Skip to content
אתר זה לא תומך בגרסאות ישנות של אינטרנט אקספלורר
מומלץ להשתמש בדפדפן גוגל כרום או פיירפוקס מוזילה
(או באינטרנט אקספלורר / edge עדכני)
Enjoy Learning Sanskrit tips, tools, resources and more...

महाभारतः       mahābhārataḥ - book-15, chapter-35

Use the following checkboxes to set the display options for this chapter (You can also control the display of each verse separately):
what would you like to see in each verse:
वैशंपायन उवाच ।
तथा समुपविष्टेषु पाण्डवेषु महात्मसु ।
व्यासः सत्यवतीपुत्रः प्रोवाचामन्त्र्य पार्थिवम् ॥१॥
1. vaiśaṁpāyana uvāca ,
tathā samupaviṣṭeṣu pāṇḍaveṣu mahātmasu ,
vyāsaḥ satyavatīputraḥ provācāmantrya pārthivam.
धृतराष्ट्र महाबाहो कच्चित्ते वर्धते तपः ।
कच्चिन्मनस्ते प्रीणाति वनवासे नराधिप ॥२॥
2. dhṛtarāṣṭra mahābāho kaccitte vardhate tapaḥ ,
kaccinmanaste prīṇāti vanavāse narādhipa.
कच्चिद्धृदि न ते शोको राजन्पुत्रविनाशजः ।
कच्चिज्ज्ञानानि सर्वाणि प्रसन्नानि तवानघ ॥३॥
3. kacciddhṛdi na te śoko rājanputravināśajaḥ ,
kaccijjñānāni sarvāṇi prasannāni tavānagha.
कच्चिद्बुद्धिं दृढां कृत्वा चरस्यारण्यकं विधिम् ।
कच्चिद्वधूश्च गान्धारी न शोकेनाभिभूयते ॥४॥
4. kaccidbuddhiṁ dṛḍhāṁ kṛtvā carasyāraṇyakaṁ vidhim ,
kaccidvadhūśca gāndhārī na śokenābhibhūyate.
महाप्रज्ञा बुद्धिमती देवी धर्मार्थदर्शिनी ।
आगमापायतत्त्वज्ञा कच्चिदेषा न शोचति ॥५॥
5. mahāprajñā buddhimatī devī dharmārthadarśinī ,
āgamāpāyatattvajñā kaccideṣā na śocati.
कच्चित्कुन्ती च राजंस्त्वां शुश्रूषुरनहंकृता ।
या परित्यज्य राज्यं स्वं गुरुशुश्रूषणे रता ॥६॥
6. kaccitkuntī ca rājaṁstvāṁ śuśrūṣuranahaṁkṛtā ,
yā parityajya rājyaṁ svaṁ guruśuśrūṣaṇe ratā.
कच्चिद्धर्मसुतो राजा त्वया प्रीत्याभिनन्दितः ।
भीमार्जुनयमाश्चैव कच्चिदेतेऽपि सान्त्विताः ॥७॥
7. kacciddharmasuto rājā tvayā prītyābhinanditaḥ ,
bhīmārjunayamāścaiva kaccidete'pi sāntvitāḥ.
कच्चिन्नन्दसि दृष्ट्वैतान्कच्चित्ते निर्मलं मनः ।
कच्चिद्विशुद्धभावोऽसि जातज्ञानो नराधिप ॥८॥
8. kaccinnandasi dṛṣṭvaitānkaccitte nirmalaṁ manaḥ ,
kaccidviśuddhabhāvo'si jātajñāno narādhipa.
एतद्धि त्रितयं श्रेष्ठं सर्वभूतेषु भारत ।
निर्वैरता महाराज सत्यमद्रोह एव च ॥९॥
9. etaddhi tritayaṁ śreṣṭhaṁ sarvabhūteṣu bhārata ,
nirvairatā mahārāja satyamadroha eva ca.
कच्चित्ते नानुतापोऽस्ति वनवासेन भारत ।
स्वदते वन्यमन्नं वा मुनिवासांसि वा विभो ॥१०॥
10. kaccitte nānutāpo'sti vanavāsena bhārata ,
svadate vanyamannaṁ vā munivāsāṁsi vā vibho.
विदितं चापि मे राजन्विदुरस्य महात्मनः ।
गमनं विधिना येन धर्मस्य सुमहात्मनः ॥११॥
11. viditaṁ cāpi me rājanvidurasya mahātmanaḥ ,
gamanaṁ vidhinā yena dharmasya sumahātmanaḥ.
माण्डव्यशापाद्धि स वै धर्मो विदुरतां गतः ।
महाबुद्धिर्महायोगी महात्मा सुमहामनाः ॥१२॥
12. māṇḍavyaśāpāddhi sa vai dharmo viduratāṁ gataḥ ,
mahābuddhirmahāyogī mahātmā sumahāmanāḥ.
बृहस्पतिर्वा देवेषु शुक्रो वाप्यसुरेषु यः ।
न तथा बुद्धिसंपन्नो यथा स पुरुषर्षभः ॥१३॥
13. bṛhaspatirvā deveṣu śukro vāpyasureṣu yaḥ ,
na tathā buddhisaṁpanno yathā sa puruṣarṣabhaḥ.
तपोबलव्ययं कृत्वा सुमहच्चिरसंभृतम् ।
माण्डव्येनर्षिणा धर्मो ह्यभिभूतः सनातनः ॥१४॥
14. tapobalavyayaṁ kṛtvā sumahaccirasaṁbhṛtam ,
māṇḍavyenarṣiṇā dharmo hyabhibhūtaḥ sanātanaḥ.
नियोगाद्ब्रह्मणः पूर्वं मया स्वेन बलेन च ।
वैचित्रवीर्यके क्षेत्रे जातः स सुमहामतिः ॥१५॥
15. niyogādbrahmaṇaḥ pūrvaṁ mayā svena balena ca ,
vaicitravīryake kṣetre jātaḥ sa sumahāmatiḥ.
भ्राता तव महाराज देवदेवः सनातनः ।
धारणाच्छ्रेयसो ध्यानाद्यं धर्मं कवयो विदुः ॥१६॥
16. bhrātā tava mahārāja devadevaḥ sanātanaḥ ,
dhāraṇācchreyaso dhyānādyaṁ dharmaṁ kavayo viduḥ.
सत्येन संवर्धयति दमेन नियमेन च ।
अहिंसया च दानेन तपसा च सनातनः ॥१७॥
17. satyena saṁvardhayati damena niyamena ca ,
ahiṁsayā ca dānena tapasā ca sanātanaḥ.
येन योगबलाज्जातः कुरुराजो युधिष्ठिरः ।
धर्म इत्येष नृपते प्राज्ञेनामितबुद्धिना ॥१८॥
18. yena yogabalājjātaḥ kururājo yudhiṣṭhiraḥ ,
dharma ityeṣa nṛpate prājñenāmitabuddhinā.
यथा ह्यग्निर्यथा वायुर्यथापः पृथिवी यथा ।
यथाकाशं तथा धर्म इह चामुत्र च स्थितः ॥१९॥
19. yathā hyagniryathā vāyuryathāpaḥ pṛthivī yathā ,
yathākāśaṁ tathā dharma iha cāmutra ca sthitaḥ.
सर्वगश्चैव कौरव्य सर्वं व्याप्य चराचरम् ।
दृश्यते देवदेवः स सिद्धैर्निर्दग्धकिल्बिषैः ॥२०॥
20. sarvagaścaiva kauravya sarvaṁ vyāpya carācaram ,
dṛśyate devadevaḥ sa siddhairnirdagdhakilbiṣaiḥ.
यो हि धर्मः स विदुरो विदुरो यः स पाण्डवः ।
स एष राजन्वश्यस्ते पाण्डवः प्रेष्यवत्स्थितः ॥२१॥
21. yo hi dharmaḥ sa viduro viduro yaḥ sa pāṇḍavaḥ ,
sa eṣa rājanvaśyaste pāṇḍavaḥ preṣyavatsthitaḥ.
प्रविष्टः स स्वमात्मानं भ्राता ते बुद्धिसत्तमः ।
दिष्ट्या महात्मा कौन्तेयं महायोगबलान्वितः ॥२२॥
22. praviṣṭaḥ sa svamātmānaṁ bhrātā te buddhisattamaḥ ,
diṣṭyā mahātmā kaunteyaṁ mahāyogabalānvitaḥ.
त्वां चापि श्रेयसा योक्ष्ये नचिराद्भरतर्षभ ।
संशयच्छेदनार्थं हि प्राप्तं मां विद्धि पुत्रक ॥२३॥
23. tvāṁ cāpi śreyasā yokṣye nacirādbharatarṣabha ,
saṁśayacchedanārthaṁ hi prāptaṁ māṁ viddhi putraka.
न कृतं यत्पुरा कैश्चित्कर्म लोके महर्षिभिः ।
आश्चर्यभूतं तपसः फलं संदर्शयामि वः ॥२४॥
24. na kṛtaṁ yatpurā kaiścitkarma loke maharṣibhiḥ ,
āścaryabhūtaṁ tapasaḥ phalaṁ saṁdarśayāmi vaḥ.
किमिच्छसि महीपाल मत्तः प्राप्तुममानुषम् ।
द्रष्टुं स्प्रष्टुमथ श्रोतुं वद कर्तास्मि तत्तथा ॥२५॥
25. kimicchasi mahīpāla mattaḥ prāptumamānuṣam ,
draṣṭuṁ spraṣṭumatha śrotuṁ vada kartāsmi tattathā.