Skip to content
אתר זה לא תומך בגרסאות ישנות של אינטרנט אקספלורר
מומלץ להשתמש בדפדפן גוגל כרום או פיירפוקס מוזילה
(או באינטרנט אקספלורר / edge עדכני)
Enjoy Learning Sanskrit tips, tools, resources and more...

महाभारतः       mahābhārataḥ - book-1, chapter-111

Use the following checkboxes to set the display options for this chapter (You can also control the display of each verse separately):
what would you like to see in each verse:
which language(s) would you like to see in the translations:
वैशंपायन उवाच ।
तत्रापि तपसि श्रेष्ठे वर्तमानः स वीर्यवान् ।
सिद्धचारणसंघानां बभूव प्रियदर्शनः ॥१॥
1. vaiśaṁpāyana uvāca ,
tatrāpi tapasi śreṣṭhe vartamānaḥ sa vīryavān ,
siddhacāraṇasaṁghānāṁ babhūva priyadarśanaḥ.
1. vaiśaṃpāyana uvāca tatra api tapasi śreṣṭhe vartamānaḥ
saḥ vīryavān siddhacāraṇasaṅghānām babhūva priyadarśanaḥ
1. Vaiśampaāyana said: Even there, while engaged in supreme austerity (tapas), that valiant one became pleasing to behold for the hosts of perfected beings (siddhas) and Caraṇas.
1. וַישַׁמְפָּאיַנַה אמר: גם שם, כשהוא מתמיד בתרגול הנעלה, נעשה פָּאנְדוּ הגיבור אהוב למראה על קהילות הסִידְּהַא והצ׳ָארַנַה.
शुश्रूषुरनहंवादी संयतात्मा जितेन्द्रियः ।
स्वर्गं गन्तुं पराक्रान्तः स्वेन वीर्येण भारत ॥२॥
2. śuśrūṣuranahaṁvādī saṁyatātmā jitendriyaḥ ,
svargaṁ gantuṁ parākrāntaḥ svena vīryeṇa bhārata.
2. śuśrūṣuḥ anahaṃvādī saṃyatātmā jitendriyaḥ
svargam gantum parākrāntaḥ svena vīryeṇa bhārata
2. O Bhārata, eager to serve, humble, with a disciplined self (ātman), and having conquered his senses, he exerted himself with his own valor to attain heaven.
2. הוא היה מסור לשירות, נטול גאווה, רוחו מרוסנת וחושיו מנוצחים. הו בְּהַרַטַה, הוא התאמץ להגיע לשמיים בכוחו שלו.
केषांचिदभवद्भ्राता केषांचिदभवत्सखा ।
ऋषयस्त्वपरे चैनं पुत्रवत्पर्यपालयन् ॥३॥
3. keṣāṁcidabhavadbhrātā keṣāṁcidabhavatsakhā ,
ṛṣayastvapare cainaṁ putravatparyapālayan.
3. keṣāṃcit abhavat bhrātā keṣāṃcit abhavat sakhā
ṛṣayaḥ tu apare ca enam putravat paryapālayan
3. He became a brother to some and a friend to others. And indeed, other sages protected him as a son.
3. עבור חלק מהם היה לאח ועבור אחרים לחבר, וחוזים אחרים טיפחו אותו כאילו היה בנם.
स तु कालेन महता प्राप्य निष्कल्मषं तपः ।
ब्रह्मर्षिसदृशः पाण्डुर्बभूव भरतर्षभ ॥४॥
4. sa tu kālena mahatā prāpya niṣkalmaṣaṁ tapaḥ ,
brahmarṣisadṛśaḥ pāṇḍurbabhūva bharatarṣabha.
4. saḥ tu kālena mahatā prāpya niṣkalmaṣam tapaḥ
brahmarṣisadṛśaḥ pāṇḍuḥ babhūva bharatarṣabha
4. O best among the Bhāratas, after a long time, having acquired pure penance (tapas), Pandu indeed became like a Brahmarshi.
4. אחרי זמן רב, כשהגיע לתרגול טהור מכל רבב, נעשה פָּאנְדוּ דומה לחוזה-בְּרַהְמִין, הו אדם דגול מבני בְּהַרַטַה.
स्वर्गपारं तितीर्षन्स शतशृङ्गादुदङ्मुखः ।
प्रतस्थे सह पत्नीभ्यामब्रुवंस्तत्र तापसाः ।
उपर्युपरि गच्छन्तः शैलराजमुदङ्मुखाः ॥५॥
5. svargapāraṁ titīrṣansa śataśṛṅgādudaṅmukhaḥ ,
pratasthe saha patnībhyāmabruvaṁstatra tāpasāḥ ,
uparyupari gacchantaḥ śailarājamudaṅmukhāḥ.
5. svargapāram titīrṣan saḥ śataśṛṅgāt
udaṅmukhaḥ pratasthe saha patnībhyām
abruvan tatra tāpasāḥ uparyupari
gacchantaḥ śailarājam udaṅmukhāḥ
5. Desiring to transcend to the far side of heaven (svargapāram), he, facing north, departed from Śataśṛṅga with his two wives. There, the ascetics, proceeding higher and higher up the king of mountains while facing north, spoke.
5. הוא ביקש לעבור אל גדתם הרחוקה של השמיים, ויצא משַׁטַשְׁרְנְגַה צפונה עם שתי נשותיו. שם אמרו לו בעלי העוצמה הרוחנית בעלותם מעלה מעלה צפונה אל מלך ההרים,
दृष्टवन्तो गिरेरस्य दुर्गान्देशान्बहून्वयम् ।
आक्रीडभूतान्देवानां गन्धर्वाप्सरसां तथा ॥६॥
6. dṛṣṭavanto girerasya durgāndeśānbahūnvayam ,
ākrīḍabhūtāndevānāṁ gandharvāpsarasāṁ tathā.
6. dṛṣṭavantaḥ gireḥ asya durgān deśān bahūn vayam
ākrīḍabhūtān devānām gandharvāpsarasām tathā
6. We have seen many inaccessible regions of this mountain, which are playgrounds for the gods, and for the Gandharvas and Apsaras as well.
6. (ואלה היו דבריהם) ראינו אנו בהר הזה אזורים קשים למעבר רבים, ששימשו מגרש משחקים לאלים, לגַנְדְהַרְוַה ולאַפְּסַרַסוֹת (נימפות שמיים),
उद्यानानि कुबेरस्य समानि विषमाणि च ।
महानदीनितम्बांश्च दुर्गांश्च गिरिगह्वरान् ॥७॥
7. udyānāni kuberasya samāni viṣamāṇi ca ,
mahānadīnitambāṁśca durgāṁśca girigahvarān.
7. udyānāni kuberasya samāni viṣamāṇi ca
mahānadīnitaṁbān ca durgān ca girigahvarān
7. Some of Kubera's gardens are level, and others are uneven. There are also great river banks, difficult passes, and mountain caves.
7. וכן את גני קוּבֵּרַה, מישוריים ובלתי מישוריים, את מורדותיהם של נהרות גדולים, מקומות בלתי עבירים ומערות הרים.
सन्ति नित्यहिमा देशा निर्वृक्षमृगपक्षिणः ।
सन्ति केचिन्महावर्षा दुर्गाः केचिद्दुरासदाः ॥८॥
8. santi nityahimā deśā nirvṛkṣamṛgapakṣiṇaḥ ,
santi kecinmahāvarṣā durgāḥ keciddurāsadāḥ.
8. santi nityahimāḥ deśāḥ nirvṛkṣamṛgapakṣiṇaḥ
santi kecit mahāvarṣāḥ durgāḥ kecit durāsadāḥ
8. Some regions are perpetually snow-covered and devoid of trees, animals, and birds. Some are characterized by heavy rainfall, while others are difficult to access and hard to approach.
8. יש שם אזורים של קרח תמידי, שאין בהם עצים, חיות או ציפורים. יש בהם מקומות של גשמים עזים, ויש מקומות קשים שקשה להגיע אליהם.
अतिक्रामेन्न पक्षी यान्कुत एवेतरे मृगाः ।
वायुरेकोऽतिगाद्यत्र सिद्धाश्च परमर्षयः ॥९॥
9. atikrāmenna pakṣī yānkuta evetare mṛgāḥ ,
vāyureko'tigādyatra siddhāśca paramarṣayaḥ.
9. atikrāmet na pakṣī yān kutaḥ eva itare mṛgāḥ
vāyuḥ ekaḥ atigāt yatra siddhāḥ ca paramarṣayaḥ
9. Not even a bird can cross these regions, so how can other animals? Only the wind, perfected beings (siddhas), and great sages (paramarṣayaḥ) can traverse them.
9. אפילו ציפור אינה יכולה לעבור בהם, ק״ו שאר החיות. רק הרוח עוברת שם, והסִידְּהַא וגדולי החוזים.
गच्छन्त्यौ शैलराजेऽस्मिन्राजपुत्र्यौ कथं त्विमे ।
न सीदेतामदुःखार्हे मा गमो भरतर्षभ ॥१०॥
10. gacchantyau śailarāje'sminrājaputryau kathaṁ tvime ,
na sīdetāmaduḥkhārhe mā gamo bharatarṣabha.
10. gacchantyau śailarāje asmin rājaputryau katham tu
ime na sīdetām aduḥkhārhe mā gamaḥ bharatarṣabha
10. How will these two princesses, who are undeserving of hardship, journey on this king of mountains? O foremost among the Bharatas (bharatarṣabha), do not proceed!
10. הו אדם דגול מבני בְּהַרַטַה, אל תלך. כיצד שתי נסיכות אלה, שאינן ראויות לסבל, תוכלנה ללכת בהר המלכותי הזה ולא תיכשלנה?
पाण्डुरुवाच ।
अप्रजस्य महाभागा न द्वारं परिचक्षते ।
स्वर्गे तेनाभितप्तोऽहमप्रजस्तद्ब्रवीमि वः ॥११॥
11. pāṇḍuruvāca ,
aprajasya mahābhāgā na dvāraṁ paricakṣate ,
svarge tenābhitapto'hamaprajastadbravīmi vaḥ.
11. pāṇḍuḥ uvāca aprajasyā mahābhāgāḥ na dvāram paricakṣate
svarge tena abhitaptaḥ aham aprajaḥ tat bravīmi vaḥ
11. Pandu said: 'O revered ones, the scriptures do not declare a path to heaven for one who is without progeny. Therefore, I, being childless, am distressed, and for this reason, I speak to you.'
11. פָּאנְדוּ אמר: הו אדוני הברוכים, אומרים שאין שער לשמיים לחסר ילדים. לכן אני מתייסר, כי אני חסר ילדים, ולכן אני אומר זאת לכם.
ऋणैश्चतुर्भिः संयुक्ता जायन्ते मनुजा भुवि ।
पितृदेवर्षिमनुजदेयैः शतसहस्रशः ॥१२॥
12. ṛṇaiścaturbhiḥ saṁyuktā jāyante manujā bhuvi ,
pitṛdevarṣimanujadeyaiḥ śatasahasraśaḥ.
12. ṛṇaiḥ caturbhiḥ saṃyuktāḥ jāyante manujāḥ
bhuvi pitṛdevarṣimanujadeyaiḥ śatasahasraśaḥ
12. Human beings are born on earth burdened by four debts: those owed to ancestors, gods, sages, and other humans. These debts arise in countless ways.
12. בני האדם נולדים בעולם כשהם קשורים בארבעה חובות, חובות לאבות, לאלים, לחוזים ולבני האדם, במאות ובאלפים של צורות.
एतानि तु यथाकालं यो न बुध्यति मानवः ।
न तस्य लोकाः सन्तीति धर्मविद्भिः प्रतिष्ठितम् ॥१३॥
13. etāni tu yathākālaṁ yo na budhyati mānavaḥ ,
na tasya lokāḥ santīti dharmavidbhiḥ pratiṣṭhitam.
13. etāni tu yathākālam yaḥ na budhyati mānavaḥ na
tasya lokāḥ santi iti dharmavidbhiḥ pratiṣṭhitam
13. But any person who does not understand these (debts) in due course, for him there are no (favorable) worlds to be attained. This is affirmed by those who know the (dharma) natural law.
13. ואדם שאינו מבין חובות אלה בעתם, אין לו עולמות שמימיים. כך קבעו היודעים את חוק היושר.
यज्ञैश्च देवान्प्रीणाति स्वाध्यायतपसा मुनीन् ।
पुत्रैः श्राद्धैः पितॄंश्चापि आनृशंस्येन मानवान् ॥१४॥
14. yajñaiśca devānprīṇāti svādhyāyatapasā munīn ,
putraiḥ śrāddhaiḥ pitṝṁścāpi ānṛśaṁsyena mānavān.
14. yajñaiḥ ca devān prīṇāti svādhyāyatapasā munīn
putraiḥ śrāddhaiḥ pitṝn ca api ānṛśaṃsyena mānavān
14. One pleases the gods with sacrifices (yajñas); the sages with self-study (svādhyāya) and austerity (tapas); the ancestors with sons and ancestral rites (śrāddhas); and humans with kindness.
14. בטקסים וודיים (יַגְיַה) מרצים את האלים, בלימוד עצמי ובתרגול את הקדושים, בבנים ובטקסי זיכרון (שְׁרָאדְהַא) את האבות, ובחסד את בני האדם.
ऋषिदेवमनुष्याणां परिमुक्तोऽस्मि धर्मतः ।
पित्र्यादृणादनिर्मुक्तस्तेन तप्ये तपोधनाः ॥१५॥
15. ṛṣidevamanuṣyāṇāṁ parimukto'smi dharmataḥ ,
pitryādṛṇādanirmuktastena tapye tapodhanāḥ.
15. ṛṣidevamamuṣyāṇām parimuktaḥ asmi dharmataḥ
pitryāt ṛṇāt anirmuktaḥ tena tapye tapodhanāḥ
15. I am freed from the debts owed to sages, gods, and humans according to (dharma) natural law. But I am not freed from the ancestral debt, and therefore, O ascetics, I am tormented.
15. הו אתם שעושרם תרגול רוחני, לפי חוק היושר אני פטור מחובם של החוזים, האלים ובני האדם, אך לא נפטרתי מחוב האבות, ועל כך אני מתייסר.
देहनाशे ध्रुवो नाशः पितॄणामेष निश्चयः ।
इह तस्मात्प्रजाहेतोः प्रजायन्ते नरोत्तमाः ॥१६॥
16. dehanāśe dhruvo nāśaḥ pitṝṇāmeṣa niścayaḥ ,
iha tasmātprajāhetoḥ prajāyante narottamāḥ.
16. dehanāśe dhruvaḥ nāśaḥ pitṝṇām eṣaḥ niścayaḥ
iha tasmāt prajāhetoḥ prajāyante narottamāḥ
16. At the destruction of the body, there is certain destruction for the ancestors – this is the firm conviction. Therefore, in this world, the best among men are born for the sake of progeny.
16. במות הגוף אבדן האבות ודאי, זו הקביעה. לכן אנשים מעולים נולדים כאן בעולם למען הצאצאים.
यथैवाहं पितुः क्षेत्रे सृष्टस्तेन महात्मना ।
तथैवास्मिन्मम क्षेत्रे कथं वै संभवेत्प्रजा ॥१७॥
17. yathaivāhaṁ pituḥ kṣetre sṛṣṭastena mahātmanā ,
tathaivāsminmama kṣetre kathaṁ vai saṁbhavetprajā.
17. yathā eva aham pituḥ kṣetre sṛṣṭaḥ tena mahātmanā |
tathā eva asmin mama kṣetre katham vai sambhavet prajā
17. Just as I was created in my father's body by that great soul (mahātman), how then can offspring (prajā) be born in this body of mine?
17. כשם שאני נוצרתי בשדהו של אבי על ידי אותו גדול נפש, כך כיצד ייוולדו צאצאים בשדה שלי?
तापसा ऊचुः ।
अस्ति वै तव धर्मात्मन्विद्म देवोपमं शुभम् ।
अपत्यमनघं राजन्वयं दिव्येन चक्षुषा ॥१८॥
18. tāpasā ūcuḥ ,
asti vai tava dharmātmanvidma devopamaṁ śubham ,
apatyamanaghaṁ rājanvayaṁ divyena cakṣuṣā.
18. tāpasāḥ ūcuḥ | asti vai tava dharmātman vidma deva-upamam
śubham | apatyam anagham rājan vayam divyena cakṣuṣā
18. The ascetics said: 'O King, O righteous soul (dharmātman)! We indeed know, through our divine eye, that you have a god-like, auspicious, and faultless offspring (apatya).'
18. בעלי העוצמה הרוחנית אמרו: הו בעל נפש ישרה, הו מלך, אכן יש לך צאצא אלוהי כמו האלים, טוב וללא רבב. אנו רואים זאת בעין אלוהית.
दैवदिष्टं नरव्याघ्र कर्मणेहोपपादय ।
अक्लिष्टं फलमव्यग्रो विन्दते बुद्धिमान्नरः ॥१९॥
19. daivadiṣṭaṁ naravyāghra karmaṇehopapādaya ,
akliṣṭaṁ phalamavyagro vindate buddhimānnaraḥ.
19. daivadiṣṭam naravyāghra karmaṇā iha upapādaya |
akliṣṭam phalam avyagraḥ vindate buddhimān naraḥ
19. O tiger among men! Achieve here what is divinely ordained through action (karma). An intelligent and undistracted person obtains an unimpeded result.
19. הו אדם דגול, הבא לעולם בפעולה את מה שהגורל קבע. אדם נבון ושקט משיג פרי ללא מאמץ.
तस्मिन्दृष्टे फले तात प्रयत्नं कर्तुमर्हसि ।
अपत्यं गुणसंपन्नं लब्ध्वा प्रीतिमवाप्स्यसि ॥२०॥
20. tasmindṛṣṭe phale tāta prayatnaṁ kartumarhasi ,
apatyaṁ guṇasaṁpannaṁ labdhvā prītimavāpsyasi.
20. tasmin dṛṣṭe phale tāta prayatnam kartum arhasi
| apatyam guṇasampannam labdhvā prītim avāpsyasi
20. O dear one, you ought to make an effort now that this result is seen. Having obtained offspring (apatya) endowed with virtues, you will experience joy.
20. כשהפרי כבר נראה לעין, יקירי, ראוי שתעשה מאמץ. כשתשיג צאצא מלא סגולות, תזכה לשמחה.
वैशंपायन उवाच ।
तच्छ्रुत्वा तापसवचः पाण्डुश्चिन्तापरोऽभवत् ।
आत्मनो मृगशापेन जानन्नुपहतां क्रियाम् ॥२१॥
21. vaiśaṁpāyana uvāca ,
tacchrutvā tāpasavacaḥ pāṇḍuścintāparo'bhavat ,
ātmano mṛgaśāpena jānannupahatāṁ kriyām.
21. vaiśampāyana uvāca | tat śrutvā tāpasavacaḥ pāṇḍuḥ cintāparaḥ
abhavat | ātmanaḥ mṛgaśāpena jānan upahatām kriyām
21. Vaiśampāyana said: 'Having heard those words of the ascetics, Pāṇḍu became immersed in thought, knowing that his act (kriyā) [of procreation] was hindered by the curse of the deer.'
21. וַישַׁמְפָּאיַנַה אמר: כששמע פָּאנְדוּ את דברי בעלי העוצמה הרוחנית, שקע במחשבות, כי ידע שכוחו להוליד נפגע בגלל קללת הצבי.
सोऽब्रवीद्विजने कुन्तीं धर्मपत्नीं यशस्विनीम् ।
अपत्योत्पादने योगमापदि प्रसमर्थयन् ॥२२॥
22. so'bravīdvijane kuntīṁ dharmapatnīṁ yaśasvinīm ,
apatyotpādane yogamāpadi prasamarthayan.
22. saḥ abravīt vijane kuntīm dharmapatnīm yaśasvinīm
apatyotpādane yogam āpadi pra-samarthayan
22. He spoke to Kunti, his illustrious lawful wife (dharmapatnī), in a secluded place, strongly advocating the practice of procreation during times of distress.
22. הוא אמר בפרטיות לקוּנְטִי, אשתו הנאמנה והמהוללת, כשהוא מציע דרך מוצא בשעת מצוקה להבאת צאצא לעולם.
अपत्यं नाम लोकेषु प्रतिष्ठा धर्मसंहिता ।
इति कुन्ति विदुर्धीराः शाश्वतं धर्ममादितः ॥२३॥
23. apatyaṁ nāma lokeṣu pratiṣṭhā dharmasaṁhitā ,
iti kunti vidurdhīrāḥ śāśvataṁ dharmamāditaḥ.
23. apatyam nāma lokeṣu pratiṣṭhā dharma-saṃhitā
iti kunti viduḥ dhīrāḥ śāśvatam dharmam āditaḥ
23. O Kunti, an offspring (apatyam) is truly regarded among people in this world as an establishment (pratiṣṭhā) consistent with natural law (dharma). Thus, the wise (dhīrāḥ) have known this eternal law (dharma) from the very beginning.
23. הו קוּנְטִי, צאצא, כך אומרים בעולמות, הוא התשתית הנשענת על חוק היושר. כך ידעו החכמים מראשית את החוק הנצחי.
इष्टं दत्तं तपस्तप्तं नियमश्च स्वनुष्ठितः ।
सर्वमेवानपत्यस्य न पावनमिहोच्यते ॥२४॥
24. iṣṭaṁ dattaṁ tapastaptaṁ niyamaśca svanuṣṭhitaḥ ,
sarvamevānapatyasya na pāvanamihocyate.
24. iṣṭam dattam tapaḥ taptam niyamaḥ ca su-anuṣṭhitaḥ
sarvam eva anapatyasya na pāvanam iha ucyate
24. Sacrifices performed, gifts given, penance (tapas) practiced, and vows diligently observed – all of these are declared not to be sanctifying in this world for one without offspring.
24. טקס וודי שנערך, צדקה שניתנה, תרגול שבוצע וכללי התנהגות שקוימו היטב, כל אלה, אומרים, אינם מטהרים את חסר הצאצאים.
सोऽहमेवं विदित्वैतत्प्रपश्यामि शुचिस्मिते ।
अनपत्यः शुभाँल्लोकान्नावाप्स्यामीति चिन्तयन् ॥२५॥
25. so'hamevaṁ viditvaitatprapaśyāmi śucismite ,
anapatyaḥ śubhāँllokānnāvāpsyāmīti cintayan.
25. saḥ aham evam viditvā etat pra-paśyāmi śuci-smite
anapatyaḥ śubhān lokān na avāpsyāmi iti cintayan
25. O pure-smiled one, knowing this, I perceive that I, being childless, will not attain the auspicious worlds (lokān) – thus contemplating.
25. הו בעלת החיוך הטהור, כשידעתי זאת, אני רואה את המצב וחושש בליבי שבהיותי חסר צאצאים לא אזכה בעולמות הטובים.
मृगाभिशापान्नष्टं मे प्रजनं ह्यकृतात्मनः ।
नृशंसकारिणो भीरु यथैवोपहतं तथा ॥२६॥
26. mṛgābhiśāpānnaṣṭaṁ me prajanaṁ hyakṛtātmanaḥ ,
nṛśaṁsakāriṇo bhīru yathaivopahataṁ tathā.
26. mṛga-abhiśāpāt naṣṭam me prajanam hi akṛta-ātmanaḥ
nṛ-śaṃsa-kāriṇaḥ bhīru yathā eva upahatam tathā
26. Due to the deer's curse, O timid one, my power of procreation (prajanam) is indeed lost, as if destroyed, for me, who am an unrefined self (akṛtātman) and committed that cruel act.
26. הו ביישנית, כוחי להוליד אבד בגלל קללת הצבי, אני שנפשי אינה מושלמת ושעשיתי מעשה אכזרי, ולכן נפגע כך.
इमे वै बन्धुदायादाः षट्पुत्रा धर्मदर्शने ।
षडेवाबन्धुदायादाः पुत्रास्ताञ्शृणु मे पृथे ॥२७॥
27. ime vai bandhudāyādāḥ ṣaṭputrā dharmadarśane ,
ṣaḍevābandhudāyādāḥ putrāstāñśṛṇu me pṛthe.
27. ime vai bandhudāyādāḥ ṣaṭputrāḥ dharmadarśane
ṣaṭ eva abandhudāyādāḥ putrāḥ tān śṛṇu me pṛthe
27. O Pṛthā, according to the principles of natural law (dharma), these six sons are considered heirs with family ties. There are also six sons who are not heirs and lack family ties; hear about them from me.
27. לפי חוק היושר יש שישה בנים שהם יורשי קרוביהם, ויש שישה בנים שאינם יורשי קרוביהם. שמעי עליהם, הו פְּרְטְהָא.
स्वयंजातः प्रणीतश्च परिक्रीतश्च यः सुतः ।
पौनर्भवश्च कानीनः स्वैरिण्यां यश्च जायते ॥२८॥
28. svayaṁjātaḥ praṇītaśca parikrītaśca yaḥ sutaḥ ,
paunarbhavaśca kānīnaḥ svairiṇyāṁ yaśca jāyate.
28. svayaṃjātaḥ praṇītaḥ ca parikrītaḥ ca yaḥ sutaḥ
paunarabhavaḥ ca kānīnaḥ svairiṇyām yaḥ ca jāyate
28. The first six, who are heirs with family ties, are: the self-born son, the adopted son, the purchased son, the son of a remarried woman, the son of an unmarried girl, and the one born to an independent woman.
28. הבן שנולד מעצמו, הבן שהובא, הבן שנקנה, בן האישה שנישאה שוב, בן הנערה הרווקה, והנולד לאישה בלתי מרוסנת.
दत्तः क्रीतः कृत्रिमश्च उपगच्छेत्स्वयं च यः ।
सहोढो जातरेताश्च हीनयोनिधृतश्च यः ॥२९॥
29. dattaḥ krītaḥ kṛtrimaśca upagacchetsvayaṁ ca yaḥ ,
sahoḍho jātaretāśca hīnayonidhṛtaśca yaḥ.
29. dattaḥ krītaḥ kṛtrimaḥ ca upagacchet svayam ca
yaḥ sahoḍhaḥ jātaretāḥ ca hīnayonidhṛtaḥ ca yaḥ
29. The other six, who are neither heirs nor have family ties, are: the given son, the bought son, and the artificial (adopted) son; also, he who comes of his own accord. And the son born while the mother was pregnant at marriage, the son whose biological father is known, and the one supported from a lower-caste womb.
29. הבן שניתן, הבן שנקנה, הבן המאומץ, מי שבא מעצמו אל משפחה, הבן שנולד לאישה שנישאה כשהייתה הרה, הבן שכבר נולד מזרעו של אחר, והבן שנלקח ממוצא נחות.
पूर्वपूर्वतमाभावे मत्वा लिप्सेत वै सुतम् ।
उत्तमादवराः पुंसः काङ्क्षन्ते पुत्रमापदि ॥३०॥
30. pūrvapūrvatamābhāve matvā lipseta vai sutam ,
uttamādavarāḥ puṁsaḥ kāṅkṣante putramāpadi.
30. pūrvapūrvatamābhāve matvā lipseta vai sutam
uttamāt avarāḥ puṃsaḥ kāṅkṣante putram āpadi
30. Having considered the absence of the preceding and successively superior sons, one should indeed strive to obtain a son. In times of adversity, men of lower status desire a son from a superior (source or woman).
30. כשחסר הבן שבדרגה הקרובה ביותר, יש לבקש בן מדרגה הבאה אחריה, כי אנשים נחותים יותר מתאווים לבן בשעת מצוקה מן המעולה מהם.
अपत्यं धर्मफलदं श्रेष्ठं विन्दन्ति साधवः ।
आत्मशुक्रादपि पृथे मनुः स्वायम्भुवोऽब्रवीत् ॥३१॥
31. apatyaṁ dharmaphaladaṁ śreṣṭhaṁ vindanti sādhavaḥ ,
ātmaśukrādapi pṛthe manuḥ svāyambhuvo'bravīt.
31. apatyam dharmaphaladam śreṣṭham vindanti sādhavaḥ
ātmaśukrāt api pṛthe manuḥ svāyaṃbhuvaḥ abravīt
31. The virtuous (sādhavaḥ) obtain the most excellent progeny that bestows the fruits of natural law (dharma). O Pṛthā, Manu Svāyambhuva himself declared this, even concerning progeny from one's own seed.
31. הצדיקים מוצאים בצאצא את הטוב ביותר, כי הוא נותן פרי של חוק היושר, ואפילו אם הוא מזרעו של האדם עצמו, הו פְּרְטְהָא, כך אמר מַנוּ הסְוָאיַמְבְּהוּוַה.
तस्मात्प्रहेष्याम्यद्य त्वां हीनः प्रजननात्स्वयम् ।
सदृशाच्छ्रेयसो वा त्वं विद्ध्यपत्यं यशस्विनि ॥३२॥
32. tasmātpraheṣyāmyadya tvāṁ hīnaḥ prajananātsvayam ,
sadṛśācchreyaso vā tvaṁ viddhyapatyaṁ yaśasvini.
32. tasmāt praheṣyāmi adya tvām hīnaḥ prajananāt svayam
sadṛśāt śreyasaḥ vā tvam viddhi apatyam yaśasvini
32. Therefore, since I myself am deficient in procreation, I will send you away now. O glorious one, you should know that you must obtain offspring from a man who is either equal or superior.
32. לכן, הו מהוללת, מאחר שאני עצמי חסר יכולת להוליד, אשלח אותך היום. דעי שהצאצא צריך להיות מאדם שווה לי או מעולה ממני.
शृणु कुन्ति कथां चेमां शारदण्डायनीं प्रति ।
या वीरपत्नी गुरुभिर्नियुक्तापत्यजन्मनि ॥३३॥
33. śṛṇu kunti kathāṁ cemāṁ śāradaṇḍāyanīṁ prati ,
yā vīrapatnī gurubhirniyuktāpatyajanmani.
33. śṛṇu kunti kathām ca imām śāradaṇḍāyanīm prati
yā vīrapatnī gurubhiḥ niyuktā apatyajanmani
33. O Kunti, listen to this story concerning Śāradaṇḍāyanī, a heroic wife who was appointed by her elders for the birth of offspring.
33. שמעי, קוּנְטִי, את הסיפור הזה על שָׁארַדַנְדָאיַנִי, אשת גיבור, שמוריה הורו לה להביא צאצא לעולם.
पुष्पेण प्रयता स्नाता निशि कुन्ति चतुष्पथे ।
वरयित्वा द्विजं सिद्धं हुत्वा पुंसवनेऽनलम् ॥३४॥
34. puṣpeṇa prayatā snātā niśi kunti catuṣpathe ,
varayitvā dvijaṁ siddhaṁ hutvā puṁsavane'nalam.
34. puṣpeṇa prayatā snātā niśi kunti catuṣpathe
varayitvā dvijam siddham hutvā puṃsavane analam
34. O Kunti, she, having purified herself and bathed, at night, at a crossroads, with a flower, after choosing an accomplished Brahmin (dvija) and offering fire into the "puṃsavana" rite...
34. הו קוּנְטִי, היא הייתה טהורה ומוכנה ורחצה בלילה בצומת ארבע דרכים, ואחרי שבחרה בְּרַהְמִין שהוא סִידְּהַא, ערכה את טקס האש להבטחת בן (פּוּנְסַוַנַה) בעזרת פרח,
कर्मण्यवसिते तस्मिन्सा तेनैव सहावसत् ।
तत्र त्रीञ्जनयामास दुर्जयादीन्महारथान् ॥३५॥
35. karmaṇyavasite tasminsā tenaiva sahāvasat ,
tatra trīñjanayāmāsa durjayādīnmahārathān.
35. karmaṇi avasite tasmin sā tena eva saha avasat
tatra trīn janayāmāsa durjayādīn mahārathān
35. When that ritual (karma) was completed, she lived with that very Brahmin. There, she gave birth to three, including Durjaya, who were great warriors (mahārathān).
35. (ואחרי) שהטקס הסתיים, היא שהתה עמו, ושם ילדה שלושה בנים, ובראשם דוּרְג׳ַיַה, מַהָארַטַה (לוחמי מרכבה דגולים).
तथा त्वमपि कल्याणि ब्राह्मणात्तपसाधिकात् ।
मन्नियोगाद्यत क्षिप्रमपत्योत्पादनं प्रति ॥३६॥
36. tathā tvamapi kalyāṇi brāhmaṇāttapasādhikāt ,
manniyogādyata kṣipramapatyotpādanaṁ prati.
36. tathā tvam api kalyāṇi brāhmaṇāt tapasādhikāt
manniyogāt yata kṣipram apatyotpādanam prati
36. Similarly, O blessed one, you also, by my instruction, should quickly endeavor towards the procreation of offspring from a Brahmin who is superior in austerity (tapas).
36. כך גם את, יפה, בציווי שלי, השתדלי מיד להביא צאצא לעולם בעזרת בְּרַהְמִין שהוא מעולה בתרגול.