Skip to content
אתר זה לא תומך בגרסאות ישנות של אינטרנט אקספלורר
מומלץ להשתמש בדפדפן גוגל כרום או פיירפוקס מוזילה
(או באינטרנט אקספלורר / edge עדכני)
Enjoy Learning Sanskrit tips, tools, resources and more...

महाभारतः       mahābhārataḥ - book-14, chapter-61

Use the following checkboxes to set the display options for this chapter (You can also control the display of each verse separately):
what would you like to see in each verse:
वैशंपायन उवाच ।
एतच्छ्रुत्वा तु पुत्रस्य वचः शूरात्मजस्तदा ।
विहाय शोकं धर्मात्मा ददौ श्राद्धमनुत्तमम् ॥१॥
1. vaiśaṁpāyana uvāca ,
etacchrutvā tu putrasya vacaḥ śūrātmajastadā ,
vihāya śokaṁ dharmātmā dadau śrāddhamanuttamam.
तथैव वासुदेवोऽपि स्वस्रीयस्य महात्मनः ।
दयितस्य पितुर्नित्यमकरोदौर्ध्वदेहिकम् ॥२॥
2. tathaiva vāsudevo'pi svasrīyasya mahātmanaḥ ,
dayitasya piturnityamakarodaurdhvadehikam.
षष्टिं शतसहस्राणि ब्राह्मणानां महाभुजः ।
विधिवद्भोजयामास भोज्यं सर्वगुणान्वितम् ॥३॥
3. ṣaṣṭiṁ śatasahasrāṇi brāhmaṇānāṁ mahābhujaḥ ,
vidhivadbhojayāmāsa bhojyaṁ sarvaguṇānvitam.
आच्छाद्य च महाबाहुर्धनतृष्णामपानुदत् ।
ब्राह्मणानां तदा कृष्णस्तदभूद्रोमहर्षणम् ॥४॥
4. ācchādya ca mahābāhurdhanatṛṣṇāmapānudat ,
brāhmaṇānāṁ tadā kṛṣṇastadabhūdromaharṣaṇam.
सुवर्णं चैव गाश्चैव शयनाच्छादनं तथा ।
दीयमानं तदा विप्राः प्रभूतमिति चाब्रुवन् ॥५॥
5. suvarṇaṁ caiva gāścaiva śayanācchādanaṁ tathā ,
dīyamānaṁ tadā viprāḥ prabhūtamiti cābruvan.
वासुदेवोऽथ दाशार्हो बलदेवः ससात्यकिः ।
अभिमन्योस्तदा श्राद्धमकुर्वन्सत्यकस्तदा ।
अतीव दुःखसंतप्ता न शमं चोपलेभिरे ॥६॥
6. vāsudevo'tha dāśārho baladevaḥ sasātyakiḥ ,
abhimanyostadā śrāddhamakurvansatyakastadā ,
atīva duḥkhasaṁtaptā na śamaṁ copalebhire.
तथैव पाण्डवा वीरा नगरे नागसाह्वये ।
नोपगच्छन्ति वै शान्तिमभिमन्युविनाकृताः ॥७॥
7. tathaiva pāṇḍavā vīrā nagare nāgasāhvaye ,
nopagacchanti vai śāntimabhimanyuvinākṛtāḥ.
सुबहूनि च राजेन्द्र दिवसानि विराटजा ।
नाभुङ्क्त पतिशोकार्ता तदभूत्करुणं महत् ।
कुक्षिस्थ एव तस्यास्तु स गर्भः संप्रलीयत ॥८॥
8. subahūni ca rājendra divasāni virāṭajā ,
nābhuṅkta patiśokārtā tadabhūtkaruṇaṁ mahat ,
kukṣistha eva tasyāstu sa garbhaḥ saṁpralīyata.
आजगाम ततो व्यासो ज्ञात्वा दिव्येन चक्षुषा ।
आगम्य चाब्रवीद्धीमान्पृथां पृथुललोचनाम् ।
उत्तरां च महातेजाः शोकः संत्यज्यतामयम् ॥९॥
9. ājagāma tato vyāso jñātvā divyena cakṣuṣā ,
āgamya cābravīddhīmānpṛthāṁ pṛthulalocanām ,
uttarāṁ ca mahātejāḥ śokaḥ saṁtyajyatāmayam.
जनिष्यति महातेजाः पुत्रस्तव यशस्विनि ।
प्रभावाद्वासुदेवस्य मम व्याहरणादपि ।
पाण्डवानामयं चान्ते पालयिष्यति मेदिनीम् ॥१०॥
10. janiṣyati mahātejāḥ putrastava yaśasvini ,
prabhāvādvāsudevasya mama vyāharaṇādapi ,
pāṇḍavānāmayaṁ cānte pālayiṣyati medinīm.
धनंजयं च संप्रेक्ष्य धर्मराजस्य पश्यतः ।
व्यासो वाक्यमुवाचेदं हर्षयन्निव भारत ॥११॥
11. dhanaṁjayaṁ ca saṁprekṣya dharmarājasya paśyataḥ ,
vyāso vākyamuvācedaṁ harṣayanniva bhārata.
पौत्रस्तव महाबाहो जनिष्यति महामनाः ।
पृथ्वीं सागरपर्यन्तां पालयिष्यति चैव ह ॥१२॥
12. pautrastava mahābāho janiṣyati mahāmanāḥ ,
pṛthvīṁ sāgaraparyantāṁ pālayiṣyati caiva ha.
तस्माच्छोकं कुरुश्रेष्ठ जहि त्वमरिकर्शन ।
विचार्यमत्र न हि ते सत्यमेतद्भविष्यति ॥१३॥
13. tasmācchokaṁ kuruśreṣṭha jahi tvamarikarśana ,
vicāryamatra na hi te satyametadbhaviṣyati.
यच्चापि वृष्णिवीरेण कृष्णेन कुरुनन्दन ।
पुरोक्तं तत्तथा भावि मा तेऽत्रास्तु विचारणा ॥१४॥
14. yaccāpi vṛṣṇivīreṇa kṛṣṇena kurunandana ,
puroktaṁ tattathā bhāvi mā te'trāstu vicāraṇā.
विबुधानां गतो लोकानक्षयानात्मनिर्जितान् ।
न स शोच्यस्त्वया तात न चान्यैः कुरुभिस्तथा ॥१५॥
15. vibudhānāṁ gato lokānakṣayānātmanirjitān ,
na sa śocyastvayā tāta na cānyaiḥ kurubhistathā.
एवं पितामहेनोक्तो धर्मात्मा स धनंजयः ।
त्यक्त्वा शोकं महाराज हृष्टरूपोऽभवत्तदा ॥१६॥
16. evaṁ pitāmahenokto dharmātmā sa dhanaṁjayaḥ ,
tyaktvā śokaṁ mahārāja hṛṣṭarūpo'bhavattadā.
पितापि तव धर्मज्ञ गर्भे तस्मिन्महामते ।
अवर्धत यथाकालं शुक्लपक्षे यथा शशी ॥१७॥
17. pitāpi tava dharmajña garbhe tasminmahāmate ,
avardhata yathākālaṁ śuklapakṣe yathā śaśī.
ततः संचोदयामास व्यासो धर्मात्मजं नृपम् ।
अश्वमेधं प्रति तदा ततः सोऽन्तर्हितोऽभवत् ॥१८॥
18. tataḥ saṁcodayāmāsa vyāso dharmātmajaṁ nṛpam ,
aśvamedhaṁ prati tadā tataḥ so'ntarhito'bhavat.
धर्मराजोऽपि मेधावी श्रुत्वा व्यासस्य तद्वचः ।
वित्तोपनयने तात चकार गमने मतिम् ॥१९॥
19. dharmarājo'pi medhāvī śrutvā vyāsasya tadvacaḥ ,
vittopanayane tāta cakāra gamane matim.