Skip to content
אתר זה לא תומך בגרסאות ישנות של אינטרנט אקספלורר
מומלץ להשתמש בדפדפן גוגל כרום או פיירפוקס מוזילה
(או באינטרנט אקספלורר / edge עדכני)
Enjoy Learning Sanskrit tips, tools, resources and more...

महाभारतः       mahābhārataḥ - book-3, chapter-170

Use the following checkboxes to set the display options for this chapter (You can also control the display of each verse separately):
what would you like to see in each verse:
which language(s) would you like to see in the translations:
अर्जुन उवाच ।
निवर्तमानेन मया महद्दृष्टं ततोऽपरम् ।
पुरं कामचरं दिव्यं पावकार्कसमप्रभम् ॥१॥
1. arjuna uvāca ,
nivartamānena mayā mahaddṛṣṭaṁ tato'param ,
puraṁ kāmacaraṁ divyaṁ pāvakārkasamaprabham.
1. arjunaḥ uvāca nivartamānena mayā mahat dṛṣṭam tataḥ
aparam puram kāmacaram divyam pāvakārkasamaprabham
1. Arjuna said: "As I was returning, I saw another great, divine city, which could move at will and shone with a luster like fire and the sun."
1. אַרְג׳וּנַה אמר, בדרכי חזרה ראיתי דבר גדול נוסף, עיר אלוהית הנעה כרצונה, זוהרת כאש וכשמש.
द्रुमै रत्नमयैश्चैत्रैर्भास्वरैश्च पतत्रिभिः ।
पौलोमैः कालकेयैश्च नित्यहृष्टैरधिष्ठितम् ॥२॥
2. drumai ratnamayaiścaitrairbhāsvaraiśca patatribhiḥ ,
paulomaiḥ kālakeyaiśca nityahṛṣṭairadhiṣṭhitam.
2. drumaiḥ ratnamayaiḥ caitraiḥ bhāsvairaiḥ ca patatribhiḥ
paulomaiḥ kālakeyaiḥ ca nityahṛṣṭaiḥ adhiṣṭhitam
2. It was inhabited by jeweled and splendid trees, shining birds, and by the ever-joyful Paulomas (pauloma) and Kālakeyās (kālakeya) demons.
2. היא הייתה מלאה עצים עשויים אבני חן ועופות נוצצים, ונשבו בה תמיד בני פַּאוּלוֹמַה וקָאלַקֵיַה העליזים.
गोपुराट्टालकोपेतं चतुर्द्वारं दुरासदम् ।
सर्वरत्नमयं दिव्यमद्भुतोपमदर्शनम् ।
द्रुमैः पुष्पफलोपेतैर्दिव्यरत्नमयैर्वृतम् ॥३॥
3. gopurāṭṭālakopetaṁ caturdvāraṁ durāsadam ,
sarvaratnamayaṁ divyamadbhutopamadarśanam ,
drumaiḥ puṣpaphalopetairdivyaratnamayairvṛtam.
3. gopurāṭṭālakopetam caturdvāram
durāsadam sarvaratnamayam divyam
adbhutopamadarśanam drumaiḥ
puṣpaphalopetaiḥ divyaratnamayaiḥ vṛtam
3. The city had gates and watchtowers, four entrances, and was impregnable. It was entirely made of divine jewels, presenting a wonderfully beautiful sight. It was surrounded by trees laden with flowers and fruits, and by divine, jeweled trees.
3. העיר הייתה מצוידת בשערים ובמגדלי תצפית, בעלת ארבעה שערים, קשה להתקרבות, כולה עשויה אבני חן, אלוהית ומראיה מופלא, והקיפו אותה עצים עשויים אבני חן אלוהיות, מלאים פרחים ופירות.
तथा पतत्रिभिर्दिव्यैरुपेतं सुमनोहरैः ।
असुरैर्नित्यमुदितैः शूलर्ष्टिमुसलायुधैः ।
चापमुद्गरहस्तैश्च स्रग्विभिः सर्वतो वृतम् ॥४॥
4. tathā patatribhirdivyairupetaṁ sumanoharaiḥ ,
asurairnityamuditaiḥ śūlarṣṭimusalāyudhaiḥ ,
cāpamudgarahastaiśca sragvibhiḥ sarvato vṛtam.
4. tathā patatribhiḥ divyaiḥ upetam
sumanoharaiḥ asuraiḥ nityamuditaiḥ
śūlarṣṭimusalāyudhaiḥ cāpamudgarahastaiḥ
ca sragvibhiḥ sarvataḥ vṛtam
4. On all sides, it was thus surrounded by divine, very charming birds, and by constantly exultant asuras who had spears, lances, and maces as weapons, and who held bows and hammers in their hands, all adorned with garlands.
4. היו בה גם ציפורים אלוהיות מקסימות, והקיפו אותה מכל עבר אַסוּרַה שמחים תמיד, עטורי זרי פרחים, וביד כל אחד מהם חנית, רומח, מקבת, קשת או אלה.
तदहं प्रेक्ष्य दैत्यानां पुरमद्भुतदर्शनम् ।
अपृच्छं मातलिं राजन्किमिदं दृश्यतेति वै ॥५॥
5. tadahaṁ prekṣya daityānāṁ puramadbhutadarśanam ,
apṛcchaṁ mātaliṁ rājankimidaṁ dṛśyateti vai.
5. tat aham prekṣya daityānām puram adbhutadarśanam
apṛccham mātaliṃ rājan kim idam dṛśyate iti vai
5. O King, when I saw that city of the Daityas, which was wondrous to behold, I asked Mātali, 'What is this that is appearing before us?'
5. כשראיתי את עיר הדַיטְיַה הזאת, מראיה מופלא, שאלתי את מָאטַלִי, הו מלך, מה זה שנראה כאן.
मातलिरुवाच ।
पुलोमा नाम दैतेयी कालका च महासुरी ।
दिव्यं वर्षसहस्रं ते चेरतुः परमं तपः ।
तपसोऽन्ते ततस्ताभ्यां स्वयम्भूरददाद्वरम् ॥६॥
6. mātaliruvāca ,
pulomā nāma daiteyī kālakā ca mahāsurī ,
divyaṁ varṣasahasraṁ te ceratuḥ paramaṁ tapaḥ ,
tapaso'nte tatastābhyāṁ svayambhūradadādvaram.
6. mātaliḥ uvāca pulomā nāma daiteyī kālakā
ca mahāsurī divyam varṣasahasram
te ceratuḥ paramam tapaḥ tapasaḥ ante
tataḥ tābhyām svayambhūḥ adadāt varam
6. Mātali said: 'Pulomā, a daughter of the Daityas, and Kālakā, a great female demon (asurī), performed supreme asceticism (tapas) for a divine thousand years. Then, at the culmination of their asceticism (tapas), the Self-existent Lord (Svayambhū) granted them a boon.'
6. מָאטַלִי אמר, פּוּלוֹמָה בת דִיטִי וקָאלַקָה האַסוּרִית הגדולה קיימו תרגול עוצמה רוחנית עליון במשך אלף שנים אלוהיות. בתום התרגול העניק להן סְוַיַמְבְּהוּ ברכה.
अगृह्णीतां वरं ते तु सुतानामल्पदुःखताम् ।
अवध्यतां च राजेन्द्र सुरराक्षसपन्नगैः ॥७॥
7. agṛhṇītāṁ varaṁ te tu sutānāmalpaduḥkhatām ,
avadhyatāṁ ca rājendra surarākṣasapannagaiḥ.
7. agṛhṇītām varam te tu sutānām alpaduḥkhatām
avadhyatām ca rājendra surarākṣasapannagaiḥ
7. However, O King of Kings (rājendra), they accepted the boon for their sons: minimal suffering and invincibility against gods, rākṣasas, and serpents (pannagas).
7. הן בחרו בברכה שבניהן יסבלו מעט, ושלא יהיה אפשר להרוג אותם בידי אלים, רָאקְשַׁסַה ונחשים, הו מלך המלכים.
रमणीयं पुरं चेदं खचरं सुकृतप्रभम् ।
सर्वरत्नैः समुदितं दुर्धर्षममरैरपि ।
सयक्षगन्धर्वगणैः पन्नगासुरराक्षसैः ॥८॥
8. ramaṇīyaṁ puraṁ cedaṁ khacaraṁ sukṛtaprabham ,
sarvaratnaiḥ samuditaṁ durdharṣamamarairapi ,
sayakṣagandharvagaṇaiḥ pannagāsurarākṣasaiḥ.
8. ramaṇīyam puram ca idam khacaram
sukṛtaprabham sarvaratnaiḥ samuditam
durdharṣam amaraiḥ api
sayakṣagandharvagaṇaiḥ pannagāsurarākṣasaiḥ
8. And this delightful aerial city, shining with the glory of virtuous acts, is adorned with all jewels. It is unassailable even by the gods, as well as by hosts of Yakshas, Gandharvas, Pannagas, Asuras, and Rakshasas.
8. והעיר הנעימה הזאת, הנעה בשמיים וזוהרת בזכות מעשי זכות, מלאה כל אבני החן וקשה לכיבוש אפילו בידי בני האלמוות, עם יַקְשַׁה, גַנְדְהַרְוַה, נחשים, אַסוּרַה ורָאקְשַׁסַה.
सर्वकामगुणोपेतं वीतशोकमनामयम् ।
ब्रह्मणा भरतश्रेष्ठ कालकेयकृते कृतम् ॥९॥
9. sarvakāmaguṇopetaṁ vītaśokamanāmayam ,
brahmaṇā bharataśreṣṭha kālakeyakṛte kṛtam.
9. sarvakāmaguṇopetam vītaśokam anāmayam
brahmaṇā bharataśreṣṭha kālakeyakṛte kṛtam
9. O best of Bharatas, this city, endowed with all desired qualities, free from sorrow and disease, was created by Brahmā (brahman) for the Kālakeyas.
9. היא ניחנה בכל הנאה רצויה, חפה מצער ומחלה. בְּרַהְמָה בנה אותה בשביל בני קָאלַקָה, הו מעולה שבבְּהַרַטַה.
तदेतत्खचरं दिव्यं चरत्यमरवर्जितम् ।
पौलोमाध्युषितं वीर कालकेयैश्च दानवैः ॥१०॥
10. tadetatkhacaraṁ divyaṁ caratyamaravarjitam ,
paulomādhyuṣitaṁ vīra kālakeyaiśca dānavaiḥ.
10. tat etat khacaram divyam carati amaravarjitam
paulomādhyuṣitam vīra kālakeyaiḥ ca dānavaiḥ
10. O hero, that very divine aerial city moves about, abandoned by the gods, and inhabited by the Paulomas, Kālakeyas, and Dānavas.
10. העיר הזאת, הנעה בשמיים ואלוהית, נעה בלי בני האלמוות, והיא מיושבת בידי בני פּוּלוֹמָה ובני קָאלַקָה, הדָאנַוַה, הו גיבור.
हिरण्यपुरमित्येतत्ख्यायते नगरं महत् ।
रक्षितं कालकेयैश्च पौलोमैश्च महासुरैः ॥११॥
11. hiraṇyapuramityetatkhyāyate nagaraṁ mahat ,
rakṣitaṁ kālakeyaiśca paulomaiśca mahāsuraiḥ.
11. hiraṇyapuram iti etat khyāyate nagaram mahat
rakṣitam kālakeyaiḥ ca paulomaiḥ ca mahāsuraiḥ
11. This great city is known as Hiraṇyapura. It is protected by the Kālakeyas, the Paulomas, and other great Asuras.
11. העיר הגדולה הזאת נקראת הִירַנְיַפּוּרַה, ושומרים עליה בני קָאלַקָה ובני פּוּלוֹמָה, האַסוּרַה הגדולים.
त एते मुदिता नित्यमवध्याः सर्वदैवतैः ।
निवसन्त्यत्र राजेन्द्र गतोद्वेगा निरुत्सुकाः ।
मानुषो मृत्युरेतेषां निर्दिष्टो ब्रह्मणा पुरा ॥१२॥
12. ta ete muditā nityamavadhyāḥ sarvadaivataiḥ ,
nivasantyatra rājendra gatodvegā nirutsukāḥ ,
mānuṣo mṛtyureteṣāṁ nirdiṣṭo brahmaṇā purā.
12. taḥ ete muditāḥ nityam avadhyāḥ
sarvadaivataiḥ nivasanti atra rājendra
gatodvegāḥ nirutsukāḥ mānuṣaḥ
mṛtyuḥ eteṣām nirdiṣṭaḥ brahmaṇā purā
12. O king of kings, these beings, who are always joyful, free from anxiety, and devoid of longing, reside here, invulnerable to all deities. However, their death was formerly decreed by Brahmā to be brought about by humans.
12. הם תמיד שמחים, ואין אפשרות שכל האלים יהרגו אותם. הם שוכנים כאן, הו מלך המלכים, חפים מחרדה וממתח. בְּרַהְמָה קבע מזמן שמותם יבוא מידי אדם.
अर्जुन उवाच ।
सुरासुरैरवध्यांस्तानहं ज्ञात्वा ततः प्रभो ।
अब्रुवं मातलिं हृष्टो याह्येतत्पुरमञ्जसा ॥१३॥
13. arjuna uvāca ,
surāsurairavadhyāṁstānahaṁ jñātvā tataḥ prabho ,
abruvaṁ mātaliṁ hṛṣṭo yāhyetatpuramañjasā.
13. arjunaḥ uvāca surāsuraiḥ avadhyān tān aham jñātvā
tataḥ prabho abruvam mātali yāhi etat puram añjasā
13. Arjuna said: 'O Lord, having understood that they were invulnerable to both gods and asuras, I then, delighted, told Matali: "Proceed at once to this city!"'
13. אַרְג׳וּנַה אמר, כשידעתי שאי אפשר להרוג אותם בידי אלים ואַסוּרַה, הו אדון, אמרתי בשמחה למָאטַלִי, הבא אותי מיד אל העיר הזאת.
त्रिदशेशद्विषो यावत्क्षयमस्त्रैर्नयाम्यहम् ।
न कथंचिद्धि मे पापा न वध्या ये सुरद्विषः ॥१४॥
14. tridaśeśadviṣo yāvatkṣayamastrairnayāmyaham ,
na kathaṁciddhi me pāpā na vadhyā ye suradviṣaḥ.
14. tridaśeśadviṣaḥ yāvat kṣayam astraiḥ nayāmi aham
na kathañcit hi me pāpāḥ na vadhyāḥ ye suradviṣaḥ
14. As long as I have not brought the enemies of Indra to destruction with my weapons, these wicked foes of the gods are certainly not to be killed by me through any other means.
14. אני אכלה בנשקים את אויבי אדון האלים. הרשעים האלה, שונאי האלים, אינם בשום אופן בלתי ניתנים להריגה בעיניי.
उवाह मां ततः शीघ्रं हिरण्यपुरमन्तिकात् ।
रथेन तेन दिव्येन हरियुक्तेन मातलिः ॥१५॥
15. uvāha māṁ tataḥ śīghraṁ hiraṇyapuramantikāt ,
rathena tena divyena hariyuktena mātaliḥ.
15. uvāha mām tataḥ śīghram hiraṇyapuram antikāt
rathena tena divyena hariyuktena mātaliḥ
15. Then, Matali swiftly carried me from that vicinity to Hiranyapura with that divine chariot yoked with horses.
15. אז נשא אותי מָאטַלִי במהירות אל קרבת הִירַנְיַפּוּרַה, במרכבה האלוהית ההיא שרתומים אליה סוסים שחומים.
ते मामालक्ष्य दैतेया विचित्राभरणाम्बराः ।
समुत्पेतुर्महावेगा रथानास्थाय दंशिताः ॥१६॥
16. te māmālakṣya daiteyā vicitrābharaṇāmbarāḥ ,
samutpeturmahāvegā rathānāsthāya daṁśitāḥ.
16. te mām ālakṣya daiteyāḥ vicitrābharaṇāmbarāḥ
samutpetuḥ mahāvegāḥ rathān āsthāya daṃśitāḥ
16. Upon seeing me, those Daityas, wearing splendid ornaments and garments, swiftly mounted their chariots and, fully armored, surged forward with immense speed.
16. כשראו אותי בני דִיטִי, לבושים בתכשיטים ובבגדים צבעוניים, הם עלו על מרכבות והמריאו במהירות רבה, חמושים ושריונים.
ततो नालीकनाराचैर्भल्लशक्त्यृष्टितोमरैः ।
अभ्यघ्नन्दानवेन्द्रा मां क्रुद्धास्तीव्रपराक्रमाः ॥१७॥
17. tato nālīkanārācairbhallaśaktyṛṣṭitomaraiḥ ,
abhyaghnandānavendrā māṁ kruddhāstīvraparākramāḥ.
17. tataḥ nālīkanārācaiḥ bhallaśaktyṛṣṭitomaraiḥ
abhyaghnan dānaveandrāḥ mām kruddhāḥ tīvraparākramāḥ
17. Then, those chief Daityas, furious and displaying intense power, attacked me with arrows, iron darts, lances, spears, javelins, and iron clubs.
17. אז מושלי הדָאנַוַה הזועמים, אכזריים בעוז, תקפו אותי בחיצים, בנשקי נַאלִיקַה ונַארָאצ׳ַה, בבַהַלַה, ברמחים, בחניתות ובטוֹמַרַה.
तदहं चास्त्रवर्षेण महता प्रत्यवारयम् ।
शस्त्रवर्षं महद्राजन्विद्याबलमुपाश्रितः ॥१८॥
18. tadahaṁ cāstravarṣeṇa mahatā pratyavārayam ,
śastravarṣaṁ mahadrājanvidyābalamupāśritaḥ.
18. tat aham ca astravarṣeṇa mahatā pratyavārayam
śastravarṣam mahat rājan vidyābalam upāśritaḥ
18. O King, then, relying on the power of my knowledge (vidyā), I countered their great shower of weapons with a mighty shower of my own missiles.
18. ואני, הו מלך, בהישענות על כוחה של הידיעה (וִידְיָה), הדפתי את גשם הנשקים הגדול שלהם בגשם נשקים גדול משלי.
व्यामोहयं च तान्सर्वान्रथमार्गैश्चरन्रणे ।
तेऽन्योन्यमभिसंमूढाः पातयन्ति स्म दानवाः ॥१९॥
19. vyāmohayaṁ ca tānsarvānrathamārgaiścaranraṇe ,
te'nyonyamabhisaṁmūḍhāḥ pātayanti sma dānavāḥ.
19. vyāmohayām ca tān sarvān rathamārgaiḥ caran raṇe
te anyonyam abhisaṃmūḍhāḥ pātayanti sma dānavāḥ
19. And maneuvering my chariot in battle, I completely bewildered all of them. Those Dānavas, utterly confused, then struck down one another.
19. בעודי נע בשדה הקרב בדרכי המרכבה, בלבלתי את כולם, והדָאנַוַה הסתבכו זה בזה והחלו להכות זה את זה.
तेषामहं विमूढानामन्योन्यमभिधावताम् ।
शिरांसि विशिखैर्दीप्तैर्व्यहरं शतसंघशः ॥२०॥
20. teṣāmahaṁ vimūḍhānāmanyonyamabhidhāvatām ,
śirāṁsi viśikhairdīptairvyaharaṁ śatasaṁghaśaḥ.
20. teṣām aham vimūḍhānām anyonyam abhidhāvatām |
śirāṃsi viśikhaiḥ dīptaiḥ vyaharam śatasaṅghaśaḥ
20. I severed, by the hundreds, the heads of those bewildered ones, who were rushing at each other, using my blazing arrows.
20. בעודם מבולבלים ורצים זה על זה, כרתי את ראשיהם בחיצים זוהרים, במאות קבוצות.
ते वध्यमाना दैतेयाः पुरमास्थाय तत्पुनः ।
खमुत्पेतुः सनगरा मायामास्थाय दानवीम् ॥२१॥
21. te vadhyamānā daiteyāḥ puramāsthāya tatpunaḥ ,
khamutpetuḥ sanagarā māyāmāsthāya dānavīm.
21. te vadhyamānāḥ daiteyāḥ puram āsthāya tat punaḥ
| kham utpetuḥ sanagarāḥ māyām āsthāya dānavīm
21. As they were being slain, those Daityas (daiteyāḥ) again took refuge in that city. Then, employing demonic illusion (māyā), they flew into the sky along with their cities.
21. בני דִיטִי שנפגעו עלו שוב אל עירם, ובעזרת כוח האשליה של הדָאנַוַה הם התרוממו לשמיים עם העיר.
ततोऽहं शरवर्षेण महता प्रत्यवारयम् ।
मार्गमावृत्य दैत्यानां गतिं चैषामवारयम् ॥२२॥
22. tato'haṁ śaravarṣeṇa mahatā pratyavārayam ,
mārgamāvṛtya daityānāṁ gatiṁ caiṣāmavārayam.
22. tataḥ aham śaravarṣeṇa mahatā pratyavārayam |
mārgam āvṛtya daityānām gatim ca eṣām avārayam
22. Then, with a massive shower of arrows, I repelled them. Blocking their path, I also obstructed the movement of these Daityas (daityānām).
22. אז הדפתי אותם בגשם חיצים גדול, חסמתי את דרכם של בני הדַיטְיַה ועצרתי את תנועתם.
तत्पुरं खचरं दिव्यं कामगं दिव्यवर्चसम् ।
दैतेयैर्वरदानेन धार्यते स्म यथासुखम् ॥२३॥
23. tatpuraṁ khacaraṁ divyaṁ kāmagaṁ divyavarcasam ,
daiteyairvaradānena dhāryate sma yathāsukham.
23. tat puram khacaram divyam kāmagam divyavarcasam
| daiteyaiḥ varadānena dhāryate sma yathāsukham
23. That divine city (puram), which could move through the sky, travel at will, and possessed divine splendor, was comfortably maintained by the Daityas (daiteyaiḥ) due to a boon (varadānena).
23. העיר ההיא, הנעה בשמיים, אלוהית, נעה כרצונה וזוהרת בזוהר אלוהי, נישאה בידי בני דִיטִי בזכות הברכה, בנוחות לפי רצונם.
अन्तर्भूमौ निपतितं पुनरूर्ध्वं प्रतिष्ठते ।
पुनस्तिर्यक्प्रयात्याशु पुनरप्सु निमज्जति ॥२४॥
24. antarbhūmau nipatitaṁ punarūrdhvaṁ pratiṣṭhate ,
punastiryakprayātyāśu punarapsu nimajjati.
24. antar bhūmau nipatitam punar ūrdhvam pratiṣṭhate
punas tiryak prayāti āśu punar apsu nimajjati
24. Falling into the ground, it again rises upwards. Again, it quickly moves sideways, and then it sinks into the waters.
24. פעם היא נפלה לתוך האדמה, פעם שוב עמדה למעלה, פעם שטה במהירות לצדדים, ופעם שוב צללה אל המים.
अमरावतिसंकाशं पुरं कामगमं तु तत् ।
अहमस्त्रैर्बहुविधैः प्रत्यगृह्णं नराधिप ॥२५॥
25. amarāvatisaṁkāśaṁ puraṁ kāmagamaṁ tu tat ,
ahamastrairbahuvidhaiḥ pratyagṛhṇaṁ narādhipa.
25. amarāvati-saṃkāśam puram kāmagamam tu tat aham
astraiḥ bahuvidhaiḥ pratyagṛhṇam narādhipa
25. O king, that city, which was like Amaravati and moved wherever it wished, I indeed attacked with various kinds of weapons.
25. העיר ההיא, הדומה לאַמַרָאוַטִי והנעה כרצונה, עצרתי בנשקים רבים ושונים, הו שליט בני האדם.
ततोऽहं शरजालेन दिव्यास्त्रमुदितेन च ।
न्यगृह्णं सह दैतेयैस्तत्पुरं भरतर्षभ ॥२६॥
26. tato'haṁ śarajālena divyāstramuditena ca ,
nyagṛhṇaṁ saha daiteyaistatpuraṁ bharatarṣabha.
26. tataḥ aham śarajālena divyāstra-muditena ca
nyagṛhṇam saha daiteyaiḥ tat puram bharatarṣabha
26. Then, O best of Bharatas, I subdued that city, along with the Daityas, using a network of arrows empowered by divine weapons.
26. ואז, הו אדיר בני בְּהַרַטַה, בעזרת רשת של חיצים ובעזרת הנשק השמימי ששימח אותי, תפסתי והכנעתי את העיר הזאת יחד עם הדַיטְיַה שבה.
विक्षतं चायसैर्बाणैर्मत्प्रयुक्तैरजिह्मगैः ।
महीमभ्यपतद्राजन्प्रभग्नं पुरमासुरम् ॥२७॥
27. vikṣataṁ cāyasairbāṇairmatprayuktairajihmagaiḥ ,
mahīmabhyapatadrājanprabhagnaṁ puramāsuram.
27. vikṣatam ca āyasaiḥ bāṇaiḥ matprayuktaiḥ ajihmagaiḥ
mahīm abhyapatat rājan prabhagnam puram āsuram
27. And, O king, that demonic city, completely shattered by the unerring iron arrows launched by me, fell to the earth.
27. העיר האסורית נפגעה מחיצי הברזל הישרים שירית, התרסקה והתמוטטה אל האדמה, הו מלך.
ते वध्यमाना मद्बाणैर्वज्रवेगैरयस्मयैः ।
पर्यभ्रमन्त वै राजन्नसुराः कालचोदिताः ॥२८॥
28. te vadhyamānā madbāṇairvajravegairayasmayaiḥ ,
paryabhramanta vai rājannasurāḥ kālacoditāḥ.
28. te vadhyamānāḥ madbāṇaiḥ vajravegaiḥ ayasmayaiḥ
paryabhramanta vai rājan asurāḥ kālacoditāḥ
28. O King, those asuras, driven by time (kāla) and being struck by my iron arrows, which had the speed of a thunderbolt, indeed wandered about.
28. הו מלך, האסורים האלה הוכו בחיצי הברזל שלי, שפגעו במהירות הברק, והסתובבו סחור סחור, כי הזמן הוא שדחף אותם.
ततो मातलिरप्याशु पुरस्तान्निपतन्निव ।
महीमवातरत्क्षिप्रं रथेनादित्यवर्चसा ॥२९॥
29. tato mātalirapyāśu purastānnipatanniva ,
mahīmavātaratkṣipraṁ rathenādityavarcasā.
29. tataḥ mātaliḥ api āśu purastāt nipatan iva
mahīm avātarat kṣipram rathena ādityavarcasā
29. Then Mātali also swiftly, as if descending from above, quickly brought the chariot, shining like the sun, down to the earth.
29. ואז גם מָאטַלִי מיהר וירד במהירות אל האדמה, כמו נופל קדימה, במרכבה זוהרת כמו השמש.
ततो रथसहस्राणि षष्टिस्तेषाममर्षिणाम् ।
युयुत्सूनां मया सार्धं पर्यवर्तन्त भारत ॥३०॥
30. tato rathasahasrāṇi ṣaṣṭisteṣāmamarṣiṇām ,
yuyutsūnāṁ mayā sārdhaṁ paryavartanta bhārata.
30. tataḥ rathasahastrāṇi ṣaṣṭiḥ teṣām amarṣiṇām
yuyutsūnām mayā sārdham paryavartanta bhārata
30. O Bhārata, then sixty thousand chariots of those enraged (asuras), eager to fight with me, rallied around.
30. ואז שישים אלף מרכבות של אותם לוחמים זועמים, שרצו להילחם בי, הקיפו אותי, הו בְּהָארַטַה.
तानहं निशितैर्बाणैर्व्यधमं गार्ध्रवाजितैः ।
ते युद्धे संन्यवर्तन्त समुद्रस्य यथोर्मयः ॥३१॥
31. tānahaṁ niśitairbāṇairvyadhamaṁ gārdhravājitaiḥ ,
te yuddhe saṁnyavartanta samudrasya yathormayaḥ.
31. tān aham niśitaiḥ bāṇaiḥ gārdhravājitaiḥ vyadhamam
te yuddhe samnyavartanta samudrasya yathā ūrmayaḥ
31. I scattered them with sharp arrows, feathered with vulture wings. Yet, they returned to battle just like the waves of the ocean.
31. את אלה פיזרתי בחיצים חדים עם נוצות נשר, אך הם חזרו אל הקרב כמו גלי הים.
नेमे शक्या मानुषेण युद्धेनेति प्रचिन्त्य वै ।
ततोऽहमानुपूर्व्येण सर्वाण्यस्त्राण्ययोजयम् ॥३२॥
32. neme śakyā mānuṣeṇa yuddheneti pracintya vai ,
tato'hamānupūrvyeṇa sarvāṇyastrāṇyayojayam.
32. na ime śakyā mānuṣeṇa yuddhena iti pracintya vai
| tataḥ aham ānupūrvyeṇa sarvāṇi astrāṇi ayojayam
32. Considering, "It is not possible to conquer these (foes) by human warfare," I then, in succession, deployed all my weapons.
32. חשבתי, אי אפשר להכניע אותם בקרב אנושי. ולכן הפעלתי את כל הנשקים השמימיים, אחד אחרי השני לפי הסדר.
ततस्तानि सहस्राणि रथानां चित्रयोधिनाम् ।
अस्त्राणि मम दिव्यानि प्रत्यघ्नञ्शनकैरिव ॥३३॥
33. tatastāni sahasrāṇi rathānāṁ citrayodhinām ,
astrāṇi mama divyāni pratyaghnañśanakairiva.
33. tataḥ tāni sahasrāṇi rathānām citrayodhinām |
astrāṇi mama divyāni prati aghnan śanakaiḥ iva
33. Then, those thousands of chariots, carrying warriors of diverse fighting skills, repelled my divine weapons as if gradually (one by one).
33. ואז הנשקים השמימיים שלי דחו, כמעט בלי מאמץ, את אותם אלפי מרכבות של הלוחמים המתעתעים.
रथमार्गान्विचित्रांस्ते विचरन्तो महारथाः ।
प्रत्यदृश्यन्त संग्रामे शतशोऽथ सहस्रशः ॥३४॥
34. rathamārgānvicitrāṁste vicaranto mahārathāḥ ,
pratyadṛśyanta saṁgrāme śataśo'tha sahasraśaḥ.
34. rathamārgān vicitrān te vicarantḥ mahārathāḥ |
prati adṛśyanta saṅgrāme śataśaḥ atha sahasraśaḥ
34. Those great charioteers, moving along various intricate chariot paths, appeared in the battle by hundreds and then by thousands.
34. אותם לוחמי מרכבות אדירים נעו בנתיבי מרכבה מגוונים, ונראו בשדה הקרב במאות ואחר כך באלפים.
विचित्रमुकुटापीडा विचित्रकवचध्वजाः ।
विचित्राभरणाश्चैव नन्दयन्तीव मे मनः ॥३५॥
35. vicitramukuṭāpīḍā vicitrakavacadhvajāḥ ,
vicitrābharaṇāścaiva nandayantīva me manaḥ.
35. vicitramukuṭāpīḍāḥ vicitrakavacadhvajāḥ |
vicitrābharaṇāḥ ca eva nandayanti iva me manaḥ
35. With diverse crowns and head-ornaments, with varied armors and banners, and with diverse ornaments, they seemed to delight my mind.
35. כתרי הראש שלהם היו מגוונים, וכך גם השריונות והדגלים והתכשיטים, והם כמעט שימחו את רוחי.
अहं तु शरवर्षैस्तानस्त्रप्रमुदितै रणे ।
नाशक्नुवं पीडयितुं ते तु मां पर्यपीडयन् ॥३६॥
36. ahaṁ tu śaravarṣaistānastrapramuditai raṇe ,
nāśaknuvaṁ pīḍayituṁ te tu māṁ paryapīḍayan.
36. aham tu śaravarṣaiḥ tān astrapramuditaiḥ raṇe
| na aśaknuvam pīḍayitum te tu mām paryapīḍayan
36. I, however, despite my showers of arrows, was unable to distress them in battle, as they were joyful with their weapons; instead, they tormented me.
36. אני לא הצלחתי בקרב להכביד עליהם בגשמי חיצים ובנשק המשמח, ואילו הם דווקא הכבידו עליי מכל עבר.
तैः पीड्यमानो बहुभिः कृतास्त्रैः कुशलैर्युधि ।
व्यथितोऽस्मि महायुद्धे भयं चागान्महन्मम ॥३७॥
37. taiḥ pīḍyamāno bahubhiḥ kṛtāstraiḥ kuśalairyudhi ,
vyathito'smi mahāyuddhe bhayaṁ cāgānmahanmama.
37. taiḥ pīḍyamānaḥ bahubhiḥ kṛtāstraiḥ kuśalaiḥ yudhi |
vyathitaḥ asmi mahāyuddhe bhayam ca agāt mahat mama
37. Tormented in battle by many of them who were expert and skilled in weapons, I became distressed in that great war, and a great fear came upon me.
37. כשהרבים האלה, מיומנים בנשק ומנוסים בקרב, לחצו עליי, נפגעתי במלחמה הגדולה ופחד גדול נפל עליי.
ततोऽहं देवदेवाय रुद्राय प्रणतो रणे ।
स्वस्ति भूतेभ्य इत्युक्त्वा महास्त्रं समयोजयम् ।
यत्तद्रौद्रमिति ख्यातं सर्वामित्रविनाशनम् ॥३८॥
38. tato'haṁ devadevāya rudrāya praṇato raṇe ,
svasti bhūtebhya ityuktvā mahāstraṁ samayojayam ,
yattadraudramiti khyātaṁ sarvāmitravināśanam.
38. tataḥ aham devadevāya rudrāya praṇataḥ
raṇe | svasti bhūtebhyaḥ iti uktvā
mahāstram samayojayam | yat tat
raudram iti khyātam sarvāmitravināśanam
38. Then, in battle, I bowed to Rudra, the God of gods, and having said, "May there be well-being to all beings," I deployed a great weapon. That weapon was known as "Raudra" (fierce) and was the destroyer of all enemies.
38. ואז, בתוך הקרב, השתחויתי לרוּדְרַה אל האלים, ואמרתי שיהיה טוב ליצורים כולם, והפעלתי את הנשק הגדול הידוע בשם נשק רוּדְרַה, המשמיד את כל האויבים.
ततोऽपश्यं त्रिशिरसं पुरुषं नवलोचनम् ।
त्रिमुखं षड्भुजं दीप्तमर्कज्वलनमूर्धजम् ।
लेलिहानैर्महानागैः कृतशीर्षममित्रहन् ॥३९॥
39. tato'paśyaṁ triśirasaṁ puruṣaṁ navalocanam ,
trimukhaṁ ṣaḍbhujaṁ dīptamarkajvalanamūrdhajam ,
lelihānairmahānāgaiḥ kṛtaśīrṣamamitrahan.
39. tataḥ apaśyam triśirasam puruṣam
navalocanam | trimukham ṣaḍbhujam
dīptam arkajvalanamūrdhajam | lelihānaiḥ
mahānāgaiḥ kṛtaśīrṣam amitrahān
39. Then I saw a being (puruṣa) with three heads, nine eyes, and three faces, possessing six arms and radiant. Its hair resembled blazing sun-fire, and its head was formed by great, flickering serpents, O destroyer of enemies!
39. ואז ראיתי אדם בעל שלושה ראשים, תשע עיניים, שלוש פנים ושש זרועות, זוהר, ושערות ראשו בוערות כמו שמש ואש. את ראשיו עיטרו נחשים גדולים מלקקים, והוא משמיד אויבים.
विभीस्ततस्तदस्त्रं तु घोरं रौद्रं सनातनम् ।
दृष्ट्वा गाण्डीवसंयोगमानीय भरतर्षभ ॥४०॥
40. vibhīstatastadastraṁ tu ghoraṁ raudraṁ sanātanam ,
dṛṣṭvā gāṇḍīvasaṁyogamānīya bharatarṣabha.
40. vibhīḥ tataḥ tat astram tu ghoram raudram sanātanam
dṛṣṭvā gāṇḍīvasaṃyogam ānīya bharatarṣabha
40. O best of Bharatas, then, having indeed brought forth the Gaṇḍīva bow for its application, having seen that terrifying, dreadful, fierce, and eternal weapon...
40. ואז, הו אדיר בני בְּהַרַטַה, בלי פחד, כשראיתי את הנשק הנורא והנצחי הזה של רוּדְרַה, חיברתי אותו אל הגָאנְדִיוַה,
नमस्कृत्वा त्रिनेत्राय शर्वायामिततेजसे ।
मुक्तवान्दानवेन्द्राणां पराभावाय भारत ॥४१॥
41. namaskṛtvā trinetrāya śarvāyāmitatejase ,
muktavāndānavendrāṇāṁ parābhāvāya bhārata.
41. namaskṛtvā trinetrāya śarvāya amitatejase
muktavān dānavendrāṇām parābhāvāya bhārata
41. O descendant of Bharata, having bowed down to the three-eyed one (Śiva), to Sharva, who possesses immeasurable splendor, he released it for the defeat of the lords of the Dānavas (demons).
41. והשתחויתי לשַׁרְוַה בעל שלוש העיניים וזוהר אין סופי, ושחררתי אותו (את הנשק) כדי להביס את אדוני הדָאנַוַה, הו בְּהָארַטַה.
मुक्तमात्रे ततस्तस्मिन्रूपाण्यासन्सहस्रशः ।
मृगाणामथ सिंहानां व्याघ्राणां च विशां पते ।
ऋक्षाणां महिषाणां च पन्नगानां तथा गवाम् ॥४२॥
42. muktamātre tatastasminrūpāṇyāsansahasraśaḥ ,
mṛgāṇāmatha siṁhānāṁ vyāghrāṇāṁ ca viśāṁ pate ,
ṛkṣāṇāṁ mahiṣāṇāṁ ca pannagānāṁ tathā gavām.
42. muktamātre tataḥ tasmin rūpāṇi āsan
sahasraśaḥ mṛgāṇām atha siṃhānām
vyāghrāṇām ca viśām pate ṛkṣāṇām
mahiṣāṇām ca pannagānām tathā gavām
42. O lord of the people, as soon as that (weapon) was released, then, thousands of forms appeared – of deer, and of lions, of tigers, and of bears, and of buffaloes, of serpents, and also of cows.
42. ברגע ששוחרר, הופיעו אלפי צורות של איילים ושל אריות, ושל נמרים, הו אדון בני האדם, ושל דובים ושל תאואים, ושל נחשים ושל פרות,
गजानां सृमराणां च शरभाणां च सर्वशः ।
ऋषभाणां वराहाणां मार्जाराणां तथैव च ।
शालावृकाणां प्रेतानां भुरुण्डानां च सर्वशः ॥४३॥
43. gajānāṁ sṛmarāṇāṁ ca śarabhāṇāṁ ca sarvaśaḥ ,
ṛṣabhāṇāṁ varāhāṇāṁ mārjārāṇāṁ tathaiva ca ,
śālāvṛkāṇāṁ pretānāṁ bhuruṇḍānāṁ ca sarvaśaḥ.
43. gajānām sṛmarāṇām ca śarabhāṇām ca
sarvaśaḥ ṛṣabhāṇām varāhāṇām
mārjārāṇām tathā eva ca śālāvṛkāṇām
pretānām bhuruṇḍānām ca sarvaśaḥ
43. And (forms) of elephants, of sṛmaras, and of śarabhas – of all these kinds; and similarly of bulls, of boars, of cats; and likewise of wolves, of ghosts (pretas), and of bhuruṇḍas – of all these kinds.
43. ושל פילים ושל סְרִימַרַה ושל שַׁרַבְּהַה מכל עבר, ושל שוורים ושל חזירי בר ושל חתולים, וכן של תנים ושל רוחות רפאים ושל בְּהוּרוּנְדַה מכל עבר,
गृध्राणां गरुडानां च मकराणां तथैव च ।
पिशाचानां सयक्षाणां तथैव च सुरद्विषाम् ॥४४॥
44. gṛdhrāṇāṁ garuḍānāṁ ca makarāṇāṁ tathaiva ca ,
piśācānāṁ sayakṣāṇāṁ tathaiva ca suradviṣām.
44. gṛdhrāṇām garuḍānām ca makarāṇām tathā eva ca
piśācānām sayakṣāṇām tathā eva ca suradviṣām
44. And also of vultures, eagles, and crocodiles. Likewise, of goblins, along with yakṣas, and of the enemies of the gods.
44. ושל נשרים ושל גַרוּדַה ושל מַקַרַה, וכן של פִּישָׁאצ׳ַה, יַקְשַׁה ואויבי האלים,
गुह्यकानां च संग्रामे नैरृतानां तथैव च ।
झषाणां गजवक्त्राणामुलूकानां तथैव च ॥४५॥
45. guhyakānāṁ ca saṁgrāme nairṛtānāṁ tathaiva ca ,
jhaṣāṇāṁ gajavaktrāṇāmulūkānāṁ tathaiva ca.
45. guhyakānām ca saṃgrāme nairṛtānām tathā eva ca
jhaṣāṇām gajavaktrāṇām ulūkānām tathā eva ca
45. And also of guhyakas and nairritas in battle, and likewise. And also of fish, elephant-faced beings, and owls.
45. ושל גוּהְיַקַה בקרב, וכן של נַיְרְטַה, ושל דגים, ושל בעלי פני פילים, וכן של ינשופים,
मीनकूर्मसमूहानां नानाशस्त्रासिपाणिनाम् ।
तथैव यातु धानानां गदामुद्गरधारिणाम् ॥४६॥
46. mīnakūrmasamūhānāṁ nānāśastrāsipāṇinām ,
tathaiva yātu dhānānāṁ gadāmudgaradhāriṇām.
46. mīnakūrmasamūhānām nānāśastrāsipāṇinām
tathā eva yātudhānānām gadāmudgaradhāriṇām
46. Of groups of fish and turtles, and of those holding various weapons and swords in their hands. Likewise, of yātudhānas (demons), and of those wielding maces and hammers.
46. ושל קבוצות דגים וצבים, ושל אלה שבידיהם כלי נשק וחרבות שונים, וכן של יָאטוּדְהָאנַה הנושאים אלות ופטישי ברזל.
एतैश्चान्यैश्च बहुभिर्नानारूपधरैस्तथा ।
सर्वमासीज्जगद्व्याप्तं तस्मिन्नस्त्रे विसर्जिते ॥४७॥
47. etaiścānyaiśca bahubhirnānārūpadharaistathā ,
sarvamāsījjagadvyāptaṁ tasminnastre visarjite.
47. etaiḥ ca anyaiḥ ca bahubhiḥ nānārūpadharaiḥ tathā
eva sarvam āsīt jagat vyāptam tasmin astre visarjite
47. And by these and many other beings assuming various forms, the entire world became pervaded when that weapon was discharged.
47. בכל אלה ובעוד רבים אחרים, הלובשים צורות שונות, התמלא כל העולם כאשר נשק זה שוחרר.
त्रिशिरोभिश्चतुर्दंष्ट्रैश्चतुरास्यैश्चतुर्भुजैः ।
अनेकरूपसंयुक्तैर्मांसमेदोवसाशिभिः ।
अभीक्ष्णं वध्यमानास्ते दानवा ये समागताः ॥४८॥
48. triśirobhiścaturdaṁṣṭraiścaturāsyaiścaturbhujaiḥ ,
anekarūpasaṁyuktairmāṁsamedovasāśibhiḥ ,
abhīkṣṇaṁ vadhyamānāste dānavā ye samāgatāḥ.
48. triśirobhiḥ caturdaṃṣṭraiḥ caturāsyaiḥ
caturbhujaiḥ anekarūpasaṃyuktaiḥ
māṃsamedovasāśibhiḥ abhīkṣṇam
vadhyamānāḥ te dānavāḥ ye samāgatāḥ
48. Those Dānavas (demons) who had assembled, possessing three heads, four fangs, four faces, four arms, endowed with various forms, and subsisting on flesh, fat, and marrow, were being repeatedly slain.
48. היצורים האלה, בעלי שלושה ראשים וארבעה ניבים, ארבע פנים וארבע זרועות, בצורות רבות, האוכלים בשר, שומן ומח, הכו בלי הפסקה את הדָאנַוַה שהתאספו שם.
अर्कज्वलनतेजोभिर्वज्राशनिसमप्रभैः ।
अद्रिसारमयैश्चान्यैर्बाणैररिविदारणैः ।
न्यहनं दानवान्सर्वान्मुहूर्तेनैव भारत ॥४९॥
49. arkajvalanatejobhirvajrāśanisamaprabhaiḥ ,
adrisāramayaiścānyairbāṇairarividāraṇaiḥ ,
nyahanaṁ dānavānsarvānmuhūrtenaiva bhārata.
49. arkajvalanatejobhiḥ vajrāśanisamaprabhaiḥ
adrisāramayaiḥ ca anyaiḥ
bāṇaiḥ arividāraṇaiḥ nyahanam
dānavān sarvān muhūrtena eva bhārata
49. O Bhārata, I slew all the Dānavas (demons) in just a moment with arrows - other arrows - that possessed the brilliance of the sun and fire, shone like thunderbolts and lightning, were made of adamantine strength, and were capable of tearing apart enemies.
49. והשמדתי את כל הדָאנַוַה ברגע אחד, הו בְּהָארַטַה, בחיצים הזוהרים כמו השמש והאש, הנוצצים כמו ברק ורעם, עשויים מעיקר ההרים וקורעים אויבים.
गाण्डीवास्त्रप्रणुन्नांस्तान्गतासून्नभसश्च्युतान् ।
दृष्ट्वाहं प्राणमं भूयस्त्रिपुरघ्नाय वेधसे ॥५०॥
50. gāṇḍīvāstrapraṇunnāṁstāngatāsūnnabhasaścyutān ,
dṛṣṭvāhaṁ prāṇamaṁ bhūyastripuraghnāya vedhase.
50. gāṇḍīvāstrapranunnān tān gatāsūn nabhasaḥ cyutān
dṛṣṭvā aham praṇamam bhūyaḥ tripuraghnāya vedhase
50. Having seen those Dānavas, driven by the weapon Gāṇḍīva, now lifeless and fallen from the sky, I bowed down again to the destroyer of the three cities (Tripuraghna), to the ordainer (Vedhas).
50. כשראיתי אותם נדחפים בידי נשק הגָאנְדִיוַה, חסרי חיים ונופלים מן השמיים, השתחויתי שוב לבורא ששבר את שלוש הערים (טְרִיפּוּרַה).
तथा रौद्रास्त्रनिष्पिष्टान्दिव्याभरणभूषितान् ।
निशाम्य परमं हर्षमगमद्देवसारथिः ॥५१॥
51. tathā raudrāstraniṣpiṣṭāndivyābharaṇabhūṣitān ,
niśāmya paramaṁ harṣamagamaddevasārathiḥ.
51. tathā raudrāstraniṣpiṣṭān divyābharaṇabhūṣitān
niśāmya paramam harṣam agamat devasārathiḥ
51. And having seen them thus, crushed by Rudra's (divine) weapon and adorned with divine ornaments, the charioteer of the gods (Indra's charioteer, Mātali) attained supreme joy.
51. וכך, כשמָאטַלִי, העגלון של האלים, ראה אותם מרוסקים בידי נשק רוּדְרַה, מקושטים בתכשיטים שמימיים, הוא הגיע לשמחה עליונה.
तदसह्यं कृतं कर्म देवैरपि दुरासदम् ।
दृष्ट्वा मां पूजयामास मातलिः शक्रसारथिः ॥५२॥
52. tadasahyaṁ kṛtaṁ karma devairapi durāsadam ,
dṛṣṭvā māṁ pūjayāmāsa mātaliḥ śakrasārathiḥ.
52. tat asahyam kṛtam karma devaiḥ api durāsadam
dṛṣṭvā mām pūjayāmāsa mātaliḥ śakrasārathiḥ
52. Having seen that unbearable act (karma), which was difficult for even the gods to accomplish, Matali, Indra's charioteer, worshipped me.
52. כשראה מָאטַלִי, העגלון של אִינְדְרַה, את המעשה שנעשה, שאי אפשר לשאת ושקשה להתמודד איתו אפילו לאלים, הוא כיבד אותי.
उवाच चेदं वचनं प्रीयमाणः कृताञ्जलिः ।
सुरासुरैरसह्यं हि कर्म यत्साधितं त्वया ।
न ह्येतत्संयुगे कर्तुमपि शक्तः सुरेश्वरः ॥५३॥
53. uvāca cedaṁ vacanaṁ prīyamāṇaḥ kṛtāñjaliḥ ,
surāsurairasahyaṁ hi karma yatsādhitaṁ tvayā ,
na hyetatsaṁyuge kartumapi śaktaḥ sureśvaraḥ.
53. uvāca ca idam vacanam prīyamāṇaḥ
kṛtāñjaliḥ surāsuraiḥ asahyam hi
karma yat sādhitaṃ tvayā na hi etat
saṃyuge kartum api śaktaḥ sureśvaraḥ
53. And, with joined palms, being pleased, he spoke these words: 'Indeed, that act (karma) which you accomplished was unbearable for gods and demons alike. Surely, not even the lord of the gods is capable of performing this in battle.'
53. והוא אמר את הדברים האלה בשמחה ובכפות ידיים צמודות, המעשה שהשגת הוא מעשה שאין בכוחם של האלים והאסורים לשאת, ואפילו אדון האלים אינו יכול לעשות זאת בקרב.
सुरासुरैरवध्यं हि पुरमेतत्खगं महत् ।
त्वया विमथितं वीर स्ववीर्यास्त्रतपोबलात् ॥५४॥
54. surāsurairavadhyaṁ hi purametatkhagaṁ mahat ,
tvayā vimathitaṁ vīra svavīryāstratapobalāt.
54. surāsuraiḥ avadhyam hi puram etat khagam mahat
tvayā vimathitam vīra svavīryāstratapobalāt
54. O hero, this great city 'Khaga', which was indeed indestructible by gods and demons, was utterly destroyed by you through the power of your own valor, weapons, and spiritual austerity (tapas).
54. העיר הגדולה הזאת, העפה בשמיים, אי אפשר היה להרוג בה את האלים ואת האסורים, ואתה, הו גיבור, ניפצת אותה בכוחך שלך, בנשקך ובעוצמה הרוחנית שלך.
विध्वस्तेऽथ पुरे तस्मिन्दानवेषु हतेषु च ।
विनदन्त्यः स्त्रियः सर्वा निष्पेतुर्नगराद्बहिः ॥५५॥
55. vidhvaste'tha pure tasmindānaveṣu hateṣu ca ,
vinadantyaḥ striyaḥ sarvā niṣpeturnagarādbahiḥ.
55. vidhvaste atha pure tasmin dānaveṣu hateṣu ca
vinadantyaḥ striyaḥ sarvā niṣpetuḥ nagarāt bahiḥ
55. Then, with that city destroyed and the demons slain, all the women, wailing loudly, rushed out from the city.
55. כשהעיר ההיא נהרסה והדָאנַוַה נהרגו, כל הנשים יצאו מהעיר החוצה, בוכות ומיללות.
प्रकीर्णकेश्यो व्यथिताः कुरर्य इव दुःखिताः ।
पेतुः पुत्रान्पितॄन्भ्रातॄञ्शोचमाना महीतले ॥५६॥
56. prakīrṇakeśyo vyathitāḥ kurarya iva duḥkhitāḥ ,
petuḥ putrānpitṝnbhrātṝñśocamānā mahītale.
56. prakīrṇakeśyaḥ vyathitāḥ kuraryaḥ iva duḥkhitāḥ
petuḥ putrān pitṝn bhrātṝn śocamānāḥ mahītale
56. With disheveled hair, distressed and sorrowful like ospreys, they fell to the ground lamenting their sons, fathers, and brothers.
56. שערותיהן פרועות והן מיוסרות, עצובות כמו נשרות דגים, ונפלו על הקרקע כשהן מתאבלות על בניהן, אבותיהן ואחיהן.
रुदन्त्यो दीनकण्ठ्यस्ता विनदन्त्यो हतेश्वराः ।
उरांसि पाणिभिर्घ्नन्त्यः प्रस्रस्तस्रग्विभूषणाः ॥५७॥
57. rudantyo dīnakaṇṭhyastā vinadantyo hateśvarāḥ ,
urāṁsi pāṇibhirghnantyaḥ prasrastasragvibhūṣaṇāḥ.
57. rudantyaḥ dīṇakaṇṭhyaḥ tāḥ vinadantyaḥ hateśvarāḥ
urāṃsi pāṇibhiḥ ghnantyaḥ prasrastasragvibhūṣaṇāḥ
57. Weeping, those with pathetic voices, wailing loudly, having lost their lords, they struck their chests with their hands, their garlands and ornaments having fallen.
57. הן בכו בקולות דקים וצרודים, ייללו כנשים שבעליהן נהרגו, הכו בידיהן על החזה, והזרים והתכשיטים נשמטו מהן.
तच्छोकयुक्तमश्रीकं दुःखदैन्यसमाहतम् ।
न बभौ दानवपुरं हतत्विट्कं हतेश्वरम् ॥५८॥
58. tacchokayuktamaśrīkaṁ duḥkhadainyasamāhatam ,
na babhau dānavapuraṁ hatatviṭkaṁ hateśvaram.
58. tat śokayuktam aśrīkam duḥkhadainyasamāhatam
na babhau dānavapuram hatatviṭkam hateśvaram
58. That city of the Dānavas, filled with sorrow and devoid of prosperity, afflicted with misery and wretchedness, no longer shone, its splendor destroyed and its lord slain.
58. העיר הזאת של הדָאנַוַה, מלאה אבל ונטולת פאר, מוכה צער ודלות, לא האירה, כי זוהרה נהרג וגם אדוניה נהרג.
गन्धर्वनगराकारं हतनागमिव ह्रदम् ।
शुष्कवृक्षमिवारण्यमदृश्यमभवत्पुरम् ॥५९॥
59. gandharvanagarākāraṁ hatanāgamiva hradam ,
śuṣkavṛkṣamivāraṇyamadṛśyamabhavatpuram.
59. gandharvanagarākāram hatanāgam iva hradam
śuṣkavṛkṣam iva araṇyam adṛśyam abhavat puram
59. The city became invisible, like a mirage, like a lake from which its great serpent (nāga) has been removed, or like a forest whose trees are dry.
59. היא נראתה כמו עיר גַנְדְהַרְוַה, כמו אגם שפיליו נהרגו, וכמו יער של עצים יבשים, והעיר נעלמה מן העין.
मां तु संहृष्टमनसं क्षिप्रं मातलिरानयत् ।
देवराजस्य भवनं कृतकर्माणमाहवात् ॥६०॥
60. māṁ tu saṁhṛṣṭamanasaṁ kṣipraṁ mātalirānayat ,
devarājasya bhavanaṁ kṛtakarmāṇamāhavāt.
60. mām tu saṃhṛṣṭamanasam kṣipram mātaliḥ ānayat
devarājasya bhavanam kṛtakarmāṇam āhavāt
60. Matali quickly brought me, with a delighted mind, directly from the battle after I had accomplished my task, to the abode of the king of the gods.
60. ואילו אותי, שרוחי שמחה ושסיימתי את המעשה בקרב, הביא מָאטַלִי במהירות אל ארמונו של מלך האלים.
हिरण्यपुरमारुज्य निहत्य च महासुरान् ।
निवातकवचांश्चैव ततोऽहं शक्रमागमम् ॥६१॥
61. hiraṇyapuramārujya nihatya ca mahāsurān ,
nivātakavacāṁścaiva tato'haṁ śakramāgamam.
61. hiraṇyapuram ārujya nihatya ca mahāsurān
nivātakavacān ca eva tataḥ aham śakram āgamam
61. After attacking Hiranyapura and slaying the great Asuras, and also the Nivātakavacas, I then approached Śakra.
61. אחרי שריסקתי את הִירַנְיַפּוּרַה והרגתי את האסורים הגדולים ואת הנִיוָאטַקַוַצ׳ַה, הגעתי לשַׁקְרַה.
मम कर्म च देवेन्द्रं मातलिर्विस्तरेण तत् ।
सर्वं विश्रावयामास यथा भूतं महाद्युते ॥६२॥
62. mama karma ca devendraṁ mātalirvistareṇa tat ,
sarvaṁ viśrāvayāmāsa yathā bhūtaṁ mahādyute.
62. mama karma ca devendram mātaliḥ vistareṇa tat
sarvam viśrāvayāmāsa yathābhūtam mahādyute
62. O greatly resplendent one, Matali then reported all of my actions (karma) to Devendra (Indra) in detail, just as they had occurred.
62. ומָאטַלִי סיפר לאִינְדְרַה, מלך האלים, בפירוט את כל מעשיי כפי שהיו, הו בעל זוהר גדול,
हिरण्यपुरघातं च मायानां च निवारणम् ।
निवातकवचानां च वधं संख्ये महौजसाम् ॥६३॥
63. hiraṇyapuraghātaṁ ca māyānāṁ ca nivāraṇam ,
nivātakavacānāṁ ca vadhaṁ saṁkhye mahaujasām.
63. hiraṇyapuraghātam ca māyānām ca nivāraṇam
nivātakavacānām ca vadham saṃkhye mahaujasām
63. (Matali reported) the destruction of Hiranyapura, the neutralization of their magical powers (māyā), and the slaying in battle of the immensely powerful Nivātakavacas.
63. את הריסתה של הִירַנְיַפּוּרַה, את הדיפת האשליות, ואת הריגתם בקרב של הנִיוָאטַקַוַצ׳ַה האדירים.
तच्छ्रुत्वा भगवान्प्रीतः सहस्राक्षः पुरंदरः ।
मरुद्भिः सहितः श्रीमान्साधु साध्वित्यथाब्रवीत् ॥६४॥
64. tacchrutvā bhagavānprītaḥ sahasrākṣaḥ puraṁdaraḥ ,
marudbhiḥ sahitaḥ śrīmānsādhu sādhvityathābravīt.
64. tat śrutvā bhagavān prītaḥ sahasrākṣaḥ purandaraḥ
marudbhiḥ sahitaḥ śrīmān sādhu sādhu iti atha abravīt
64. Having heard that, the glorious, thousand-eyed Purandara (Indra), accompanied by the Maruts, was pleased. He then exclaimed, 'Excellent! Excellent!'
64. כששמע זאת, פּוּרַנְדַרַה האדון בעל אלף העיניים, ששמח והיה יחד עם המַרוּטוֹת, הדור, אמר, מצוין, מצוין.
ततो मां देवराजो वै समाश्वास्य पुनः पुनः ।
अब्रवीद्विबुधैः सार्धमिदं सुमधुरं वचः ॥६५॥
65. tato māṁ devarājo vai samāśvāsya punaḥ punaḥ ,
abravīdvibudhaiḥ sārdhamidaṁ sumadhuraṁ vacaḥ.
65. tataḥ mām devarājaḥ vai samāśvāsya punaḥ punaḥ
abravīt vibudhaiḥ sārdham idam sumadhuram vacaḥ
65. Then, the king of the gods (devarāja), Indra, after repeatedly comforting me, spoke these very sweet words in the company of the enlightened ones (vibudha).
65. ואז מלך האלים הרגיע אותי שוב ושוב, ויחד עם האלים אמר לי את הדברים המתוקים האלה.
अतिदेवासुरं कर्म कृतमेतत्त्वया रणे ।
गुर्वर्थश्च महान्पार्थ कृतः शत्रून्घ्नता मम ॥६६॥
66. atidevāsuraṁ karma kṛtametattvayā raṇe ,
gurvarthaśca mahānpārtha kṛtaḥ śatrūnghnatā mama.
66. atidevāsuram karma kṛtam etat tvayā raṇe guru
arthaḥ ca mahān pārtha kṛtaḥ śatrūn ghnatā mama
66. This deed (karma), surpassing even that of the gods and asuras, has been accomplished by you in battle. And, O son of Pṛthā (Pārtha), a great objective has been achieved for me by your slaying of my enemies.
66. המעשה שעשית בקרב עולה בהרבה על מעשי האלים והאסורים, הו פָּארְתְהַה, ובהרגך את האויבים הושלמה למעני משימה גדולה של מורה.
एवमेव सदा भाव्यं स्थिरेणाजौ धनंजय ।
असंमूढेन चास्त्राणां कर्तव्यं प्रतिपादनम् ॥६७॥
67. evameva sadā bhāvyaṁ sthireṇājau dhanaṁjaya ,
asaṁmūḍhena cāstrāṇāṁ kartavyaṁ pratipādanam.
67. evam eva sadā bhāvyam sthireṇa ājau dhanañjaya
asaṃmūḍhena ca astrāṇām kartavyam pratipādanam
67. Indeed, O Dhanañjaya, one should always remain resolute in battle. And by one who is undeluded, the proper deployment of weapons must always be performed.
67. הו דְהַנַנְג׳ַיַה, כך תמיד ראוי להיות בקרב - יציב, וללא בלבול יש להפעיל את הנשקים הקסומים.
अविषह्यो रणे हि त्वं देवदानवराक्षसैः ।
सयक्षासुरगन्धर्वैः सपक्षिगणपन्नगैः ॥६८॥
68. aviṣahyo raṇe hi tvaṁ devadānavarākṣasaiḥ ,
sayakṣāsuragandharvaiḥ sapakṣigaṇapannagaiḥ.
68. aviṣahyaḥ raṇe hi tvam devadānavarākṣasaiḥ
sayakṣāsuragandharvaiḥ sapakṣigaṇapannagaiḥ
68. Indeed, you are irresistible in battle, even by gods, dānavas, and rākṣasas, as well as by yakṣas, asuras, gandharvas, and even by hosts of birds and nāgas.
68. בקרב אי אפשר לעמוד בפניך, לא לאלים, לדאנאבות ולרָאקְשַׁסוֹת, לא ליַקְשׁוֹת, לאסורים ולגַנְדְהַרְוֹת, ולא לחבורות הציפורים והנחשים.
वसुधां चापि कौन्तेय त्वद्बाहुबलनिर्जिताम् ।
पालयिष्यति धर्मात्मा कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिरः ॥६९॥
69. vasudhāṁ cāpi kaunteya tvadbāhubalanirjitām ,
pālayiṣyati dharmātmā kuntīputro yudhiṣṭhiraḥ.
69. vasudhām ca api kaunteya tvadbāhubalanirjitām
pālayiṣyati dharmātmā kuntīputraḥ yudhiṣṭhiraḥ
69. And, O son of Kunti, the virtuous Yudhishthira, son of Kunti, whose soul is dedicated to natural law (dharma), will protect the earth, which has been conquered by the might of your arms.
69. וגם את הארץ שנכבשה בעוצמת זרועותיך, הו קַאוּנְטֵיַה, ישמור יוּדְהִישְׁתְהִירַה בן קוּנְטִי, איש היושר.