Skip to content
אתר זה לא תומך בגרסאות ישנות של אינטרנט אקספלורר
מומלץ להשתמש בדפדפן גוגל כרום או פיירפוקס מוזילה
(או באינטרנט אקספלורר / edge עדכני)
Enjoy Learning Sanskrit tips, tools, resources and more...

महाभारतः       mahābhārataḥ - book-3, chapter-54

Use the following checkboxes to set the display options for this chapter (You can also control the display of each verse separately):
what would you like to see in each verse:
which language(s) would you like to see in the translations:
बृहदश्व उवाच ।
अथ काले शुभे प्राप्ते तिथौ पुण्ये क्षणे तथा ।
आजुहाव महीपालान्भीमो राजा स्वयंवरे ॥१॥
1. bṛhadaśva uvāca ,
atha kāle śubhe prāpte tithau puṇye kṣaṇe tathā ,
ājuhāva mahīpālānbhīmo rājā svayaṁvare.
1. bṛhadaśva uvāca atha kāle śubhe prāpte tithau puṇye
kṣaṇe tathā ājuhāva mahīpālān bhīmaḥ rājā svayaṃvare
1. Bṛhadaśva said: Then, when an auspicious time, a sacred lunar day, and a propitious moment had arrived, King Bhīma invited the rulers to the self-choice ceremony (svayaṃvara).
1. בְּרְהַדַשְׁוַה אמר, כשהגיעה שעה מבורכת, יום מזל ורגע טוב, הזמין המלך בְּהִימַה את שליטי הארץ לטקס בחירת הבעל.
तच्छ्रुत्वा पृथिवीपालाः सर्वे हृच्छयपीडिताः ।
त्वरिताः समुपाजग्मुर्दमयन्तीमभीप्सवः ॥२॥
2. tacchrutvā pṛthivīpālāḥ sarve hṛcchayapīḍitāḥ ,
tvaritāḥ samupājagmurdamayantīmabhīpsavaḥ.
2. tat śrutvā pṛthivīpālāḥ sarve hṛcchayapīḍitāḥ
tvaritāḥ samupājagmuḥ damayantīm abhīpsavaḥ
2. Having heard that, all the kings, tormented by the god of love (Kāma), quickly arrived, desiring Damayantī.
2. כששמעו זאת, כל שליטי הארץ, מעונים מאהבה, מיהרו להגיע וביקשו לזכות בדַמַיַנְטִי.
कनकस्तम्भरुचिरं तोरणेन विराजितम् ।
विविशुस्ते महारङ्गं नृपाः सिंहा इवाचलम् ॥३॥
3. kanakastambharuciraṁ toraṇena virājitam ,
viviśuste mahāraṅgaṁ nṛpāḥ siṁhā ivācalam.
3. kanakastambharuciram toraṇena virājitam
viviśuḥ te mahāraṅgam nṛpāḥ siṃhāḥ iva acalam
3. The kings entered that great hall, which was splendid with golden pillars and adorned with an archway, just as lions enter a mountain.
3. המלכים נכנסו אל זירה גדולה, יפה בעמודי זהב ומהודרת בשער מקושת, כמו אריות הנכנסים אל הר.
तत्रासनेषु विविधेष्वासीनाः पृथिवीक्षितः ।
सुरभिस्रग्धराः सर्वे सुमृष्टमणिकुण्डलाः ॥४॥
4. tatrāsaneṣu vividheṣvāsīnāḥ pṛthivīkṣitaḥ ,
surabhisragdharāḥ sarve sumṛṣṭamaṇikuṇḍalāḥ.
4. tatra āsaneṣu vividheṣu āsīnāḥ pṛthivīkṣitaḥ
surabhisragdharāḥ sarve sumṛṣṭamaṇikuṇḍalāḥ
4. All those kings, wearing fragrant garlands and dazzling jeweled earrings, were seated there on various thrones.
4. שם ישבו שליטי הארץ על מושבים שונים, כולם עטורים בזרי פרחים ריחניים ובעגילי אבנים יקרות מצוחצחים.
तां राजसमितिं पूर्णां नागैर्भोगवतीमिव ।
संपूर्णां पुरुषव्याघ्रैर्व्याघ्रैर्गिरिगुहामिव ॥५॥
5. tāṁ rājasamitiṁ pūrṇāṁ nāgairbhogavatīmiva ,
saṁpūrṇāṁ puruṣavyāghrairvyāghrairgiriguhāmiva.
5. tām rājasamitim pūrṇām nāgaiḥ bhogavatīm iva
sampūrṇām puruṣavyāghraiḥ vyāghraiḥ giriguhām iva
5. That royal assembly appeared full, like Bhogavatī teeming with serpents (nāgas), and completely full of great heroes (puruṣavyāghras), like a mountain cave teeming with tigers.
5. אסיפת המלכים ההיא הייתה מלאה כמו בְּהוֹגַוַטִי המלאה נחשים, וכמו מערת הר המלאה נמרים, כך היא התמלאה בנמרים שבין בני האדם.
तत्र स्म पीना दृश्यन्ते बाहवः परिघोपमाः ।
आकारवन्तः सुश्लक्ष्णाः पञ्चशीर्षा इवोरगाः ॥६॥
6. tatra sma pīnā dṛśyante bāhavaḥ parighopamāḥ ,
ākāravantaḥ suślakṣṇāḥ pañcaśīrṣā ivoragāḥ.
6. tatra sma pīnāḥ dṛśyante bāhavaḥ parighopamāḥ
ākāravantaḥ suślakṣṇāḥ pañcaśīrṣāḥ iva uragāḥ
6. There, stout arms were seen, resembling iron clubs, shapely and very sleek, like five-headed serpents.
6. שם נראו זרועות עבות כמו אלות ברזל, יפות צורה וחלקות מאוד, כמו נחשים בעלי חמישה ראשים.
सुकेशान्तानि चारूणि सुनासानि शुभानि च ।
मुखानि राज्ञां शोभन्ते नक्षत्राणि यथा दिवि ॥७॥
7. sukeśāntāni cārūṇi sunāsāni śubhāni ca ,
mukhāni rājñāṁ śobhante nakṣatrāṇi yathā divi.
7. sukeśāntāni cārūṇi sunāsāni śubhāni ca
mukhāni rājñām śobhante nakṣatrāṇi yathā divi
7. And the kings' faces, with beautiful hair-ends, charming and lovely noses, and auspicious features, shone like stars in the sky.
7. פני המלכים, יפים, בעלי שיער נאה עד קצותיו ואף נאה, זהרו כמו כוכבים בשמים.
दमयन्ती ततो रङ्गं प्रविवेश शुभानना ।
मुष्णन्ती प्रभया राज्ञां चक्षूंषि च मनांसि च ॥८॥
8. damayantī tato raṅgaṁ praviveśa śubhānanā ,
muṣṇantī prabhayā rājñāṁ cakṣūṁṣi ca manāṁsi ca.
8. damayantī tataḥ raṅgam praviveśa śubhānanā
muṣṇantī prabhayā rājñām cakṣūṃṣi ca manāṃsi ca
8. Then Damayantī, with her beautiful face, entered the assembly hall, captivating the eyes and minds of the kings with her splendor.
8. אז נכנסה דַמַיַנְטִי יפת הפנים אל הזירה, וגנבה בזוהרה את עיני המלכים ואת רוחם.
तस्या गात्रेषु पतिता तेषां दृष्टिर्महात्मनाम् ।
तत्र तत्रैव सक्ताभून्न चचाल च पश्यताम् ॥९॥
9. tasyā gātreṣu patitā teṣāṁ dṛṣṭirmahātmanām ,
tatra tatraiva saktābhūnna cacāla ca paśyatām.
9. tasyāḥ gātreṣu patitā teṣām dṛṣṭiḥ mahātmanām
tatra tatra eva saktā abhūt na cacāla ca paśyatām
9. The gaze of those great-souled (mahātman) kings fell upon her limbs and became fixed right there, and did not move as they watched.
9. מבטם של אותם גדולי נפש נפל על איבריה ונתקע שם, ולא זז מהם בעודם מביטים.
ततः संकीर्त्यमानेषु राज्ञां नामसु भारत ।
ददर्श भैमी पुरुषान्पञ्च तुल्याकृतीनिव ॥१०॥
10. tataḥ saṁkīrtyamāneṣu rājñāṁ nāmasu bhārata ,
dadarśa bhaimī puruṣānpañca tulyākṛtīniva.
10. tataḥ saṃkīrtyamāṇeṣu rājñām nāmasu bhārata
dadarśa bhaimī puruṣān pañca tulyākṛtīn iva
10. Then, as the names of the kings were being recited, O Bhārata, Bhīmī saw five men who appeared to have identical forms.
10. אז, כשהוכרזו שמות המלכים, הו צאצא בְּהָארַטַה, ראתה בְּהַימִי חמישה אנשים שדמו זה לזה בצורתם.
तान्समीक्ष्य ततः सर्वान्निर्विशेषाकृतीन्स्थितान् ।
संदेहादथ वैदर्भी नाभ्यजानान्नलं नृपम् ।
यं यं हि ददृशे तेषां तं तं मेने नलं नृपम् ॥११॥
11. tānsamīkṣya tataḥ sarvānnirviśeṣākṛtīnsthitān ,
saṁdehādatha vaidarbhī nābhyajānānnalaṁ nṛpam ,
yaṁ yaṁ hi dadṛśe teṣāṁ taṁ taṁ mene nalaṁ nṛpam.
11. tān samīkṣya tataḥ sarvān nirviśeṣākṛtīn
sthitān saṃdehāt atha vaidarbhī
na abhyajānāt nalam nṛpam yam yam hi
dadṛśe teṣām tam tam mene nalam nṛpam
11. After seeing all of them standing there with indistinguishable forms, the princess of Vidarbha (Vaidarbhī) then, due to her doubt, could not recognize King Nala. Indeed, whomever of them she saw, him she took to be King Nala.
11. כשהביטה בכולם עומדים כך, ללא כל הבדל בצורתם, התלבטה בת וִידַרְבְּהַא ולא הכירה את המלך נַלַה. כל אחד מהם שראתה, חשבה שהוא המלך נַלַה.
सा चिन्तयन्ती बुद्ध्याथ तर्कयामास भामिनी ।
कथं नु देवाञ्जानीयां कथं विद्यां नलं नृपम् ॥१२॥
12. sā cintayantī buddhyātha tarkayāmāsa bhāminī ,
kathaṁ nu devāñjānīyāṁ kathaṁ vidyāṁ nalaṁ nṛpam.
12. sā cintayantī buddhyā atha tarkayāmāsa bhāminī
katham nu devān jānīyām katham vidyām nalam nṛpam
12. The beautiful princess (bhāminī), thinking with her intellect, then pondered: "How indeed can I recognize the gods? How can I discern King Nala?"
12. היפה הרהרה בתבונתה ושאלה את עצמה, כיצד אזהה את האלים, וכיצד אכיר את המלך נַלַה?
एवं संचिन्तयन्ती सा वैदर्भी भृशदुःखिता ।
श्रुतानि देवलिङ्गानि चिन्तयामास भारत ॥१३॥
13. evaṁ saṁcintayantī sā vaidarbhī bhṛśaduḥkhitā ,
śrutāni devaliṅgāni cintayāmāsa bhārata.
13. evam saṃcintayantī sā vaidarbhī bhṛśaduḥkhitā
śrutāni devaliṅgāni cintayāmāsa bhārata
13. Thus deliberating, that princess of Vidarbha (Vaidarbhī), greatly distressed, recalled the signs of the gods (devaliṅgāni) that she had heard about, O Bhārata.
13. כך הרהרה בת וִידַרְבְּהַא, עצובה מאוד, הו צאצא בְּהָארַטַה, בסימני האלים ששמעה עליהם.
देवानां यानि लिङ्गानि स्थविरेभ्यः श्रुतानि मे ।
तानीह तिष्ठतां भूमावेकस्यापि न लक्षये ॥१४॥
14. devānāṁ yāni liṅgāni sthavirebhyaḥ śrutāni me ,
tānīha tiṣṭhatāṁ bhūmāvekasyāpi na lakṣaye.
14. devānām yāni liṅgāni sthavirebhyaḥ śrutāni me
tāni iha tiṣṭhatām bhūmau ekasya api na lakṣaye
14. I do not perceive even one of those distinguishing marks of the gods, which I have heard from the elders, existing here on earth.
14. (היא אמרה בליבה) את סימני האלים ששמעתי מפי הזקנים, איני רואה אצל אף אחד מאלה העומדים כאן על הארץ.
सा विनिश्चित्य बहुधा विचार्य च पुनः पुनः ।
शरणं प्रति देवानां प्राप्तकालममन्यत ॥१५॥
15. sā viniścitya bahudhā vicārya ca punaḥ punaḥ ,
śaraṇaṁ prati devānāṁ prāptakālamamanyata.
15. sā viniścitya bahudhā vicārya ca punaḥ punaḥ
śaraṇam prati devānām prāptakālam amanyata
15. Having considered it in many ways and pondered again and again, she regarded taking refuge in the gods as the opportune moment.
15. לאחר שהחליטה והתלבטה פעמים רבות, סברה שהגיעה העת לבקש מחסה אצל האלים.
वाचा च मनसा चैव नमस्कारं प्रयुज्य सा ।
देवेभ्यः प्राञ्जलिर्भूत्वा वेपमानेदमब्रवीत् ॥१६॥
16. vācā ca manasā caiva namaskāraṁ prayujya sā ,
devebhyaḥ prāñjalirbhūtvā vepamānedamabravīt.
16. vācā ca manasā ca eva namaskāram prayujya sā
devebhyaḥ prāñjaliḥ bhūtvā vepamānā idam abravīt
16. Having offered salutations (namaskāra) with both speech and mind, she, with folded hands and trembling, spoke this to the gods.
16. בדיבור וברוחה הקדישה להם השתחוויה, ובכפיים צמודות, רועדת, אמרה לאלים את הדברים האלה.
हंसानां वचनं श्रुत्वा यथा मे नैषधो वृतः ।
पतित्वे तेन सत्येन देवास्तं प्रदिशन्तु मे ॥१७॥
17. haṁsānāṁ vacanaṁ śrutvā yathā me naiṣadho vṛtaḥ ,
patitve tena satyena devāstaṁ pradiśantu me.
17. haṃsānām vacanam śrutvā yathā me naiṣadhaḥ vṛtaḥ
patitve tena satyena devāḥ tam pradiśantu me
17. Having heard the words of the swans, just as I chose Nala (Naiṣadha) as my husband, by that truth, may the gods grant him to me.
17. כשם ששמעתי את דברי הברבורים ובחרתי בנַישַׁדְהַא לבעל, באמת הזו, הו אלים, הראו לי אותו.
वाचा च मनसा चैव यथा नाभिचराम्यहम् ।
तेन सत्येन विबुधास्तमेव प्रदिशन्तु मे ॥१८॥
18. vācā ca manasā caiva yathā nābhicarāmyaham ,
tena satyena vibudhāstameva pradiśantu me.
18. vācā ca manasā ca eva yathā na abhicarāmi aham
tena satyena vibudhāḥ tam eva pradiśantu me
18. Just as I do not transgress with my speech and mind, by that truth, O wise gods, may you grant him alone to me.
18. כשם שבדיבורי וברוחי איני בוגדת בו לעולם, באמת הזו, הו אלים, הראו לי אותו בלבד.
यथा देवैः स मे भर्ता विहितो निषधाधिपः ।
तेन सत्येन मे देवास्तमेव प्रदिशन्तु मे ॥१९॥
19. yathā devaiḥ sa me bhartā vihito niṣadhādhipaḥ ,
tena satyena me devāstameva pradiśantu me.
19. yathā devaiḥ saḥ me bhartā vihitaḥ niṣadhādhipaḥ
tena satyena me devāḥ tam eva pradiśantu me
19. Just as he, the lord of Niṣadha, has been ordained by the gods as my husband, by that truth, O my gods, may you grant him alone to me.
19. כשם שהאלים קבעו אותו להיות בעלי, אדון הנַישַׁדְהַא, באמת הזו, הו אלים, הראו לי אותו בלבד.
स्वं चैव रूपं पुष्यन्तु लोकपालाः सहेश्वराः ।
यथाहमभिजानीयां पुण्यश्लोकं नराधिपम् ॥२०॥
20. svaṁ caiva rūpaṁ puṣyantu lokapālāḥ saheśvarāḥ ,
yathāhamabhijānīyāṁ puṇyaślokaṁ narādhipam.
20. svam ca eva rūpam puṣyantu lokapālāḥ saha īśvarāḥ
yathā aham abhijānīyām puṇyaślokam narādhipam
20. May the guardians of the world, along with their respective lords, indeed sustain their own forms, so that I may recognize the king whose fame is sacred.
20. ושומרי העולמות עם האדונים, גלו את צורתכם האמיתית, כדי שאכיר את המלך פּוּנְיַשְׁלוֹקַה.
निशम्य दमयन्त्यास्तत्करुणं परिदेवितम् ।
निश्चयं परमं तथ्यमनुरागं च नैषधे ॥२१॥
21. niśamya damayantyāstatkaruṇaṁ paridevitam ,
niścayaṁ paramaṁ tathyamanurāgaṁ ca naiṣadhe.
21. niśamya damayantyāḥ tat karuṇam paridevitam
niścayam paramam tatyam anurāgam ca naiṣadhe
21. Having perceived Damayantī's pitiful lament - her ultimate resolve, the truth, and her affection for the lord of Niṣadha (Nala) -
21. כששמעו האלים את קינתה המרגשת של דַמַיַנְטִי, את החלטתה העליונה והאמיתית ואת אהבתה לנַישַׁדְהַא,
मनोविशुद्धिं बुद्धिं च भक्तिं रागं च भारत ।
यथोक्तं चक्रिरे देवाः सामर्थ्यं लिङ्गधारणे ॥२२॥
22. manoviśuddhiṁ buddhiṁ ca bhaktiṁ rāgaṁ ca bhārata ,
yathoktaṁ cakrire devāḥ sāmarthyaṁ liṅgadhāraṇe.
22. manoviśuddhim buddhim ca bhaktim rāgam ca bhārata
yathoktam cakrire devāḥ sāmarthyam liṅgadhāraṇe
22. O Bhārata, the gods, as stated, demonstrated purity of mind, intellect, devotion (bhakti), and affection, along with their capacity for assuming forms (liṅgadhāraṇa).
22. ואת טוהר רוחה, תבונתה, דבקותה ואהבתה, הו צאצא בְּהָארַטַה, (כך) עשו האלים כפי שאמרה, והפגינו את יכולתם לשאת את הסימנים.
सापश्यद्विबुधान्सर्वानस्वेदान्स्तब्धलोचनान् ।
हृषितस्रग्रजोहीनान्स्थितानस्पृशतः क्षितिम् ॥२३॥
23. sāpaśyadvibudhānsarvānasvedānstabdhalocanān ,
hṛṣitasragrajohīnānsthitānaspṛśataḥ kṣitim.
23. sā apaśyat vibudhān sarvān asvedān stabdhālocanān
hṛṣitasragrajohīnān sthitān aspṛśataḥ kṣitim
23. She saw all the gods: they were without sweat, had unwavering eyes, possessed fresh garlands, were free from dust, and stood without their feet touching the ground.
23. היא ראתה את כל האלים ללא זיעה, בעיניים בלתי מצמצות, עם זרים רעננים ונקיים מאבק, עומדים בלי לגעת באדמה.
छायाद्वितीयो म्लानस्रग्रजःस्वेदसमन्वितः ।
भूमिष्ठो नैषधश्चैव निमेषेण च सूचितः ॥२४॥
24. chāyādvitīyo mlānasragrajaḥsvedasamanvitaḥ ,
bhūmiṣṭho naiṣadhaścaiva nimeṣeṇa ca sūcitaḥ.
24. chāyādvitīyaḥ mlānasragrajaḥsvedasamanvitaḥ
bhūmiṣṭhaḥ naiṣadhaḥ ca eva nimeṣeṇa ca sūcitaḥ
24. And the Naiṣadha (Nala) was accompanied by a shadow, had withered garlands, dust, and sweat, stood on the ground, and was indicated by his blinking eyes.
24. ואילו המלך הנַישַׁדְהִי, שצלו מלווה אותו, זרו קמל ומאובק, מכוסה זיעה, עומד על הקרקע ומצמץ, ניכר בכך.
सा समीक्ष्य ततो देवान्पुण्यश्लोकं च भारत ।
नैषधं वरयामास भैमी धर्मेण भारत ॥२५॥
25. sā samīkṣya tato devānpuṇyaślokaṁ ca bhārata ,
naiṣadhaṁ varayāmāsa bhaimī dharmeṇa bhārata.
25. sā samīkṣya tataḥ devān puṇyaślokam ca bhārata
naiṣadham varayāmāsa bhaimī dharmeṇa bhārata
25. O Bhārata, having observed the gods and the celebrated Nala, Bhīma's daughter (Bhaimī) then chose Nala (Naiṣadha) in accordance with natural law (dharma), O Bhārata.
25. אז, לאחר שהביטה באלים ובפּוּנְיַשְׁלוֹקַה, בחרה בְּהַימִי בנַישַׁדְהַא כדין, הו צאצא בְּהָארַטַה.
विलज्जमाना वस्त्रान्ते जग्राहायतलोचना ।
स्कन्धदेशेऽसृजच्चास्य स्रजं परमशोभनाम् ।
वरयामास चैवैनं पतित्वे वरवर्णिनी ॥२६॥
26. vilajjamānā vastrānte jagrāhāyatalocanā ,
skandhadeśe'sṛjaccāsya srajaṁ paramaśobhanām ,
varayāmāsa caivainaṁ patitve varavarṇinī.
26. vilajjamānā vastrānte jagrāha
āyatalocanā skandhadeśe asṛjat ca asya
srajam paramaśobhanām varayāmāsa
ca eva enam patitve varavarṇinī
26. The long-eyed Damayantī, blushing, held the edge of her garment. She placed a most beautiful garland on his shoulder and, being fair-complexioned, chose him as her husband.
26. בביישנות אחזה בקצה בגדו, בעלת העיניים הארוכות, ושמה על כתפו זר יפהפה מאוד, ובחרה בו כבעל, היא יפת הגוון.
ततो हा हेति सहसा शब्दो मुक्तो नराधिपैः ।
देवैर्महर्षिभिश्चैव साधु साध्विति भारत ।
विस्मितैरीरितः शब्दः प्रशंसद्भिर्नलं नृपम् ॥२७॥
27. tato hā heti sahasā śabdo mukto narādhipaiḥ ,
devairmaharṣibhiścaiva sādhu sādhviti bhārata ,
vismitairīritaḥ śabdaḥ praśaṁsadbhirnalaṁ nṛpam.
27. tataḥ hā hā iti sahasā śabdaḥ muktaḥ
narādhipaiḥ devaiḥ maharṣibhiḥ ca eva
sādhu sādhu iti bhārata vismitaiḥ
īritaḥ śabdaḥ praśaṃsadbhiḥ nalam nṛpam
27. O Bhārata, then suddenly, a cry of 'Alas! Alas!' was uttered by the kings. And by the astonished gods and great sages, a sound of 'Excellent! Excellent!' was spoken, praising King Nala.
27. אז נשמעה לפתע קריאת צער מפי המלכים, ואילו האלים והחכמים הגדולים קראו בתדהמה ובשבח למלך נַלַה, יפה מאוד, יפה מאוד, הו צאצא בְּהָארַטַה.
वृते तु नैषधे भैम्या लोकपाला महौजसः ।
प्रहृष्टमनसः सर्वे नलायाष्टौ वरान्ददुः ॥२८॥
28. vṛte tu naiṣadhe bhaimyā lokapālā mahaujasaḥ ,
prahṛṣṭamanasaḥ sarve nalāyāṣṭau varāndaduḥ.
28. vṛte tu naiṣadhe bhaimyā lokapālāḥ mahaujasas
prahṛṣṭamanasaḥ sarve nalāya aṣṭau varān daduḥ
28. But when the King of Niṣadha (Nala) was chosen by Damayantī (Bhaimī), all the greatly powerful protectors of the worlds (lokapālas), with joyous minds, gave eight boons to Nala.
28. כשנבחר הנַישַׁדְהִי על ידי בְּהַימִי, שומרי העולמות רבי העוצמה, כולם שמחים בליבם, העניקו לנַלַה שמונה ברכות.
प्रत्यक्षदर्शनं यज्ञे गतिं चानुत्तमां शुभाम् ।
नैषधाय ददौ शक्रः प्रीयमाणः शचीपतिः ॥२९॥
29. pratyakṣadarśanaṁ yajñe gatiṁ cānuttamāṁ śubhām ,
naiṣadhāya dadau śakraḥ prīyamāṇaḥ śacīpatiḥ.
29. pratyakṣadarśanam yajñe gatim ca anuttamām śubhām
naiṣadhāya dadau śakraḥ prīyamāṇaḥ śacīpatiḥ
29. Indra, the husband of Śacī, being pleased, granted to Nala direct vision [of the gods] in a ritual (yajña) and an unsurpassed, auspicious destiny.
29. שַׁקְרַה, בעלה של שַׁצ׳ִי, מרוצה, העניק לנַישַׁדְהַא את היכולת לראות את האל בגלוי בטקס הוֵדִי (יַגְיַה), ואת הדרך העליונה והמבורכת.
अग्निरात्मभवं प्रादाद्यत्र वाञ्छति नैषधः ।
लोकानात्मप्रभांश्चैव ददौ तस्मै हुताशनः ॥३०॥
30. agnirātmabhavaṁ prādādyatra vāñchati naiṣadhaḥ ,
lokānātmaprabhāṁścaiva dadau tasmai hutāśanaḥ.
30. agniḥ ātma-bhavam prādāt yatra vāñchati naiṣadhaḥ
lokān ātma-prabhān ca eva dadau tasmai hutāśanaḥ
30. Agni bestowed his own intrinsic nature (ātman) wherever Nala (naiṣadha) desired. The fire-god also granted him worlds imbued with his own splendor (ātman).
30. אַגְנִי העניק לו אש הנולדת מעצמו בכל מקום שיחפוץ הנַישַׁדְהִי, וגם עולמות הזוהר שלו נתן לו אַגְנִי.
यमस्त्वन्नरसं प्रादाद्धर्मे च परमां स्थितिम् ।
अपांपतिरपां भावं यत्र वाञ्छति नैषधः ॥३१॥
31. yamastvannarasaṁ prādāddharme ca paramāṁ sthitim ,
apāṁpatirapāṁ bhāvaṁ yatra vāñchati naiṣadhaḥ.
31. yamaḥ tu anna-rasam prādāt dharme ca paramām sthitim
apāṁpatiḥ apām bhāvam yatra vāñchati naiṣadhaḥ
31. Yama, for his part, bestowed the essence of food and the highest stability in his adherence to natural law (dharma). The Lord of Waters (Varuṇa) granted Nala (naiṣadha) the very intrinsic nature (bhāva) of waters wherever he desired.
31. יַמַה העניק לו חוש טעם באוכל ויציבות עליונה בדרך היושר, ואדון המים העניק לו מים בכל מקום שיחפוץ הנַישַׁדְהִי.
स्रजं चोत्तमगन्धाढ्यां सर्वे च मिथुनं ददुः ।
वरानेवं प्रदायास्य देवास्ते त्रिदिवं गताः ॥३२॥
32. srajaṁ cottamagandhāḍhyāṁ sarve ca mithunaṁ daduḥ ,
varānevaṁ pradāyāsya devāste tridivaṁ gatāḥ.
32. srajam ca uttama-gandha-āḍhyām sarve ca mithunam
daduḥ varān evam pradāya asya devāḥ te tridivam gatāḥ
32. All of them (the gods) gave him a garland rich in excellent fragrance and also a pair of boons. Having thus bestowed these boons upon Nala, those gods returned to heaven.
32. וכולם נתנו לו זר פרחים עשיר בניחוח משובח ביותר, ונתנו גם זוג. לאחר שהעניקו לו כך את המתנות, חזרו האלים לשמיים.
पार्थिवाश्चानुभूयास्या विवाहं विस्मयान्विताः ।
दमयन्त्याः प्रमुदिताः प्रतिजग्मुर्यथागतम् ॥३३॥
33. pārthivāścānubhūyāsyā vivāhaṁ vismayānvitāḥ ,
damayantyāḥ pramuditāḥ pratijagmuryathāgatam.
33. pārthivāḥ ca anubhūya asyāḥ vivāham vismaya-anvitāḥ
damayantyāḥ pramuditāḥ pratijagmuḥ yathā-āgatam
33. And the kings, having witnessed Damayantī's wedding, filled with wonder and greatly delighted by her, returned the way they had come.
33. גם המלכים, לאחר שהיו עדים לנישואיה של דַמַיַנְטִי, נמלאו השתאות ושמחה, וחזרו כפי שבאו.
अवाप्य नारीरत्नं तत्पुण्यश्लोकोऽपि पार्थिवः ।
रेमे सह तया राजा शच्येव बलवृत्रहा ॥३४॥
34. avāpya nārīratnaṁ tatpuṇyaśloko'pi pārthivaḥ ,
reme saha tayā rājā śacyeva balavṛtrahā.
34. avāpya nārīratnam tat puṇyaślokaḥ api pārthivaḥ
reme saha tayā rājā śacyā iva balavṛtrahā
34. Though he was already of glorious renown, the king, having obtained that jewel among women, enjoyed himself with her, just as Indra, the slayer of Bala and Vṛtra, delights with Śacī.
34. גם המלך פּוּנְיַשְׁלוֹקַה (נַלַה), לאחר שזכה באישה יקרה כפנינה, התענג במחיצתה כמו שַׁצ׳ִי עם אִינְדְרַה, קוטל בַּלַה ווְרִיטְרַה.
अतीव मुदितो राजा भ्राजमानोंऽशुमानिव ।
अरञ्जयत्प्रजा वीरो धर्मेण परिपालयन् ॥३५॥
35. atīva mudito rājā bhrājamānoṁ'śumāniva ,
arañjayatprajā vīro dharmeṇa paripālayan.
35. atīva muditaḥ rājā bhrājamānaḥ aṃśumān iva
arañjayat prajā vīraḥ dharmeṇa paripālayan
35. Exceedingly joyful, the heroic king, shining like the sun, pleased his subjects by protecting them according to natural law (dharma).
35. המלך הגיבור היה שמח מאוד, הידר כמו השמש, ושימח את נתיניו כשהגן עליהם לפי חוק היושר.
ईजे चाप्यश्वमेधेन ययातिरिव नाहुषः ।
अन्यैश्च क्रतुभिर्धीमान्बहुभिश्चाप्तदक्षिणैः ॥३६॥
36. īje cāpyaśvamedhena yayātiriva nāhuṣaḥ ,
anyaiśca kratubhirdhīmānbahubhiścāptadakṣiṇaiḥ.
36. īje ca api aśvamedhena yayātiḥ iva nāhuṣaḥ anyaiḥ
ca kratubhiḥ dhīmān bahubhiḥ ca āptadakṣiṇaiḥ
36. dhīmān yayātiḥ nāhuṣaḥ iva aśvamedhena ca api
anyaiḥ ca bahubhiḥ āptadakṣiṇaiḥ kratubhiḥ īje
36. The wise one also performed the Horse Vedic ritual (Aśvamedha) and many other Vedic rituals (kratu) which were accompanied by ample ritual fees (dakṣiṇa), just like Yayāti, the son of Nahuṣa.
36. והמלך החכם ערך טקס אַשְׁוַמֵדְהַא כמו יַיָאטִי בן נַהוּשַׁה, וערך גם טקסים וודיים רבים אחרים שבהם נתן שכר נדיב לכוהנים.
पुनश्च रमणीयेषु वनेषूपवनेषु च ।
दमयन्त्या सह नलो विजहारामरोपमः ॥३७॥
37. punaśca ramaṇīyeṣu vaneṣūpavaneṣu ca ,
damayantyā saha nalo vijahārāmaropamaḥ.
37. punaḥ ca ramaṇīyeṣu vaneṣu upavaneṣu ca
damayantyā saha nalaḥ vijahāra amaropamaḥ
37. And again, Nala, resembling a god, sported with Damayantī in charming forests and groves.
37. ושוב, נַלַה, שהיה דומה לאל, טייל עם דַמַיַנְטִי ביערות ובפארקים נעימים.
एवं स यजमानश्च विहरंश्च नराधिपः ।
ररक्ष वसुसंपूर्णां वसुधां वसुधाधिपः ॥३८॥
38. evaṁ sa yajamānaśca viharaṁśca narādhipaḥ ,
rarakṣa vasusaṁpūrṇāṁ vasudhāṁ vasudhādhipaḥ.
38. evam sa yajamānaḥ ca viharan ca narādhipaḥ
rarakṣa vasusaṃpūrṇām vasudhām vasudhādhipaḥ
38. Thus, that king, who was both a performer of Vedic rituals (yajña) and the lord of the earth, protected the earth, which was replete with wealth, while also enjoying himself.
38. כך, בעודו עורך טקסים וודיים ונהנה מחייו, שמר המלך על הארץ העשירה בכל טוב.