महाभारतः
mahābhārataḥ
-
book-12, chapter-75
भीष्म उवाच ।
योगक्षेमो हि राष्ट्रस्य राजन्यायत्त उच्यते ।
योगक्षेमश्च राज्ञोऽपि समायत्तः पुरोहिते ॥१॥
योगक्षेमो हि राष्ट्रस्य राजन्यायत्त उच्यते ।
योगक्षेमश्च राज्ञोऽपि समायत्तः पुरोहिते ॥१॥
1. bhīṣma uvāca ,
yogakṣemo hi rāṣṭrasya rājanyāyatta ucyate ,
yogakṣemaśca rājño'pi samāyattaḥ purohite.
yogakṣemo hi rāṣṭrasya rājanyāyatta ucyate ,
yogakṣemaśca rājño'pi samāyattaḥ purohite.
1.
bhīṣmaḥ uvāca yogakṣemaḥ hi rāṣṭrasya rājani āyattaḥ
ucyate yogakṣemaḥ ca rājñaḥ api samāyattaḥ purohite
ucyate yogakṣemaḥ ca rājñaḥ api samāyattaḥ purohite
1.
bhīṣmaḥ uvāca.
hi rāṣṭrasya yogakṣemaḥ rājani āyattaḥ ucyate.
rājñaḥ api yogakṣemaḥ ca purohite samāyattaḥ (ucyate).
hi rāṣṭrasya yogakṣemaḥ rājani āyattaḥ ucyate.
rājñaḥ api yogakṣemaḥ ca purohite samāyattaḥ (ucyate).
1.
Bhishma said: "Indeed, the welfare and security (yogakṣema) of the kingdom are declared to be dependent on the king. And the welfare and security (yogakṣema) of the king himself are completely dependent on the royal priest."
यतादृष्टं भयं ब्रह्म प्रजानां शमयत्युत ।
दृष्टं च राजा बाहुभ्यां तद्राष्ट्रं सुखमेधते ॥२॥
दृष्टं च राजा बाहुभ्यां तद्राष्ट्रं सुखमेधते ॥२॥
2. yatādṛṣṭaṁ bhayaṁ brahma prajānāṁ śamayatyuta ,
dṛṣṭaṁ ca rājā bāhubhyāṁ tadrāṣṭraṁ sukhamedhate.
dṛṣṭaṁ ca rājā bāhubhyāṁ tadrāṣṭraṁ sukhamedhate.
2.
yat adṛṣṭam bhayam brahma prajānām śamayati uta
dṛṣṭam ca rājā bāhubhyām tat rāṣṭram sukham edhate
dṛṣṭam ca rājā bāhubhyām tat rāṣṭram sukham edhate
2.
yat adṛṣṭam bhayam prajānām brahma uta śamayati,
ca dṛṣṭam (bhayam) rājā bāhubhyām (śamayati),
tat rāṣṭram sukham edhate.
ca dṛṣṭam (bhayam) rājā bāhubhyām (śamayati),
tat rāṣṭram sukham edhate.
2.
Since the spiritual power (brahman) indeed pacifies the unseen dangers of the subjects, and the king (pacifies) the visible dangers with his might, that kingdom prospers happily.
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
मुचुकुन्दस्य संवादं राज्ञो वैश्रवणस्य च ॥३॥
मुचुकुन्दस्य संवादं राज्ञो वैश्रवणस्य च ॥३॥
3. atrāpyudāharantīmamitihāsaṁ purātanam ,
mucukundasya saṁvādaṁ rājño vaiśravaṇasya ca.
mucukundasya saṁvādaṁ rājño vaiśravaṇasya ca.
3.
atra api udāharanti imam itihāsam purātanam
mucukundasya saṃvādam rājñaḥ vaiśravaṇasya ca
mucukundasya saṃvādam rājñaḥ vaiśravaṇasya ca
3.
atra api imam purātanam itihāsam mucukundasya
rājñaḥ vaiśravaṇasya ca saṃvādam udāharanti
rājñaḥ vaiśravaṇasya ca saṃvādam udāharanti
3.
In this context, they also cite this ancient narrative, which is the dialogue between Muchukunda and King Vaiśravaṇa.
मुचुकुन्दो विजित्येमां पृथिवीं पृथिवीपतिः ।
जिज्ञासमानः स्वबलमभ्ययादलकाधिपम् ॥४॥
जिज्ञासमानः स्वबलमभ्ययादलकाधिपम् ॥४॥
4. mucukundo vijityemāṁ pṛthivīṁ pṛthivīpatiḥ ,
jijñāsamānaḥ svabalamabhyayādalakādhipam.
jijñāsamānaḥ svabalamabhyayādalakādhipam.
4.
mucukundaḥ vijitya imām pṛthivīm pṛthivīpatiḥ
jijñāsamānaḥ svabalam abhyayāt alakādhipam
jijñāsamānaḥ svabalam abhyayāt alakādhipam
4.
pṛthivīpatiḥ mucukundaḥ imām pṛthivīm vijitya
svabalam jijñāsamānaḥ alakādhipam abhyayāt
svabalam jijñāsamānaḥ alakādhipam abhyayāt
4.
Muchukunda, the lord of the earth, after conquering this earth, and wishing to know his own strength, approached the lord of Alaka (Kubera).
ततो वैश्रवणो राजा रक्षांसि समवासृजत् ।
ते बलान्यवमृद्नन्तः प्राचरंस्तस्य नैरृताः ॥५॥
ते बलान्यवमृद्नन्तः प्राचरंस्तस्य नैरृताः ॥५॥
5. tato vaiśravaṇo rājā rakṣāṁsi samavāsṛjat ,
te balānyavamṛdnantaḥ prācaraṁstasya nairṛtāḥ.
te balānyavamṛdnantaḥ prācaraṁstasya nairṛtāḥ.
5.
tataḥ vaiśravaṇaḥ rājā rakṣāṃsi samavāsṛjat te
balāni avamṛdnantaḥ prācaran tasya nairṛtāḥ
balāni avamṛdnantaḥ prācaran tasya nairṛtāḥ
5.
tataḥ rājā vaiśravaṇaḥ rakṣāṃsi samavāsṛjat te
nairṛtāḥ tasya balāni avamṛdnantaḥ prācaran
nairṛtāḥ tasya balāni avamṛdnantaḥ prācaran
5.
Then King Vaiśravaṇa released the Rākṣasas. Those Rākṣasas, crushing his forces, advanced.
स हन्यमाने सैन्ये स्वे मुचुकुन्दो नराधिपः ।
गर्हयामास विद्वांसं पुरोहितमरिंदमः ॥६॥
गर्हयामास विद्वांसं पुरोहितमरिंदमः ॥६॥
6. sa hanyamāne sainye sve mucukundo narādhipaḥ ,
garhayāmāsa vidvāṁsaṁ purohitamariṁdamaḥ.
garhayāmāsa vidvāṁsaṁ purohitamariṁdamaḥ.
6.
saḥ hanyamāne sainye sve mucukundaḥ narādhipaḥ
garhayāmāsa vidvāṃsam purohitam ariṃdamaḥ
garhayāmāsa vidvāṃsam purohitam ariṃdamaḥ
6.
sve sainye hanyamāne saḥ ariṃdamaḥ narādhipaḥ
mucukundaḥ vidvāṃsam purohitam garhayāmāsa
mucukundaḥ vidvāṃsam purohitam garhayāmāsa
6.
As his own army was being destroyed, Muchukunda, the king and subduer of enemies, blamed his wise priest.
तत उग्रं तपस्तप्त्वा वसिष्ठो ब्रह्मवित्तमः ।
रक्षांस्यपावधीत्तत्र पन्थानं चाप्यविन्दत ॥७॥
रक्षांस्यपावधीत्तत्र पन्थानं चाप्यविन्दत ॥७॥
7. tata ugraṁ tapastaptvā vasiṣṭho brahmavittamaḥ ,
rakṣāṁsyapāvadhīttatra panthānaṁ cāpyavindata.
rakṣāṁsyapāvadhīttatra panthānaṁ cāpyavindata.
7.
tataḥ ugram tapaḥ taptvā vasiṣṭhaḥ brahmavittamaḥ
rakṣāṃsi apāvadhīt tatra panthānam ca api avindata
rakṣāṃsi apāvadhīt tatra panthānam ca api avindata
7.
tataḥ brahmavittamaḥ vasiṣṭhaḥ ugram tapaḥ taptvā
tatra rakṣāṃsi apāvadhīt ca panthānam api avindata
tatra rakṣāṃsi apāvadhīt ca panthānam api avindata
7.
Thereafter, Vasiṣṭha, who was the foremost among those who know Brahman (brahman), having performed intense asceticism (tapas), destroyed the Rākṣasas there and also discovered the path.
ततो वैश्रवणो राजा मुचुकुन्दमदर्शयत् ।
वध्यमानेषु सैन्येषु वचनं चेदमब्रवीत् ॥८॥
वध्यमानेषु सैन्येषु वचनं चेदमब्रवीत् ॥८॥
8. tato vaiśravaṇo rājā mucukundamadarśayat ,
vadhyamāneṣu sainyeṣu vacanaṁ cedamabravīt.
vadhyamāneṣu sainyeṣu vacanaṁ cedamabravīt.
8.
tataḥ vaiśravaṇaḥ rājā mucukundam adarśayat
vadhyamāneṣu sainyaṣu vacanam ca idam abravīt
vadhyamāneṣu sainyaṣu vacanam ca idam abravīt
8.
tataḥ rājā vaiśravaṇaḥ mucukundam adarśayat
vadhyamāneṣu sainyaṣu ca idam vacanam abravīt
vadhyamāneṣu sainyaṣu ca idam vacanam abravīt
8.
Then King Vaiśravaṇa (Kubera) appeared before Mucukunda. While his armies were being slaughtered, he spoke these words.
त्वत्तो हि बलिनः पूर्वे राजानः सपुरोहिताः ।
न चैवं समवर्तंस्ते यथा त्वमिह वर्तसे ॥९॥
न चैवं समवर्तंस्ते यथा त्वमिह वर्तसे ॥९॥
9. tvatto hi balinaḥ pūrve rājānaḥ sapurohitāḥ ,
na caivaṁ samavartaṁste yathā tvamiha vartase.
na caivaṁ samavartaṁste yathā tvamiha vartase.
9.
tvattaḥ hi balinaḥ pūrve rājānaḥ sapurohitāḥ na
ca evam samavartaṃste yathā tvam iha vartase
ca evam samavartaṃste yathā tvam iha vartase
9.
hi pūrve sapurohitāḥ rājānaḥ tvattaḥ balinaḥ ca
te evam na samavartaṃste yathā tvam iha vartase
te evam na samavartaṃste yathā tvam iha vartase
9.
Indeed, earlier kings, along with their priests, were more powerful than you. Yet, they did not conduct themselves in the manner that you do here.
ते खल्वपि कृतास्त्राश्च बलवन्तश्च भूमिपाः ।
आगम्य पर्युपासन्ते मामीशं सुखदुःखयोः ॥१०॥
आगम्य पर्युपासन्ते मामीशं सुखदुःखयोः ॥१०॥
10. te khalvapi kṛtāstrāśca balavantaśca bhūmipāḥ ,
āgamya paryupāsante māmīśaṁ sukhaduḥkhayoḥ.
āgamya paryupāsante māmīśaṁ sukhaduḥkhayoḥ.
10.
te khalu api kṛtāstrāḥ ca balavantaḥ ca bhūmipāḥ
āgamya paryupāsante mām īśam sukhaduḥkhayoḥ
āgamya paryupāsante mām īśam sukhaduḥkhayoḥ
10.
khalu api te kṛtāstrāḥ ca balavantaḥ ca bhūmipāḥ
āgamya sukhaduḥkhayoḥ īśam mām paryupāsante
āgamya sukhaduḥkhayoḥ īśam mām paryupāsante
10.
Indeed, even those kings, who were skilled with weapons and powerful protectors of the earth, approached and served me, the Lord of both happiness and sorrow.
यद्यस्ति बाहुवीर्यं ते तद्दर्शयितुमर्हसि ।
किं ब्राह्मणबलेन त्वमतिमात्रं प्रवर्तसे ॥११॥
किं ब्राह्मणबलेन त्वमतिमात्रं प्रवर्तसे ॥११॥
11. yadyasti bāhuvīryaṁ te taddarśayitumarhasi ,
kiṁ brāhmaṇabalena tvamatimātraṁ pravartase.
kiṁ brāhmaṇabalena tvamatimātraṁ pravartase.
11.
yadi asti bāhuvīryam te tat darśayitum arhasi
kim brāhmaṇabalena tvam atimātram pravartase
kim brāhmaṇabalena tvam atimātram pravartase
11.
yadi te bāhuvīryam asti tat darśayitum arhasi
kim tvam brāhmaṇabalena atimātram pravartase
kim tvam brāhmaṇabalena atimātram pravartase
11.
If you possess the strength of your arms, you should demonstrate it. Why do you act so excessively by relying on the power of Brahmins?
मुचुकुन्दस्ततः क्रुद्धः प्रत्युवाच धनेश्वरम् ।
न्यायपूर्वमसंरब्धमसंभ्रान्तमिदं वचः ॥१२॥
न्यायपूर्वमसंरब्धमसंभ्रान्तमिदं वचः ॥१२॥
12. mucukundastataḥ kruddhaḥ pratyuvāca dhaneśvaram ,
nyāyapūrvamasaṁrabdhamasaṁbhrāntamidaṁ vacaḥ.
nyāyapūrvamasaṁrabdhamasaṁbhrāntamidaṁ vacaḥ.
12.
mucukundaḥ tataḥ kruddhaḥ prati uvāca dhaneśvaram
nyāyapūrvam asaṃrabdham asaṃbhrāntam idam vacaḥ
nyāyapūrvam asaṃrabdham asaṃbhrāntam idam vacaḥ
12.
tataḥ mucukundaḥ kruddhaḥ dhaneśvaram prati idam
nyāyapūrvam asaṃrabdham asaṃbhrāntam vacaḥ uvāca
nyāyapūrvam asaṃrabdham asaṃbhrāntam vacaḥ uvāca
12.
Then, Muchukunda, becoming angry, replied to the Lord of Wealth (Kubera) with these just, unagitated, and collected words.
ब्रह्मक्षत्रमिदं सृष्टमेकयोनि स्वयंभुवा ।
पृथग्बलविधानं च तल्लोकं परिरक्षति ॥१३॥
पृथग्बलविधानं च तल्लोकं परिरक्षति ॥१३॥
13. brahmakṣatramidaṁ sṛṣṭamekayoni svayaṁbhuvā ,
pṛthagbalavidhānaṁ ca tallokaṁ parirakṣati.
pṛthagbalavidhānaṁ ca tallokaṁ parirakṣati.
13.
brahmakṣatram idam sṛṣṭam ekayoni svayaṃbhuvā
pṛthak balavidhānam ca tat lokam parirakṣati
pṛthak balavidhānam ca tat lokam parirakṣati
13.
idam brahmakṣatram ekayoni svayaṃbhuvā sṛṣṭam.
ca tat pṛthak balavidhānam lokam parirakṣati.
ca tat pṛthak balavidhānam lokam parirakṣati.
13.
This Brahmin-Kshatriya (brahmakṣatra) order was created by the Self-existent (Svayambhū) with a single origin. And this system, with its distinct distribution of power, protects the world.
तपोमन्त्रबलं नित्यं ब्राह्मणेषु प्रतिष्ठितम् ।
अस्त्रबाहुबलं नित्यं क्षत्रियेषु प्रतिष्ठितम् ॥१४॥
अस्त्रबाहुबलं नित्यं क्षत्रियेषु प्रतिष्ठितम् ॥१४॥
14. tapomantrabalaṁ nityaṁ brāhmaṇeṣu pratiṣṭhitam ,
astrabāhubalaṁ nityaṁ kṣatriyeṣu pratiṣṭhitam.
astrabāhubalaṁ nityaṁ kṣatriyeṣu pratiṣṭhitam.
14.
tapomantrabalam nityam brāhmaṇeṣu pratiṣṭhitam
astrabāhubalam nityam kṣatriyeṣu pratiṣṭhitam
astrabāhubalam nityam kṣatriyeṣu pratiṣṭhitam
14.
tapomantrabalam nityam brāhmaṇeṣu pratiṣṭhitam.
astrabāhubalam nityam kṣatriyeṣu pratiṣṭhitam.
astrabāhubalam nityam kṣatriyeṣu pratiṣṭhitam.
14.
The power derived from asceticism (tapas) and sacred formulas (mantra) is always established among Brahmins. The power of weapons and physical might is always established among Kshatriyas.
ताभ्यां संभूय कर्तव्यं प्रजानां परिपालनम् ।
तथा च मां प्रवर्तन्तं गर्हयस्यलकाधिप ॥१५॥
तथा च मां प्रवर्तन्तं गर्हयस्यलकाधिप ॥१५॥
15. tābhyāṁ saṁbhūya kartavyaṁ prajānāṁ paripālanam ,
tathā ca māṁ pravartantaṁ garhayasyalakādhipa.
tathā ca māṁ pravartantaṁ garhayasyalakādhipa.
15.
tābhyām saṃbhūya kartavyam prajānām paripālanam
tathā ca mām pravartantam garhayasi alakādhipa
tathā ca mām pravartantam garhayasi alakādhipa
15.
alakādhipa tābhyām saṃbhūya prajānām paripālanam
kartavyam tathā ca mām pravartantam garhayasi
kartavyam tathā ca mām pravartantam garhayasi
15.
O Lord of Alaka, you criticize me, who is acting in this manner, even though the protection of the subjects should be undertaken jointly by both of you.
ततोऽब्रवीद्वैश्रवणो राजानं सपुरोहितम् ।
नाहं राज्यमनिर्दिष्टं कस्मैचिद्विदधाम्युत ॥१६॥
नाहं राज्यमनिर्दिष्टं कस्मैचिद्विदधाम्युत ॥१६॥
16. tato'bravīdvaiśravaṇo rājānaṁ sapurohitam ,
nāhaṁ rājyamanirdiṣṭaṁ kasmaicidvidadhāmyuta.
nāhaṁ rājyamanirdiṣṭaṁ kasmaicidvidadhāmyuta.
16.
tataḥ abravīt vaiśravaṇaḥ rājānam sa-purohitam na
aham rājyam anirddiṣṭam kasmai cit vidadhāmi uta
aham rājyam anirddiṣṭam kasmai cit vidadhāmi uta
16.
tataḥ vaiśravaṇaḥ sa-purohitam rājānam abravīt aham
anirddiṣṭam rājyam kasmai cit na uta vidadhāmi
anirddiṣṭam rājyam kasmai cit na uta vidadhāmi
16.
Then Vaiśravaṇa (Kubera) spoke to the king, who was accompanied by his priest: "I do not bestow an undesignated kingdom upon anyone."
नाच्छिन्दे चापि निर्दिष्टमिति जानीहि पार्थिव ।
प्रशाधि पृथिवीं वीर मद्दत्तामखिलामिमाम् ॥१७॥
प्रशाधि पृथिवीं वीर मद्दत्तामखिलामिमाम् ॥१७॥
17. nācchinde cāpi nirdiṣṭamiti jānīhi pārthiva ,
praśādhi pṛthivīṁ vīra maddattāmakhilāmimām.
praśādhi pṛthivīṁ vīra maddattāmakhilāmimām.
17.
na ācchinde ca api nirddiṣṭam iti jānīhi pārthiva
praśādhi pṛthivīm vīra mat-dattām akhilām imām
praśādhi pṛthivīm vīra mat-dattām akhilām imām
17.
pārthiva iti jānīhi (yat) nirddiṣṭam (tat) ca api na
ācchinde vīra imām akhilām mat-dattām pṛthivīm praśādhi
ācchinde vīra imām akhilām mat-dattām pṛthivīm praśādhi
17.
"And know this, O King, I do not take away even what has been designated. O hero, rule this entire earth, which has been given by me."
मुचुकुन्द उवाच ।
नाहं राज्यं भवद्दत्तं भोक्तुमिच्छामि पार्थिव ।
बाहुवीर्यार्जितं राज्यमश्नीयामिति कामये ॥१८॥
नाहं राज्यं भवद्दत्तं भोक्तुमिच्छामि पार्थिव ।
बाहुवीर्यार्जितं राज्यमश्नीयामिति कामये ॥१८॥
18. mucukunda uvāca ,
nāhaṁ rājyaṁ bhavaddattaṁ bhoktumicchāmi pārthiva ,
bāhuvīryārjitaṁ rājyamaśnīyāmiti kāmaye.
nāhaṁ rājyaṁ bhavaddattaṁ bhoktumicchāmi pārthiva ,
bāhuvīryārjitaṁ rājyamaśnīyāmiti kāmaye.
18.
mucukunda uvāca na aham rājyam bhavat-dattam bhoktum icchāmi
pārthiva bāhu-vīrya-arjjitam rājyam aśnīyām iti kāmaye
pārthiva bāhu-vīrya-arjjitam rājyam aśnīyām iti kāmaye
18.
mucukunda uvāca pārthiva aham bhavat-dattam rājyam bhoktum
na icchāmi bāhu-vīrya-arjjitam rājyam aśnīyām iti kāmaye
na icchāmi bāhu-vīrya-arjjitam rājyam aśnīyām iti kāmaye
18.
Muchukunda said: "O Lord (Pārthiva), I do not wish to rule a kingdom given by you. My desire is to rule a kingdom acquired by the strength of my own arms."
भीष्म उवाच ।
ततो वैश्रवणो राजा विस्मयं परमं ययौ ।
क्षत्रधर्मे स्थितं दृष्ट्वा मुचुकुन्दमसंभ्रमम् ॥१९॥
ततो वैश्रवणो राजा विस्मयं परमं ययौ ।
क्षत्रधर्मे स्थितं दृष्ट्वा मुचुकुन्दमसंभ्रमम् ॥१९॥
19. bhīṣma uvāca ,
tato vaiśravaṇo rājā vismayaṁ paramaṁ yayau ,
kṣatradharme sthitaṁ dṛṣṭvā mucukundamasaṁbhramam.
tato vaiśravaṇo rājā vismayaṁ paramaṁ yayau ,
kṣatradharme sthitaṁ dṛṣṭvā mucukundamasaṁbhramam.
19.
bhīṣmaḥ uvāca | tataḥ vaiśravaṇaḥ rājā vismayam paramam
yayau | kṣatradharme sthitam dṛṣṭvā mucukundam asaṃbhramam
yayau | kṣatradharme sthitam dṛṣṭvā mucukundam asaṃbhramam
19.
bhīṣmaḥ uvāca tataḥ rājā vaiśravaṇaḥ kṣatradharme
asaṃbhramam sthitam mucukundam dṛṣṭvā paramam vismayam yayau
asaṃbhramam sthitam mucukundam dṛṣṭvā paramam vismayam yayau
19.
Bhishma said: Then King Vaishravana was greatly astonished, having seen Muchukunda remain unperturbed in his warrior's intrinsic nature (kṣatradharma).
ततो राजा मुचुकुन्दः सोऽन्वशासद्वसुंधराम् ।
बाहुवीर्यार्जितां सम्यक्क्षत्रधर्ममनुव्रतः ॥२०॥
बाहुवीर्यार्जितां सम्यक्क्षत्रधर्ममनुव्रतः ॥२०॥
20. tato rājā mucukundaḥ so'nvaśāsadvasuṁdharām ,
bāhuvīryārjitāṁ samyakkṣatradharmamanuvrataḥ.
bāhuvīryārjitāṁ samyakkṣatradharmamanuvrataḥ.
20.
tataḥ rājā mucukundaḥ saḥ anvaśāsat vasuṃdharām |
bāhuvīrya arjitām samyak kṣatradharmam anuvrataḥ
bāhuvīrya arjitām samyak kṣatradharmam anuvrataḥ
20.
tataḥ mucukundaḥ rājā saḥ kṣatradharmam anuvrataḥ
bāhuvīrya-arjitām vasuṃdharām samyak anvaśāsat
bāhuvīrya-arjitām vasuṃdharām samyak anvaśāsat
20.
Then King Muchukunda, who was devoted to the warrior's intrinsic nature (kṣatradharma), properly ruled the earth, which he had acquired by the strength of his arms.
एवं यो ब्रह्मविद्राजा ब्रह्मपूर्वं प्रवर्तते ।
जयत्यविजितामुर्वीं यशश्च महदश्नुते ॥२१॥
जयत्यविजितामुर्वीं यशश्च महदश्नुते ॥२१॥
21. evaṁ yo brahmavidrājā brahmapūrvaṁ pravartate ,
jayatyavijitāmurvīṁ yaśaśca mahadaśnute.
jayatyavijitāmurvīṁ yaśaśca mahadaśnute.
21.
evam yaḥ brahmavit rājā brahma-pūrvam pravartate
| jayati avijitām urvīm yaśaḥ ca mahat aśnute
| jayati avijitām urvīm yaśaḥ ca mahat aśnute
21.
evam yaḥ brahmavit rājā brahma-pūrvam pravartate,
(saḥ) avijitām urvīm jayati,
ca mahat yaśaḥ aśnute
(saḥ) avijitām urvīm jayati,
ca mahat yaśaḥ aśnute
21.
Thus, whichever king, being a knower of Brahman (brahman), acts with Brahman (brahman) as his foremost principle, he conquers the unconquered earth and attains great fame.
नित्योदको ब्राह्मणः स्यान्नित्यशस्त्रश्च क्षत्रियः ।
तयोर्हि सर्वमायत्तं यत्किंचिज्जगतीगतम् ॥२२॥
तयोर्हि सर्वमायत्तं यत्किंचिज्जगतीगतम् ॥२२॥
22. nityodako brāhmaṇaḥ syānnityaśastraśca kṣatriyaḥ ,
tayorhi sarvamāyattaṁ yatkiṁcijjagatīgatam.
tayorhi sarvamāyattaṁ yatkiṁcijjagatīgatam.
22.
nitya-udakaḥ brāhmaṇaḥ syāt nitya-śastraḥ ca kṣatriyaḥ
| tayoḥ hi sarvam āyattam yat kiṃcit jagatī-gatam
| tayoḥ hi sarvam āyattam yat kiṃcit jagatī-gatam
22.
brāhmaṇaḥ nitya-udakaḥ syāt,
ca kṣatriyaḥ nitya-śastraḥ (syāt) hi yat kiṃcit jagatī-gatam sarvam tayoḥ āyattam
ca kṣatriyaḥ nitya-śastraḥ (syāt) hi yat kiṃcit jagatī-gatam sarvam tayoḥ āyattam
22.
A Brahmin should always be prepared with water (for rituals), and a Kshatriya should always be ready with weapons. For indeed, all that exists in the world depends upon these two.
Links to all chapters:
ādi parva
Chapter 1
Chapter 2
Chapter 3
Chapter 4
Chapter 5
Chapter 6
Chapter 7
Chapter 8
Chapter 9
Chapter 10
Chapter 11
Chapter 12
Chapter 13
Chapter 14
Chapter 15
Chapter 16
Chapter 17
Chapter 18
Chapter 19
Chapter 20
Chapter 21
Chapter 22
Chapter 23
Chapter 24
Chapter 25
Chapter 26
Chapter 27
Chapter 28
Chapter 29
Chapter 30
Chapter 31
Chapter 32
Chapter 33
Chapter 34
Chapter 35
Chapter 36
Chapter 37
Chapter 38
Chapter 39
Chapter 40
Chapter 41
Chapter 42
Chapter 43
Chapter 44
Chapter 45
Chapter 46
Chapter 47
Chapter 48
Chapter 49
Chapter 50
Chapter 51
Chapter 52
Chapter 53
Chapter 54
Chapter 55
Chapter 56
Chapter 57
Chapter 58
Chapter 59
Chapter 60
Chapter 61
Chapter 62
Chapter 63
Chapter 64
Chapter 65
Chapter 66
Chapter 67
Chapter 68
Chapter 69
Chapter 70
Chapter 71
Chapter 72
Chapter 73
Chapter 74
Chapter 75
Chapter 76
Chapter 77
Chapter 78
Chapter 79
Chapter 80
Chapter 81
Chapter 82
Chapter 83
Chapter 84
Chapter 85
Chapter 86
Chapter 87
Chapter 88
Chapter 89
Chapter 90
Chapter 91
Chapter 92
Chapter 93
Chapter 94
Chapter 95
Chapter 96
Chapter 97
Chapter 98
Chapter 99
Chapter 100
Chapter 101
Chapter 102
Chapter 103
Chapter 104
Chapter 105
Chapter 106
Chapter 107
Chapter 108
Chapter 109
Chapter 110
Chapter 111
Chapter 112
Chapter 113
Chapter 114
Chapter 115
Chapter 116
Chapter 117
Chapter 118
Chapter 119
Chapter 120
Chapter 121
Chapter 122
Chapter 123
Chapter 124
Chapter 125
Chapter 126
Chapter 127
Chapter 128
Chapter 129
Chapter 130
Chapter 131
Chapter 132
Chapter 133
Chapter 134
Chapter 135
Chapter 136
Chapter 137
Chapter 138
Chapter 139
Chapter 140
Chapter 141
Chapter 142
Chapter 143
Chapter 144
Chapter 145
Chapter 146
Chapter 147
Chapter 148
Chapter 149
Chapter 150
Chapter 151
Chapter 152
Chapter 153
Chapter 154
Chapter 155
Chapter 156
Chapter 157
Chapter 158
Chapter 159
Chapter 160
Chapter 161
Chapter 162
Chapter 163
Chapter 164
Chapter 165
Chapter 166
Chapter 167
Chapter 168
Chapter 169
Chapter 170
Chapter 171
Chapter 172
Chapter 173
Chapter 174
Chapter 175
Chapter 176
Chapter 177
Chapter 178
Chapter 179
Chapter 180
Chapter 181
Chapter 182
Chapter 183
Chapter 184
Chapter 185
Chapter 186
Chapter 187
Chapter 188
Chapter 189
Chapter 190
Chapter 191
Chapter 192
Chapter 193
Chapter 194
Chapter 195
Chapter 196
Chapter 197
Chapter 198
Chapter 199
Chapter 200
Chapter 201
Chapter 202
Chapter 203
Chapter 204
Chapter 205
Chapter 206
Chapter 207
Chapter 208
Chapter 209
Chapter 210
Chapter 211
Chapter 212
Chapter 213
Chapter 214
Chapter 215
Chapter 216
Chapter 217
Chapter 218
Chapter 219
Chapter 220
Chapter 221
Chapter 222
Chapter 223
Chapter 224
Chapter 225
sabhā parva
Chapter 1
Chapter 2
Chapter 3
Chapter 4
Chapter 5
Chapter 6
Chapter 7
Chapter 8
Chapter 9
Chapter 10
Chapter 11
Chapter 12
Chapter 13
Chapter 14
Chapter 15
Chapter 16
Chapter 17
Chapter 18
Chapter 19
Chapter 20
Chapter 21
Chapter 22
Chapter 23
Chapter 24
Chapter 25
Chapter 26
Chapter 27
Chapter 28
Chapter 29
Chapter 30
Chapter 31
Chapter 32
Chapter 33
Chapter 34
Chapter 35
Chapter 36
Chapter 37
Chapter 38
Chapter 39
Chapter 40
Chapter 41
Chapter 42
Chapter 43
Chapter 44
Chapter 45
Chapter 46
Chapter 47
Chapter 48
Chapter 49
Chapter 50
Chapter 51
Chapter 52
Chapter 53
Chapter 54
Chapter 55
Chapter 56
Chapter 57
Chapter 58
Chapter 59
Chapter 60
Chapter 61
Chapter 62
Chapter 63
Chapter 64
Chapter 65
Chapter 66
Chapter 67
Chapter 68
Chapter 69
Chapter 70
Chapter 71
Chapter 72
vana parva
Chapter 1
Chapter 2
Chapter 3
Chapter 4
Chapter 5
Chapter 6
Chapter 7
Chapter 8
Chapter 9
Chapter 10
Chapter 11
Chapter 12
Chapter 13
Chapter 14
Chapter 15
Chapter 16
Chapter 17
Chapter 18
Chapter 19
Chapter 20
Chapter 21
Chapter 22
Chapter 23
Chapter 24
Chapter 25
Chapter 26
Chapter 27
Chapter 28
Chapter 29
Chapter 30
Chapter 31
Chapter 32
Chapter 33
Chapter 34
Chapter 35
Chapter 36
Chapter 37
Chapter 38
Chapter 39
Chapter 40
Chapter 41
Chapter 42
Chapter 43
Chapter 44
Chapter 45
Chapter 46
Chapter 47
Chapter 48
Chapter 49
Chapter 50
Chapter 51
Chapter 52
Chapter 53
Chapter 54
Chapter 55
Chapter 56
Chapter 57
Chapter 58
Chapter 59
Chapter 60
Chapter 61
Chapter 62
Chapter 63
Chapter 64
Chapter 65
Chapter 66
Chapter 67
Chapter 68
Chapter 69
Chapter 70
Chapter 71
Chapter 72
Chapter 73
Chapter 74
Chapter 75
Chapter 76
Chapter 77
Chapter 78
Chapter 79
Chapter 80
Chapter 81
Chapter 82
Chapter 83
Chapter 84
Chapter 85
Chapter 86
Chapter 87
Chapter 88
Chapter 89
Chapter 90
Chapter 91
Chapter 92
Chapter 93
Chapter 94
Chapter 95
Chapter 96
Chapter 97
Chapter 98
Chapter 99
Chapter 100
Chapter 101
Chapter 102
Chapter 103
Chapter 104
Chapter 105
Chapter 106
Chapter 107
Chapter 108
Chapter 109
Chapter 110
Chapter 111
Chapter 112
Chapter 113
Chapter 114
Chapter 115
Chapter 116
Chapter 117
Chapter 118
Chapter 119
Chapter 120
Chapter 121
Chapter 122
Chapter 123
Chapter 124
Chapter 125
Chapter 126
Chapter 127
Chapter 128
Chapter 129
Chapter 130
Chapter 131
Chapter 132
Chapter 133
Chapter 134
Chapter 135
Chapter 136
Chapter 137
Chapter 138
Chapter 139
Chapter 140
Chapter 141
Chapter 142
Chapter 143
Chapter 144
Chapter 145
Chapter 146
Chapter 147
Chapter 148
Chapter 149
Chapter 150
Chapter 151
Chapter 152
Chapter 153
Chapter 154
Chapter 155
Chapter 156
Chapter 157
Chapter 158
Chapter 159
Chapter 160
Chapter 161
Chapter 162
Chapter 163
Chapter 164
Chapter 165
Chapter 166
Chapter 167
Chapter 168
Chapter 169
Chapter 170
Chapter 171
Chapter 172
Chapter 173
Chapter 174
Chapter 175
Chapter 176
Chapter 177
Chapter 178
Chapter 179
Chapter 180
Chapter 181
Chapter 182
Chapter 183
Chapter 184
Chapter 185
Chapter 186
Chapter 187
Chapter 188
Chapter 189
Chapter 190
Chapter 191
Chapter 192
Chapter 193
Chapter 194
Chapter 195
Chapter 196
Chapter 197
Chapter 198
Chapter 199
Chapter 200
Chapter 201
Chapter 202
Chapter 203
Chapter 204
Chapter 205
Chapter 206
Chapter 207
Chapter 208
Chapter 209
Chapter 210
Chapter 211
Chapter 212
Chapter 213
Chapter 214
Chapter 215
Chapter 216
Chapter 217
Chapter 218
Chapter 219
Chapter 220
Chapter 221
Chapter 222
Chapter 223
Chapter 224
Chapter 225
Chapter 226
Chapter 227
Chapter 228
Chapter 229
Chapter 230
Chapter 231
Chapter 232
Chapter 233
Chapter 234
Chapter 235
Chapter 236
Chapter 237
Chapter 238
Chapter 239
Chapter 240
Chapter 241
Chapter 242
Chapter 243
Chapter 244
Chapter 245
Chapter 246
Chapter 247
Chapter 248
Chapter 249
Chapter 250
Chapter 251
Chapter 252
Chapter 253
Chapter 254
Chapter 255
Chapter 256
Chapter 257
Chapter 258
Chapter 259
Chapter 260
Chapter 261
Chapter 262
Chapter 263
Chapter 264
Chapter 265
Chapter 266
Chapter 267
Chapter 268
Chapter 269
Chapter 270
Chapter 271
Chapter 272
Chapter 273
Chapter 274
Chapter 275
Chapter 276
Chapter 277
Chapter 278
Chapter 279
Chapter 280
Chapter 281
Chapter 282
Chapter 283
Chapter 284
Chapter 285
Chapter 286
Chapter 287
Chapter 288
Chapter 289
Chapter 290
Chapter 291
Chapter 292
Chapter 293
Chapter 294
Chapter 295
Chapter 296
Chapter 297
Chapter 298
Chapter 299
virāṭa parva
Chapter 1
Chapter 2
Chapter 3
Chapter 4
Chapter 5
Chapter 6
Chapter 7
Chapter 8
Chapter 9
Chapter 10
Chapter 11
Chapter 12
Chapter 13
Chapter 14
Chapter 15
Chapter 16
Chapter 17
Chapter 18
Chapter 19
Chapter 20
Chapter 21
Chapter 22
Chapter 23
Chapter 24
Chapter 25
Chapter 26
Chapter 27
Chapter 28
Chapter 29
Chapter 30
Chapter 31
Chapter 32
Chapter 33
Chapter 34
Chapter 35
Chapter 36
Chapter 37
Chapter 38
Chapter 39
Chapter 40
Chapter 41
Chapter 42
Chapter 43
Chapter 44
Chapter 45
Chapter 46
Chapter 47
Chapter 48
Chapter 49
Chapter 50
Chapter 51
Chapter 52
Chapter 53
Chapter 54
Chapter 55
Chapter 56
Chapter 57
Chapter 58
Chapter 59
Chapter 60
Chapter 61
Chapter 62
Chapter 63
Chapter 64
Chapter 65
Chapter 66
Chapter 67
udyoga parva
Chapter 1
Chapter 2
Chapter 3
Chapter 4
Chapter 5
Chapter 6
Chapter 7
Chapter 8
Chapter 9
Chapter 10
Chapter 11
Chapter 12
Chapter 13
Chapter 14
Chapter 15
Chapter 16
Chapter 17
Chapter 18
Chapter 19
Chapter 20
Chapter 21
Chapter 22
Chapter 23
Chapter 24
Chapter 25
Chapter 26
Chapter 27
Chapter 28
Chapter 29
Chapter 30
Chapter 31
Chapter 32
Chapter 33
Chapter 34
Chapter 35
Chapter 36
Chapter 37
Chapter 38
Chapter 39
Chapter 40
Chapter 41
Chapter 42
Chapter 43
Chapter 44
Chapter 45
Chapter 46
Chapter 47
Chapter 48
Chapter 49
Chapter 50
Chapter 51
Chapter 52
Chapter 53
Chapter 54
Chapter 55
Chapter 56
Chapter 57
Chapter 58
Chapter 59
Chapter 60
Chapter 61
Chapter 62
Chapter 63
Chapter 64
Chapter 65
Chapter 66
Chapter 67
Chapter 68
Chapter 69
Chapter 70
Chapter 71
Chapter 72
Chapter 73
Chapter 74
Chapter 75
Chapter 76
Chapter 77
Chapter 78
Chapter 79
Chapter 80
Chapter 81
Chapter 82
Chapter 83
Chapter 84
Chapter 85
Chapter 86
Chapter 87
Chapter 88
Chapter 89
Chapter 90
Chapter 91
Chapter 92
Chapter 93
Chapter 94
Chapter 95
Chapter 96
Chapter 97
Chapter 98
Chapter 99
Chapter 100
Chapter 101
Chapter 102
Chapter 103
Chapter 104
Chapter 105
Chapter 106
Chapter 107
Chapter 108
Chapter 109
Chapter 110
Chapter 111
Chapter 112
Chapter 113
Chapter 114
Chapter 115
Chapter 116
Chapter 117
Chapter 118
Chapter 119
Chapter 120
Chapter 121
Chapter 122
Chapter 123
Chapter 124
Chapter 125
Chapter 126
Chapter 127
Chapter 128
Chapter 129
Chapter 130
Chapter 131
Chapter 132
Chapter 133
Chapter 134
Chapter 135
Chapter 136
Chapter 137
Chapter 138
Chapter 139
Chapter 140
Chapter 141
Chapter 142
Chapter 143
Chapter 144
Chapter 145
Chapter 146
Chapter 147
Chapter 148
Chapter 149
Chapter 150
Chapter 151
Chapter 152
Chapter 153
Chapter 154
Chapter 155
Chapter 156
Chapter 157
Chapter 158
Chapter 159
Chapter 160
Chapter 161
Chapter 162
Chapter 163
Chapter 164
Chapter 165
Chapter 166
Chapter 167
Chapter 168
Chapter 169
Chapter 170
Chapter 171
Chapter 172
Chapter 173
Chapter 174
Chapter 175
Chapter 176
Chapter 177
Chapter 178
Chapter 179
Chapter 180
Chapter 181
Chapter 182
Chapter 183
Chapter 184
Chapter 185
Chapter 186
Chapter 187
Chapter 188
Chapter 189
Chapter 190
Chapter 191
Chapter 192
Chapter 193
Chapter 194
Chapter 195
Chapter 196
Chapter 197
bhīṣma parva
Chapter 1
Chapter 2
Chapter 3
Chapter 4
Chapter 5
Chapter 6
Chapter 7
Chapter 8
Chapter 9
Chapter 10
Chapter 11
Chapter 12
Chapter 13
Chapter 14
Chapter 15
Chapter 16
Chapter 17
Chapter 18
Chapter 19
Chapter 20
Chapter 21
Chapter 22
Chapter 23
Chapter 24
Chapter 25
Chapter 26
Chapter 27
Chapter 28
Chapter 29
Chapter 30
Chapter 31
Chapter 32
Chapter 33
Chapter 34
Chapter 35
Chapter 36
Chapter 37
Chapter 38
Chapter 39
Chapter 40
Chapter 41
Chapter 42
Chapter 43
Chapter 44
Chapter 45
Chapter 46
Chapter 47
Chapter 48
Chapter 49
Chapter 50
Chapter 51
Chapter 52
Chapter 53
Chapter 54
Chapter 55
Chapter 56
Chapter 57
Chapter 58
Chapter 59
Chapter 60
Chapter 61
Chapter 62
Chapter 63
Chapter 64
Chapter 65
Chapter 66
Chapter 67
Chapter 68
Chapter 69
Chapter 70
Chapter 71
Chapter 72
Chapter 73
Chapter 74
Chapter 75
Chapter 76
Chapter 77
Chapter 78
Chapter 79
Chapter 80
Chapter 81
Chapter 82
Chapter 83
Chapter 84
Chapter 85
Chapter 86
Chapter 87
Chapter 88
Chapter 89
Chapter 90
Chapter 91
Chapter 92
Chapter 93
Chapter 94
Chapter 95
Chapter 96
Chapter 97
Chapter 98
Chapter 99
Chapter 100
Chapter 101
Chapter 102
Chapter 103
Chapter 104
Chapter 105
Chapter 106
Chapter 107
Chapter 108
Chapter 109
Chapter 110
Chapter 111
Chapter 112
Chapter 113
Chapter 114
Chapter 115
Chapter 116
Chapter 117
droṇa parva
Chapter 1
Chapter 2
Chapter 3
Chapter 4
Chapter 5
Chapter 6
Chapter 7
Chapter 8
Chapter 9
Chapter 10
Chapter 11
Chapter 12
Chapter 13
Chapter 14
Chapter 15
Chapter 16
Chapter 17
Chapter 18
Chapter 19
Chapter 20
Chapter 21
Chapter 22
Chapter 23
Chapter 24
Chapter 25
Chapter 26
Chapter 27
Chapter 28
Chapter 29
Chapter 30
Chapter 31
Chapter 32
Chapter 33
Chapter 34
Chapter 35
Chapter 36
Chapter 37
Chapter 38
Chapter 39
Chapter 40
Chapter 41
Chapter 42
Chapter 43
Chapter 44
Chapter 45
Chapter 46
Chapter 47
Chapter 48
Chapter 49
Chapter 50
Chapter 51
Chapter 52
Chapter 53
Chapter 54
Chapter 55
Chapter 56
Chapter 57
Chapter 58
Chapter 59
Chapter 60
Chapter 61
Chapter 62
Chapter 63
Chapter 64
Chapter 65
Chapter 66
Chapter 67
Chapter 68
Chapter 69
Chapter 70
Chapter 71
Chapter 72
Chapter 73
Chapter 74
Chapter 75
Chapter 76
Chapter 77
Chapter 78
Chapter 79
Chapter 80
Chapter 81
Chapter 82
Chapter 83
Chapter 84
Chapter 85
Chapter 86
Chapter 87
Chapter 88
Chapter 89
Chapter 90
Chapter 91
Chapter 92
Chapter 93
Chapter 94
Chapter 95
Chapter 96
Chapter 97
Chapter 98
Chapter 99
Chapter 100
Chapter 101
Chapter 102
Chapter 103
Chapter 104
Chapter 105
Chapter 106
Chapter 107
Chapter 108
Chapter 109
Chapter 110
Chapter 111
Chapter 112
Chapter 113
Chapter 114
Chapter 115
Chapter 116
Chapter 117
Chapter 118
Chapter 119
Chapter 120
Chapter 121
Chapter 122
Chapter 123
Chapter 124
Chapter 125
Chapter 126
Chapter 127
Chapter 128
Chapter 129
Chapter 130
Chapter 131
Chapter 132
Chapter 133
Chapter 134
Chapter 135
Chapter 136
Chapter 137
Chapter 138
Chapter 139
Chapter 140
Chapter 141
Chapter 142
Chapter 143
Chapter 144
Chapter 145
Chapter 146
Chapter 147
Chapter 148
Chapter 149
Chapter 150
Chapter 151
Chapter 152
Chapter 153
Chapter 154
Chapter 155
Chapter 156
Chapter 157
Chapter 158
Chapter 159
Chapter 160
Chapter 161
Chapter 162
Chapter 163
Chapter 164
Chapter 165
Chapter 166
Chapter 167
Chapter 168
Chapter 169
Chapter 170
Chapter 171
Chapter 172
Chapter 173
karṇa parva
Chapter 1
Chapter 2
Chapter 3
Chapter 4
Chapter 5
Chapter 6
Chapter 7
Chapter 8
Chapter 9
Chapter 10
Chapter 11
Chapter 12
Chapter 13
Chapter 14
Chapter 15
Chapter 16
Chapter 17
Chapter 18
Chapter 19
Chapter 20
Chapter 21
Chapter 22
Chapter 23
Chapter 24
Chapter 25
Chapter 26
Chapter 27
Chapter 28
Chapter 29
Chapter 30
Chapter 31
Chapter 32
Chapter 33
Chapter 34
Chapter 35
Chapter 36
Chapter 37
Chapter 38
Chapter 39
Chapter 40
Chapter 41
Chapter 42
Chapter 43
Chapter 44
Chapter 45
Chapter 46
Chapter 47
Chapter 48
Chapter 49
Chapter 50
Chapter 51
Chapter 52
Chapter 53
Chapter 54
Chapter 55
Chapter 56
Chapter 57
Chapter 58
Chapter 59
Chapter 60
Chapter 61
Chapter 62
Chapter 63
Chapter 64
Chapter 65
Chapter 66
Chapter 67
Chapter 68
Chapter 69
śalya parva
Chapter 1
Chapter 2
Chapter 3
Chapter 4
Chapter 5
Chapter 6
Chapter 7
Chapter 8
Chapter 9
Chapter 10
Chapter 11
Chapter 12
Chapter 13
Chapter 14
Chapter 15
Chapter 16
Chapter 17
Chapter 18
Chapter 19
Chapter 20
Chapter 21
Chapter 22
Chapter 23
Chapter 24
Chapter 25
Chapter 26
Chapter 27
Chapter 28
Chapter 29
Chapter 30
Chapter 31
Chapter 32
Chapter 33
Chapter 34
Chapter 35
Chapter 36
Chapter 37
Chapter 38
Chapter 39
Chapter 40
Chapter 41
Chapter 42
Chapter 43
Chapter 44
Chapter 45
Chapter 46
Chapter 47
Chapter 48
Chapter 49
Chapter 50
Chapter 51
Chapter 52
Chapter 53
Chapter 54
Chapter 55
Chapter 56
Chapter 57
Chapter 58
Chapter 59
Chapter 60
Chapter 61
Chapter 62
Chapter 63
Chapter 64
sauptika parva
strī parva
śānti parva (current book)
Chapter 1
Chapter 2
Chapter 3
Chapter 4
Chapter 5
Chapter 6
Chapter 7
Chapter 8
Chapter 9
Chapter 10
Chapter 11
Chapter 12
Chapter 13
Chapter 14
Chapter 15
Chapter 16
Chapter 17
Chapter 18
Chapter 19
Chapter 20
Chapter 21
Chapter 22
Chapter 23
Chapter 24
Chapter 25
Chapter 26
Chapter 27
Chapter 28
Chapter 29
Chapter 30
Chapter 31
Chapter 32
Chapter 33
Chapter 34
Chapter 35
Chapter 36
Chapter 37
Chapter 38
Chapter 39
Chapter 40
Chapter 41
Chapter 42
Chapter 43
Chapter 44
Chapter 45
Chapter 46
Chapter 47
Chapter 48
Chapter 49
Chapter 50
Chapter 51
Chapter 52
Chapter 53
Chapter 54
Chapter 55
Chapter 56
Chapter 57
Chapter 58
Chapter 59
Chapter 60
Chapter 61
Chapter 62
Chapter 63
Chapter 64
Chapter 65
Chapter 66
Chapter 67
Chapter 68
Chapter 69
Chapter 70
Chapter 71
Chapter 72
Chapter 73
Chapter 74
Chapter 75 (current chapter)
Chapter 76
Chapter 77
Chapter 78
Chapter 79
Chapter 80
Chapter 81
Chapter 82
Chapter 83
Chapter 84
Chapter 85
Chapter 86
Chapter 87
Chapter 88
Chapter 89
Chapter 90
Chapter 91
Chapter 92
Chapter 93
Chapter 94
Chapter 95
Chapter 96
Chapter 97
Chapter 98
Chapter 99
Chapter 100
Chapter 101
Chapter 102
Chapter 103
Chapter 104
Chapter 105
Chapter 106
Chapter 107
Chapter 108
Chapter 109
Chapter 110
Chapter 111
Chapter 112
Chapter 113
Chapter 114
Chapter 115
Chapter 116
Chapter 117
Chapter 118
Chapter 119
Chapter 120
Chapter 121
Chapter 122
Chapter 123
Chapter 124
Chapter 125
Chapter 126
Chapter 127
Chapter 128
Chapter 129
Chapter 130
Chapter 131
Chapter 132
Chapter 133
Chapter 134
Chapter 135
Chapter 136
Chapter 137
Chapter 138
Chapter 139
Chapter 140
Chapter 141
Chapter 142
Chapter 143
Chapter 144
Chapter 145
Chapter 146
Chapter 147
Chapter 148
Chapter 149
Chapter 150
Chapter 151
Chapter 152
Chapter 153
Chapter 154
Chapter 155
Chapter 156
Chapter 157
Chapter 158
Chapter 159
Chapter 160
Chapter 161
Chapter 162
Chapter 163
Chapter 164
Chapter 165
Chapter 166
Chapter 167
Chapter 168
Chapter 169
Chapter 170
Chapter 171
Chapter 172
Chapter 173
Chapter 174
Chapter 175
Chapter 176
Chapter 177
Chapter 178
Chapter 179
Chapter 180
Chapter 181
Chapter 182
Chapter 183
Chapter 184
Chapter 185
Chapter 186
Chapter 187
Chapter 188
Chapter 189
Chapter 190
Chapter 191
Chapter 192
Chapter 193
Chapter 194
Chapter 195
Chapter 196
Chapter 197
Chapter 198
Chapter 199
Chapter 200
Chapter 201
Chapter 202
Chapter 203
Chapter 204
Chapter 205
Chapter 206
Chapter 207
Chapter 208
Chapter 209
Chapter 210
Chapter 211
Chapter 212
Chapter 213
Chapter 214
Chapter 215
Chapter 216
Chapter 217
Chapter 218
Chapter 219
Chapter 220
Chapter 221
Chapter 222
Chapter 223
Chapter 224
Chapter 225
Chapter 226
Chapter 227
Chapter 228
Chapter 229
Chapter 230
Chapter 231
Chapter 232
Chapter 233
Chapter 234
Chapter 235
Chapter 236
Chapter 237
Chapter 238
Chapter 239
Chapter 240
Chapter 241
Chapter 242
Chapter 243
Chapter 244
Chapter 245
Chapter 246
Chapter 247
Chapter 248
Chapter 249
Chapter 250
Chapter 251
Chapter 252
Chapter 253
Chapter 254
Chapter 255
Chapter 256
Chapter 257
Chapter 258
Chapter 259
Chapter 260
Chapter 261
Chapter 262
Chapter 263
Chapter 264
Chapter 265
Chapter 266
Chapter 267
Chapter 268
Chapter 269
Chapter 270
Chapter 271
Chapter 272
Chapter 273
Chapter 274
Chapter 275
Chapter 276
Chapter 277
Chapter 278
Chapter 279
Chapter 280
Chapter 281
Chapter 282
Chapter 283
Chapter 284
Chapter 285
Chapter 286
Chapter 287
Chapter 288
Chapter 289
Chapter 290
Chapter 291
Chapter 292
Chapter 293
Chapter 294
Chapter 295
Chapter 296
Chapter 297
Chapter 298
Chapter 299
Chapter 300
Chapter 301
Chapter 302
Chapter 303
Chapter 304
Chapter 305
Chapter 306
Chapter 307
Chapter 308
Chapter 309
Chapter 310
Chapter 311
Chapter 312
Chapter 313
Chapter 314
Chapter 315
Chapter 316
Chapter 317
Chapter 318
Chapter 319
Chapter 320
Chapter 321
Chapter 322
Chapter 323
Chapter 324
Chapter 325
Chapter 326
Chapter 327
Chapter 328
Chapter 329
Chapter 330
Chapter 331
Chapter 332
Chapter 333
Chapter 334
Chapter 335
Chapter 336
Chapter 337
Chapter 338
Chapter 339
Chapter 340
Chapter 341
Chapter 342
Chapter 343
Chapter 344
Chapter 345
Chapter 346
Chapter 347
Chapter 348
Chapter 349
Chapter 350
Chapter 351
Chapter 352
Chapter 353
anuśāsana parva
Chapter 1
Chapter 2
Chapter 3
Chapter 4
Chapter 5
Chapter 6
Chapter 7
Chapter 8
Chapter 9
Chapter 10
Chapter 11
Chapter 12
Chapter 13
Chapter 14
Chapter 15
Chapter 16
Chapter 17
Chapter 18
Chapter 19
Chapter 20
Chapter 21
Chapter 22
Chapter 23
Chapter 24
Chapter 25
Chapter 26
Chapter 27
Chapter 28
Chapter 29
Chapter 30
Chapter 31
Chapter 32
Chapter 33
Chapter 34
Chapter 35
Chapter 36
Chapter 37
Chapter 38
Chapter 39
Chapter 40
Chapter 41
Chapter 42
Chapter 43
Chapter 44
Chapter 45
Chapter 46
Chapter 47
Chapter 48
Chapter 49
Chapter 50
Chapter 51
Chapter 52
Chapter 53
Chapter 54
Chapter 55
Chapter 56
Chapter 57
Chapter 58
Chapter 59
Chapter 60
Chapter 61
Chapter 62
Chapter 63
Chapter 64
Chapter 65
Chapter 66
Chapter 67
Chapter 68
Chapter 69
Chapter 70
Chapter 71
Chapter 72
Chapter 73
Chapter 74
Chapter 75
Chapter 76
Chapter 77
Chapter 78
Chapter 79
Chapter 80
Chapter 81
Chapter 82
Chapter 83
Chapter 84
Chapter 85
Chapter 86
Chapter 87
Chapter 88
Chapter 89
Chapter 90
Chapter 91
Chapter 92
Chapter 93
Chapter 94
Chapter 95
Chapter 96
Chapter 97
Chapter 98
Chapter 99
Chapter 100
Chapter 101
Chapter 102
Chapter 103
Chapter 104
Chapter 105
Chapter 106
Chapter 107
Chapter 108
Chapter 109
Chapter 110
Chapter 111
Chapter 112
Chapter 113
Chapter 114
Chapter 115
Chapter 116
Chapter 117
Chapter 118
Chapter 119
Chapter 120
Chapter 121
Chapter 122
Chapter 123
Chapter 124
Chapter 125
Chapter 126
Chapter 127
Chapter 128
Chapter 129
Chapter 130
Chapter 131
Chapter 132
Chapter 133
Chapter 134
Chapter 135
Chapter 136
Chapter 137
Chapter 138
Chapter 139
Chapter 140
Chapter 141
Chapter 142
Chapter 143
Chapter 144
Chapter 145
Chapter 146
Chapter 147
Chapter 148
Chapter 149
Chapter 150
Chapter 151
Chapter 152
Chapter 153
Chapter 154
aśvamedhika parva
Chapter 1
Chapter 2
Chapter 3
Chapter 4
Chapter 5
Chapter 6
Chapter 7
Chapter 8
Chapter 9
Chapter 10
Chapter 11
Chapter 12
Chapter 13
Chapter 14
Chapter 15
Chapter 16
Chapter 17
Chapter 18
Chapter 19
Chapter 20
Chapter 21
Chapter 22
Chapter 23
Chapter 24
Chapter 25
Chapter 26
Chapter 27
Chapter 28
Chapter 29
Chapter 30
Chapter 31
Chapter 32
Chapter 33
Chapter 34
Chapter 35
Chapter 36
Chapter 37
Chapter 38
Chapter 39
Chapter 40
Chapter 41
Chapter 42
Chapter 43
Chapter 44
Chapter 45
Chapter 46
Chapter 47
Chapter 48
Chapter 49
Chapter 50
Chapter 51
Chapter 52
Chapter 53
Chapter 54
Chapter 55
Chapter 56
Chapter 57
Chapter 58
Chapter 59
Chapter 60
Chapter 61
Chapter 62
Chapter 63
Chapter 64
Chapter 65
Chapter 66
Chapter 67
Chapter 68
Chapter 69
Chapter 70
Chapter 71
Chapter 72
Chapter 73
Chapter 74
Chapter 75
Chapter 76
Chapter 77
Chapter 78
Chapter 79
Chapter 80
Chapter 81
Chapter 82
Chapter 83
Chapter 84
Chapter 85
Chapter 86
Chapter 87
Chapter 88
Chapter 89
Chapter 90
Chapter 91
Chapter 92
Chapter 93
Chapter 94
Chapter 95
Chapter 96
āśramavāsika parva
Chapter 1
Chapter 2
Chapter 3
Chapter 4
Chapter 5
Chapter 6
Chapter 7
Chapter 8
Chapter 9
Chapter 10
Chapter 11
Chapter 12
Chapter 13
Chapter 14
Chapter 15
Chapter 16
Chapter 17
Chapter 18
Chapter 19
Chapter 20
Chapter 21
Chapter 22
Chapter 23
Chapter 24
Chapter 25
Chapter 26
Chapter 27
Chapter 28
Chapter 29
Chapter 30
Chapter 31
Chapter 32
Chapter 33
Chapter 34
Chapter 35
Chapter 36
Chapter 37
Chapter 38
Chapter 39
Chapter 40
Chapter 41
Chapter 42
Chapter 43
Chapter 44
Chapter 45
Chapter 46
Chapter 47