महाभारतः
mahābhārataḥ
-
book-9, chapter-7
संजय उवाच ।
व्यतीतायां रजन्यां तु राजा दुर्योधनस्तदा ।
अब्रवीत्तावकान्सर्वान्संनह्यन्तां महारथाः ॥१॥
व्यतीतायां रजन्यां तु राजा दुर्योधनस्तदा ।
अब्रवीत्तावकान्सर्वान्संनह्यन्तां महारथाः ॥१॥
1. saṁjaya uvāca ,
vyatītāyāṁ rajanyāṁ tu rājā duryodhanastadā ,
abravīttāvakānsarvānsaṁnahyantāṁ mahārathāḥ.
vyatītāyāṁ rajanyāṁ tu rājā duryodhanastadā ,
abravīttāvakānsarvānsaṁnahyantāṁ mahārathāḥ.
1.
sañjaya uvāca vyatītāyām rajanyām tu rājā duryodhanaḥ
tadā abravīt tāvakān sarvān saṃnahyantām mahārathāḥ
tadā abravīt tāvakān sarvān saṃnahyantām mahārathāḥ
1.
sañjaya uvāca: tadā rajanyām vyatītāyām tu rājā duryodhanaḥ sarvān tāvakān abravīt: "mahārathāḥ saṃnahyantām.
"
"
1.
Sañjaya said: 'Then, when that night had passed, King Duryodhana spoke to all your men (the Kauravas), saying: "Let the great charioteers prepare for battle!"'
राज्ञस्तु मतमाज्ञाय समनह्यत सा चमूः ।
अयोजयन्रथांस्तूर्णं पर्यधावंस्तथापरे ॥२॥
अयोजयन्रथांस्तूर्णं पर्यधावंस्तथापरे ॥२॥
2. rājñastu matamājñāya samanahyata sā camūḥ ,
ayojayanrathāṁstūrṇaṁ paryadhāvaṁstathāpare.
ayojayanrathāṁstūrṇaṁ paryadhāvaṁstathāpare.
2.
rājñaḥ tu matam ājñāya samanahyata sā camūḥ
ayojayan rathān tūrṇam paryadhāvan tathā apare
ayojayan rathān tūrṇam paryadhāvan tathā apare
2.
tu rājñaḥ matam ājñāya,
sā camūḥ samanahyata.
rathān tūrṇam ayojayan,
tathā apare paryadhāvan.
sā camūḥ samanahyata.
rathān tūrṇam ayojayan,
tathā apare paryadhāvan.
2.
And that army, having understood the king's command, prepared itself. Some quickly harnessed the chariots, while others hurried about.
अकल्प्यन्त च मातङ्गाः समनह्यन्त पत्तयः ।
हयानास्तरणोपेतांश्चक्रुरन्ये सहस्रशः ॥३॥
हयानास्तरणोपेतांश्चक्रुरन्ये सहस्रशः ॥३॥
3. akalpyanta ca mātaṅgāḥ samanahyanta pattayaḥ ,
hayānāstaraṇopetāṁścakruranye sahasraśaḥ.
hayānāstaraṇopetāṁścakruranye sahasraśaḥ.
3.
akalpyanta ca mātaṅgāḥ samanahyata pattayaḥ
hayān āstaraṇopetān cakruḥ anye sahasraśaḥ
hayān āstaraṇopetān cakruḥ anye sahasraśaḥ
3.
ca mātaṅgāḥ akalpyanta,
pattayaḥ samanahyata.
anye sahasraśaḥ āstaraṇopetān hayān cakruḥ.
pattayaḥ samanahyata.
anye sahasraśaḥ āstaraṇopetān hayān cakruḥ.
3.
And the elephants were arranged, and the foot soldiers equipped themselves. In thousands, others prepared the horses, furnishing them with trappings.
वादित्राणां च निनदः प्रादुरासीद्विशां पते ।
बोधनार्थं हि योधानां सैन्यानां चाप्युदीर्यताम् ॥४॥
बोधनार्थं हि योधानां सैन्यानां चाप्युदीर्यताम् ॥४॥
4. vāditrāṇāṁ ca ninadaḥ prādurāsīdviśāṁ pate ,
bodhanārthaṁ hi yodhānāṁ sainyānāṁ cāpyudīryatām.
bodhanārthaṁ hi yodhānāṁ sainyānāṁ cāpyudīryatām.
4.
vādītrāṇām ca ninadaḥ prādur āsīt viśām pate
bodhanārtham hi yodhānām sainyānām ca api udīryatām
bodhanārtham hi yodhānām sainyānām ca api udīryatām
4.
viśām pate vādītrāṇām ca ninadaḥ prādur āsīt hi
yodhānām ca sainyānām api bodhanārtham udīryatām
yodhānām ca sainyānām api bodhanārtham udīryatām
4.
O lord of people, the clamor of musical instruments arose. Indeed, it was caused to be sounded for the purpose of awakening the warriors and the armies.
ततो बलानि सर्वाणि सेनाशिष्टानि भारत ।
संनद्धान्येव ददृशुर्मृत्युं कृत्वा निवर्तनम् ॥५॥
संनद्धान्येव ददृशुर्मृत्युं कृत्वा निवर्तनम् ॥५॥
5. tato balāni sarvāṇi senāśiṣṭāni bhārata ,
saṁnaddhānyeva dadṛśurmṛtyuṁ kṛtvā nivartanam.
saṁnaddhānyeva dadṛśurmṛtyuṁ kṛtvā nivartanam.
5.
tataḥ balāni sarvāṇi senāśiṣṭāni bhārata
saṃnaddhāni eva dadṛśuḥ mṛtyum kṛtvā nivartanam
saṃnaddhāni eva dadṛśuḥ mṛtyum kṛtvā nivartanam
5.
bhārata tataḥ sarvāṇi senāśiṣṭāni balāni
saṃnaddhāni eva mṛtyum nivartanam kṛtvā dadṛśuḥ
saṃnaddhāni eva mṛtyum nivartanam kṛtvā dadṛśuḥ
5.
O descendant of Bharata, then all the remaining divisions of the army, fully prepared, looked upon death as their ultimate retreat (meaning they resolved to fight to the death).
शल्यं सेनापतिं कृत्वा मद्रराजं महारथाः ।
प्रविभज्य बलं सर्वमनीकेषु व्यवस्थिताः ॥६॥
प्रविभज्य बलं सर्वमनीकेषु व्यवस्थिताः ॥६॥
6. śalyaṁ senāpatiṁ kṛtvā madrarājaṁ mahārathāḥ ,
pravibhajya balaṁ sarvamanīkeṣu vyavasthitāḥ.
pravibhajya balaṁ sarvamanīkeṣu vyavasthitāḥ.
6.
śalyam senāpatim kṛtvā madrarājam mahārathāḥ
pravibhajya balam sarvam anīkeṣu vyavasthitāḥ
pravibhajya balam sarvam anīkeṣu vyavasthitāḥ
6.
mahārathāḥ madrarājam śalyam senāpatim kṛtvā
sarvam balam pravibhajya anīkeṣu vyavasthitāḥ
sarvam balam pravibhajya anīkeṣu vyavasthitāḥ
6.
The great charioteers, having appointed King Śalya (madrarāja) as the army commander (senāpati), divided their entire force into various divisions and took their positions.
ततः सर्वे समागम्य पुत्रेण तव सैनिकाः ।
कृपश्च कृतवर्मा च द्रौणिः शल्योऽथ सौबलः ॥७॥
कृपश्च कृतवर्मा च द्रौणिः शल्योऽथ सौबलः ॥७॥
7. tataḥ sarve samāgamya putreṇa tava sainikāḥ ,
kṛpaśca kṛtavarmā ca drauṇiḥ śalyo'tha saubalaḥ.
kṛpaśca kṛtavarmā ca drauṇiḥ śalyo'tha saubalaḥ.
7.
tataḥ sarve samāgamya putreṇa tava sainikāḥ kṛpaḥ
ca kṛtavarmā ca drauṇiḥ śalyaḥ atha saubalaḥ
ca kṛtavarmā ca drauṇiḥ śalyaḥ atha saubalaḥ
7.
tataḥ tava putreṇa sarve sainikāḥ samāgamya kṛpaḥ
ca kṛtavarmā ca drauṇiḥ śalyaḥ atha saubalaḥ
ca kṛtavarmā ca drauṇiḥ śalyaḥ atha saubalaḥ
7.
Then all the soldiers, along with your son, assembled. Kṛpa, Kṛtavarmā, Drauṇi (Aśvatthāmā), Śalya, and then Saubala (Śakuni) were among them.
अन्ये च पार्थिवाः शेषाः समयं चक्रिरे तदा ।
न न एकेन योद्धव्यं कथंचिदपि पाण्डवैः ॥८॥
न न एकेन योद्धव्यं कथंचिदपि पाण्डवैः ॥८॥
8. anye ca pārthivāḥ śeṣāḥ samayaṁ cakrire tadā ,
na na ekena yoddhavyaṁ kathaṁcidapi pāṇḍavaiḥ.
na na ekena yoddhavyaṁ kathaṁcidapi pāṇḍavaiḥ.
8.
anye ca pārthivāḥ śeṣāḥ samayam cakrire tadā
na na ekena yoddhavyam kathaṃcid api pāṇḍavaiḥ
na na ekena yoddhavyam kathaṃcid api pāṇḍavaiḥ
8.
tadā anye ca śeṣāḥ pārthivāḥ samayam cakrire
na ekena api pāṇḍavaiḥ kathaṃcid na yoddhavyam
na ekena api pāṇḍavaiḥ kathaṃcid na yoddhavyam
8.
The other remaining kings then made an agreement: "The Pāṇḍavas must not be fought by any single person under any circumstances."
यो ह्येकः पाण्डवैर्युध्येद्यो वा युध्यन्तमुत्सृजेत् ।
स पञ्चभिर्भवेद्युक्तः पातकैः सोपपातकैः ।
अन्योन्यं परिरक्षद्भिर्योद्धव्यं सहितैश्च नः ॥९॥
स पञ्चभिर्भवेद्युक्तः पातकैः सोपपातकैः ।
अन्योन्यं परिरक्षद्भिर्योद्धव्यं सहितैश्च नः ॥९॥
9. yo hyekaḥ pāṇḍavairyudhyedyo vā yudhyantamutsṛjet ,
sa pañcabhirbhavedyuktaḥ pātakaiḥ sopapātakaiḥ ,
anyonyaṁ parirakṣadbhiryoddhavyaṁ sahitaiśca naḥ.
sa pañcabhirbhavedyuktaḥ pātakaiḥ sopapātakaiḥ ,
anyonyaṁ parirakṣadbhiryoddhavyaṁ sahitaiśca naḥ.
9.
yaḥ hi ekaḥ pāṇḍavaiḥ yudhyet yaḥ vā
yudhyantam utsṛjet sa pañcabhiḥ bhavet
yuktaḥ pātakaiḥ sopapātakaiḥ anyonyam
parirakṣadbhiḥ yoddhavyam sahitaiḥ ca naḥ
yudhyantam utsṛjet sa pañcabhiḥ bhavet
yuktaḥ pātakaiḥ sopapātakaiḥ anyonyam
parirakṣadbhiḥ yoddhavyam sahitaiḥ ca naḥ
9.
yaḥ hi ekaḥ pāṇḍavaiḥ yudhyet,
vā yaḥ yudhyantam utsṛjet,
sa pañcabhiḥ sopapātakaiḥ pātakaiḥ yuktaḥ bhavet.
ca naḥ anyonyam parirakṣadbhiḥ sahitaiḥ yoddhavyam.
vā yaḥ yudhyantam utsṛjet,
sa pañcabhiḥ sopapātakaiḥ pātakaiḥ yuktaḥ bhavet.
ca naḥ anyonyam parirakṣadbhiḥ sahitaiḥ yoddhavyam.
9.
Indeed, whoever fights the Pāṇḍavas alone, or whoever abandons someone who is fighting, that person will incur five grave sins (pātaka) and minor sins (upapātaka). We must fight together, protecting one another.
एवं ते समयं कृत्वा सर्वे तत्र महारथाः ।
मद्रराजं पुरस्कृत्य तूर्णमभ्यद्रवन्परान् ॥१०॥
मद्रराजं पुरस्कृत्य तूर्णमभ्यद्रवन्परान् ॥१०॥
10. evaṁ te samayaṁ kṛtvā sarve tatra mahārathāḥ ,
madrarājaṁ puraskṛtya tūrṇamabhyadravanparān.
madrarājaṁ puraskṛtya tūrṇamabhyadravanparān.
10.
evam te samayam kṛtvā sarve tatra mahārathāḥ
madrarājam puraskṛtya tūrṇam abhyadravan parān
madrarājam puraskṛtya tūrṇam abhyadravan parān
10.
evam te sarve mahārathāḥ tatra samayam kṛtvā,
madrarājam puraskṛtya,
tūrṇam parān abhyadravan.
madrarājam puraskṛtya,
tūrṇam parān abhyadravan.
10.
Having thus made that agreement, all those great charioteers (maharatha) there, placing the king of Madra at the forefront, swiftly advanced towards their enemies.
तथैव पाण्डवा राजन्व्यूह्य सैन्यं महारणे ।
अभ्ययुः कौरवान्सर्वान्योत्स्यमानाः समन्ततः ॥११॥
अभ्ययुः कौरवान्सर्वान्योत्स्यमानाः समन्ततः ॥११॥
11. tathaiva pāṇḍavā rājanvyūhya sainyaṁ mahāraṇe ,
abhyayuḥ kauravānsarvānyotsyamānāḥ samantataḥ.
abhyayuḥ kauravānsarvānyotsyamānāḥ samantataḥ.
11.
tathā eva pāṇḍavā rājan vyūhya sainyam mahāraṇe
abhyayuḥ kauravān sarvān yotsyamānāḥ samantataḥ
abhyayuḥ kauravān sarvān yotsyamānāḥ samantataḥ
11.
rājan,
tathā eva pāṇḍavāḥ mahāraṇe sainyam vyūhya,
sarvān kauravān yotsyamānāḥ samantataḥ abhyayuḥ.
tathā eva pāṇḍavāḥ mahāraṇe sainyam vyūhya,
sarvān kauravān yotsyamānāḥ samantataḥ abhyayuḥ.
11.
Likewise, O King, the Pāṇḍavas, having arrayed their army (sainya) for the great battle, advanced from all sides towards all the Kauravas, intending to fight.
तद्बलं भरतश्रेष्ठ क्षुब्धार्णवसमस्वनम् ।
समुद्धूतार्णवाकारमुद्धूतरथकुञ्जरम् ॥१२॥
समुद्धूतार्णवाकारमुद्धूतरथकुञ्जरम् ॥१२॥
12. tadbalaṁ bharataśreṣṭha kṣubdhārṇavasamasvanam ,
samuddhūtārṇavākāramuddhūtarathakuñjaram.
samuddhūtārṇavākāramuddhūtarathakuñjaram.
12.
tat balam bharataśreṣṭha kṣubdhārṇavasamasvanam
samuddhūtārṇavākāram uddhūtarathakuñjaram
samuddhūtārṇavākāram uddhūtarathakuñjaram
12.
bharataśreṣṭha tat balam kṣubdhārṇavasamasvanam
samuddhūtārṇavākāram uddhūtarathakuñjaram
samuddhūtārṇavākāram uddhūtarathakuñjaram
12.
O best among the Bhāratas, that army had a roar like a turbulent ocean, its appearance was like a churning ocean, with chariots and elephants being tossed about within it.
धृतराष्ट्र उवाच ।
द्रोणस्य भीष्मस्य च वै राधेयस्य च मे श्रुतम् ।
पातनं शंस मे भूयः शल्यस्याथ सुतस्य मे ॥१३॥
द्रोणस्य भीष्मस्य च वै राधेयस्य च मे श्रुतम् ।
पातनं शंस मे भूयः शल्यस्याथ सुतस्य मे ॥१३॥
13. dhṛtarāṣṭra uvāca ,
droṇasya bhīṣmasya ca vai rādheyasya ca me śrutam ,
pātanaṁ śaṁsa me bhūyaḥ śalyasyātha sutasya me.
droṇasya bhīṣmasya ca vai rādheyasya ca me śrutam ,
pātanaṁ śaṁsa me bhūyaḥ śalyasyātha sutasya me.
13.
dhṛtarāṣṭraḥ uvāca droṇasya bhīṣmasya ca vai rādheyasya ca
me śrutam pātanam śaṃsa me bhūyaḥ śalyasya atha sutasya me
me śrutam pātanam śaṃsa me bhūyaḥ śalyasya atha sutasya me
13.
dhṛtarāṣṭraḥ uvāca me droṇasya bhīṣmasya ca vai rādheyasya ca
śrutam atha bhūyaḥ me śalyasya ca me sutasya pātanam śaṃsa
śrutam atha bhūyaḥ me śalyasya ca me sutasya pātanam śaṃsa
13.
Dhṛtarāṣṭra spoke: I have already heard about the demise of Droṇa, Bhīṣma, and Radheya (Karṇa). Now, tell me further about the fall of Śalya and my son (Duryodhana).
कथं रणे हतः शल्यो धर्मराजेन संजय ।
भीमेन च महाबाहुः पुत्रो दुर्योधनो मम ॥१४॥
भीमेन च महाबाहुः पुत्रो दुर्योधनो मम ॥१४॥
14. kathaṁ raṇe hataḥ śalyo dharmarājena saṁjaya ,
bhīmena ca mahābāhuḥ putro duryodhano mama.
bhīmena ca mahābāhuḥ putro duryodhano mama.
14.
katham raṇe hataḥ śalyaḥ dharmarājena saṃjaya
bhīmena ca mahābāhuḥ putraḥ duryodhanaḥ mama
bhīmena ca mahābāhuḥ putraḥ duryodhanaḥ mama
14.
saṃjaya katham raṇe dharmarājena śalyaḥ hataḥ ca
bhīmena mama mahābāhuḥ putraḥ duryodhanaḥ hataḥ
bhīmena mama mahābāhuḥ putraḥ duryodhanaḥ hataḥ
14.
O Saṃjaya, how was Śalya killed in battle by Dharmarāja (Yudhiṣṭhira)? And how was my mighty-armed son Duryodhana slain by Bhīma?
संजय उवाच ।
क्षयं मनुष्यदेहानां रथनागाश्वसंक्षयम् ।
शृणु राजन्स्थिरो भूत्वा संग्रामं शंसतो मम ॥१५॥
क्षयं मनुष्यदेहानां रथनागाश्वसंक्षयम् ।
शृणु राजन्स्थिरो भूत्वा संग्रामं शंसतो मम ॥१५॥
15. saṁjaya uvāca ,
kṣayaṁ manuṣyadehānāṁ rathanāgāśvasaṁkṣayam ,
śṛṇu rājansthiro bhūtvā saṁgrāmaṁ śaṁsato mama.
kṣayaṁ manuṣyadehānāṁ rathanāgāśvasaṁkṣayam ,
śṛṇu rājansthiro bhūtvā saṁgrāmaṁ śaṁsato mama.
15.
saṃjayaḥ uvāca kṣayam manuṣyadehānām rathanāgāśvasaṃkṣayam
śṛṇu rājan sthiraḥ bhūtvā saṃgrāmam śaṃsataḥ mama
śṛṇu rājan sthiraḥ bhūtvā saṃgrāmam śaṃsataḥ mama
15.
saṃjayaḥ uvāca rājan,
sthiraḥ bhūtvā,
mama śaṃsataḥ saṃgrāmam,
manuṣyadehānām kṣayam,
rathanāgāśvasaṃkṣayam ca śṛṇu
sthiraḥ bhūtvā,
mama śaṃsataḥ saṃgrāmam,
manuṣyadehānām kṣayam,
rathanāgāśvasaṃkṣayam ca śṛṇu
15.
Saṃjaya spoke: O King, remaining steady, listen to me as I recount the war's devastation – the destruction of human bodies, and the ruin of chariots, elephants, and horses.
आशा बलवती राजन्पुत्राणां तेऽभवत्तदा ।
हते भीष्मे च द्रोणे च सूतपुत्रे च पातिते ।
शल्यः पार्थान्रणे सर्वान्निहनिष्यति मारिष ॥१६॥
हते भीष्मे च द्रोणे च सूतपुत्रे च पातिते ।
शल्यः पार्थान्रणे सर्वान्निहनिष्यति मारिष ॥१६॥
16. āśā balavatī rājanputrāṇāṁ te'bhavattadā ,
hate bhīṣme ca droṇe ca sūtaputre ca pātite ,
śalyaḥ pārthānraṇe sarvānnihaniṣyati māriṣa.
hate bhīṣme ca droṇe ca sūtaputre ca pātite ,
śalyaḥ pārthānraṇe sarvānnihaniṣyati māriṣa.
16.
āśā balavatī rājan putrāṇām te
abhavat tadā hate bhīṣme ca droṇe ca
sūtaputre ca pātite śalyaḥ pārthān
raṇe sarvān nihaniṣyati māriṣa
abhavat tadā hate bhīṣme ca droṇe ca
sūtaputre ca pātite śalyaḥ pārthān
raṇe sarvān nihaniṣyati māriṣa
16.
rājan māriṣa te putrāṇām tadā āśā
balavatī abhavat bhīṣme hate ca
droṇe ca sūtaputre ca pātite śalyaḥ
raṇe sarvān pārthān nihaniṣyati
balavatī abhavat bhīṣme hate ca
droṇe ca sūtaputre ca pātite śalyaḥ
raṇe sarvān pārthān nihaniṣyati
16.
O King, your sons then held a strong hope: that even after Bhishma was slain, and Drona and the son of a charioteer (Karṇa) were struck down, Shalya, O respectable one, would certainly kill all the Pāṇḍavas in battle.
तामाशां हृदये कृत्वा समाश्वास्य च भारत ।
मद्रराजं च समरे समाश्रित्य महारथम् ।
नाथवन्तमथात्मानममन्यत सुतस्तव ॥१७॥
मद्रराजं च समरे समाश्रित्य महारथम् ।
नाथवन्तमथात्मानममन्यत सुतस्तव ॥१७॥
17. tāmāśāṁ hṛdaye kṛtvā samāśvāsya ca bhārata ,
madrarājaṁ ca samare samāśritya mahāratham ,
nāthavantamathātmānamamanyata sutastava.
madrarājaṁ ca samare samāśritya mahāratham ,
nāthavantamathātmānamamanyata sutastava.
17.
tām āśām hṛdaye kṛtvā samāśvāsya
ca bhārata madrarājam ca samare
samāśritya mahāratham nāthavantam
atha ātmānam amanyata sutaḥ tava
ca bhārata madrarājam ca samare
samāśritya mahāratham nāthavantam
atha ātmānam amanyata sutaḥ tava
17.
bhārata tava sutaḥ tām āśām hṛdaye
kṛtvā ca samāśvāsya ca samare
mahāratham madrarājam samāśritya
atha ātmānam nāthavantam amanyata
kṛtvā ca samāśvāsya ca samare
mahāratham madrarājam samāśritya
atha ātmānam nāthavantam amanyata
17.
O descendant of Bharata (bhārata), your son, having held that hope in his heart and having reassured himself, and having taken refuge in the great charioteer, the king of Madra, in battle, then considered himself to have a protector.
यदा कर्णे हते पार्थाः सिंहनादं प्रचक्रिरे ।
तदा राजन्धार्तराष्ट्रानाविवेश महद्भयम् ॥१८॥
तदा राजन्धार्तराष्ट्रानाविवेश महद्भयम् ॥१८॥
18. yadā karṇe hate pārthāḥ siṁhanādaṁ pracakrire ,
tadā rājandhārtarāṣṭrānāviveśa mahadbhayam.
tadā rājandhārtarāṣṭrānāviveśa mahadbhayam.
18.
yadā karṇe hate pārthāḥ siṃhanādam pracakrire
tadā rājan dhārtarāṣṭrān āviveśa mahat bhayam
tadā rājan dhārtarāṣṭrān āviveśa mahat bhayam
18.
rājan yadā karṇe hate pārthāḥ siṃhanādam
pracakrire tadā mahat bhayam dhārtarāṣṭrān āviveśa
pracakrire tadā mahat bhayam dhārtarāṣṭrān āviveśa
18.
O King, when Karṇa was slain, the Pāṇḍavas let out a lion's roar. At that moment, a great fear assailed the sons of Dhṛtarāṣṭra (dhārtarāṣṭra).
तान्समाश्वास्य तु तदा मद्रराजः प्रतापवान् ।
व्यूह्य व्यूहं महाराज सर्वतोभद्रमृद्धिमत् ॥१९॥
व्यूह्य व्यूहं महाराज सर्वतोभद्रमृद्धिमत् ॥१९॥
19. tānsamāśvāsya tu tadā madrarājaḥ pratāpavān ,
vyūhya vyūhaṁ mahārāja sarvatobhadramṛddhimat.
vyūhya vyūhaṁ mahārāja sarvatobhadramṛddhimat.
19.
tān samāśvāsya tu tadā madrarājaḥ pratāpavān
vyūhya vyūham mahārāja sarvatobhadram ṛddhimat
vyūhya vyūham mahārāja sarvatobhadram ṛddhimat
19.
mahārāja tu tadā pratāpavān madrarājaḥ tān
samāśvāsya sarvatobhadram ṛddhimat vyūham vyūhya
samāśvāsya sarvatobhadram ṛddhimat vyūham vyūhya
19.
But then, O great King, the powerful king of Madra, having reassured them and having arranged an excellent formation (vyūha), auspicious on all sides...
प्रत्युद्यातो रणे पार्थान्मद्रराजः प्रतापवान् ।
विधुन्वन्कार्मुकं चित्रं भारघ्नं वेगवत्तरम् ॥२०॥
विधुन्वन्कार्मुकं चित्रं भारघ्नं वेगवत्तरम् ॥२०॥
20. pratyudyāto raṇe pārthānmadrarājaḥ pratāpavān ,
vidhunvankārmukaṁ citraṁ bhāraghnaṁ vegavattaram.
vidhunvankārmukaṁ citraṁ bhāraghnaṁ vegavattaram.
20.
pratyudyātaḥ raṇe pārthāt madrarājaḥ pratāpavān
vidhunvan kārmukam citram bhāraghnam vegavattaram
vidhunvan kārmukam citram bhāraghnam vegavattaram
20.
pratāpavān madrarājaḥ raṇe pārthāt pratyudyātaḥ
citram bhāraghnam vegavattaram kārmukam vidhunvan
citram bhāraghnam vegavattaram kārmukam vidhunvan
20.
The mighty king of Madra, having been confronted in battle by Arjuna (Pārtha), was shaking his marvelous, foe-destroying, exceptionally swift bow.
रथप्रवरमास्थाय सैन्धवाश्वं महारथः ।
तस्य सीता महाराज रथस्थाशोभयद्रथम् ॥२१॥
तस्य सीता महाराज रथस्थाशोभयद्रथम् ॥२१॥
21. rathapravaramāsthāya saindhavāśvaṁ mahārathaḥ ,
tasya sītā mahārāja rathasthāśobhayadratham.
tasya sītā mahārāja rathasthāśobhayadratham.
21.
rathapravaram āsthāya saindhavāśvam mahārathaḥ
tasya sītā mahārāja rathasthā aśobhayat ratham
tasya sītā mahārāja rathasthā aśobhayat ratham
21.
mahārāja mahārathaḥ saindhavāśvam rathapravaram
āsthāya tasya rathasthā sītā ratham aśobhayat
āsthāya tasya rathasthā sītā ratham aśobhayat
21.
O great king, that great charioteer, having mounted his excellent chariot equipped with Sindhu horses, his chariot seat (sītā) positioned on the chariot, made it splendid.
स तेन संवृतो वीरो रथेनामित्रकर्शनः ।
तस्थौ शूरो महाराज पुत्राणां ते भयप्रणुत् ॥२२॥
तस्थौ शूरो महाराज पुत्राणां ते भयप्रणुत् ॥२२॥
22. sa tena saṁvṛto vīro rathenāmitrakarśanaḥ ,
tasthau śūro mahārāja putrāṇāṁ te bhayapraṇut.
tasthau śūro mahārāja putrāṇāṁ te bhayapraṇut.
22.
saḥ tena saṃvṛtaḥ vīraḥ rathena amitrakarśanaḥ
tasthau śūraḥ mahārāja putrāṇām te bhayapraṇut
tasthau śūraḥ mahārāja putrāṇām te bhayapraṇut
22.
mahārāja saḥ amitrakarśanaḥ vīraḥ tena rathena
saṃvṛtaḥ śūraḥ te putrāṇām bhayapraṇut tasthau
saṃvṛtaḥ śūraḥ te putrāṇām bhayapraṇut tasthau
22.
O great king, that heroic vanquisher of enemies, surrounded by that chariot, stood bravely, dispelling the fear of your sons.
प्रयाणे मद्रराजोऽभून्मुखं व्यूहस्य दंशितः ।
मद्रकैः सहितो वीरैः कर्णपुत्रैश्च दुर्जयैः ॥२३॥
मद्रकैः सहितो वीरैः कर्णपुत्रैश्च दुर्जयैः ॥२३॥
23. prayāṇe madrarājo'bhūnmukhaṁ vyūhasya daṁśitaḥ ,
madrakaiḥ sahito vīraiḥ karṇaputraiśca durjayaiḥ.
madrakaiḥ sahito vīraiḥ karṇaputraiśca durjayaiḥ.
23.
prayāṇe madrarājaḥ abhūt mukham vyūhasya daṃśitaḥ
madrakaiḥ sahitaḥ vīraiḥ karṇaputraiḥ ca durjayaiḥ
madrakaiḥ sahitaḥ vīraiḥ karṇaputraiḥ ca durjayaiḥ
23.
prayāṇe daṃśitaḥ madrarājaḥ vyūhasya mukham abhūt
vīraiḥ madrakaiḥ ca durjayaiḥ karṇaputraiḥ sahitaḥ
vīraiḥ madrakaiḥ ca durjayaiḥ karṇaputraiḥ sahitaḥ
23.
In the advance, the armored king of Madra became the forefront of the battle array (vyūha), accompanied by brave Madras and by the unconquerable sons of Karṇa.
सव्येऽभूत्कृतवर्मा च त्रिगर्तैः परिवारितः ।
गौतमो दक्षिणे पार्श्वे शकैश्च यवनैः सह ॥२४॥
गौतमो दक्षिणे पार्श्वे शकैश्च यवनैः सह ॥२४॥
24. savye'bhūtkṛtavarmā ca trigartaiḥ parivāritaḥ ,
gautamo dakṣiṇe pārśve śakaiśca yavanaiḥ saha.
gautamo dakṣiṇe pārśve śakaiśca yavanaiḥ saha.
24.
savye abhūt kṛtavarmā ca trigartaiḥ parivāritaḥ
gautamaḥ dakṣiṇe pārśve śakaiḥ ca yavanaiḥ saha
gautamaḥ dakṣiṇe pārśve śakaiḥ ca yavanaiḥ saha
24.
kṛtavarmā ca savye trigartaiḥ parivāritaḥ abhūt
gautamaḥ ca śakaiḥ yavanaiḥ saha dakṣiṇe pārśve abhūt
gautamaḥ ca śakaiḥ yavanaiḥ saha dakṣiṇe pārśve abhūt
24.
Kṛtavarmā was on the left flank, surrounded by the Trigartas. Gautama (Kṛpa) was on the right flank, accompanied by the Śakas and Yavanas.
अश्वत्थामा पृष्ठतोऽभूत्काम्बोजैः परिवारितः ।
दुर्योधनोऽभवन्मध्ये रक्षितः कुरुपुंगवैः ॥२५॥
दुर्योधनोऽभवन्मध्ये रक्षितः कुरुपुंगवैः ॥२५॥
25. aśvatthāmā pṛṣṭhato'bhūtkāmbojaiḥ parivāritaḥ ,
duryodhano'bhavanmadhye rakṣitaḥ kurupuṁgavaiḥ.
duryodhano'bhavanmadhye rakṣitaḥ kurupuṁgavaiḥ.
25.
aśvatthāmā pṛṣṭhataḥ abhūt kāmbojaiḥ parivāritaḥ
duryodhanaḥ abhavat madhye rakṣitaḥ kurupuṅgavaiḥ
duryodhanaḥ abhavat madhye rakṣitaḥ kurupuṅgavaiḥ
25.
aśvatthāmā pṛṣṭhataḥ kāmbojaiḥ parivāritaḥ abhūt
duryodhanaḥ madhye kurupuṅgavaiḥ rakṣitaḥ abhavat
duryodhanaḥ madhye kurupuṅgavaiḥ rakṣitaḥ abhavat
25.
Aśvatthāmā was at the rear, surrounded by the Kambojas. Duryodhana himself was in the center, protected by the finest warriors among the Kurus.
हयानीकेन महता सौबलश्चापि संवृतः ।
प्रययौ सर्वसैन्येन कैतव्यश्च महारथः ॥२६॥
प्रययौ सर्वसैन्येन कैतव्यश्च महारथः ॥२६॥
26. hayānīkena mahatā saubalaścāpi saṁvṛtaḥ ,
prayayau sarvasainyena kaitavyaśca mahārathaḥ.
prayayau sarvasainyena kaitavyaśca mahārathaḥ.
26.
hayānīkena mahatā saubalaḥ ca api saṁvṛtaḥ
prayayau sarvasainyena kaitavyaḥ ca mahārathaḥ
prayayau sarvasainyena kaitavyaḥ ca mahārathaḥ
26.
mahatā hayānīkena saṁvṛtaḥ saubalaḥ ca api
kaitavyaḥ ca mahārathaḥ sarvasainyena prayayau
kaitavyaḥ ca mahārathaḥ sarvasainyena prayayau
26.
Saubala (Śakuni), a great chariot warrior and descendant of Ketu, was also surrounded by a large cavalry force. He advanced with his entire army.
पाण्डवाश्च महेष्वासा व्यूह्य सैन्यमरिंदमाः ।
त्रिधा भूत्वा महाराज तव सैन्यमुपाद्रवन् ॥२७॥
त्रिधा भूत्वा महाराज तव सैन्यमुपाद्रवन् ॥२७॥
27. pāṇḍavāśca maheṣvāsā vyūhya sainyamariṁdamāḥ ,
tridhā bhūtvā mahārāja tava sainyamupādravan.
tridhā bhūtvā mahārāja tava sainyamupādravan.
27.
pāṇḍavāḥ ca maheṣvāsāḥ vyūhya sainyam ariṁdamāḥ
tridhā bhūtvā mahārāja tava sainyam upādravan
tridhā bhūtvā mahārāja tava sainyam upādravan
27.
mahārāja pāṇḍavāḥ ca maheṣvāsāḥ ariṁdamāḥ sainyam
vyūhya tridhā bhūtvā tava sainyam upādravan
vyūhya tridhā bhūtvā tava sainyam upādravan
27.
O great king, the Pāṇḍavas, those great archers who subdue their enemies, having arrayed their own army, divided themselves into three parts and attacked your forces.
धृष्टद्युम्नः शिखण्डी च सात्यकिश्च महारथः ।
शल्यस्य वाहिनीं तूर्णमभिदुद्रुवुराहवे ॥२८॥
शल्यस्य वाहिनीं तूर्णमभिदुद्रुवुराहवे ॥२८॥
28. dhṛṣṭadyumnaḥ śikhaṇḍī ca sātyakiśca mahārathaḥ ,
śalyasya vāhinīṁ tūrṇamabhidudruvurāhave.
śalyasya vāhinīṁ tūrṇamabhidudruvurāhave.
28.
dhṛṣṭadyumnaḥ śikhaṇḍī ca sātyakiḥ ca mahārathaḥ
śalyasya vāhinīm tūrṇam abhidudruvuḥ āhave
śalyasya vāhinīm tūrṇam abhidudruvuḥ āhave
28.
dhṛṣṭadyumnaḥ śikhaṇḍī ca mahārathaḥ sātyakiḥ
ca tūrṇam āhave śalyasya vāhinīm abhidudruvuḥ
ca tūrṇam āhave śalyasya vāhinīm abhidudruvuḥ
28.
Dhṛṣṭadyumna, Śikhaṇḍī, and Sātyaki, a great warrior, swiftly charged towards Śalya's army in the battle.
ततो युधिष्ठिरो राजा स्वेनानीकेन संवृतः ।
शल्यमेवाभिदुद्राव जिघांसुर्भरतर्षभ ॥२९॥
शल्यमेवाभिदुद्राव जिघांसुर्भरतर्षभ ॥२९॥
29. tato yudhiṣṭhiro rājā svenānīkena saṁvṛtaḥ ,
śalyamevābhidudrāva jighāṁsurbharatarṣabha.
śalyamevābhidudrāva jighāṁsurbharatarṣabha.
29.
tataḥ yudhiṣṭhiraḥ rājā svena anīkena saṃvṛtaḥ
śalyam eva abhidudrāva jighāṃsuḥ bharatarṣabha
śalyam eva abhidudrāva jighāṃsuḥ bharatarṣabha
29.
tataḥ bharatarṣabha rājā yudhiṣṭhiraḥ svena
anīkena saṃvṛtaḥ jighāṃsuḥ śalyam eva abhidudrāva
anīkena saṃvṛtaḥ jighāṃsuḥ śalyam eva abhidudrāva
29.
Then King Yudhiṣṭhira, surrounded by his own army, O best of the Bhāratas, rushed towards Śalya himself, eager to kill him.
हार्दिक्यं तु महेष्वासमर्जुनः शत्रुपूगहा ।
संशप्तकगणांश्चैव वेगतोऽभिविदुद्रुवे ॥३०॥
संशप्तकगणांश्चैव वेगतोऽभिविदुद्रुवे ॥३०॥
30. hārdikyaṁ tu maheṣvāsamarjunaḥ śatrupūgahā ,
saṁśaptakagaṇāṁścaiva vegato'bhividudruve.
saṁśaptakagaṇāṁścaiva vegato'bhividudruve.
30.
hārdikyam tu maheṣvāsam arjunaḥ śatrupūgahā
saṃśaptakagaṇān ca eva vegataḥ abhividudruve
saṃśaptakagaṇān ca eva vegataḥ abhividudruve
30.
tu śatrupūgahā arjunaḥ vegataḥ maheṣvāsam
hārdikyam ca saṃśaptakagaṇān eva abhividudruve
hārdikyam ca saṃśaptakagaṇān eva abhividudruve
30.
But Arjuna, who was the slayer of multitudes of foes, swiftly rushed towards Hārdikya, the great archer, as well as the battalions of the Saṃśaptakas.
गौतमं भीमसेनो वै सोमकाश्च महारथाः ।
अभ्यद्रवन्त राजेन्द्र जिघांसन्तः परान्युधि ॥३१॥
अभ्यद्रवन्त राजेन्द्र जिघांसन्तः परान्युधि ॥३१॥
31. gautamaṁ bhīmaseno vai somakāśca mahārathāḥ ,
abhyadravanta rājendra jighāṁsantaḥ parānyudhi.
abhyadravanta rājendra jighāṁsantaḥ parānyudhi.
31.
gautamam bhīmasenaḥ vai somakāḥ ca mahārathāḥ
abhyadravanta rājendra jighāṃsantaḥ parān yudhi
abhyadravanta rājendra jighāṃsantaḥ parān yudhi
31.
rājendra vai bhīmasenaḥ ca mahārathāḥ somakāḥ
jighāṃsantaḥ parān yudhi gautamam abhyadravanta
jighāṃsantaḥ parān yudhi gautamam abhyadravanta
31.
Bhīmasena and the great Somaka warriors, O best of kings, rushed towards Gautama in battle, intent on killing their enemies.
माद्रीपुत्रौ तु शकुनिमुलूकं च महारथौ ।
ससैन्यौ सहसेनौ तावुपतस्थतुराहवे ॥३२॥
ससैन्यौ सहसेनौ तावुपतस्थतुराहवे ॥३२॥
32. mādrīputrau tu śakunimulūkaṁ ca mahārathau ,
sasainyau sahasenau tāvupatasthaturāhave.
sasainyau sahasenau tāvupatasthaturāhave.
32.
mādrīputrau tu śakunim ulūkam ca mahārathau
sasainyau sahaseṃau tau upatasthatuḥ āhave
sasainyau sahaseṃau tau upatasthatuḥ āhave
32.
mādrīputrau tu āhave śakunim ulūkam ca
mahārathau sasainyau sahaseṃau tau upatasthatuḥ
mahārathau sasainyau sahaseṃau tau upatasthatuḥ
32.
But the two sons of Madri (Nakula and Sahadeva) confronted those two great chariot-warriors, Shakuni and Uluka, who were accompanied by their armies and forces, in battle.
तथैवायुतशो योधास्तावकाः पाण्डवान्रणे ।
अभ्यद्रवन्त संक्रुद्धा विविधायुधपाणयः ॥३३॥
अभ्यद्रवन्त संक्रुद्धा विविधायुधपाणयः ॥३३॥
33. tathaivāyutaśo yodhāstāvakāḥ pāṇḍavānraṇe ,
abhyadravanta saṁkruddhā vividhāyudhapāṇayaḥ.
abhyadravanta saṁkruddhā vividhāyudhapāṇayaḥ.
33.
tathā eva ayutaśaḥ yodhāḥ tāvakāḥ pāṇḍavān raṇe
abhyadravanta saṃkruddhāḥ vividhāyudhapaṇayaḥ
abhyadravanta saṃkruddhāḥ vividhāyudhapaṇayaḥ
33.
tathā eva ayutaśaḥ tāvakāḥ saṃkruddhāḥ
vividhāyudhapaṇayaḥ yodhāḥ raṇe pāṇḍavān abhyadravanta
vividhāyudhapaṇayaḥ yodhāḥ raṇe pāṇḍavān abhyadravanta
33.
Similarly, tens of thousands of your warriors, greatly enraged and holding various weapons in their hands, rushed towards the Pandavas in battle.
धृतराष्ट्र उवाच ।
हते भीष्मे महेष्वासे द्रोणे कर्णे महारथे ।
कुरुष्वल्पावशिष्टेषु पाण्डवेषु च संयुगे ॥३४॥
हते भीष्मे महेष्वासे द्रोणे कर्णे महारथे ।
कुरुष्वल्पावशिष्टेषु पाण्डवेषु च संयुगे ॥३४॥
34. dhṛtarāṣṭra uvāca ,
hate bhīṣme maheṣvāse droṇe karṇe mahārathe ,
kuruṣvalpāvaśiṣṭeṣu pāṇḍaveṣu ca saṁyuge.
hate bhīṣme maheṣvāse droṇe karṇe mahārathe ,
kuruṣvalpāvaśiṣṭeṣu pāṇḍaveṣu ca saṁyuge.
34.
dhṛtarāṣṭra uvāca hate bhīṣme mahā iṣvāse droṇe karṇe
mahārathae kuruṣu alpa avaśiṣṭeṣu pāṇḍaveṣu ca saṃyuge
mahārathae kuruṣu alpa avaśiṣṭeṣu pāṇḍaveṣu ca saṃyuge
34.
dhṛtarāṣṭra uvāca [yadā] bhīṣme mahā iṣvāse hate,
droṇe karṇe mahārathae [hate],
kuruṣu alpa avaśiṣṭeṣu [satsu],
ca saṃyuge pāṇḍaveṣu
droṇe karṇe mahārathae [hate],
kuruṣu alpa avaśiṣṭeṣu [satsu],
ca saṃyuge pāṇḍaveṣu
34.
Dhritarashtra said: "When Bhishma, the great archer, and Drona, and Karna, the great chariot-warrior, had been slain, and with only a few of the Kuru warriors remaining, and while the Pandavas were in battle..."
सुसंरब्धेषु पार्थेषु पराक्रान्तेषु संजय ।
मामकानां परेषां च किं शिष्टमभवद्बलम् ॥३५॥
मामकानां परेषां च किं शिष्टमभवद्बलम् ॥३५॥
35. susaṁrabdheṣu pārtheṣu parākrānteṣu saṁjaya ,
māmakānāṁ pareṣāṁ ca kiṁ śiṣṭamabhavadbalam.
māmakānāṁ pareṣāṁ ca kiṁ śiṣṭamabhavadbalam.
35.
susaṃrabdheṣu pārtheṣu parākrānteṣu saṃjaya
māmakānām pareṣām ca kim śiṣṭam abhavat balam
māmakānām pareṣām ca kim śiṣṭam abhavat balam
35.
saṃjaya,
[yadā] pārtheṣu susaṃrabdheṣu parākrānteṣu [satsū],
māmakānām pareṣām ca kim balam śiṣṭam abhavat?
[yadā] pārtheṣu susaṃrabdheṣu parākrānteṣu [satsū],
māmakānām pareṣām ca kim balam śiṣṭam abhavat?
35.
...with the sons of Pritha (Pandavas) greatly enraged and valorous, O Sanjaya, what strength (balam) was left to my people and to the enemies?
संजय उवाच ।
यथा वयं परे राजन्युद्धाय समवस्थिताः ।
यावच्चासीद्बलं शिष्टं संग्रामे तन्निबोध मे ॥३६॥
यथा वयं परे राजन्युद्धाय समवस्थिताः ।
यावच्चासीद्बलं शिष्टं संग्रामे तन्निबोध मे ॥३६॥
36. saṁjaya uvāca ,
yathā vayaṁ pare rājanyuddhāya samavasthitāḥ ,
yāvaccāsīdbalaṁ śiṣṭaṁ saṁgrāme tannibodha me.
yathā vayaṁ pare rājanyuddhāya samavasthitāḥ ,
yāvaccāsīdbalaṁ śiṣṭaṁ saṁgrāme tannibodha me.
36.
sañjaya uvāca yathā vayam pare rājan yuddhāya samavasthitāḥ
yāvat ca āsīt balam śiṣṭam saṅgrāme tat nibodha me
yāvat ca āsīt balam śiṣṭam saṅgrāme tat nibodha me
36.
sañjaya uvāca rājan yathā vayam pare yuddhāya
samavasthitāḥ ca yāvat śiṣṭam balam saṅgrāme tat me nibodha
samavasthitāḥ ca yāvat śiṣṭam balam saṅgrāme tat me nibodha
36.
Sañjaya said: "O King, just as we stood arrayed for battle against the other side, learn from me the extent of the forces that remained in the war."
एकादश सहस्राणि रथानां भरतर्षभ ।
दश दन्तिसहस्राणि सप्त चैव शतानि च ॥३७॥
दश दन्तिसहस्राणि सप्त चैव शतानि च ॥३७॥
37. ekādaśa sahasrāṇi rathānāṁ bharatarṣabha ,
daśa dantisahasrāṇi sapta caiva śatāni ca.
daśa dantisahasrāṇi sapta caiva śatāni ca.
37.
ekādaśa sahasrāṇi rathānām bharatarṣabha
daśa dantisahasrāṇi sapta ca eva śatāni ca
daśa dantisahasrāṇi sapta ca eva śatāni ca
37.
bharatarṣabha,
rathānām ekādaśa sahasrāṇi,
ca daśa dantisahasrāṇi sapta śatāni eva ca
rathānām ekādaśa sahasrāṇi,
ca daśa dantisahasrāṇi sapta śatāni eva ca
37.
O best of Bharatas (bharatarṣabha), there were eleven thousand chariots, and ten thousand seven hundred elephants.
पूर्णे शतसहस्रे द्वे हयानां भरतर्षभ ।
नरकोट्यस्तथा तिस्रो बलमेतत्तवाभवत् ॥३८॥
नरकोट्यस्तथा तिस्रो बलमेतत्तवाभवत् ॥३८॥
38. pūrṇe śatasahasre dve hayānāṁ bharatarṣabha ,
narakoṭyastathā tisro balametattavābhavat.
narakoṭyastathā tisro balametattavābhavat.
38.
pūrṇe śatasahasre dve hayānām bharatarṣabha
narakoṭyaḥ tathā tisraḥ balam etat tava abhavat
narakoṭyaḥ tathā tisraḥ balam etat tava abhavat
38.
bharatarṣabha,
hayānām pūrṇe dve śatasahasre tathā tisraḥ narakoṭyaḥ.
etat balam tava abhavat
hayānām pūrṇe dve śatasahasre tathā tisraḥ narakoṭyaḥ.
etat balam tava abhavat
38.
O best of Bharatas (bharatarṣabha), there were two full hundred thousand horses, and three crores (thirty million) of infantry. This was your army.
रथानां षट्सहस्राणि षट्सहस्राश्च कुञ्जराः ।
दश चाश्वसहस्राणि पत्तिकोटी च भारत ॥३९॥
दश चाश्वसहस्राणि पत्तिकोटी च भारत ॥३९॥
39. rathānāṁ ṣaṭsahasrāṇi ṣaṭsahasrāśca kuñjarāḥ ,
daśa cāśvasahasrāṇi pattikoṭī ca bhārata.
daśa cāśvasahasrāṇi pattikoṭī ca bhārata.
39.
rathānām ṣaṭsahasrāṇi ṣaṭsahasrāḥ ca kuñjarāḥ
daśa ca aśvasahasrāṇi pattikoṭi ca bhārata
daśa ca aśvasahasrāṇi pattikoṭi ca bhārata
39.
bhārata,
rathānām ṣaṭsahasrāṇi,
ca ṣaṭsahasrāḥ kuñjarāḥ,
ca daśa aśvasahasrāṇi,
ca pattikoṭi
rathānām ṣaṭsahasrāṇi,
ca ṣaṭsahasrāḥ kuñjarāḥ,
ca daśa aśvasahasrāṇi,
ca pattikoṭi
39.
O Bhārata, there were six thousand chariots, and six thousand elephants, and ten thousand horses, and one crore (ten million) of infantry.
एतद्बलं पाण्डवानामभवच्छेषमाहवे ।
एत एव समाजग्मुर्युद्धाय भरतर्षभ ॥४०॥
एत एव समाजग्मुर्युद्धाय भरतर्षभ ॥४०॥
40. etadbalaṁ pāṇḍavānāmabhavaccheṣamāhave ,
eta eva samājagmuryuddhāya bharatarṣabha.
eta eva samājagmuryuddhāya bharatarṣabha.
40.
etat balam pāṇḍavānām abhavat śeṣam āhave
| ete eva samājagmuḥ yuddhāya bharatarṣabha
| ete eva samājagmuḥ yuddhāya bharatarṣabha
40.
bharatarṣabha etat balam pāṇḍavānām āhave
śeṣam abhavat ete eva yuddhāya samājagmuḥ
śeṣam abhavat ete eva yuddhāya samājagmuḥ
40.
O best of the Bhāratas, this was the remaining force of the Pāṇḍavas in battle. Indeed, these very warriors assembled for the fight.
एवं विभज्य राजेन्द्र मद्रराजमते स्थिताः ।
पाण्डवान्प्रत्युदीयाम जयगृद्धाः प्रमन्यवः ॥४१॥
पाण्डवान्प्रत्युदीयाम जयगृद्धाः प्रमन्यवः ॥४१॥
41. evaṁ vibhajya rājendra madrarājamate sthitāḥ ,
pāṇḍavānpratyudīyāma jayagṛddhāḥ pramanyavaḥ.
pāṇḍavānpratyudīyāma jayagṛddhāḥ pramanyavaḥ.
41.
evam vibhajya rājendra madrarājamate sthitāḥ |
pāṇḍavān pratyudīyāma jayagṛddhāḥ pramanyavaḥ
pāṇḍavān pratyudīyāma jayagṛddhāḥ pramanyavaḥ
41.
rājendra evam vibhajya madrarājamate sthitāḥ
jayagṛddhāḥ pramanyavaḥ [vayam] pāṇḍavān prati udīyāma
jayagṛddhāḥ pramanyavaḥ [vayam] pāṇḍavān prati udīyāma
41.
Therefore, O great king, having divided our forces and abiding by the counsel of the king of Madra, we should advance against the Pāṇḍavas, eager for victory and filled with intense anger.
तथैव पाण्डवाः शूराः समरे जितकाशिनः ।
उपयाता नरव्याघ्राः पाञ्चालाश्च यशस्विनः ॥४२॥
उपयाता नरव्याघ्राः पाञ्चालाश्च यशस्विनः ॥४२॥
42. tathaiva pāṇḍavāḥ śūrāḥ samare jitakāśinaḥ ,
upayātā naravyāghrāḥ pāñcālāśca yaśasvinaḥ.
upayātā naravyāghrāḥ pāñcālāśca yaśasvinaḥ.
42.
tathā eva pāṇḍavāḥ śūrāḥ samare jitakāśinaḥ |
upayātāḥ naravyāghrāḥ pāñcālāḥ ca yaśasvinaḥ
upayātāḥ naravyāghrāḥ pāñcālāḥ ca yaśasvinaḥ
42.
tathā eva śūrāḥ samare jitakāśinaḥ naravyāghrāḥ
yaśasvinaḥ pāṇḍavāḥ ca pāñcālāḥ upayātāḥ
yaśasvinaḥ pāṇḍavāḥ ca pāñcālāḥ upayātāḥ
42.
In the same way, the valiant Pāṇḍavas, victorious in battle, and the glorious Pāñcālas, those tigers among men, also advanced.
एवमेते बलौघेन परस्परवधैषिणः ।
उपयाता नरव्याघ्राः पूर्वां संध्यां प्रति प्रभो ॥४३॥
उपयाता नरव्याघ्राः पूर्वां संध्यां प्रति प्रभो ॥४३॥
43. evamete balaughena parasparavadhaiṣiṇaḥ ,
upayātā naravyāghrāḥ pūrvāṁ saṁdhyāṁ prati prabho.
upayātā naravyāghrāḥ pūrvāṁ saṁdhyāṁ prati prabho.
43.
evam ete balaughena parasparavadheṣiṇaḥ | upayātāḥ
naravyāghrāḥ pūrvām sandhyām prati prabho
naravyāghrāḥ pūrvām sandhyām prati prabho
43.
prabho evam ete naravyāghrāḥ parasparavadheṣiṇaḥ
balaughena pūrvām sandhyām prati upayātāḥ
balaughena pūrvām sandhyām prati upayātāḥ
43.
In this manner, O lord, these tigers among men, eager to kill each other, advanced with their masses of troops towards the morning twilight.
ततः प्रववृते युद्धं घोररूपं भयानकम् ।
तावकानां परेषां च निघ्नतामितरेतरम् ॥४४॥
तावकानां परेषां च निघ्नतामितरेतरम् ॥४४॥
44. tataḥ pravavṛte yuddhaṁ ghorarūpaṁ bhayānakam ,
tāvakānāṁ pareṣāṁ ca nighnatāmitaretaram.
tāvakānāṁ pareṣāṁ ca nighnatāmitaretaram.
44.
tataḥ pravavṛte yuddhaṃ ghorarūpaṃ bhayānakam
tāvakānāṃ pareṣāṃ ca nighnatām itaretaram
tāvakānāṃ pareṣāṃ ca nighnatām itaretaram
44.
tataḥ yuddhaṃ ghorarūpaṃ bhayānakam pravavṛte
tāvakānāṃ ca pareṣāṃ itaretaram nighnatām
tāvakānāṃ ca pareṣāṃ itaretaram nighnatām
44.
Then a battle of a terrible and frightening nature commenced, with your people and the enemies striking each other.
Links to all chapters:
ādi parva
Chapter 1
Chapter 2
Chapter 3
Chapter 4
Chapter 5
Chapter 6
Chapter 7
Chapter 8
Chapter 9
Chapter 10
Chapter 11
Chapter 12
Chapter 13
Chapter 14
Chapter 15
Chapter 16
Chapter 17
Chapter 18
Chapter 19
Chapter 20
Chapter 21
Chapter 22
Chapter 23
Chapter 24
Chapter 25
Chapter 26
Chapter 27
Chapter 28
Chapter 29
Chapter 30
Chapter 31
Chapter 32
Chapter 33
Chapter 34
Chapter 35
Chapter 36
Chapter 37
Chapter 38
Chapter 39
Chapter 40
Chapter 41
Chapter 42
Chapter 43
Chapter 44
Chapter 45
Chapter 46
Chapter 47
Chapter 48
Chapter 49
Chapter 50
Chapter 51
Chapter 52
Chapter 53
Chapter 54
Chapter 55
Chapter 56
Chapter 57
Chapter 58
Chapter 59
Chapter 60
Chapter 61
Chapter 62
Chapter 63
Chapter 64
Chapter 65
Chapter 66
Chapter 67
Chapter 68
Chapter 69
Chapter 70
Chapter 71
Chapter 72
Chapter 73
Chapter 74
Chapter 75
Chapter 76
Chapter 77
Chapter 78
Chapter 79
Chapter 80
Chapter 81
Chapter 82
Chapter 83
Chapter 84
Chapter 85
Chapter 86
Chapter 87
Chapter 88
Chapter 89
Chapter 90
Chapter 91
Chapter 92
Chapter 93
Chapter 94
Chapter 95
Chapter 96
Chapter 97
Chapter 98
Chapter 99
Chapter 100
Chapter 101
Chapter 102
Chapter 103
Chapter 104
Chapter 105
Chapter 106
Chapter 107
Chapter 108
Chapter 109
Chapter 110
Chapter 111
Chapter 112
Chapter 113
Chapter 114
Chapter 115
Chapter 116
Chapter 117
Chapter 118
Chapter 119
Chapter 120
Chapter 121
Chapter 122
Chapter 123
Chapter 124
Chapter 125
Chapter 126
Chapter 127
Chapter 128
Chapter 129
Chapter 130
Chapter 131
Chapter 132
Chapter 133
Chapter 134
Chapter 135
Chapter 136
Chapter 137
Chapter 138
Chapter 139
Chapter 140
Chapter 141
Chapter 142
Chapter 143
Chapter 144
Chapter 145
Chapter 146
Chapter 147
Chapter 148
Chapter 149
Chapter 150
Chapter 151
Chapter 152
Chapter 153
Chapter 154
Chapter 155
Chapter 156
Chapter 157
Chapter 158
Chapter 159
Chapter 160
Chapter 161
Chapter 162
Chapter 163
Chapter 164
Chapter 165
Chapter 166
Chapter 167
Chapter 168
Chapter 169
Chapter 170
Chapter 171
Chapter 172
Chapter 173
Chapter 174
Chapter 175
Chapter 176
Chapter 177
Chapter 178
Chapter 179
Chapter 180
Chapter 181
Chapter 182
Chapter 183
Chapter 184
Chapter 185
Chapter 186
Chapter 187
Chapter 188
Chapter 189
Chapter 190
Chapter 191
Chapter 192
Chapter 193
Chapter 194
Chapter 195
Chapter 196
Chapter 197
Chapter 198
Chapter 199
Chapter 200
Chapter 201
Chapter 202
Chapter 203
Chapter 204
Chapter 205
Chapter 206
Chapter 207
Chapter 208
Chapter 209
Chapter 210
Chapter 211
Chapter 212
Chapter 213
Chapter 214
Chapter 215
Chapter 216
Chapter 217
Chapter 218
Chapter 219
Chapter 220
Chapter 221
Chapter 222
Chapter 223
Chapter 224
Chapter 225
sabhā parva
Chapter 1
Chapter 2
Chapter 3
Chapter 4
Chapter 5
Chapter 6
Chapter 7
Chapter 8
Chapter 9
Chapter 10
Chapter 11
Chapter 12
Chapter 13
Chapter 14
Chapter 15
Chapter 16
Chapter 17
Chapter 18
Chapter 19
Chapter 20
Chapter 21
Chapter 22
Chapter 23
Chapter 24
Chapter 25
Chapter 26
Chapter 27
Chapter 28
Chapter 29
Chapter 30
Chapter 31
Chapter 32
Chapter 33
Chapter 34
Chapter 35
Chapter 36
Chapter 37
Chapter 38
Chapter 39
Chapter 40
Chapter 41
Chapter 42
Chapter 43
Chapter 44
Chapter 45
Chapter 46
Chapter 47
Chapter 48
Chapter 49
Chapter 50
Chapter 51
Chapter 52
Chapter 53
Chapter 54
Chapter 55
Chapter 56
Chapter 57
Chapter 58
Chapter 59
Chapter 60
Chapter 61
Chapter 62
Chapter 63
Chapter 64
Chapter 65
Chapter 66
Chapter 67
Chapter 68
Chapter 69
Chapter 70
Chapter 71
Chapter 72
vana parva
Chapter 1
Chapter 2
Chapter 3
Chapter 4
Chapter 5
Chapter 6
Chapter 7
Chapter 8
Chapter 9
Chapter 10
Chapter 11
Chapter 12
Chapter 13
Chapter 14
Chapter 15
Chapter 16
Chapter 17
Chapter 18
Chapter 19
Chapter 20
Chapter 21
Chapter 22
Chapter 23
Chapter 24
Chapter 25
Chapter 26
Chapter 27
Chapter 28
Chapter 29
Chapter 30
Chapter 31
Chapter 32
Chapter 33
Chapter 34
Chapter 35
Chapter 36
Chapter 37
Chapter 38
Chapter 39
Chapter 40
Chapter 41
Chapter 42
Chapter 43
Chapter 44
Chapter 45
Chapter 46
Chapter 47
Chapter 48
Chapter 49
Chapter 50
Chapter 51
Chapter 52
Chapter 53
Chapter 54
Chapter 55
Chapter 56
Chapter 57
Chapter 58
Chapter 59
Chapter 60
Chapter 61
Chapter 62
Chapter 63
Chapter 64
Chapter 65
Chapter 66
Chapter 67
Chapter 68
Chapter 69
Chapter 70
Chapter 71
Chapter 72
Chapter 73
Chapter 74
Chapter 75
Chapter 76
Chapter 77
Chapter 78
Chapter 79
Chapter 80
Chapter 81
Chapter 82
Chapter 83
Chapter 84
Chapter 85
Chapter 86
Chapter 87
Chapter 88
Chapter 89
Chapter 90
Chapter 91
Chapter 92
Chapter 93
Chapter 94
Chapter 95
Chapter 96
Chapter 97
Chapter 98
Chapter 99
Chapter 100
Chapter 101
Chapter 102
Chapter 103
Chapter 104
Chapter 105
Chapter 106
Chapter 107
Chapter 108
Chapter 109
Chapter 110
Chapter 111
Chapter 112
Chapter 113
Chapter 114
Chapter 115
Chapter 116
Chapter 117
Chapter 118
Chapter 119
Chapter 120
Chapter 121
Chapter 122
Chapter 123
Chapter 124
Chapter 125
Chapter 126
Chapter 127
Chapter 128
Chapter 129
Chapter 130
Chapter 131
Chapter 132
Chapter 133
Chapter 134
Chapter 135
Chapter 136
Chapter 137
Chapter 138
Chapter 139
Chapter 140
Chapter 141
Chapter 142
Chapter 143
Chapter 144
Chapter 145
Chapter 146
Chapter 147
Chapter 148
Chapter 149
Chapter 150
Chapter 151
Chapter 152
Chapter 153
Chapter 154
Chapter 155
Chapter 156
Chapter 157
Chapter 158
Chapter 159
Chapter 160
Chapter 161
Chapter 162
Chapter 163
Chapter 164
Chapter 165
Chapter 166
Chapter 167
Chapter 168
Chapter 169
Chapter 170
Chapter 171
Chapter 172
Chapter 173
Chapter 174
Chapter 175
Chapter 176
Chapter 177
Chapter 178
Chapter 179
Chapter 180
Chapter 181
Chapter 182
Chapter 183
Chapter 184
Chapter 185
Chapter 186
Chapter 187
Chapter 188
Chapter 189
Chapter 190
Chapter 191
Chapter 192
Chapter 193
Chapter 194
Chapter 195
Chapter 196
Chapter 197
Chapter 198
Chapter 199
Chapter 200
Chapter 201
Chapter 202
Chapter 203
Chapter 204
Chapter 205
Chapter 206
Chapter 207
Chapter 208
Chapter 209
Chapter 210
Chapter 211
Chapter 212
Chapter 213
Chapter 214
Chapter 215
Chapter 216
Chapter 217
Chapter 218
Chapter 219
Chapter 220
Chapter 221
Chapter 222
Chapter 223
Chapter 224
Chapter 225
Chapter 226
Chapter 227
Chapter 228
Chapter 229
Chapter 230
Chapter 231
Chapter 232
Chapter 233
Chapter 234
Chapter 235
Chapter 236
Chapter 237
Chapter 238
Chapter 239
Chapter 240
Chapter 241
Chapter 242
Chapter 243
Chapter 244
Chapter 245
Chapter 246
Chapter 247
Chapter 248
Chapter 249
Chapter 250
Chapter 251
Chapter 252
Chapter 253
Chapter 254
Chapter 255
Chapter 256
Chapter 257
Chapter 258
Chapter 259
Chapter 260
Chapter 261
Chapter 262
Chapter 263
Chapter 264
Chapter 265
Chapter 266
Chapter 267
Chapter 268
Chapter 269
Chapter 270
Chapter 271
Chapter 272
Chapter 273
Chapter 274
Chapter 275
Chapter 276
Chapter 277
Chapter 278
Chapter 279
Chapter 280
Chapter 281
Chapter 282
Chapter 283
Chapter 284
Chapter 285
Chapter 286
Chapter 287
Chapter 288
Chapter 289
Chapter 290
Chapter 291
Chapter 292
Chapter 293
Chapter 294
Chapter 295
Chapter 296
Chapter 297
Chapter 298
Chapter 299
virāṭa parva
Chapter 1
Chapter 2
Chapter 3
Chapter 4
Chapter 5
Chapter 6
Chapter 7
Chapter 8
Chapter 9
Chapter 10
Chapter 11
Chapter 12
Chapter 13
Chapter 14
Chapter 15
Chapter 16
Chapter 17
Chapter 18
Chapter 19
Chapter 20
Chapter 21
Chapter 22
Chapter 23
Chapter 24
Chapter 25
Chapter 26
Chapter 27
Chapter 28
Chapter 29
Chapter 30
Chapter 31
Chapter 32
Chapter 33
Chapter 34
Chapter 35
Chapter 36
Chapter 37
Chapter 38
Chapter 39
Chapter 40
Chapter 41
Chapter 42
Chapter 43
Chapter 44
Chapter 45
Chapter 46
Chapter 47
Chapter 48
Chapter 49
Chapter 50
Chapter 51
Chapter 52
Chapter 53
Chapter 54
Chapter 55
Chapter 56
Chapter 57
Chapter 58
Chapter 59
Chapter 60
Chapter 61
Chapter 62
Chapter 63
Chapter 64
Chapter 65
Chapter 66
Chapter 67
udyoga parva
Chapter 1
Chapter 2
Chapter 3
Chapter 4
Chapter 5
Chapter 6
Chapter 7
Chapter 8
Chapter 9
Chapter 10
Chapter 11
Chapter 12
Chapter 13
Chapter 14
Chapter 15
Chapter 16
Chapter 17
Chapter 18
Chapter 19
Chapter 20
Chapter 21
Chapter 22
Chapter 23
Chapter 24
Chapter 25
Chapter 26
Chapter 27
Chapter 28
Chapter 29
Chapter 30
Chapter 31
Chapter 32
Chapter 33
Chapter 34
Chapter 35
Chapter 36
Chapter 37
Chapter 38
Chapter 39
Chapter 40
Chapter 41
Chapter 42
Chapter 43
Chapter 44
Chapter 45
Chapter 46
Chapter 47
Chapter 48
Chapter 49
Chapter 50
Chapter 51
Chapter 52
Chapter 53
Chapter 54
Chapter 55
Chapter 56
Chapter 57
Chapter 58
Chapter 59
Chapter 60
Chapter 61
Chapter 62
Chapter 63
Chapter 64
Chapter 65
Chapter 66
Chapter 67
Chapter 68
Chapter 69
Chapter 70
Chapter 71
Chapter 72
Chapter 73
Chapter 74
Chapter 75
Chapter 76
Chapter 77
Chapter 78
Chapter 79
Chapter 80
Chapter 81
Chapter 82
Chapter 83
Chapter 84
Chapter 85
Chapter 86
Chapter 87
Chapter 88
Chapter 89
Chapter 90
Chapter 91
Chapter 92
Chapter 93
Chapter 94
Chapter 95
Chapter 96
Chapter 97
Chapter 98
Chapter 99
Chapter 100
Chapter 101
Chapter 102
Chapter 103
Chapter 104
Chapter 105
Chapter 106
Chapter 107
Chapter 108
Chapter 109
Chapter 110
Chapter 111
Chapter 112
Chapter 113
Chapter 114
Chapter 115
Chapter 116
Chapter 117
Chapter 118
Chapter 119
Chapter 120
Chapter 121
Chapter 122
Chapter 123
Chapter 124
Chapter 125
Chapter 126
Chapter 127
Chapter 128
Chapter 129
Chapter 130
Chapter 131
Chapter 132
Chapter 133
Chapter 134
Chapter 135
Chapter 136
Chapter 137
Chapter 138
Chapter 139
Chapter 140
Chapter 141
Chapter 142
Chapter 143
Chapter 144
Chapter 145
Chapter 146
Chapter 147
Chapter 148
Chapter 149
Chapter 150
Chapter 151
Chapter 152
Chapter 153
Chapter 154
Chapter 155
Chapter 156
Chapter 157
Chapter 158
Chapter 159
Chapter 160
Chapter 161
Chapter 162
Chapter 163
Chapter 164
Chapter 165
Chapter 166
Chapter 167
Chapter 168
Chapter 169
Chapter 170
Chapter 171
Chapter 172
Chapter 173
Chapter 174
Chapter 175
Chapter 176
Chapter 177
Chapter 178
Chapter 179
Chapter 180
Chapter 181
Chapter 182
Chapter 183
Chapter 184
Chapter 185
Chapter 186
Chapter 187
Chapter 188
Chapter 189
Chapter 190
Chapter 191
Chapter 192
Chapter 193
Chapter 194
Chapter 195
Chapter 196
Chapter 197
bhīṣma parva
Chapter 1
Chapter 2
Chapter 3
Chapter 4
Chapter 5
Chapter 6
Chapter 7
Chapter 8
Chapter 9
Chapter 10
Chapter 11
Chapter 12
Chapter 13
Chapter 14
Chapter 15
Chapter 16
Chapter 17
Chapter 18
Chapter 19
Chapter 20
Chapter 21
Chapter 22
Chapter 23
Chapter 24
Chapter 25
Chapter 26
Chapter 27
Chapter 28
Chapter 29
Chapter 30
Chapter 31
Chapter 32
Chapter 33
Chapter 34
Chapter 35
Chapter 36
Chapter 37
Chapter 38
Chapter 39
Chapter 40
Chapter 41
Chapter 42
Chapter 43
Chapter 44
Chapter 45
Chapter 46
Chapter 47
Chapter 48
Chapter 49
Chapter 50
Chapter 51
Chapter 52
Chapter 53
Chapter 54
Chapter 55
Chapter 56
Chapter 57
Chapter 58
Chapter 59
Chapter 60
Chapter 61
Chapter 62
Chapter 63
Chapter 64
Chapter 65
Chapter 66
Chapter 67
Chapter 68
Chapter 69
Chapter 70
Chapter 71
Chapter 72
Chapter 73
Chapter 74
Chapter 75
Chapter 76
Chapter 77
Chapter 78
Chapter 79
Chapter 80
Chapter 81
Chapter 82
Chapter 83
Chapter 84
Chapter 85
Chapter 86
Chapter 87
Chapter 88
Chapter 89
Chapter 90
Chapter 91
Chapter 92
Chapter 93
Chapter 94
Chapter 95
Chapter 96
Chapter 97
Chapter 98
Chapter 99
Chapter 100
Chapter 101
Chapter 102
Chapter 103
Chapter 104
Chapter 105
Chapter 106
Chapter 107
Chapter 108
Chapter 109
Chapter 110
Chapter 111
Chapter 112
Chapter 113
Chapter 114
Chapter 115
Chapter 116
Chapter 117
droṇa parva
Chapter 1
Chapter 2
Chapter 3
Chapter 4
Chapter 5
Chapter 6
Chapter 7
Chapter 8
Chapter 9
Chapter 10
Chapter 11
Chapter 12
Chapter 13
Chapter 14
Chapter 15
Chapter 16
Chapter 17
Chapter 18
Chapter 19
Chapter 20
Chapter 21
Chapter 22
Chapter 23
Chapter 24
Chapter 25
Chapter 26
Chapter 27
Chapter 28
Chapter 29
Chapter 30
Chapter 31
Chapter 32
Chapter 33
Chapter 34
Chapter 35
Chapter 36
Chapter 37
Chapter 38
Chapter 39
Chapter 40
Chapter 41
Chapter 42
Chapter 43
Chapter 44
Chapter 45
Chapter 46
Chapter 47
Chapter 48
Chapter 49
Chapter 50
Chapter 51
Chapter 52
Chapter 53
Chapter 54
Chapter 55
Chapter 56
Chapter 57
Chapter 58
Chapter 59
Chapter 60
Chapter 61
Chapter 62
Chapter 63
Chapter 64
Chapter 65
Chapter 66
Chapter 67
Chapter 68
Chapter 69
Chapter 70
Chapter 71
Chapter 72
Chapter 73
Chapter 74
Chapter 75
Chapter 76
Chapter 77
Chapter 78
Chapter 79
Chapter 80
Chapter 81
Chapter 82
Chapter 83
Chapter 84
Chapter 85
Chapter 86
Chapter 87
Chapter 88
Chapter 89
Chapter 90
Chapter 91
Chapter 92
Chapter 93
Chapter 94
Chapter 95
Chapter 96
Chapter 97
Chapter 98
Chapter 99
Chapter 100
Chapter 101
Chapter 102
Chapter 103
Chapter 104
Chapter 105
Chapter 106
Chapter 107
Chapter 108
Chapter 109
Chapter 110
Chapter 111
Chapter 112
Chapter 113
Chapter 114
Chapter 115
Chapter 116
Chapter 117
Chapter 118
Chapter 119
Chapter 120
Chapter 121
Chapter 122
Chapter 123
Chapter 124
Chapter 125
Chapter 126
Chapter 127
Chapter 128
Chapter 129
Chapter 130
Chapter 131
Chapter 132
Chapter 133
Chapter 134
Chapter 135
Chapter 136
Chapter 137
Chapter 138
Chapter 139
Chapter 140
Chapter 141
Chapter 142
Chapter 143
Chapter 144
Chapter 145
Chapter 146
Chapter 147
Chapter 148
Chapter 149
Chapter 150
Chapter 151
Chapter 152
Chapter 153
Chapter 154
Chapter 155
Chapter 156
Chapter 157
Chapter 158
Chapter 159
Chapter 160
Chapter 161
Chapter 162
Chapter 163
Chapter 164
Chapter 165
Chapter 166
Chapter 167
Chapter 168
Chapter 169
Chapter 170
Chapter 171
Chapter 172
Chapter 173
karṇa parva
Chapter 1
Chapter 2
Chapter 3
Chapter 4
Chapter 5
Chapter 6
Chapter 7
Chapter 8
Chapter 9
Chapter 10
Chapter 11
Chapter 12
Chapter 13
Chapter 14
Chapter 15
Chapter 16
Chapter 17
Chapter 18
Chapter 19
Chapter 20
Chapter 21
Chapter 22
Chapter 23
Chapter 24
Chapter 25
Chapter 26
Chapter 27
Chapter 28
Chapter 29
Chapter 30
Chapter 31
Chapter 32
Chapter 33
Chapter 34
Chapter 35
Chapter 36
Chapter 37
Chapter 38
Chapter 39
Chapter 40
Chapter 41
Chapter 42
Chapter 43
Chapter 44
Chapter 45
Chapter 46
Chapter 47
Chapter 48
Chapter 49
Chapter 50
Chapter 51
Chapter 52
Chapter 53
Chapter 54
Chapter 55
Chapter 56
Chapter 57
Chapter 58
Chapter 59
Chapter 60
Chapter 61
Chapter 62
Chapter 63
Chapter 64
Chapter 65
Chapter 66
Chapter 67
Chapter 68
Chapter 69
śalya parva (current book)
Chapter 1
Chapter 2
Chapter 3
Chapter 4
Chapter 5
Chapter 6
Chapter 7 (current chapter)
Chapter 8
Chapter 9
Chapter 10
Chapter 11
Chapter 12
Chapter 13
Chapter 14
Chapter 15
Chapter 16
Chapter 17
Chapter 18
Chapter 19
Chapter 20
Chapter 21
Chapter 22
Chapter 23
Chapter 24
Chapter 25
Chapter 26
Chapter 27
Chapter 28
Chapter 29
Chapter 30
Chapter 31
Chapter 32
Chapter 33
Chapter 34
Chapter 35
Chapter 36
Chapter 37
Chapter 38
Chapter 39
Chapter 40
Chapter 41
Chapter 42
Chapter 43
Chapter 44
Chapter 45
Chapter 46
Chapter 47
Chapter 48
Chapter 49
Chapter 50
Chapter 51
Chapter 52
Chapter 53
Chapter 54
Chapter 55
Chapter 56
Chapter 57
Chapter 58
Chapter 59
Chapter 60
Chapter 61
Chapter 62
Chapter 63
Chapter 64
sauptika parva
strī parva
śānti parva
Chapter 1
Chapter 2
Chapter 3
Chapter 4
Chapter 5
Chapter 6
Chapter 7
Chapter 8
Chapter 9
Chapter 10
Chapter 11
Chapter 12
Chapter 13
Chapter 14
Chapter 15
Chapter 16
Chapter 17
Chapter 18
Chapter 19
Chapter 20
Chapter 21
Chapter 22
Chapter 23
Chapter 24
Chapter 25
Chapter 26
Chapter 27
Chapter 28
Chapter 29
Chapter 30
Chapter 31
Chapter 32
Chapter 33
Chapter 34
Chapter 35
Chapter 36
Chapter 37
Chapter 38
Chapter 39
Chapter 40
Chapter 41
Chapter 42
Chapter 43
Chapter 44
Chapter 45
Chapter 46
Chapter 47
Chapter 48
Chapter 49
Chapter 50
Chapter 51
Chapter 52
Chapter 53
Chapter 54
Chapter 55
Chapter 56
Chapter 57
Chapter 58
Chapter 59
Chapter 60
Chapter 61
Chapter 62
Chapter 63
Chapter 64
Chapter 65
Chapter 66
Chapter 67
Chapter 68
Chapter 69
Chapter 70
Chapter 71
Chapter 72
Chapter 73
Chapter 74
Chapter 75
Chapter 76
Chapter 77
Chapter 78
Chapter 79
Chapter 80
Chapter 81
Chapter 82
Chapter 83
Chapter 84
Chapter 85
Chapter 86
Chapter 87
Chapter 88
Chapter 89
Chapter 90
Chapter 91
Chapter 92
Chapter 93
Chapter 94
Chapter 95
Chapter 96
Chapter 97
Chapter 98
Chapter 99
Chapter 100
Chapter 101
Chapter 102
Chapter 103
Chapter 104
Chapter 105
Chapter 106
Chapter 107
Chapter 108
Chapter 109
Chapter 110
Chapter 111
Chapter 112
Chapter 113
Chapter 114
Chapter 115
Chapter 116
Chapter 117
Chapter 118
Chapter 119
Chapter 120
Chapter 121
Chapter 122
Chapter 123
Chapter 124
Chapter 125
Chapter 126
Chapter 127
Chapter 128
Chapter 129
Chapter 130
Chapter 131
Chapter 132
Chapter 133
Chapter 134
Chapter 135
Chapter 136
Chapter 137
Chapter 138
Chapter 139
Chapter 140
Chapter 141
Chapter 142
Chapter 143
Chapter 144
Chapter 145
Chapter 146
Chapter 147
Chapter 148
Chapter 149
Chapter 150
Chapter 151
Chapter 152
Chapter 153
Chapter 154
Chapter 155
Chapter 156
Chapter 157
Chapter 158
Chapter 159
Chapter 160
Chapter 161
Chapter 162
Chapter 163
Chapter 164
Chapter 165
Chapter 166
Chapter 167
Chapter 168
Chapter 169
Chapter 170
Chapter 171
Chapter 172
Chapter 173
Chapter 174
Chapter 175
Chapter 176
Chapter 177
Chapter 178
Chapter 179
Chapter 180
Chapter 181
Chapter 182
Chapter 183
Chapter 184
Chapter 185
Chapter 186
Chapter 187
Chapter 188
Chapter 189
Chapter 190
Chapter 191
Chapter 192
Chapter 193
Chapter 194
Chapter 195
Chapter 196
Chapter 197
Chapter 198
Chapter 199
Chapter 200
Chapter 201
Chapter 202
Chapter 203
Chapter 204
Chapter 205
Chapter 206
Chapter 207
Chapter 208
Chapter 209
Chapter 210
Chapter 211
Chapter 212
Chapter 213
Chapter 214
Chapter 215
Chapter 216
Chapter 217
Chapter 218
Chapter 219
Chapter 220
Chapter 221
Chapter 222
Chapter 223
Chapter 224
Chapter 225
Chapter 226
Chapter 227
Chapter 228
Chapter 229
Chapter 230
Chapter 231
Chapter 232
Chapter 233
Chapter 234
Chapter 235
Chapter 236
Chapter 237
Chapter 238
Chapter 239
Chapter 240
Chapter 241
Chapter 242
Chapter 243
Chapter 244
Chapter 245
Chapter 246
Chapter 247
Chapter 248
Chapter 249
Chapter 250
Chapter 251
Chapter 252
Chapter 253
Chapter 254
Chapter 255
Chapter 256
Chapter 257
Chapter 258
Chapter 259
Chapter 260
Chapter 261
Chapter 262
Chapter 263
Chapter 264
Chapter 265
Chapter 266
Chapter 267
Chapter 268
Chapter 269
Chapter 270
Chapter 271
Chapter 272
Chapter 273
Chapter 274
Chapter 275
Chapter 276
Chapter 277
Chapter 278
Chapter 279
Chapter 280
Chapter 281
Chapter 282
Chapter 283
Chapter 284
Chapter 285
Chapter 286
Chapter 287
Chapter 288
Chapter 289
Chapter 290
Chapter 291
Chapter 292
Chapter 293
Chapter 294
Chapter 295
Chapter 296
Chapter 297
Chapter 298
Chapter 299
Chapter 300
Chapter 301
Chapter 302
Chapter 303
Chapter 304
Chapter 305
Chapter 306
Chapter 307
Chapter 308
Chapter 309
Chapter 310
Chapter 311
Chapter 312
Chapter 313
Chapter 314
Chapter 315
Chapter 316
Chapter 317
Chapter 318
Chapter 319
Chapter 320
Chapter 321
Chapter 322
Chapter 323
Chapter 324
Chapter 325
Chapter 326
Chapter 327
Chapter 328
Chapter 329
Chapter 330
Chapter 331
Chapter 332
Chapter 333
Chapter 334
Chapter 335
Chapter 336
Chapter 337
Chapter 338
Chapter 339
Chapter 340
Chapter 341
Chapter 342
Chapter 343
Chapter 344
Chapter 345
Chapter 346
Chapter 347
Chapter 348
Chapter 349
Chapter 350
Chapter 351
Chapter 352
Chapter 353
anuśāsana parva
Chapter 1
Chapter 2
Chapter 3
Chapter 4
Chapter 5
Chapter 6
Chapter 7
Chapter 8
Chapter 9
Chapter 10
Chapter 11
Chapter 12
Chapter 13
Chapter 14
Chapter 15
Chapter 16
Chapter 17
Chapter 18
Chapter 19
Chapter 20
Chapter 21
Chapter 22
Chapter 23
Chapter 24
Chapter 25
Chapter 26
Chapter 27
Chapter 28
Chapter 29
Chapter 30
Chapter 31
Chapter 32
Chapter 33
Chapter 34
Chapter 35
Chapter 36
Chapter 37
Chapter 38
Chapter 39
Chapter 40
Chapter 41
Chapter 42
Chapter 43
Chapter 44
Chapter 45
Chapter 46
Chapter 47
Chapter 48
Chapter 49
Chapter 50
Chapter 51
Chapter 52
Chapter 53
Chapter 54
Chapter 55
Chapter 56
Chapter 57
Chapter 58
Chapter 59
Chapter 60
Chapter 61
Chapter 62
Chapter 63
Chapter 64
Chapter 65
Chapter 66
Chapter 67
Chapter 68
Chapter 69
Chapter 70
Chapter 71
Chapter 72
Chapter 73
Chapter 74
Chapter 75
Chapter 76
Chapter 77
Chapter 78
Chapter 79
Chapter 80
Chapter 81
Chapter 82
Chapter 83
Chapter 84
Chapter 85
Chapter 86
Chapter 87
Chapter 88
Chapter 89
Chapter 90
Chapter 91
Chapter 92
Chapter 93
Chapter 94
Chapter 95
Chapter 96
Chapter 97
Chapter 98
Chapter 99
Chapter 100
Chapter 101
Chapter 102
Chapter 103
Chapter 104
Chapter 105
Chapter 106
Chapter 107
Chapter 108
Chapter 109
Chapter 110
Chapter 111
Chapter 112
Chapter 113
Chapter 114
Chapter 115
Chapter 116
Chapter 117
Chapter 118
Chapter 119
Chapter 120
Chapter 121
Chapter 122
Chapter 123
Chapter 124
Chapter 125
Chapter 126
Chapter 127
Chapter 128
Chapter 129
Chapter 130
Chapter 131
Chapter 132
Chapter 133
Chapter 134
Chapter 135
Chapter 136
Chapter 137
Chapter 138
Chapter 139
Chapter 140
Chapter 141
Chapter 142
Chapter 143
Chapter 144
Chapter 145
Chapter 146
Chapter 147
Chapter 148
Chapter 149
Chapter 150
Chapter 151
Chapter 152
Chapter 153
Chapter 154
aśvamedhika parva
Chapter 1
Chapter 2
Chapter 3
Chapter 4
Chapter 5
Chapter 6
Chapter 7
Chapter 8
Chapter 9
Chapter 10
Chapter 11
Chapter 12
Chapter 13
Chapter 14
Chapter 15
Chapter 16
Chapter 17
Chapter 18
Chapter 19
Chapter 20
Chapter 21
Chapter 22
Chapter 23
Chapter 24
Chapter 25
Chapter 26
Chapter 27
Chapter 28
Chapter 29
Chapter 30
Chapter 31
Chapter 32
Chapter 33
Chapter 34
Chapter 35
Chapter 36
Chapter 37
Chapter 38
Chapter 39
Chapter 40
Chapter 41
Chapter 42
Chapter 43
Chapter 44
Chapter 45
Chapter 46
Chapter 47
Chapter 48
Chapter 49
Chapter 50
Chapter 51
Chapter 52
Chapter 53
Chapter 54
Chapter 55
Chapter 56
Chapter 57
Chapter 58
Chapter 59
Chapter 60
Chapter 61
Chapter 62
Chapter 63
Chapter 64
Chapter 65
Chapter 66
Chapter 67
Chapter 68
Chapter 69
Chapter 70
Chapter 71
Chapter 72
Chapter 73
Chapter 74
Chapter 75
Chapter 76
Chapter 77
Chapter 78
Chapter 79
Chapter 80
Chapter 81
Chapter 82
Chapter 83
Chapter 84
Chapter 85
Chapter 86
Chapter 87
Chapter 88
Chapter 89
Chapter 90
Chapter 91
Chapter 92
Chapter 93
Chapter 94
Chapter 95
Chapter 96
āśramavāsika parva
Chapter 1
Chapter 2
Chapter 3
Chapter 4
Chapter 5
Chapter 6
Chapter 7
Chapter 8
Chapter 9
Chapter 10
Chapter 11
Chapter 12
Chapter 13
Chapter 14
Chapter 15
Chapter 16
Chapter 17
Chapter 18
Chapter 19
Chapter 20
Chapter 21
Chapter 22
Chapter 23
Chapter 24
Chapter 25
Chapter 26
Chapter 27
Chapter 28
Chapter 29
Chapter 30
Chapter 31
Chapter 32
Chapter 33
Chapter 34
Chapter 35
Chapter 36
Chapter 37
Chapter 38
Chapter 39
Chapter 40
Chapter 41
Chapter 42
Chapter 43
Chapter 44
Chapter 45
Chapter 46
Chapter 47