Skip to content
אתר זה לא תומך בגרסאות ישנות של אינטרנט אקספלורר
מומלץ להשתמש בדפדפן גוגל כרום או פיירפוקס מוזילה
(או באינטרנט אקספלורר / edge עדכני)
Enjoy Learning Sanskrit tips, tools, resources and more...

महाभारतः       mahābhārataḥ - book-14, chapter-74

Use the following checkboxes to set the display options for this chapter (You can also control the display of each verse separately):
what would you like to see in each verse:
वैशंपायन उवाच ।
प्राग्ज्योतिषमथाभ्येत्य व्यचरत्स हयोत्तमः ।
भगदत्तात्मजस्तत्र निर्ययौ रणकर्कशः ॥१॥
1. vaiśaṁpāyana uvāca ,
prāgjyotiṣamathābhyetya vyacaratsa hayottamaḥ ,
bhagadattātmajastatra niryayau raṇakarkaśaḥ.
स हयं पाण्डुपुत्रस्य विषयान्तमुपागतम् ।
युयुधे भरतश्रेष्ठ वज्रदत्तो महीपतिः ॥२॥
2. sa hayaṁ pāṇḍuputrasya viṣayāntamupāgatam ,
yuyudhe bharataśreṣṭha vajradatto mahīpatiḥ.
सोऽभिनिर्याय नगराद्भगदत्तसुतो नृपः ।
अश्वमायान्तमुन्मथ्य नगराभिमुखो ययौ ॥३॥
3. so'bhiniryāya nagarādbhagadattasuto nṛpaḥ ,
aśvamāyāntamunmathya nagarābhimukho yayau.
तमालक्ष्य महाबाहुः कुरूणामृषभस्तदा ।
गाण्डीवं विक्षिपंस्तूर्णं सहसा समुपाद्रवत् ॥४॥
4. tamālakṣya mahābāhuḥ kurūṇāmṛṣabhastadā ,
gāṇḍīvaṁ vikṣipaṁstūrṇaṁ sahasā samupādravat.
ततो गाण्डीवनिर्मुक्तैरिषुभिर्मोहितो नृपः ।
हयमुत्सृज्य तं वीरस्ततः पार्थमुपाद्रवत् ॥५॥
5. tato gāṇḍīvanirmuktairiṣubhirmohito nṛpaḥ ,
hayamutsṛjya taṁ vīrastataḥ pārthamupādravat.
पुनः प्रविश्य नगरं दंशितः स नृपोत्तमः ।
आरुह्य नागप्रवरं निर्ययौ युद्धकाङ्क्षया ॥६॥
6. punaḥ praviśya nagaraṁ daṁśitaḥ sa nṛpottamaḥ ,
āruhya nāgapravaraṁ niryayau yuddhakāṅkṣayā.
पाण्डुरेणातपत्रेण ध्रियमाणेन मूर्धनि ।
दोधूयता चामरेण श्वेतेन च महारथः ॥७॥
7. pāṇḍureṇātapatreṇa dhriyamāṇena mūrdhani ,
dodhūyatā cāmareṇa śvetena ca mahārathaḥ.
ततः पार्थं समासाद्य पाण्डवानां महारथम् ।
आह्वयामास कौरव्यं बाल्यान्मोहाच्च संयुगे ॥८॥
8. tataḥ pārthaṁ samāsādya pāṇḍavānāṁ mahāratham ,
āhvayāmāsa kauravyaṁ bālyānmohācca saṁyuge.
स वारणं नगप्रख्यं प्रभिन्नकरटामुखम् ।
प्रेषयामास संक्रुद्धस्ततः श्वेतहयं प्रति ॥९॥
9. sa vāraṇaṁ nagaprakhyaṁ prabhinnakaraṭāmukham ,
preṣayāmāsa saṁkruddhastataḥ śvetahayaṁ prati.
विक्षरन्तं यथा मेघं परवारणवारणम् ।
शास्त्रवत्कल्पितं संख्ये त्रिसाहं युद्धदुर्मदम् ॥१०॥
10. vikṣarantaṁ yathā meghaṁ paravāraṇavāraṇam ,
śāstravatkalpitaṁ saṁkhye trisāhaṁ yuddhadurmadam.
प्रचोद्यमानः स गजस्तेन राज्ञा महाबलः ।
तदाङ्कुशेन विबभावुत्पतिष्यन्निवाम्बरम् ॥११॥
11. pracodyamānaḥ sa gajastena rājñā mahābalaḥ ,
tadāṅkuśena vibabhāvutpatiṣyannivāmbaram.
तमापतन्तं संप्रेक्ष्य क्रुद्धो राजन्धनंजयः ।
भूमिष्ठो वारणगतं योधयामास भारत ॥१२॥
12. tamāpatantaṁ saṁprekṣya kruddho rājandhanaṁjayaḥ ,
bhūmiṣṭho vāraṇagataṁ yodhayāmāsa bhārata.
वज्रदत्तस्तु संक्रुद्धो मुमोचाशु धनंजये ।
तोमरानग्निसंकाशाञ्शलभानिव वेगितान् ॥१३॥
13. vajradattastu saṁkruddho mumocāśu dhanaṁjaye ,
tomarānagnisaṁkāśāñśalabhāniva vegitān.
अर्जुनस्तानसंप्राप्तान्गाण्डीवप्रेषितैः शरैः ।
द्विधा त्रिधा च चिच्छेद ख एव खगमैस्तदा ॥१४॥
14. arjunastānasaṁprāptāngāṇḍīvapreṣitaiḥ śaraiḥ ,
dvidhā tridhā ca ciccheda kha eva khagamaistadā.
स तान्दृष्ट्वा तथा छिन्नांस्तोमरान्भगदत्तजः ।
इषूनसक्तांस्त्वरितः प्राहिणोत्पाण्डवं प्रति ॥१५॥
15. sa tāndṛṣṭvā tathā chinnāṁstomarānbhagadattajaḥ ,
iṣūnasaktāṁstvaritaḥ prāhiṇotpāṇḍavaṁ prati.
ततोऽर्जुनस्तूर्णतरं रुक्मपुङ्खानजिह्मगान् ।
प्रेषयामास संक्रुद्धो भगदत्तात्मजं प्रति ॥१६॥
16. tato'rjunastūrṇataraṁ rukmapuṅkhānajihmagān ,
preṣayāmāsa saṁkruddho bhagadattātmajaṁ prati.
स तैर्विद्धो महातेजा वज्रदत्तो महाहवे ।
भृशाहतः पपातोर्व्यां न त्वेनमजहात्स्मृतिः ॥१७॥
17. sa tairviddho mahātejā vajradatto mahāhave ,
bhṛśāhataḥ papātorvyāṁ na tvenamajahātsmṛtiḥ.
ततः स पुनरारुह्य वारणप्रवरं रणे ।
अव्यग्रः प्रेषयामास जयार्थी विजयं प्रति ॥१८॥
18. tataḥ sa punarāruhya vāraṇapravaraṁ raṇe ,
avyagraḥ preṣayāmāsa jayārthī vijayaṁ prati.
तस्मै बाणांस्ततो जिष्णुर्निर्मुक्ताशीविषोपमान् ।
प्रेषयामास संक्रुद्धो ज्वलितानिव पावकान् ॥१९॥
19. tasmai bāṇāṁstato jiṣṇurnirmuktāśīviṣopamān ,
preṣayāmāsa saṁkruddho jvalitāniva pāvakān.
स तैर्विद्धो महानागो विस्रवन्रुधिरं बभौ ।
हिमवानिव शैलेन्द्रो बहुप्रस्रवणस्तदा ॥२०॥
20. sa tairviddho mahānāgo visravanrudhiraṁ babhau ,
himavāniva śailendro bahuprasravaṇastadā.