Skip to content
אתר זה לא תומך בגרסאות ישנות של אינטרנט אקספלורר
מומלץ להשתמש בדפדפן גוגל כרום או פיירפוקס מוזילה
(או באינטרנט אקספלורר / edge עדכני)
Enjoy Learning Sanskrit tips, tools, resources and more...

महाभारतः       mahābhārataḥ - book-1, chapter-7

Use the following checkboxes to set the display options for this chapter (You can also control the display of each verse separately):
what would you like to see in each verse:
which language(s) would you like to see in the translations:
सूत उवाच ।
शप्तस्तु भृगुणा वह्निः क्रुद्धो वाक्यमथाब्रवीत् ।
किमिदं साहसं ब्रह्मन्कृतवानसि सांप्रतम् ॥१॥
1. sūta uvāca ,
śaptastu bhṛguṇā vahniḥ kruddho vākyamathābravīt ,
kimidaṁ sāhasaṁ brahmankṛtavānasi sāṁpratam.
1. sūtaḥ uvāca śaptaḥ tu bhṛguṇā vahniḥ kruddhaḥ vākyam atha
abravīt kim idam sāhasam brahman kṛtavān asi sāmpratam
1. Sūta said: But Agni, cursed by Bhṛgu and enraged, then spoke these words: "O Brāhmaṇa, what audacity have you now committed?"
1. סוּטַה אמר. כשבְּהְרְגוּ קילל את אַגְנִי, זה כעס ואמר לו, הו בְּרַהְמִין, איזה מעשה נמהר עשית עכשיו.
धर्मे प्रयतमानस्य सत्यं च वदतः समम् ।
पृष्टो यदब्रुवं सत्यं व्यभिचारोऽत्र को मम ॥२॥
2. dharme prayatamānasya satyaṁ ca vadataḥ samam ,
pṛṣṭo yadabruvaṁ satyaṁ vyabhicāro'tra ko mama.
2. dharme prayatamānasya satyam ca vadataḥ samam
pṛṣṭaḥ yat abruvam satyam vyabhicāraḥ atra kaḥ mama
2. What transgression have I committed here, since I spoke the truth when asked, endeavoring to uphold righteousness and speaking impartially?
2. אני משתדל ללכת בדרך היושר ואומר אמת ללא משוא פנים. כשנשאלתי אמרתי את האמת, איזו סטייה יש בכך מצדי?
पृष्टो हि साक्षी यः साक्ष्यं जानमानोऽन्यथा वदेत् ।
स पूर्वानात्मनः सप्त कुले हन्यात्तथा परान् ॥३॥
3. pṛṣṭo hi sākṣī yaḥ sākṣyaṁ jānamāno'nyathā vadet ,
sa pūrvānātmanaḥ sapta kule hanyāttathā parān.
3. pṛṣṭaḥ hi sākṣī yaḥ sākṣyam jānamānaḥ anyathā vadet
saḥ pūrvān ātmanaḥ sapta kule hanyāt tathā parān
3. Indeed, a witness who, when questioned, knowingly states something other than the truth, destroys seven generations of his ancestors and also seven generations of his descendants.
3. עד שנשאל, והוא יודע את העדות ובכל זאת אומר אחרת, מחריב שבעה מאבותיו שקדמו לו במשפחתו, וכך גם שבעה אחרים שיבואו אחריו.
यश्च कार्यार्थतत्त्वज्ञो जानमानो न भाषते ।
सोऽपि तेनैव पापेन लिप्यते नात्र संशयः ॥४॥
4. yaśca kāryārthatattvajño jānamāno na bhāṣate ,
so'pi tenaiva pāpena lipyate nātra saṁśayaḥ.
4. yaḥ ca kārya artha tattvajñaḥ jānamānaḥ na bhāṣate
saḥ api tena eva pāpena lipyate na atra saṃśayaḥ
4. And he who, knowing the true nature of a case, does not speak, he too is tainted by that very sin. There is no doubt about this.
4. וגם מי שמבין את אמיתת העניין ויודע ואינו מדבר, נדבק באותו חטא עצמו, אין בכך ספק.
शक्तोऽहमपि शप्तुं त्वां मान्यास्तु ब्राह्मणा मम ।
जानतोऽपि च ते व्यक्तं कथयिष्ये निबोध तत् ॥५॥
5. śakto'hamapi śaptuṁ tvāṁ mānyāstu brāhmaṇā mama ,
jānato'pi ca te vyaktaṁ kathayiṣye nibodha tat.
5. śaktaḥ aham api śaptum tvām mānyāḥ tu brāhmaṇāḥ mama
jānataḥ api ca te vyaktam kathayiṣye nibodha tat
5. I am indeed capable of cursing you, but my Brahmins are worthy of respect. Even though you already know this, I will explain it clearly to you; please pay attention.
5. גם אני יכול לקלל אותך, אך בְּרַהְמִינִים ראויים לכבוד אצלי. אף שאתה יודע, אסביר לך בבהירות, הקשב לכך.
योगेन बहुधात्मानं कृत्वा तिष्ठामि मूर्तिषु ।
अग्निहोत्रेषु सत्रेषु क्रियास्वथ मखेषु च ॥६॥
6. yogena bahudhātmānaṁ kṛtvā tiṣṭhāmi mūrtiṣu ,
agnihotreṣu satreṣu kriyāsvatha makheṣu ca.
6. yogena bahudhā ātmānam kṛtvā tiṣṭhāmi mūrtiṣu
agnihotreṣu satreṣu kriyāsu atha makheṣu ca
6. By means of Yoga, I manifest myself in many ways and abide in various forms within Agnihotras, Satras, other rituals, and sacrifices.
6. באמצעות יוֹגַה אני מחלק את עצמי לצורות רבות ושוהה בדמויות, בטקסי האַגְנִיהוֹטְרַה, בטקסים וודיים ארוכי מועד (סַטְרַה), בפעולות הפולחן ובטקסי יַגְיַה.
वेदोक्तेन विधानेन मयि यद्धूयते हविः ।
देवताः पितरश्चैव तेन तृप्ता भवन्ति वै ॥७॥
7. vedoktena vidhānena mayi yaddhūyate haviḥ ,
devatāḥ pitaraścaiva tena tṛptā bhavanti vai.
7. vedoktena vidhānena mayi yat hūyate haviḥ
devatāḥ pitaraḥ ca eva tena tṛptāḥ bhavanti vai
7. Whatever oblation is offered to Me according to the method prescribed in the Vedas, by that offering, both the gods and the ancestors truly become satisfied.
7. כאשר נשפכת בי מנחה (הַוִיס) לפי הנוהל שנקבע בוֵדוֹת, האלים והאבות הקדמונים שבעים רצון מכך.
आपो देवगणाः सर्वे आपः पितृगणास्तथा ।
दर्शश्च पौर्णमासश्च देवानां पितृभिः सह ॥८॥
8. āpo devagaṇāḥ sarve āpaḥ pitṛgaṇāstathā ,
darśaśca paurṇamāsaśca devānāṁ pitṛbhiḥ saha.
8. āpaḥ devagaṇāḥ sarve āpaḥ pitṛgaṇāḥ tathā
darśaḥ ca paurṇamāsaḥ ca devānām pitṛbhiḥ saha
8. All the groups of gods are water, and similarly, the groups of ancestors are water. Both the New Moon and Full Moon rites are performed for the gods along with the ancestors.
8. כל קבוצות האלים הן מים, וכך גם קבוצות האבות הקדמונים. וגם טקס הירח החדש (דַרְשַׁה) וטקס הירח המלא (פַּאוּרְנַמָאסַה) של האלים נערכים יחד עם האבות.
देवताः पितरस्तस्मात्पितरश्चापि देवताः ।
एकीभूताश्च पूज्यन्ते पृथक्त्वेन च पर्वसु ॥९॥
9. devatāḥ pitarastasmātpitaraścāpi devatāḥ ,
ekībhūtāśca pūjyante pṛthaktvena ca parvasu.
9. devatāḥ pitaraḥ tasmāt pitaraḥ ca api devatāḥ
ekībhūtāḥ ca pūjyante pṛthaktvena ca parvasu
9. Therefore, the gods are the ancestors, and the ancestors are indeed the gods. They are worshipped both in a unified form and separately on auspicious days.
9. ולכן האלים הם האבות והאבות הם האלים. הם זוכים לכבוד כמקשה אחת, וגם בנפרד בימי המועד של הירח.
देवताः पितरश्चैव जुह्वते मयि यत्सदा ।
त्रिदशानां पितॄणां च मुखमेवमहं स्मृतः ॥१०॥
10. devatāḥ pitaraścaiva juhvate mayi yatsadā ,
tridaśānāṁ pitṝṇāṁ ca mukhamevamahaṁ smṛtaḥ.
10. devatāḥ pitaraḥ ca eva juhvate mayi yat sadā
tridaśānām pitṝṇām ca mukham evam aham smṛtaḥ
10. Because the gods and ancestors always offer oblations into me, I am thus known as the mouth of both the gods and the ancestors.
10. כאשר האלים והאבות הקדמונים שופכים בי תמיד מנחות, אני נחשב לפיהם של האלים ושל האבות.
अमावास्यां च पितरः पौर्णमास्यां च देवताः ।
मन्मुखेनैव हूयन्ते भुञ्जते च हुतं हविः ।
सर्वभक्षः कथं तेषां भविष्यामि मुखं त्वहम् ॥११॥
11. amāvāsyāṁ ca pitaraḥ paurṇamāsyāṁ ca devatāḥ ,
manmukhenaiva hūyante bhuñjate ca hutaṁ haviḥ ,
sarvabhakṣaḥ kathaṁ teṣāṁ bhaviṣyāmi mukhaṁ tvaham.
11. amāvāsyām ca pitaraḥ paurṇamāsyām ca
devatāḥ mat-mukhena eva hūyante
bhuñjate ca hutam haviḥ sarvabhakṣaḥ
katham teṣām bhaviṣyāmi mukham tu aham
11. On the new moon, offerings are made to the ancestors, and on the full moon, to the gods. Through my mouth alone are these offerings made, and through me they partake of the sacrificed oblation. How can I, who am all-devouring, possibly be their mouth?
11. בירח החדש האבות הקדמונים ובירח המלא האלים מקבלים את המנחות דרך פי בלבד ואוכלים את המנחה הנשפכת. איך אהיה אוכל הכול ובכל זאת פיהם?
चिन्तयित्वा ततो वह्निश्चक्रे संहारमात्मनः ।
द्विजानामग्निहोत्रेषु यज्ञसत्रक्रियासु च ॥१२॥
12. cintayitvā tato vahniścakre saṁhāramātmanaḥ ,
dvijānāmagnihotreṣu yajñasatrakriyāsu ca.
12. cintayitvā tataḥ vahniḥ cakre saṃhāram ātmanaḥ
dvijānām agnihotreṣu yajñasatrakriyāsu ca
12. After reflecting, Agni then withdrew himself from the Agnihotras and sacrificial rites performed by the Brahmins.
12. אז חשב אַגְנִי ונסוג מטקסי האַגְנִיהוֹטְרַה של הבְּרַהְמִינִים ומטקסי היַגְיַה והסַטְרַה.
निरोंकारवषट्काराः स्वधास्वाहाविवर्जिताः ।
विनाग्निना प्रजाः सर्वास्तत आसन्सुदुःखिताः ॥१३॥
13. niroṁkāravaṣaṭkārāḥ svadhāsvāhāvivarjitāḥ ,
vināgninā prajāḥ sarvāstata āsansuduḥkhitāḥ.
13. niroṃkāravaṣaṭkārāḥ svadhāsvāhāvivarjitāḥ vinā
agninā prajāḥ sarvāḥ tataḥ āsan suduḥkhitāḥ
13. Thus, without fire, all creatures became extremely distressed, as (sacrifices became) devoid of Oṃkāra and Vaṣaṭkāra, and bereft of Svadhā and Svāhā utterances.
13. ללא אוֹמְקָארַה וללא וַשַׁתְקָארַה, וללא סְוַדְהָא וסְוָאהָה, ובלי אַגְנִי, כל היצורים נקלעו אז לסבל רב.
अथर्षयः समुद्विग्ना देवान्गत्वाब्रुवन्वचः ।
अग्निनाशात्क्रियाभ्रंशाद्भ्रान्ता लोकास्त्रयोऽनघाः ।
विधध्वमत्र यत्कार्यं न स्यात्कालात्ययो यथा ॥१४॥
14. atharṣayaḥ samudvignā devāngatvābruvanvacaḥ ,
agnināśātkriyābhraṁśādbhrāntā lokāstrayo'naghāḥ ,
vidhadhvamatra yatkāryaṁ na syātkālātyayo yathā.
14. atha ṛṣayaḥ samudvignāḥ devān gatvā
abruvan vacaḥ agnināśāt kriyābhraṃśāt
bhrāntāḥ lokāḥ trayaḥ anaghāḥ vidhadhvam
atra yat kāryam na syāt kālātyayaḥ yathā
14. Then, the agitated sages went to the gods and spoke these words: 'O sinless ones, due to the destruction of fire and the disruption of rituals, the three worlds have become bewildered. Please accomplish here whatever needs to be done, so that there is no further delay.'
14. אז החוזים, מוטרדים מאוד, הלכו אל האלים ואמרו להם שבגלל היעלמות האש והפסקת הפעולות הטקסיות נבוכים שלושת העולמות חפי הפשע, ושעליהם לעשות כאן את הנדרש כדי שלא יחלוף הזמן המתאים.
अथर्षयश्च देवाश्च ब्रह्माणमुपगम्य तु ।
अग्नेरावेदयञ्शापं क्रियासंहारमेव च ॥१५॥
15. atharṣayaśca devāśca brahmāṇamupagamya tu ,
agnerāvedayañśāpaṁ kriyāsaṁhārameva ca.
15. atha ṛṣayaḥ ca devāḥ ca brahmāṇam upagamya
tu agneḥ āvedayan śāpam kriyāsaṃhāram eva ca
15. Then, the sages and the gods, having approached Brahmā, reported Agni's curse and the resulting cessation of rituals.
15. אז החוזים והאלים הגיעו אל בְּרַהְמָה ויידעו אותו על קללת אַגְנִי ועל הפסקת הפעולות הטקסיות.
भृगुणा वै महाभाग शप्तोऽग्निः कारणान्तरे ।
कथं देवमुखो भूत्वा यज्ञभागाग्रभुक्तथा ।
हुतभुक्सर्वलोकेषु सर्वभक्षत्वमेष्यति ॥१६॥
16. bhṛguṇā vai mahābhāga śapto'gniḥ kāraṇāntare ,
kathaṁ devamukho bhūtvā yajñabhāgāgrabhuktathā ,
hutabhuksarvalokeṣu sarvabhakṣatvameṣyati.
16. bhṛguṇā vai mahābhāga śaptaḥ agniḥ
kāraṇāntare katham devamukhaḥ bhūtvā
yajñabhāgāgrabuk tathā hutabhuk
sarvalokeṣu sarvabhakṣatvam eṣyati
16. O Illustrious One (Brahmā), Agni was indeed cursed by Bhṛgu for another reason. How can Agni, who has become the mouth of the gods and is thus the foremost enjoyer of sacrificial shares, the consumer of oblations in all worlds, become an eater of everything?
16. הו בעל מזל גדול, בְּהְרְגוּ קילל את אַגְנִי מסיבה אחרת. איך ייתכן שאַגְנִי, שהוא פיהם של האלים והאוכל הראשון מחלקי הטקס, יהפוך לאוכל הכול בכל העולמות?
श्रुत्वा तु तद्वचस्तेषामग्निमाहूय लोककृत् ।
उवाच वचनं श्लक्ष्णं भूतभावनमव्ययम् ॥१७॥
17. śrutvā tu tadvacasteṣāmagnimāhūya lokakṛt ,
uvāca vacanaṁ ślakṣṇaṁ bhūtabhāvanamavyayam.
17. śrutvā tu tad vacaḥ teṣām agnim āhūya lokakṛt
uvāca vacanam ślakṣṇam bhūtabhāvanam avyayam
17. Having heard their words, Brahmā, the creator of the worlds, summoned Agni and spoke gentle, life-sustaining, and imperishable words.
17. כששמע בְּרַהְמָה, יוצר העולמות, את דבריהם, הוא קרא אל אַגְנִי, הבורא של היצורים והבלתי נחרב, ואמר לו בלשון רכה.
लोकानामिह सर्वेषां त्वं कर्ता चान्त एव च ।
त्वं धारयसि लोकांस्त्रीन्क्रियाणां च प्रवर्तकः ।
स तथा कुरु लोकेश नोच्छिद्येरन्क्रिया यथा ॥१८॥
18. lokānāmiha sarveṣāṁ tvaṁ kartā cānta eva ca ,
tvaṁ dhārayasi lokāṁstrīnkriyāṇāṁ ca pravartakaḥ ,
sa tathā kuru lokeśa nocchidyerankriyā yathā.
18. lokānām iha sarveṣām tvam kartā ca
antaḥ eva ca tvam dhārayasi lokān trīn
kriyāṇām ca pravartakaḥ saḥ tathā
kuru lokeśa na ucchidyeran kriyāḥ yathā
18. Here, among all these worlds, you are both the creator and the ultimate end. You sustain the three worlds and are the initiator of actions (rituals). Therefore, O Lord of the Worlds, act so that rituals are not discontinued.
18. הו אדון העולמות, אתה היוצר של כל העולמות וגם סופם. אתה מקיים את שלושת העולמות ואתה המניע של הפעולות הטקסיות. לכן פעל כך שהפעולות הטקסיות לא ייפסקו.
कस्मादेवं विमूढस्त्वमीश्वरः सन्हुताशनः ।
त्वं पवित्रं यदा लोके सर्वभूतगतश्च ह ॥१९॥
19. kasmādevaṁ vimūḍhastvamīśvaraḥ sanhutāśanaḥ ,
tvaṁ pavitraṁ yadā loke sarvabhūtagataśca ha.
19. kasmāt evam vimūḍhaḥ tvam īśvaraḥ san hutāśanaḥ
tvam pavitram yadā loke sarvabhūtagataḥ ca ha
19. Why are you thus bewildered, O Agni, when you are a powerful lord? For you are indeed the purifier in the world and pervade all beings.
19. מדוע אתה נבוך כך, אתה שהוא אדון ואוכל המנחות, בעוד אתה המטהר בעולם והנוכח בכל היצורים?
न त्वं सर्वशरीरेण सर्वभक्षत्वमेष्यसि ।
उपादानेऽर्चिषो यास्ते सर्वं धक्ष्यन्ति ताः शिखिन् ॥२०॥
20. na tvaṁ sarvaśarīreṇa sarvabhakṣatvameṣyasi ,
upādāne'rciṣo yāste sarvaṁ dhakṣyanti tāḥ śikhin.
20. na tvam sarvaśarīreṇa sarvabhakṣatvam eṣyasi
upādāne arciṣaḥ yāḥ te sarvam dhakṣyanti tāḥ śikhin
20. You will not become an all-devourer with your entire being. O Agni, at the time of consumption, it is those flames of yours that will burn everything.
20. אתה לא תהפוך לאוכל הכול בכל גופך. רק הלהבות שלך שפועלות בעת קליטת הדלק הן אלה ששורפות את הכול, הו בעל הלהבה.
यथा सूर्यांशुभिः स्पृष्टं सर्वं शुचि विभाव्यते ।
तथा त्वदर्चिर्निर्दग्धं सर्वं शुचि भविष्यति ॥२१॥
21. yathā sūryāṁśubhiḥ spṛṣṭaṁ sarvaṁ śuci vibhāvyate ,
tathā tvadarcirnirdagdhaṁ sarvaṁ śuci bhaviṣyati.
21. yathā sūryāṃśubhiḥ spṛṣṭam sarvam śuci vibhāvyate
tathā tvadarciḥ nirdagdham sarvam śuci bhaviṣyati
21. Just as everything touched by the sun's rays is considered pure, so too everything consumed by your flames will become pure.
21. כשם שכל דבר שנגעו בו קרני השמש נחשב טהור, כך כל דבר שנשרף בלהבות שלך יהיה טהור.
तदग्ने त्वं महत्तेजः स्वप्रभावाद्विनिर्गतम् ।
स्वतेजसैव तं शापं कुरु सत्यमृषेर्विभो ।
देवानां चात्मनो भागं गृहाण त्वं मुखे हुतम् ॥२२॥
22. tadagne tvaṁ mahattejaḥ svaprabhāvādvinirgatam ,
svatejasaiva taṁ śāpaṁ kuru satyamṛṣervibho ,
devānāṁ cātmano bhāgaṁ gṛhāṇa tvaṁ mukhe hutam.
22. tat agne tvam mahat tejaḥ svaprabhāvāt
vinirgatam svatejasā eva tam śāpam
kuru satyam ṛṣeḥ vibho devānām ca
ātmanaḥ bhāgam gṛhāṇa tvam mukhe hutam
22. Therefore, O Agni, you are a great splendor, sprung from your own intrinsic power. O mighty one, by your own power, make the sage's curse come true. And you, accept your own share and the gods' portion, offered into your mouth.
22. לכן הו אַגְנִי, הו אדון כל יכול, העוצמה הגדולה הזאת יצאה ממך מכוח עצמך, ובעוצמתך שלך הפוך את קללת החוזה לאמת. וקח אתה את חלק האלים ואת חלקך, מה שנשפך בפיך.
एवमस्त्विति तं वह्निः प्रत्युवाच पितामहम् ।
जगाम शासनं कर्तुं देवस्य परमेष्ठिनः ॥२३॥
23. evamastviti taṁ vahniḥ pratyuvāca pitāmaham ,
jagāma śāsanaṁ kartuṁ devasya parameṣṭhinaḥ.
23. evam astu iti tam vahniḥ pratyuvāca pitāmaham
jagāma śāsanam kartum devasya parameṣṭhinaḥ
23. Agni replied to the Grandfather, saying, 'So be it.' He then went to execute the command of the supreme deity.
23. אַגְנִי ענה לבְּרַהְמָה סב העולמות שכך יהיה, והלך למלא את צו האל בְּרַהְמָה השוכן במעלה העליונה.
देवर्षयश्च मुदितास्ततो जग्मुर्यथागतम् ।
ऋषयश्च यथापूर्वं क्रियाः सर्वाः प्रचक्रिरे ॥२४॥
24. devarṣayaśca muditāstato jagmuryathāgatam ,
ṛṣayaśca yathāpūrvaṁ kriyāḥ sarvāḥ pracakrire.
24. devarṣayaḥ ca muditāḥ tataḥ jagmuḥ yathāgatam
ṛṣayaḥ ca yathāpūrvam kriyāḥ sarvāḥ pracakrire
24. And the divine sages, delighted, then departed as they had come. And the other sages performed all rites as they had done previously.
24. אז חוזי האלים שמחו ושבו למקומם, והחוזים שבו לבצע את כל הטקסים כמקודם.
दिवि देवा मुमुदिरे भूतसंघाश्च लौकिकाः ।
अग्निश्च परमां प्रीतिमवाप हतकल्मषः ॥२५॥
25. divi devā mumudire bhūtasaṁghāśca laukikāḥ ,
agniśca paramāṁ prītimavāpa hatakalmaṣaḥ.
25. divi devāḥ mumudire bhūtasaṅghāḥ ca laukikāḥ
agniḥ ca paramām prītim avāpa hatakalmaṣaḥ
25. The gods in heaven rejoiced, and so did all worldly beings. Agni, freed from his impurity, also attained supreme joy.
25. בשמיים שמחו האלים, וכך גם קהילות היצורים של העולם. ואַגְנִי הגיע לשמחה עליונה, אחרי שהוסר ממנו הכתם.
एवमेष पुरावृत्त इतिहासोऽग्निशापजः ।
पुलोमस्य विनाशश्च च्यवनस्य च संभवः ॥२६॥
26. evameṣa purāvṛtta itihāso'gniśāpajaḥ ,
pulomasya vināśaśca cyavanasya ca saṁbhavaḥ.
26. evam eṣaḥ purāvṛttaḥ itihāsaḥ agniśāpajaḥ
pulomasya vināśaḥ ca cyavanasya ca saṁbhavaḥ
26. Thus, this is that ancient story, born from Agni's curse, concerning the destruction of Puloman and the birth of Cyavana.
26. כך התרחש הסיפור הקדום הזה שנולד מקללת אַגְנִי, וכך גם אבדנו של פּוּלוֹמַה ולידתו של צ׳ְיַוַנַה.