निदेशवर्ती च पितुः पुत्रो भवति धर्मतः ॥८॥
8. ahaṁ tu putro bhagavānpitā rājā guruśca me ,
nideśavartī ca pituḥ putro bhavati dharmataḥ.
इत्युक्तः स तु तं प्राह व्यासो धर्मभृतां वरः ।
युधिष्ठिरं महातेजाः पुनरेव विशां पते ॥९॥
9. ityuktaḥ sa tu taṁ prāha vyāso dharmabhṛtāṁ varaḥ ,
yudhiṣṭhiraṁ mahātejāḥ punareva viśāṁ pate.
एवमेतन्महाबाहो यथा वदसि भारत ।
राजायं वृद्धतां प्राप्तः प्रमाणे परमे स्थितः ॥१०॥
10. evametanmahābāho yathā vadasi bhārata ,
rājāyaṁ vṛddhatāṁ prāptaḥ pramāṇe parame sthitaḥ.
सोऽयं मयाभ्यनुज्ञातस्त्वया च पृथिवीपते ।
करोतु स्वमभिप्रायं मास्य विघ्नकरो भव ॥११॥
11. so'yaṁ mayābhyanujñātastvayā ca pṛthivīpate ,
karotu svamabhiprāyaṁ māsya vighnakaro bhava.
एष एव परो धर्मो राजर्षीणां युधिष्ठिर ।
समरे वा भवेन्मृत्युर्वने वा विधिपूर्वकम् ॥१२॥
12. eṣa eva paro dharmo rājarṣīṇāṁ yudhiṣṭhira ,
samare vā bhavenmṛtyurvane vā vidhipūrvakam.
पित्रा तु तव राजेन्द्र पाण्डुना पृथिवीक्षिता ।
शिष्यभूतेन राजायं गुरुवत्पर्युपासितः ॥१३॥
13. pitrā tu tava rājendra pāṇḍunā pṛthivīkṣitā ,
śiṣyabhūtena rājāyaṁ guruvatparyupāsitaḥ.
क्रतुभिर्दक्षिणावद्भिरन्नपर्वतशोभितैः ।
महद्भिरिष्टं भोगाश्च भुक्ताः पुत्राश्च पालिताः ॥१४॥
14. kratubhirdakṣiṇāvadbhirannaparvataśobhitaiḥ ,
mahadbhiriṣṭaṁ bhogāśca bhuktāḥ putrāśca pālitāḥ.
पुत्रसंस्थं च विपुलं राज्यं विप्रोषिते त्वयि ।
त्रयोदशसमा भुक्तं दत्तं च विविधं वसु ॥१५॥
15. putrasaṁsthaṁ ca vipulaṁ rājyaṁ viproṣite tvayi ,
trayodaśasamā bhuktaṁ dattaṁ ca vividhaṁ vasu.
त्वया चायं नरव्याघ्र गुरुशुश्रूषया नृपः ।
आराधितः सभृत्येन गान्धारी च यशस्विनी ॥१६॥
16. tvayā cāyaṁ naravyāghra guruśuśrūṣayā nṛpaḥ ,
ārādhitaḥ sabhṛtyena gāndhārī ca yaśasvinī.
अनुजानीहि पितरं समयोऽस्य तपोविधौ ।
न मन्युर्विद्यते चास्य सुसूक्ष्मोऽपि युधिष्ठिर ॥१७॥
17. anujānīhi pitaraṁ samayo'sya tapovidhau ,
na manyurvidyate cāsya susūkṣmo'pi yudhiṣṭhira.
एतावदुक्त्वा वचनमनुज्ञाप्य च पार्थिवम् ।
तथास्त्विति च तेनोक्तः कौन्तेयेन ययौ वनम् ॥१८॥
18. etāvaduktvā vacanamanujñāpya ca pārthivam ,
tathāstviti ca tenoktaḥ kaunteyena yayau vanam.
गते भगवति व्यासे राजा पाण्डुसुतस्ततः ।
प्रोवाच पितरं वृद्धं मन्दं मन्दमिवानतः ॥१९॥
19. gate bhagavati vyāse rājā pāṇḍusutastataḥ ,
provāca pitaraṁ vṛddhaṁ mandaṁ mandamivānataḥ.
यदाह भगवान्व्यासो यच्चापि भवतो मतम् ।
यदाह च महेष्वासः कृपो विदुर एव च ॥२०॥
20. yadāha bhagavānvyāso yaccāpi bhavato matam ,
yadāha ca maheṣvāsaḥ kṛpo vidura eva ca.
युयुत्सुः संजयश्चैव तत्कर्तास्म्यहमञ्जसा ।
सर्वे ह्येतेऽनुमान्या मे कुलस्यास्य हितैषिणः ॥२१॥
21. yuyutsuḥ saṁjayaścaiva tatkartāsmyahamañjasā ,
sarve hyete'numānyā me kulasyāsya hitaiṣiṇaḥ.
इदं तु याचे नृपते त्वामहं शिरसा नतः ।
क्रियतां तावदाहारस्ततो गच्छाश्रमं प्रति ॥२२॥
22. idaṁ tu yāce nṛpate tvāmahaṁ śirasā nataḥ ,
kriyatāṁ tāvadāhārastato gacchāśramaṁ prati.