महाभारतः
mahābhārataḥ
-
book-3, chapter-299
वैशंपायन उवाच ।
धर्मेण तेऽभ्यनुज्ञाताः पाण्डवाः सत्यविक्रमाः ।
अज्ञातवासं वत्स्यन्तश्छन्ना वर्षं त्रयोदशम् ।
उपोपविश्य विद्वांसः सहिताः संशितव्रताः ॥१॥
धर्मेण तेऽभ्यनुज्ञाताः पाण्डवाः सत्यविक्रमाः ।
अज्ञातवासं वत्स्यन्तश्छन्ना वर्षं त्रयोदशम् ।
उपोपविश्य विद्वांसः सहिताः संशितव्रताः ॥१॥
1. vaiśaṁpāyana uvāca ,
dharmeṇa te'bhyanujñātāḥ pāṇḍavāḥ satyavikramāḥ ,
ajñātavāsaṁ vatsyantaśchannā varṣaṁ trayodaśam ,
upopaviśya vidvāṁsaḥ sahitāḥ saṁśitavratāḥ.
dharmeṇa te'bhyanujñātāḥ pāṇḍavāḥ satyavikramāḥ ,
ajñātavāsaṁ vatsyantaśchannā varṣaṁ trayodaśam ,
upopaviśya vidvāṁsaḥ sahitāḥ saṁśitavratāḥ.
1.
vaiśampāyanaḥ uvāca dharmeṇa te abhyanujñātāḥ
pāṇḍavāḥ satyavikramāḥ ajñātavāsam
vatsyantaḥ channāḥ varṣam trayodaśam
upopaviśya vidvāṃsaḥ sahitāḥ saṃśitavratāḥ
pāṇḍavāḥ satyavikramāḥ ajñātavāsam
vatsyantaḥ channāḥ varṣam trayodaśam
upopaviśya vidvāṃsaḥ sahitāḥ saṃśitavratāḥ
1.
Vaiśampāyana said: The Pāṇḍavas, true in their valor (vikrama), having been permitted by the natural law (dharma), intending to live in a secret residence (ajñātavāsa) disguised for thirteen years, sat down together, being wise and resolute in their vows.
ये तद्भक्ता वसन्ति स्म वनवासे तपस्विनः ।
तानब्रुवन्महात्मानः शिष्टाः प्राञ्जलयस्तदा ।
अभ्यनुज्ञापयिष्यन्तस्तं निवासं धृतव्रताः ॥२॥
तानब्रुवन्महात्मानः शिष्टाः प्राञ्जलयस्तदा ।
अभ्यनुज्ञापयिष्यन्तस्तं निवासं धृतव्रताः ॥२॥
2. ye tadbhaktā vasanti sma vanavāse tapasvinaḥ ,
tānabruvanmahātmānaḥ śiṣṭāḥ prāñjalayastadā ,
abhyanujñāpayiṣyantastaṁ nivāsaṁ dhṛtavratāḥ.
tānabruvanmahātmānaḥ śiṣṭāḥ prāñjalayastadā ,
abhyanujñāpayiṣyantastaṁ nivāsaṁ dhṛtavratāḥ.
2.
ye tat bhaktāḥ vasanti sma vanavāse
tapasvinaḥ tān abruvan mahātmānaḥ
śiṣṭāḥ prāñjalayaḥ tadā
abhyanujñāpayiṣyantaḥ tam nivāsam dhṛtavratāḥ
tapasvinaḥ tān abruvan mahātmānaḥ
śiṣṭāḥ prāñjalayaḥ tadā
abhyanujñāpayiṣyantaḥ tam nivāsam dhṛtavratāḥ
2.
Then, the great-souled (mahātmanah) Pandavas, who had undertaken vows and were well-behaved, spoke with folded hands to the ascetics who had been devoted to them and were dwelling with them in the forest, intending to seek their permission to leave that abode.
विदितं भवतां सर्वं धार्तराष्ट्रैर्यथा वयम् ।
छद्मना हृतराज्याश्च निःस्वाश्च बहुशः कृताः ॥३॥
छद्मना हृतराज्याश्च निःस्वाश्च बहुशः कृताः ॥३॥
3. viditaṁ bhavatāṁ sarvaṁ dhārtarāṣṭrairyathā vayam ,
chadmanā hṛtarājyāśca niḥsvāśca bahuśaḥ kṛtāḥ.
chadmanā hṛtarājyāśca niḥsvāśca bahuśaḥ kṛtāḥ.
3.
viditam bhavatām sarvam dhārtarāṣṭraiḥ yathā vayam
chadmanā hṛtarājyāḥ ca niḥsvāḥ ca bahuśaḥ kṛtāḥ
chadmanā hṛtarājyāḥ ca niḥsvāḥ ca bahuśaḥ kṛtāḥ
3.
All of you know how the sons of Dhritarashtra (Dhārtarāṣṭras) deceitfully seized our kingdom and repeatedly rendered us destitute.
उषिताश्च वने कृच्छ्रं यत्र द्वादश वत्सरान् ।
अज्ञातवाससमयं शेषं वर्षं त्रयोदशम् ।
तद्वत्स्यामो वयं छन्नास्तदनुज्ञातुमर्हथ ॥४॥
अज्ञातवाससमयं शेषं वर्षं त्रयोदशम् ।
तद्वत्स्यामो वयं छन्नास्तदनुज्ञातुमर्हथ ॥४॥
4. uṣitāśca vane kṛcchraṁ yatra dvādaśa vatsarān ,
ajñātavāsasamayaṁ śeṣaṁ varṣaṁ trayodaśam ,
tadvatsyāmo vayaṁ channāstadanujñātumarhatha.
ajñātavāsasamayaṁ śeṣaṁ varṣaṁ trayodaśam ,
tadvatsyāmo vayaṁ channāstadanujñātumarhatha.
4.
uṣitāḥ ca vane kṛcchram yatra dvādaśa
vatsarān ajñātavāsasamayam śeṣam
varṣam trayodaśam tat vatsyāmaḥ
vayām channāḥ tat anujñātum arhatha
vatsarān ajñātavāsasamayam śeṣam
varṣam trayodaśam tat vatsyāmaḥ
vayām channāḥ tat anujñātum arhatha
4.
We have endured hardship living in the forest for twelve years. For the remaining thirteenth year, the period of incognito living, we shall dwell concealed. Therefore, you should grant us permission for that.
सुयोधनश्च दुष्टात्मा कर्णश्च सहसौबलः ।
जानन्तो विषमं कुर्युरस्मास्वत्यन्तवैरिणः ।
युक्ताचाराश्च युक्ताश्च पौरस्य स्वजनस्य च ॥५॥
जानन्तो विषमं कुर्युरस्मास्वत्यन्तवैरिणः ।
युक्ताचाराश्च युक्ताश्च पौरस्य स्वजनस्य च ॥५॥
5. suyodhanaśca duṣṭātmā karṇaśca sahasaubalaḥ ,
jānanto viṣamaṁ kuryurasmāsvatyantavairiṇaḥ ,
yuktācārāśca yuktāśca paurasya svajanasya ca.
jānanto viṣamaṁ kuryurasmāsvatyantavairiṇaḥ ,
yuktācārāśca yuktāśca paurasya svajanasya ca.
5.
suyodhanaḥ ca duṣṭātmā karṇaḥ ca
sahasaubalaḥ jānanataḥ viṣamam kuryuḥ
asmāsu atyantavairiṇaḥ yuktācārāḥ
ca yuktāḥ ca paurasya svajanasya ca
sahasaubalaḥ jānanataḥ viṣamam kuryuḥ
asmāsu atyantavairiṇaḥ yuktācārāḥ
ca yuktāḥ ca paurasya svajanasya ca
5.
The evil-minded Suyodhana (Duryodhana), Karna, and along with Saubala (Shakuni), who are our extreme enemies, if they were to know, would certainly inflict severe harm upon us. (Therefore), we must be of proper conduct and vigilant with regard to both our citizens and our own kinsfolk.
अपि नस्तद्भवेद्भूयो यद्वयं ब्राह्मणैः सह ।
समस्ताः स्वेषु राष्ट्रेषु स्वराज्यस्था भवेमहि ॥६॥
समस्ताः स्वेषु राष्ट्रेषु स्वराज्यस्था भवेमहि ॥६॥
6. api nastadbhavedbhūyo yadvayaṁ brāhmaṇaiḥ saha ,
samastāḥ sveṣu rāṣṭreṣu svarājyasthā bhavemahi.
samastāḥ sveṣu rāṣṭreṣu svarājyasthā bhavemahi.
6.
api naḥ tat bhavet bhūyaḥ yat vayam brāhmaṇaiḥ saha
samastāḥ sveṣu rāṣṭreṣu svarājyasthāḥ bhavemahi
samastāḥ sveṣu rāṣṭreṣu svarājyasthāḥ bhavemahi
6.
Oh, would that it happen again that we, united with the Brahmins, may all become established in our own independent rule (svarājya) within our own territories (rāṣṭra).
इत्युक्त्वा दुःखशोकार्तः शुचिर्धर्मसुतस्तदा ।
संमूर्छितोऽभवद्राजा साश्रुकण्ठो युधिष्ठिरः ॥७॥
संमूर्छितोऽभवद्राजा साश्रुकण्ठो युधिष्ठिरः ॥७॥
7. ityuktvā duḥkhaśokārtaḥ śucirdharmasutastadā ,
saṁmūrchito'bhavadrājā sāśrukaṇṭho yudhiṣṭhiraḥ.
saṁmūrchito'bhavadrājā sāśrukaṇṭho yudhiṣṭhiraḥ.
7.
iti uktvā duḥkhaśokārttaḥ śuciḥ dharmasutaḥ tadā
saṃmūrchitaḥ abhavat rājā sāśrukaṇṭhaḥ yudhiṣṭhiraḥ
saṃmūrchitaḥ abhavat rājā sāśrukaṇṭhaḥ yudhiṣṭhiraḥ
7.
Having spoken thus, King Yudhiṣṭhira, the pure son of dharma (dharma), overcome with sorrow and grief, then fainted, his throat choked with tears.
तमथाश्वासयन्सर्वे ब्राह्मणा भ्रातृभिः सह ।
अथ धौम्योऽब्रवीद्वाक्यं महार्थं नृपतिं तदा ॥८॥
अथ धौम्योऽब्रवीद्वाक्यं महार्थं नृपतिं तदा ॥८॥
8. tamathāśvāsayansarve brāhmaṇā bhrātṛbhiḥ saha ,
atha dhaumyo'bravīdvākyaṁ mahārthaṁ nṛpatiṁ tadā.
atha dhaumyo'bravīdvākyaṁ mahārthaṁ nṛpatiṁ tadā.
8.
tam atha āśvāsayān sarve brāhmaṇāḥ bhrātṛbhiḥ saha
atha dhaumyaḥ abravīt vākyam mahārtham nṛpatim tadā
atha dhaumyaḥ abravīt vākyam mahārtham nṛpatim tadā
8.
Then all the Brahmins, along with his brothers, comforted him. Subsequently, Dhaumya then spoke a statement of great meaning (mahārtha) to the king.
राजन्विद्वान्भवान्दान्तः सत्यसंधो जितेन्द्रियः ।
नैवंविधाः प्रमुह्यन्ति नराः कस्यांचिदापदि ॥९॥
नैवंविधाः प्रमुह्यन्ति नराः कस्यांचिदापदि ॥९॥
9. rājanvidvānbhavāndāntaḥ satyasaṁdho jitendriyaḥ ,
naivaṁvidhāḥ pramuhyanti narāḥ kasyāṁcidāpadi.
naivaṁvidhāḥ pramuhyanti narāḥ kasyāṁcidāpadi.
9.
rājan vidvān bhavān dāntaḥ satyasaṃdhaḥ jitendriyaḥ
na evam vidhāḥ pramuhyanti narāḥ kasyāṃcit āpadi
na evam vidhāḥ pramuhyanti narāḥ kasyāṃcit āpadi
9.
O King, you are learned, self-controlled, committed to truth (satyasaṃdha), and have conquered your senses (jitendriya). Men of such character do not become bewildered in any calamity.
देवैरप्यापदः प्राप्ताश्छन्नैश्च बहुशस्तथा ।
तत्र तत्र सपत्नानां निग्रहार्थं महात्मभिः ॥१०॥
तत्र तत्र सपत्नानां निग्रहार्थं महात्मभिः ॥१०॥
10. devairapyāpadaḥ prāptāśchannaiśca bahuśastathā ,
tatra tatra sapatnānāṁ nigrahārthaṁ mahātmabhiḥ.
tatra tatra sapatnānāṁ nigrahārthaṁ mahātmabhiḥ.
10.
devaiḥ api āpadaḥ prāptāḥ channaiḥ ca bahuśaḥ tathā
tatra tatra sapatnānām nigrahārtham mahātmabhiḥ
tatra tatra sapatnānām nigrahārtham mahātmabhiḥ
10.
Even by the gods, who were great souls (mahātman) and frequently in disguise, dangers were encountered in various places for the purpose of subduing their enemies.
इन्द्रेण निषधान्प्राप्य गिरिप्रस्थाश्रमे तदा ।
छन्नेनोष्य कृतं कर्म द्विषतां बलनिग्रहे ॥११॥
छन्नेनोष्य कृतं कर्म द्विषतां बलनिग्रहे ॥११॥
11. indreṇa niṣadhānprāpya giriprasthāśrame tadā ,
channenoṣya kṛtaṁ karma dviṣatāṁ balanigrahe.
channenoṣya kṛtaṁ karma dviṣatāṁ balanigrahe.
11.
indreṇa niṣadhān prāpya giriprasthāśrame tadā
channena uṣya kṛtam karma dviṣatām balanigrahe
channena uṣya kṛtam karma dviṣatām balanigrahe
11.
Then, Indra, in disguise, having reached the Niṣadha mountains and stayed in a hermitage (āśrama) on the mountain plateau, performed an action (karma) to subdue the strength of his enemies.
विष्णुनाश्वशिरः प्राप्य तथादित्यां निवत्स्यता ।
गर्भे वधार्थं दैत्यानामज्ञातेनोषितं चिरम् ॥१२॥
गर्भे वधार्थं दैत्यानामज्ञातेनोषितं चिरम् ॥१२॥
12. viṣṇunāśvaśiraḥ prāpya tathādityāṁ nivatsyatā ,
garbhe vadhārthaṁ daityānāmajñātenoṣitaṁ ciram.
garbhe vadhārthaṁ daityānāmajñātenoṣitaṁ ciram.
12.
viṣṇunā aśvaśiraḥ prāpya tathā adityām nivatsyatā
garbhe vadhārtham daityānām ajñātena uṣitam ciram
garbhe vadhārtham daityānām ajñātena uṣitam ciram
12.
Similarly, Viṣṇu, having assumed the form of a horse's head, and intending to dwell in Aditi's womb, remained there for a long time, unrecognized, in order to slay the demons (daitya).
प्राप्य वामनरूपेण प्रच्छन्नं ब्रह्मरूपिणा ।
बलेर्यथा हृतं राज्यं विक्रमैस्तच्च ते श्रुतम् ॥१३॥
बलेर्यथा हृतं राज्यं विक्रमैस्तच्च ते श्रुतम् ॥१३॥
13. prāpya vāmanarūpeṇa pracchannaṁ brahmarūpiṇā ,
baleryathā hṛtaṁ rājyaṁ vikramaistacca te śrutam.
baleryathā hṛtaṁ rājyaṁ vikramaistacca te śrutam.
13.
prāpya vāmanarūpeṇa pracchannam brahmarūpiṇā baleḥ
yathā hṛtam rājyam vikramaiḥ tat ca te śrutam
yathā hṛtam rājyam vikramaiḥ tat ca te śrutam
13.
You have indeed heard how the kingdom was taken from Bali by the divine being (brahmarūpin), who had assumed the disguised form of a dwarf (vāmana), through his mighty strides.
और्वेण वसता छन्नमूरौ ब्रह्मर्षिणा तदा ।
यत्कृतं तात लोकेषु तच्च सर्वं श्रुतं त्वया ॥१४॥
यत्कृतं तात लोकेषु तच्च सर्वं श्रुतं त्वया ॥१४॥
14. aurveṇa vasatā channamūrau brahmarṣiṇā tadā ,
yatkṛtaṁ tāta lokeṣu tacca sarvaṁ śrutaṁ tvayā.
yatkṛtaṁ tāta lokeṣu tacca sarvaṁ śrutaṁ tvayā.
14.
aurveṇa vasatā channam ūrau brahmarṣiṇā tadā
yat kṛtam tāta lokeṣu tat ca sarvam śrutam tvayā
yat kṛtam tāta lokeṣu tat ca sarvam śrutam tvayā
14.
My child, you have heard all that was done in the worlds by the brahmin sage (brahmarṣi) Aurva, who was then dwelling concealed within the thigh.
प्रच्छन्नं चापि धर्मज्ञ हरिणा वृत्रनिग्रहे ।
वज्रं प्रविश्य शक्रस्य यत्कृतं तच्च ते श्रुतम् ॥१५॥
वज्रं प्रविश्य शक्रस्य यत्कृतं तच्च ते श्रुतम् ॥१५॥
15. pracchannaṁ cāpi dharmajña hariṇā vṛtranigrahe ,
vajraṁ praviśya śakrasya yatkṛtaṁ tacca te śrutam.
vajraṁ praviśya śakrasya yatkṛtaṁ tacca te śrutam.
15.
prachannam ca api dharmajña hariṇā vṛtranigrahe
vajram praviśya śakrasya yat kṛtam tat ca te śrutam
vajram praviśya śakrasya yat kṛtam tat ca te śrutam
15.
O knower of righteousness (dharma), you have also heard what Hari did, concealed and having entered Indra's thunderbolt (vajra), during the slaying of Vṛtra.
हुताशनेन यच्चापः प्रविश्य छन्नमासता ।
विबुधानां कृतं कर्म तच्च सर्वं श्रुतं त्वया ॥१६॥
विबुधानां कृतं कर्म तच्च सर्वं श्रुतं त्वया ॥१६॥
16. hutāśanena yaccāpaḥ praviśya channamāsatā ,
vibudhānāṁ kṛtaṁ karma tacca sarvaṁ śrutaṁ tvayā.
vibudhānāṁ kṛtaṁ karma tacca sarvaṁ śrutaṁ tvayā.
16.
hutāśanena yat ca apaḥ praviśya channam āsata
vibudhānām kṛtam karma tat ca sarvam śrutam tvayā
vibudhānām kṛtam karma tat ca sarvam śrutam tvayā
16.
And what was done by the Fire-god (Agni), after he entered the waters and remained concealed, this deed (karma) was accomplished by the gods (vibudhā), and all that too has been heard by you.
एवं विवस्वता तात छन्नेनोत्तमतेजसा ।
निर्दग्धाः शत्रवः सर्वे वसता भुवि सर्वशः ॥१७॥
निर्दग्धाः शत्रवः सर्वे वसता भुवि सर्वशः ॥१७॥
17. evaṁ vivasvatā tāta channenottamatejasā ,
nirdagdhāḥ śatravaḥ sarve vasatā bhuvi sarvaśaḥ.
nirdagdhāḥ śatravaḥ sarve vasatā bhuvi sarvaśaḥ.
17.
evam vivasvatā tāta channena uttamatejasā
nirdagdhāḥ śatravaḥ sarve vasatā bhuvi sarvaśaḥ
nirdagdhāḥ śatravaḥ sarve vasatā bhuvi sarvaśaḥ
17.
My child, in this manner, all enemies on earth were completely burned by the concealed Vivāsvat, who possessed supreme splendor (tejas) and dwelt (there).
विष्णुना वसता चापि गृहे दशरथस्य वै ।
दशग्रीवो हतश्छन्नं संयुगे भीमकर्मणा ॥१८॥
दशग्रीवो हतश्छन्नं संयुगे भीमकर्मणा ॥१८॥
18. viṣṇunā vasatā cāpi gṛhe daśarathasya vai ,
daśagrīvo hataśchannaṁ saṁyuge bhīmakarmaṇā.
daśagrīvo hataśchannaṁ saṁyuge bhīmakarmaṇā.
18.
viṣṇunā vasatā ca api gṛhe daśarathasya vai
daśagrīvaḥ hataḥ channam saṃyuge bhīmakarmaṇā
daśagrīvaḥ hataḥ channam saṃyuge bhīmakarmaṇā
18.
Indeed, Daśagrīva was secretly killed in battle by Viṣṇu, who performed formidable deeds while dwelling in Daśaratha's house.
एवमेते महात्मानः प्रच्छन्नास्तत्र तत्र ह ।
अजयञ्शात्रवान्युद्धे तथा त्वमपि जेष्यसि ॥१९॥
अजयञ्शात्रवान्युद्धे तथा त्वमपि जेष्यसि ॥१९॥
19. evamete mahātmānaḥ pracchannāstatra tatra ha ,
ajayañśātravānyuddhe tathā tvamapi jeṣyasi.
ajayañśātravānyuddhe tathā tvamapi jeṣyasi.
19.
evam ete mahātmānaḥ pracchannāḥ tatra tatra ha
ajayan śātravān yuddhe tathā tvam api jeṣyasi
ajayan śātravān yuddhe tathā tvam api jeṣyasi
19.
Thus, these great souls (mahātman), remaining hidden here and there, indeed conquered their enemies in battle. Similarly, you too will conquer.
तथा धौम्येन धर्मज्ञो वाक्यैः संपरितोषितः ।
शास्त्रबुद्ध्या स्वबुद्ध्या च न चचाल युधिष्ठिरः ॥२०॥
शास्त्रबुद्ध्या स्वबुद्ध्या च न चचाल युधिष्ठिरः ॥२०॥
20. tathā dhaumyena dharmajño vākyaiḥ saṁparitoṣitaḥ ,
śāstrabuddhyā svabuddhyā ca na cacāla yudhiṣṭhiraḥ.
śāstrabuddhyā svabuddhyā ca na cacāla yudhiṣṭhiraḥ.
20.
tathā dhaumyena dharmajñaḥ vākyaiḥ saṃparitoṣitaḥ
śāstrabuddhyā svabuddhyā ca na cacāla yudhiṣṭhiraḥ
śāstrabuddhyā svabuddhyā ca na cacāla yudhiṣṭhiraḥ
20.
Thus, Yudhiṣṭhira, the knower of natural law (dharma), was completely pleased by Dhaumya's words. He did not waver, being firm in both scriptural wisdom and his own understanding.
अथाब्रवीन्महाबाहुर्भीमसेनो महाबलः ।
राजानं बलिनां श्रेष्ठो गिरा संपरिहर्षयन् ॥२१॥
राजानं बलिनां श्रेष्ठो गिरा संपरिहर्षयन् ॥२१॥
21. athābravīnmahābāhurbhīmaseno mahābalaḥ ,
rājānaṁ balināṁ śreṣṭho girā saṁpariharṣayan.
rājānaṁ balināṁ śreṣṭho girā saṁpariharṣayan.
21.
atha abravīt mahābāhuḥ bhīmasenaḥ mahābalaḥ
rājānam balinām śreṣṭhaḥ girā saṃpariharṣayan
rājānam balinām śreṣṭhaḥ girā saṃpariharṣayan
21.
Then, Bhīmasena, the mighty-armed and greatly powerful, the best among the strong, spoke to the king, completely delighting him with his words.
अवेक्षया महाराज तव गाण्डीवधन्वना ।
धर्मानुगतया बुद्ध्या न किंचित्साहसं कृतम् ॥२२॥
धर्मानुगतया बुद्ध्या न किंचित्साहसं कृतम् ॥२२॥
22. avekṣayā mahārāja tava gāṇḍīvadhanvanā ,
dharmānugatayā buddhyā na kiṁcitsāhasaṁ kṛtam.
dharmānugatayā buddhyā na kiṁcitsāhasaṁ kṛtam.
22.
avekṣayā mahārāja tava gāṇḍīvadhanvanā
dharmānugatāyā buddhyā na kiñcit sāhasam kṛtam
dharmānugatāyā buddhyā na kiñcit sāhasam kṛtam
22.
O great king, nothing rash or violent has been done by your Gāṇḍīva-wielding warrior's (Arjuna's) intellect (buddhi), which always conforms to natural law (dharma).
सहदेवो मया नित्यं नकुलश्च निवारितौ ।
शक्तौ विध्वंसने तेषां शत्रुघ्नौ भीमविक्रमौ ॥२३॥
शक्तौ विध्वंसने तेषां शत्रुघ्नौ भीमविक्रमौ ॥२३॥
23. sahadevo mayā nityaṁ nakulaśca nivāritau ,
śaktau vidhvaṁsane teṣāṁ śatrughnau bhīmavikramau.
śaktau vidhvaṁsane teṣāṁ śatrughnau bhīmavikramau.
23.
sahadevaḥ mayā nityam nakulaḥ ca nivāritau śaktau
vidhvaṃsane teṣām śatrughnau bhīmavikramau
vidhvaṃsane teṣām śatrughnau bhīmavikramau
23.
I always restrained Sahadeva and Nakula, who are both of formidable might (bhīmavikramau) and are capable of destroying those enemies (śatrughnau).
न वयं तत्प्रहास्यामो यस्मिन्योक्ष्यति नो भवान् ।
भवान्विधत्तां तत्सर्वं क्षिप्रं जेष्यामहे परान् ॥२४॥
भवान्विधत्तां तत्सर्वं क्षिप्रं जेष्यामहे परान् ॥२४॥
24. na vayaṁ tatprahāsyāmo yasminyokṣyati no bhavān ,
bhavānvidhattāṁ tatsarvaṁ kṣipraṁ jeṣyāmahe parān.
bhavānvidhattāṁ tatsarvaṁ kṣipraṁ jeṣyāmahe parān.
24.
na vayam tat prahāsyāmaḥ yasmin yokṣyati naḥ bhavān
bhavān vidhattām tat sarvam kṣipram jeṣyāmahe parān
bhavān vidhattām tat sarvam kṣipram jeṣyāmahe parān
24.
We will not abandon the task into which your honor will appoint us. Let your honor arrange all that; swiftly we shall conquer our enemies.
इत्युक्ते भीमसेनेन ब्राह्मणाः परमाशिषः ।
प्रयुज्यापृच्छ्य भरतान्यथास्वान्स्वान्ययुर्गृहान् ॥२५॥
प्रयुज्यापृच्छ्य भरतान्यथास्वान्स्वान्ययुर्गृहान् ॥२५॥
25. ityukte bhīmasenena brāhmaṇāḥ paramāśiṣaḥ ,
prayujyāpṛcchya bharatānyathāsvānsvānyayurgṛhān.
prayujyāpṛcchya bharatānyathāsvānsvānyayurgṛhān.
25.
iti ukte bhīmasenena brāhmaṇāḥ paramāśiṣaḥ prayujya
āpṛcchya bharatān yathāsvān svāni ayuḥ gṛhān
āpṛcchya bharatān yathāsvān svāni ayuḥ gṛhān
25.
After Bhīmasena had thus spoken, the Brahmins, having pronounced their supreme blessings and having taken leave of the Bharatas, went each to their own homes.
सर्वे वेदविदो मुख्या यतयो मुनयस्तथा ।
आशीरुक्त्वा यथान्यायं पुनर्दर्शनकाङ्क्षिणः ॥२६॥
आशीरुक्त्वा यथान्यायं पुनर्दर्शनकाङ्क्षिणः ॥२६॥
26. sarve vedavido mukhyā yatayo munayastathā ,
āśīruktvā yathānyāyaṁ punardarśanakāṅkṣiṇaḥ.
āśīruktvā yathānyāyaṁ punardarśanakāṅkṣiṇaḥ.
26.
sarve vedavidaḥ mukhyāḥ yatayaḥ munayaḥ tathā
āśīḥ uktvā yathānyāyam punaḥ darśanakāṅkṣiṇaḥ
āśīḥ uktvā yathānyāyam punaḥ darśanakāṅkṣiṇaḥ
26.
All the principal knowers of the Vedas, along with the ascetics and sages, having duly offered their blessings, were eager to see them again.
सह धौम्येन विद्वांसस्तथा ते पञ्च पाण्डवाः ।
उत्थाय प्रययुर्वीराः कृष्णामादाय भारत ॥२७॥
उत्थाय प्रययुर्वीराः कृष्णामादाय भारत ॥२७॥
27. saha dhaumyena vidvāṁsastathā te pañca pāṇḍavāḥ ,
utthāya prayayurvīrāḥ kṛṣṇāmādāya bhārata.
utthāya prayayurvīrāḥ kṛṣṇāmādāya bhārata.
27.
saha dhaumyena vidvāṃsaḥ tathā te pañca pāṇḍavāḥ
utthāya prayayuḥ vīrāḥ kṛṣṇām ādāya bhārata
utthāya prayayuḥ vīrāḥ kṛṣṇām ādāya bhārata
27.
O descendant of Bharata, the learned ones, along with Dhaumya and those five heroic Pandavas, having risen, departed, taking Draupadi (Kṛṣṇā) with them.
क्रोशमात्रमतिक्रम्य तस्माद्देशान्निमित्ततः ।
श्वोभूते मनुजव्याघ्राश्छन्नवासार्थमुद्यताः ॥२८॥
श्वोभूते मनुजव्याघ्राश्छन्नवासार्थमुद्यताः ॥२८॥
28. krośamātramatikramya tasmāddeśānnimittataḥ ,
śvobhūte manujavyāghrāśchannavāsārthamudyatāḥ.
śvobhūte manujavyāghrāśchannavāsārthamudyatāḥ.
28.
krośamātram atikramya tasmāt deśāt nimittataḥ
śvobhūte manujavyāghrāḥ channavāsārtham udyatāḥ
śvobhūte manujavyāghrāḥ channavāsārtham udyatāḥ
28.
On the next day, having traveled just one krosa from that spot for a particular reason, those tigers among men were prepared for their period of living in concealment.
पृथक्शास्त्रविदः सर्वे सर्वे मन्त्रविशारदाः ।
संधिविग्रहकालज्ञा मन्त्राय समुपाविशन् ॥२९॥
संधिविग्रहकालज्ञा मन्त्राय समुपाविशन् ॥२९॥
29. pṛthakśāstravidaḥ sarve sarve mantraviśāradāḥ ,
saṁdhivigrahakālajñā mantrāya samupāviśan.
saṁdhivigrahakālajñā mantrāya samupāviśan.
29.
pṛthak śāstravidaḥ sarve sarve mantraviśāradāḥ
saṃdhivigrahakālajñāḥ mantrāya sam upāviśan
saṃdhivigrahakālajñāḥ mantrāya sam upāviśan
29.
All of them, individually learned in various sciences and all skilled in counsel (mantra), discerning the opportune times for peace and war, sat down for a strategic deliberation (mantra).
Links to all chapters:
ādi parva
Chapter 1
Chapter 2
Chapter 3
Chapter 4
Chapter 5
Chapter 6
Chapter 7
Chapter 8
Chapter 9
Chapter 10
Chapter 11
Chapter 12
Chapter 13
Chapter 14
Chapter 15
Chapter 16
Chapter 17
Chapter 18
Chapter 19
Chapter 20
Chapter 21
Chapter 22
Chapter 23
Chapter 24
Chapter 25
Chapter 26
Chapter 27
Chapter 28
Chapter 29
Chapter 30
Chapter 31
Chapter 32
Chapter 33
Chapter 34
Chapter 35
Chapter 36
Chapter 37
Chapter 38
Chapter 39
Chapter 40
Chapter 41
Chapter 42
Chapter 43
Chapter 44
Chapter 45
Chapter 46
Chapter 47
Chapter 48
Chapter 49
Chapter 50
Chapter 51
Chapter 52
Chapter 53
Chapter 54
Chapter 55
Chapter 56
Chapter 57
Chapter 58
Chapter 59
Chapter 60
Chapter 61
Chapter 62
Chapter 63
Chapter 64
Chapter 65
Chapter 66
Chapter 67
Chapter 68
Chapter 69
Chapter 70
Chapter 71
Chapter 72
Chapter 73
Chapter 74
Chapter 75
Chapter 76
Chapter 77
Chapter 78
Chapter 79
Chapter 80
Chapter 81
Chapter 82
Chapter 83
Chapter 84
Chapter 85
Chapter 86
Chapter 87
Chapter 88
Chapter 89
Chapter 90
Chapter 91
Chapter 92
Chapter 93
Chapter 94
Chapter 95
Chapter 96
Chapter 97
Chapter 98
Chapter 99
Chapter 100
Chapter 101
Chapter 102
Chapter 103
Chapter 104
Chapter 105
Chapter 106
Chapter 107
Chapter 108
Chapter 109
Chapter 110
Chapter 111
Chapter 112
Chapter 113
Chapter 114
Chapter 115
Chapter 116
Chapter 117
Chapter 118
Chapter 119
Chapter 120
Chapter 121
Chapter 122
Chapter 123
Chapter 124
Chapter 125
Chapter 126
Chapter 127
Chapter 128
Chapter 129
Chapter 130
Chapter 131
Chapter 132
Chapter 133
Chapter 134
Chapter 135
Chapter 136
Chapter 137
Chapter 138
Chapter 139
Chapter 140
Chapter 141
Chapter 142
Chapter 143
Chapter 144
Chapter 145
Chapter 146
Chapter 147
Chapter 148
Chapter 149
Chapter 150
Chapter 151
Chapter 152
Chapter 153
Chapter 154
Chapter 155
Chapter 156
Chapter 157
Chapter 158
Chapter 159
Chapter 160
Chapter 161
Chapter 162
Chapter 163
Chapter 164
Chapter 165
Chapter 166
Chapter 167
Chapter 168
Chapter 169
Chapter 170
Chapter 171
Chapter 172
Chapter 173
Chapter 174
Chapter 175
Chapter 176
Chapter 177
Chapter 178
Chapter 179
Chapter 180
Chapter 181
Chapter 182
Chapter 183
Chapter 184
Chapter 185
Chapter 186
Chapter 187
Chapter 188
Chapter 189
Chapter 190
Chapter 191
Chapter 192
Chapter 193
Chapter 194
Chapter 195
Chapter 196
Chapter 197
Chapter 198
Chapter 199
Chapter 200
Chapter 201
Chapter 202
Chapter 203
Chapter 204
Chapter 205
Chapter 206
Chapter 207
Chapter 208
Chapter 209
Chapter 210
Chapter 211
Chapter 212
Chapter 213
Chapter 214
Chapter 215
Chapter 216
Chapter 217
Chapter 218
Chapter 219
Chapter 220
Chapter 221
Chapter 222
Chapter 223
Chapter 224
Chapter 225
sabhā parva
Chapter 1
Chapter 2
Chapter 3
Chapter 4
Chapter 5
Chapter 6
Chapter 7
Chapter 8
Chapter 9
Chapter 10
Chapter 11
Chapter 12
Chapter 13
Chapter 14
Chapter 15
Chapter 16
Chapter 17
Chapter 18
Chapter 19
Chapter 20
Chapter 21
Chapter 22
Chapter 23
Chapter 24
Chapter 25
Chapter 26
Chapter 27
Chapter 28
Chapter 29
Chapter 30
Chapter 31
Chapter 32
Chapter 33
Chapter 34
Chapter 35
Chapter 36
Chapter 37
Chapter 38
Chapter 39
Chapter 40
Chapter 41
Chapter 42
Chapter 43
Chapter 44
Chapter 45
Chapter 46
Chapter 47
Chapter 48
Chapter 49
Chapter 50
Chapter 51
Chapter 52
Chapter 53
Chapter 54
Chapter 55
Chapter 56
Chapter 57
Chapter 58
Chapter 59
Chapter 60
Chapter 61
Chapter 62
Chapter 63
Chapter 64
Chapter 65
Chapter 66
Chapter 67
Chapter 68
Chapter 69
Chapter 70
Chapter 71
Chapter 72
vana parva (current book)
Chapter 1
Chapter 2
Chapter 3
Chapter 4
Chapter 5
Chapter 6
Chapter 7
Chapter 8
Chapter 9
Chapter 10
Chapter 11
Chapter 12
Chapter 13
Chapter 14
Chapter 15
Chapter 16
Chapter 17
Chapter 18
Chapter 19
Chapter 20
Chapter 21
Chapter 22
Chapter 23
Chapter 24
Chapter 25
Chapter 26
Chapter 27
Chapter 28
Chapter 29
Chapter 30
Chapter 31
Chapter 32
Chapter 33
Chapter 34
Chapter 35
Chapter 36
Chapter 37
Chapter 38
Chapter 39
Chapter 40
Chapter 41
Chapter 42
Chapter 43
Chapter 44
Chapter 45
Chapter 46
Chapter 47
Chapter 48
Chapter 49
Chapter 50
Chapter 51
Chapter 52
Chapter 53
Chapter 54
Chapter 55
Chapter 56
Chapter 57
Chapter 58
Chapter 59
Chapter 60
Chapter 61
Chapter 62
Chapter 63
Chapter 64
Chapter 65
Chapter 66
Chapter 67
Chapter 68
Chapter 69
Chapter 70
Chapter 71
Chapter 72
Chapter 73
Chapter 74
Chapter 75
Chapter 76
Chapter 77
Chapter 78
Chapter 79
Chapter 80
Chapter 81
Chapter 82
Chapter 83
Chapter 84
Chapter 85
Chapter 86
Chapter 87
Chapter 88
Chapter 89
Chapter 90
Chapter 91
Chapter 92
Chapter 93
Chapter 94
Chapter 95
Chapter 96
Chapter 97
Chapter 98
Chapter 99
Chapter 100
Chapter 101
Chapter 102
Chapter 103
Chapter 104
Chapter 105
Chapter 106
Chapter 107
Chapter 108
Chapter 109
Chapter 110
Chapter 111
Chapter 112
Chapter 113
Chapter 114
Chapter 115
Chapter 116
Chapter 117
Chapter 118
Chapter 119
Chapter 120
Chapter 121
Chapter 122
Chapter 123
Chapter 124
Chapter 125
Chapter 126
Chapter 127
Chapter 128
Chapter 129
Chapter 130
Chapter 131
Chapter 132
Chapter 133
Chapter 134
Chapter 135
Chapter 136
Chapter 137
Chapter 138
Chapter 139
Chapter 140
Chapter 141
Chapter 142
Chapter 143
Chapter 144
Chapter 145
Chapter 146
Chapter 147
Chapter 148
Chapter 149
Chapter 150
Chapter 151
Chapter 152
Chapter 153
Chapter 154
Chapter 155
Chapter 156
Chapter 157
Chapter 158
Chapter 159
Chapter 160
Chapter 161
Chapter 162
Chapter 163
Chapter 164
Chapter 165
Chapter 166
Chapter 167
Chapter 168
Chapter 169
Chapter 170
Chapter 171
Chapter 172
Chapter 173
Chapter 174
Chapter 175
Chapter 176
Chapter 177
Chapter 178
Chapter 179
Chapter 180
Chapter 181
Chapter 182
Chapter 183
Chapter 184
Chapter 185
Chapter 186
Chapter 187
Chapter 188
Chapter 189
Chapter 190
Chapter 191
Chapter 192
Chapter 193
Chapter 194
Chapter 195
Chapter 196
Chapter 197
Chapter 198
Chapter 199
Chapter 200
Chapter 201
Chapter 202
Chapter 203
Chapter 204
Chapter 205
Chapter 206
Chapter 207
Chapter 208
Chapter 209
Chapter 210
Chapter 211
Chapter 212
Chapter 213
Chapter 214
Chapter 215
Chapter 216
Chapter 217
Chapter 218
Chapter 219
Chapter 220
Chapter 221
Chapter 222
Chapter 223
Chapter 224
Chapter 225
Chapter 226
Chapter 227
Chapter 228
Chapter 229
Chapter 230
Chapter 231
Chapter 232
Chapter 233
Chapter 234
Chapter 235
Chapter 236
Chapter 237
Chapter 238
Chapter 239
Chapter 240
Chapter 241
Chapter 242
Chapter 243
Chapter 244
Chapter 245
Chapter 246
Chapter 247
Chapter 248
Chapter 249
Chapter 250
Chapter 251
Chapter 252
Chapter 253
Chapter 254
Chapter 255
Chapter 256
Chapter 257
Chapter 258
Chapter 259
Chapter 260
Chapter 261
Chapter 262
Chapter 263
Chapter 264
Chapter 265
Chapter 266
Chapter 267
Chapter 268
Chapter 269
Chapter 270
Chapter 271
Chapter 272
Chapter 273
Chapter 274
Chapter 275
Chapter 276
Chapter 277
Chapter 278
Chapter 279
Chapter 280
Chapter 281
Chapter 282
Chapter 283
Chapter 284
Chapter 285
Chapter 286
Chapter 287
Chapter 288
Chapter 289
Chapter 290
Chapter 291
Chapter 292
Chapter 293
Chapter 294
Chapter 295
Chapter 296
Chapter 297
Chapter 298
Chapter 299 (current chapter)
virāṭa parva
Chapter 1
Chapter 2
Chapter 3
Chapter 4
Chapter 5
Chapter 6
Chapter 7
Chapter 8
Chapter 9
Chapter 10
Chapter 11
Chapter 12
Chapter 13
Chapter 14
Chapter 15
Chapter 16
Chapter 17
Chapter 18
Chapter 19
Chapter 20
Chapter 21
Chapter 22
Chapter 23
Chapter 24
Chapter 25
Chapter 26
Chapter 27
Chapter 28
Chapter 29
Chapter 30
Chapter 31
Chapter 32
Chapter 33
Chapter 34
Chapter 35
Chapter 36
Chapter 37
Chapter 38
Chapter 39
Chapter 40
Chapter 41
Chapter 42
Chapter 43
Chapter 44
Chapter 45
Chapter 46
Chapter 47
Chapter 48
Chapter 49
Chapter 50
Chapter 51
Chapter 52
Chapter 53
Chapter 54
Chapter 55
Chapter 56
Chapter 57
Chapter 58
Chapter 59
Chapter 60
Chapter 61
Chapter 62
Chapter 63
Chapter 64
Chapter 65
Chapter 66
Chapter 67
udyoga parva
Chapter 1
Chapter 2
Chapter 3
Chapter 4
Chapter 5
Chapter 6
Chapter 7
Chapter 8
Chapter 9
Chapter 10
Chapter 11
Chapter 12
Chapter 13
Chapter 14
Chapter 15
Chapter 16
Chapter 17
Chapter 18
Chapter 19
Chapter 20
Chapter 21
Chapter 22
Chapter 23
Chapter 24
Chapter 25
Chapter 26
Chapter 27
Chapter 28
Chapter 29
Chapter 30
Chapter 31
Chapter 32
Chapter 33
Chapter 34
Chapter 35
Chapter 36
Chapter 37
Chapter 38
Chapter 39
Chapter 40
Chapter 41
Chapter 42
Chapter 43
Chapter 44
Chapter 45
Chapter 46
Chapter 47
Chapter 48
Chapter 49
Chapter 50
Chapter 51
Chapter 52
Chapter 53
Chapter 54
Chapter 55
Chapter 56
Chapter 57
Chapter 58
Chapter 59
Chapter 60
Chapter 61
Chapter 62
Chapter 63
Chapter 64
Chapter 65
Chapter 66
Chapter 67
Chapter 68
Chapter 69
Chapter 70
Chapter 71
Chapter 72
Chapter 73
Chapter 74
Chapter 75
Chapter 76
Chapter 77
Chapter 78
Chapter 79
Chapter 80
Chapter 81
Chapter 82
Chapter 83
Chapter 84
Chapter 85
Chapter 86
Chapter 87
Chapter 88
Chapter 89
Chapter 90
Chapter 91
Chapter 92
Chapter 93
Chapter 94
Chapter 95
Chapter 96
Chapter 97
Chapter 98
Chapter 99
Chapter 100
Chapter 101
Chapter 102
Chapter 103
Chapter 104
Chapter 105
Chapter 106
Chapter 107
Chapter 108
Chapter 109
Chapter 110
Chapter 111
Chapter 112
Chapter 113
Chapter 114
Chapter 115
Chapter 116
Chapter 117
Chapter 118
Chapter 119
Chapter 120
Chapter 121
Chapter 122
Chapter 123
Chapter 124
Chapter 125
Chapter 126
Chapter 127
Chapter 128
Chapter 129
Chapter 130
Chapter 131
Chapter 132
Chapter 133
Chapter 134
Chapter 135
Chapter 136
Chapter 137
Chapter 138
Chapter 139
Chapter 140
Chapter 141
Chapter 142
Chapter 143
Chapter 144
Chapter 145
Chapter 146
Chapter 147
Chapter 148
Chapter 149
Chapter 150
Chapter 151
Chapter 152
Chapter 153
Chapter 154
Chapter 155
Chapter 156
Chapter 157
Chapter 158
Chapter 159
Chapter 160
Chapter 161
Chapter 162
Chapter 163
Chapter 164
Chapter 165
Chapter 166
Chapter 167
Chapter 168
Chapter 169
Chapter 170
Chapter 171
Chapter 172
Chapter 173
Chapter 174
Chapter 175
Chapter 176
Chapter 177
Chapter 178
Chapter 179
Chapter 180
Chapter 181
Chapter 182
Chapter 183
Chapter 184
Chapter 185
Chapter 186
Chapter 187
Chapter 188
Chapter 189
Chapter 190
Chapter 191
Chapter 192
Chapter 193
Chapter 194
Chapter 195
Chapter 196
Chapter 197
bhīṣma parva
Chapter 1
Chapter 2
Chapter 3
Chapter 4
Chapter 5
Chapter 6
Chapter 7
Chapter 8
Chapter 9
Chapter 10
Chapter 11
Chapter 12
Chapter 13
Chapter 14
Chapter 15
Chapter 16
Chapter 17
Chapter 18
Chapter 19
Chapter 20
Chapter 21
Chapter 22
Chapter 23
Chapter 24
Chapter 25
Chapter 26
Chapter 27
Chapter 28
Chapter 29
Chapter 30
Chapter 31
Chapter 32
Chapter 33
Chapter 34
Chapter 35
Chapter 36
Chapter 37
Chapter 38
Chapter 39
Chapter 40
Chapter 41
Chapter 42
Chapter 43
Chapter 44
Chapter 45
Chapter 46
Chapter 47
Chapter 48
Chapter 49
Chapter 50
Chapter 51
Chapter 52
Chapter 53
Chapter 54
Chapter 55
Chapter 56
Chapter 57
Chapter 58
Chapter 59
Chapter 60
Chapter 61
Chapter 62
Chapter 63
Chapter 64
Chapter 65
Chapter 66
Chapter 67
Chapter 68
Chapter 69
Chapter 70
Chapter 71
Chapter 72
Chapter 73
Chapter 74
Chapter 75
Chapter 76
Chapter 77
Chapter 78
Chapter 79
Chapter 80
Chapter 81
Chapter 82
Chapter 83
Chapter 84
Chapter 85
Chapter 86
Chapter 87
Chapter 88
Chapter 89
Chapter 90
Chapter 91
Chapter 92
Chapter 93
Chapter 94
Chapter 95
Chapter 96
Chapter 97
Chapter 98
Chapter 99
Chapter 100
Chapter 101
Chapter 102
Chapter 103
Chapter 104
Chapter 105
Chapter 106
Chapter 107
Chapter 108
Chapter 109
Chapter 110
Chapter 111
Chapter 112
Chapter 113
Chapter 114
Chapter 115
Chapter 116
Chapter 117
droṇa parva
Chapter 1
Chapter 2
Chapter 3
Chapter 4
Chapter 5
Chapter 6
Chapter 7
Chapter 8
Chapter 9
Chapter 10
Chapter 11
Chapter 12
Chapter 13
Chapter 14
Chapter 15
Chapter 16
Chapter 17
Chapter 18
Chapter 19
Chapter 20
Chapter 21
Chapter 22
Chapter 23
Chapter 24
Chapter 25
Chapter 26
Chapter 27
Chapter 28
Chapter 29
Chapter 30
Chapter 31
Chapter 32
Chapter 33
Chapter 34
Chapter 35
Chapter 36
Chapter 37
Chapter 38
Chapter 39
Chapter 40
Chapter 41
Chapter 42
Chapter 43
Chapter 44
Chapter 45
Chapter 46
Chapter 47
Chapter 48
Chapter 49
Chapter 50
Chapter 51
Chapter 52
Chapter 53
Chapter 54
Chapter 55
Chapter 56
Chapter 57
Chapter 58
Chapter 59
Chapter 60
Chapter 61
Chapter 62
Chapter 63
Chapter 64
Chapter 65
Chapter 66
Chapter 67
Chapter 68
Chapter 69
Chapter 70
Chapter 71
Chapter 72
Chapter 73
Chapter 74
Chapter 75
Chapter 76
Chapter 77
Chapter 78
Chapter 79
Chapter 80
Chapter 81
Chapter 82
Chapter 83
Chapter 84
Chapter 85
Chapter 86
Chapter 87
Chapter 88
Chapter 89
Chapter 90
Chapter 91
Chapter 92
Chapter 93
Chapter 94
Chapter 95
Chapter 96
Chapter 97
Chapter 98
Chapter 99
Chapter 100
Chapter 101
Chapter 102
Chapter 103
Chapter 104
Chapter 105
Chapter 106
Chapter 107
Chapter 108
Chapter 109
Chapter 110
Chapter 111
Chapter 112
Chapter 113
Chapter 114
Chapter 115
Chapter 116
Chapter 117
Chapter 118
Chapter 119
Chapter 120
Chapter 121
Chapter 122
Chapter 123
Chapter 124
Chapter 125
Chapter 126
Chapter 127
Chapter 128
Chapter 129
Chapter 130
Chapter 131
Chapter 132
Chapter 133
Chapter 134
Chapter 135
Chapter 136
Chapter 137
Chapter 138
Chapter 139
Chapter 140
Chapter 141
Chapter 142
Chapter 143
Chapter 144
Chapter 145
Chapter 146
Chapter 147
Chapter 148
Chapter 149
Chapter 150
Chapter 151
Chapter 152
Chapter 153
Chapter 154
Chapter 155
Chapter 156
Chapter 157
Chapter 158
Chapter 159
Chapter 160
Chapter 161
Chapter 162
Chapter 163
Chapter 164
Chapter 165
Chapter 166
Chapter 167
Chapter 168
Chapter 169
Chapter 170
Chapter 171
Chapter 172
Chapter 173
karṇa parva
Chapter 1
Chapter 2
Chapter 3
Chapter 4
Chapter 5
Chapter 6
Chapter 7
Chapter 8
Chapter 9
Chapter 10
Chapter 11
Chapter 12
Chapter 13
Chapter 14
Chapter 15
Chapter 16
Chapter 17
Chapter 18
Chapter 19
Chapter 20
Chapter 21
Chapter 22
Chapter 23
Chapter 24
Chapter 25
Chapter 26
Chapter 27
Chapter 28
Chapter 29
Chapter 30
Chapter 31
Chapter 32
Chapter 33
Chapter 34
Chapter 35
Chapter 36
Chapter 37
Chapter 38
Chapter 39
Chapter 40
Chapter 41
Chapter 42
Chapter 43
Chapter 44
Chapter 45
Chapter 46
Chapter 47
Chapter 48
Chapter 49
Chapter 50
Chapter 51
Chapter 52
Chapter 53
Chapter 54
Chapter 55
Chapter 56
Chapter 57
Chapter 58
Chapter 59
Chapter 60
Chapter 61
Chapter 62
Chapter 63
Chapter 64
Chapter 65
Chapter 66
Chapter 67
Chapter 68
Chapter 69
śalya parva
Chapter 1
Chapter 2
Chapter 3
Chapter 4
Chapter 5
Chapter 6
Chapter 7
Chapter 8
Chapter 9
Chapter 10
Chapter 11
Chapter 12
Chapter 13
Chapter 14
Chapter 15
Chapter 16
Chapter 17
Chapter 18
Chapter 19
Chapter 20
Chapter 21
Chapter 22
Chapter 23
Chapter 24
Chapter 25
Chapter 26
Chapter 27
Chapter 28
Chapter 29
Chapter 30
Chapter 31
Chapter 32
Chapter 33
Chapter 34
Chapter 35
Chapter 36
Chapter 37
Chapter 38
Chapter 39
Chapter 40
Chapter 41
Chapter 42
Chapter 43
Chapter 44
Chapter 45
Chapter 46
Chapter 47
Chapter 48
Chapter 49
Chapter 50
Chapter 51
Chapter 52
Chapter 53
Chapter 54
Chapter 55
Chapter 56
Chapter 57
Chapter 58
Chapter 59
Chapter 60
Chapter 61
Chapter 62
Chapter 63
Chapter 64
sauptika parva
strī parva
śānti parva
Chapter 1
Chapter 2
Chapter 3
Chapter 4
Chapter 5
Chapter 6
Chapter 7
Chapter 8
Chapter 9
Chapter 10
Chapter 11
Chapter 12
Chapter 13
Chapter 14
Chapter 15
Chapter 16
Chapter 17
Chapter 18
Chapter 19
Chapter 20
Chapter 21
Chapter 22
Chapter 23
Chapter 24
Chapter 25
Chapter 26
Chapter 27
Chapter 28
Chapter 29
Chapter 30
Chapter 31
Chapter 32
Chapter 33
Chapter 34
Chapter 35
Chapter 36
Chapter 37
Chapter 38
Chapter 39
Chapter 40
Chapter 41
Chapter 42
Chapter 43
Chapter 44
Chapter 45
Chapter 46
Chapter 47
Chapter 48
Chapter 49
Chapter 50
Chapter 51
Chapter 52
Chapter 53
Chapter 54
Chapter 55
Chapter 56
Chapter 57
Chapter 58
Chapter 59
Chapter 60
Chapter 61
Chapter 62
Chapter 63
Chapter 64
Chapter 65
Chapter 66
Chapter 67
Chapter 68
Chapter 69
Chapter 70
Chapter 71
Chapter 72
Chapter 73
Chapter 74
Chapter 75
Chapter 76
Chapter 77
Chapter 78
Chapter 79
Chapter 80
Chapter 81
Chapter 82
Chapter 83
Chapter 84
Chapter 85
Chapter 86
Chapter 87
Chapter 88
Chapter 89
Chapter 90
Chapter 91
Chapter 92
Chapter 93
Chapter 94
Chapter 95
Chapter 96
Chapter 97
Chapter 98
Chapter 99
Chapter 100
Chapter 101
Chapter 102
Chapter 103
Chapter 104
Chapter 105
Chapter 106
Chapter 107
Chapter 108
Chapter 109
Chapter 110
Chapter 111
Chapter 112
Chapter 113
Chapter 114
Chapter 115
Chapter 116
Chapter 117
Chapter 118
Chapter 119
Chapter 120
Chapter 121
Chapter 122
Chapter 123
Chapter 124
Chapter 125
Chapter 126
Chapter 127
Chapter 128
Chapter 129
Chapter 130
Chapter 131
Chapter 132
Chapter 133
Chapter 134
Chapter 135
Chapter 136
Chapter 137
Chapter 138
Chapter 139
Chapter 140
Chapter 141
Chapter 142
Chapter 143
Chapter 144
Chapter 145
Chapter 146
Chapter 147
Chapter 148
Chapter 149
Chapter 150
Chapter 151
Chapter 152
Chapter 153
Chapter 154
Chapter 155
Chapter 156
Chapter 157
Chapter 158
Chapter 159
Chapter 160
Chapter 161
Chapter 162
Chapter 163
Chapter 164
Chapter 165
Chapter 166
Chapter 167
Chapter 168
Chapter 169
Chapter 170
Chapter 171
Chapter 172
Chapter 173
Chapter 174
Chapter 175
Chapter 176
Chapter 177
Chapter 178
Chapter 179
Chapter 180
Chapter 181
Chapter 182
Chapter 183
Chapter 184
Chapter 185
Chapter 186
Chapter 187
Chapter 188
Chapter 189
Chapter 190
Chapter 191
Chapter 192
Chapter 193
Chapter 194
Chapter 195
Chapter 196
Chapter 197
Chapter 198
Chapter 199
Chapter 200
Chapter 201
Chapter 202
Chapter 203
Chapter 204
Chapter 205
Chapter 206
Chapter 207
Chapter 208
Chapter 209
Chapter 210
Chapter 211
Chapter 212
Chapter 213
Chapter 214
Chapter 215
Chapter 216
Chapter 217
Chapter 218
Chapter 219
Chapter 220
Chapter 221
Chapter 222
Chapter 223
Chapter 224
Chapter 225
Chapter 226
Chapter 227
Chapter 228
Chapter 229
Chapter 230
Chapter 231
Chapter 232
Chapter 233
Chapter 234
Chapter 235
Chapter 236
Chapter 237
Chapter 238
Chapter 239
Chapter 240
Chapter 241
Chapter 242
Chapter 243
Chapter 244
Chapter 245
Chapter 246
Chapter 247
Chapter 248
Chapter 249
Chapter 250
Chapter 251
Chapter 252
Chapter 253
Chapter 254
Chapter 255
Chapter 256
Chapter 257
Chapter 258
Chapter 259
Chapter 260
Chapter 261
Chapter 262
Chapter 263
Chapter 264
Chapter 265
Chapter 266
Chapter 267
Chapter 268
Chapter 269
Chapter 270
Chapter 271
Chapter 272
Chapter 273
Chapter 274
Chapter 275
Chapter 276
Chapter 277
Chapter 278
Chapter 279
Chapter 280
Chapter 281
Chapter 282
Chapter 283
Chapter 284
Chapter 285
Chapter 286
Chapter 287
Chapter 288
Chapter 289
Chapter 290
Chapter 291
Chapter 292
Chapter 293
Chapter 294
Chapter 295
Chapter 296
Chapter 297
Chapter 298
Chapter 299
Chapter 300
Chapter 301
Chapter 302
Chapter 303
Chapter 304
Chapter 305
Chapter 306
Chapter 307
Chapter 308
Chapter 309
Chapter 310
Chapter 311
Chapter 312
Chapter 313
Chapter 314
Chapter 315
Chapter 316
Chapter 317
Chapter 318
Chapter 319
Chapter 320
Chapter 321
Chapter 322
Chapter 323
Chapter 324
Chapter 325
Chapter 326
Chapter 327
Chapter 328
Chapter 329
Chapter 330
Chapter 331
Chapter 332
Chapter 333
Chapter 334
Chapter 335
Chapter 336
Chapter 337
Chapter 338
Chapter 339
Chapter 340
Chapter 341
Chapter 342
Chapter 343
Chapter 344
Chapter 345
Chapter 346
Chapter 347
Chapter 348
Chapter 349
Chapter 350
Chapter 351
Chapter 352
Chapter 353
anuśāsana parva
Chapter 1
Chapter 2
Chapter 3
Chapter 4
Chapter 5
Chapter 6
Chapter 7
Chapter 8
Chapter 9
Chapter 10
Chapter 11
Chapter 12
Chapter 13
Chapter 14
Chapter 15
Chapter 16
Chapter 17
Chapter 18
Chapter 19
Chapter 20
Chapter 21
Chapter 22
Chapter 23
Chapter 24
Chapter 25
Chapter 26
Chapter 27
Chapter 28
Chapter 29
Chapter 30
Chapter 31
Chapter 32
Chapter 33
Chapter 34
Chapter 35
Chapter 36
Chapter 37
Chapter 38
Chapter 39
Chapter 40
Chapter 41
Chapter 42
Chapter 43
Chapter 44
Chapter 45
Chapter 46
Chapter 47
Chapter 48
Chapter 49
Chapter 50
Chapter 51
Chapter 52
Chapter 53
Chapter 54
Chapter 55
Chapter 56
Chapter 57
Chapter 58
Chapter 59
Chapter 60
Chapter 61
Chapter 62
Chapter 63
Chapter 64
Chapter 65
Chapter 66
Chapter 67
Chapter 68
Chapter 69
Chapter 70
Chapter 71
Chapter 72
Chapter 73
Chapter 74
Chapter 75
Chapter 76
Chapter 77
Chapter 78
Chapter 79
Chapter 80
Chapter 81
Chapter 82
Chapter 83
Chapter 84
Chapter 85
Chapter 86
Chapter 87
Chapter 88
Chapter 89
Chapter 90
Chapter 91
Chapter 92
Chapter 93
Chapter 94
Chapter 95
Chapter 96
Chapter 97
Chapter 98
Chapter 99
Chapter 100
Chapter 101
Chapter 102
Chapter 103
Chapter 104
Chapter 105
Chapter 106
Chapter 107
Chapter 108
Chapter 109
Chapter 110
Chapter 111
Chapter 112
Chapter 113
Chapter 114
Chapter 115
Chapter 116
Chapter 117
Chapter 118
Chapter 119
Chapter 120
Chapter 121
Chapter 122
Chapter 123
Chapter 124
Chapter 125
Chapter 126
Chapter 127
Chapter 128
Chapter 129
Chapter 130
Chapter 131
Chapter 132
Chapter 133
Chapter 134
Chapter 135
Chapter 136
Chapter 137
Chapter 138
Chapter 139
Chapter 140
Chapter 141
Chapter 142
Chapter 143
Chapter 144
Chapter 145
Chapter 146
Chapter 147
Chapter 148
Chapter 149
Chapter 150
Chapter 151
Chapter 152
Chapter 153
Chapter 154
aśvamedhika parva
Chapter 1
Chapter 2
Chapter 3
Chapter 4
Chapter 5
Chapter 6
Chapter 7
Chapter 8
Chapter 9
Chapter 10
Chapter 11
Chapter 12
Chapter 13
Chapter 14
Chapter 15
Chapter 16
Chapter 17
Chapter 18
Chapter 19
Chapter 20
Chapter 21
Chapter 22
Chapter 23
Chapter 24
Chapter 25
Chapter 26
Chapter 27
Chapter 28
Chapter 29
Chapter 30
Chapter 31
Chapter 32
Chapter 33
Chapter 34
Chapter 35
Chapter 36
Chapter 37
Chapter 38
Chapter 39
Chapter 40
Chapter 41
Chapter 42
Chapter 43
Chapter 44
Chapter 45
Chapter 46
Chapter 47
Chapter 48
Chapter 49
Chapter 50
Chapter 51
Chapter 52
Chapter 53
Chapter 54
Chapter 55
Chapter 56
Chapter 57
Chapter 58
Chapter 59
Chapter 60
Chapter 61
Chapter 62
Chapter 63
Chapter 64
Chapter 65
Chapter 66
Chapter 67
Chapter 68
Chapter 69
Chapter 70
Chapter 71
Chapter 72
Chapter 73
Chapter 74
Chapter 75
Chapter 76
Chapter 77
Chapter 78
Chapter 79
Chapter 80
Chapter 81
Chapter 82
Chapter 83
Chapter 84
Chapter 85
Chapter 86
Chapter 87
Chapter 88
Chapter 89
Chapter 90
Chapter 91
Chapter 92
Chapter 93
Chapter 94
Chapter 95
Chapter 96
āśramavāsika parva
Chapter 1
Chapter 2
Chapter 3
Chapter 4
Chapter 5
Chapter 6
Chapter 7
Chapter 8
Chapter 9
Chapter 10
Chapter 11
Chapter 12
Chapter 13
Chapter 14
Chapter 15
Chapter 16
Chapter 17
Chapter 18
Chapter 19
Chapter 20
Chapter 21
Chapter 22
Chapter 23
Chapter 24
Chapter 25
Chapter 26
Chapter 27
Chapter 28
Chapter 29
Chapter 30
Chapter 31
Chapter 32
Chapter 33
Chapter 34
Chapter 35
Chapter 36
Chapter 37
Chapter 38
Chapter 39
Chapter 40
Chapter 41
Chapter 42
Chapter 43
Chapter 44
Chapter 45
Chapter 46
Chapter 47