Skip to content
אתר זה לא תומך בגרסאות ישנות של אינטרנט אקספלורר
מומלץ להשתמש בדפדפן גוגל כרום או פיירפוקס מוזילה
(או באינטרנט אקספלורר / edge עדכני)
Enjoy Learning Sanskrit tips, tools, resources and more...

महाभारतः       mahābhārataḥ - book-3, chapter-240

Use the following checkboxes to set the display options for this chapter (You can also control the display of each verse separately):
what would you like to see in each verse:
which language(s) would you like to see in the translations:
दानवा ऊचुः ।
भोः सुयोधन राजेन्द्र भरतानां कुलोद्वह ।
शूरैः परिवृतो नित्यं तथैव च महात्मभिः ॥१॥
1. dānavā ūcuḥ ,
bhoḥ suyodhana rājendra bharatānāṁ kulodvaha ,
śūraiḥ parivṛto nityaṁ tathaiva ca mahātmabhiḥ.
1. dānavāḥ ūcuḥ bhoḥ suyodhana rājendra bharatānām kulodvaha
śūraiḥ parivṛtaḥ nityam tathā eva ca mahātmabhiḥ
1. The Dānavas said: "O Suyodhana, King of Kings, upholder of the Bhāratas' lineage! You are always surrounded by heroes and by great-souled ones."
1. הדָאנַוַה אמרו, הו סוּיוֹדְהַנַה, אדון המלכים, נושא שושלת בני בְּהַרַטַה, שמוקף תמיד בגיבורים ובגדולי נפש,
अकार्षीः साहसमिदं कस्मात्प्रायोपवेशनम् ।
आत्मत्यागी ह्यवाग्याति वाच्यतां चायशस्करीम् ॥२॥
2. akārṣīḥ sāhasamidaṁ kasmātprāyopaveśanam ,
ātmatyāgī hyavāgyāti vācyatāṁ cāyaśaskarīm.
2. akārṣīḥ sāhasam idam kasmāt prāyopaveśanam
ātmatyāgī hi avāk yāti vācyatām ca ayaśaskarīm
2. Why have you undertaken this rash act of a fast unto death? Indeed, one who abandons their own self (ātman) goes to a degraded state and incurs public blame and dishonor.
2. מדוע עשית את המעשה הפזיז הזה, צום עד מוות? הרי מי שמוותר על עצמו יורד מטה ולוקה בחרפה השוללת תהילה.
न हि कार्यविरुद्धेषु बह्वपायेषु कर्मसु ।
मूलघातिषु सज्जन्ते बुद्धिमन्तो भवद्विधाः ॥३॥
3. na hi kāryaviruddheṣu bahvapāyeṣu karmasu ,
mūlaghātiṣu sajjante buddhimanto bhavadvidhāḥ.
3. na hi kāryaviruddheṣu bahvapāyeṣu karmasu
mūlaghātiṣu sajjante buddhimantaḥ bhavadvidhāḥ
3. Indeed, wise individuals like you do not engage in actions (karma) that are detrimental to their objective, fraught with many dangers, and utterly ruinous.
3. אנשים נבונים כמוך אינם עוסקים בפעולות שסותרות את המטרה, מלאות סכנות רבות וקוטעות את שורש הדבר.
नियच्छैतां मतिं राजन्धर्मार्थसुखनाशिनीम् ।
यशःप्रतापधैर्यघ्नीं शत्रूणां हर्षवर्धनीम् ॥४॥
4. niyacchaitāṁ matiṁ rājandharmārthasukhanāśinīm ,
yaśaḥpratāpadhairyaghnīṁ śatrūṇāṁ harṣavardhanīm.
4. niyaccha etām matim rājan dharmārthasukhanāśinīm
yaśaḥpratāpadhairyaghnīm śatrūṇām harṣavardhanīm
4. O King, restrain this mindset of yours, which destroys righteousness (dharma), prosperity, and happiness; which annihilates fame, prowess, and courage; and which increases the joy of your enemies.
4. רסן, הו מלך, את ההחלטה הזו, שהורסת את היושר, העושר והאושר, פוגעת בתהילה, בגבורה ובעוז הנפש, ומגדילה את שמחת האויבים.
श्रूयतां च प्रभो तत्त्वं दिव्यतां चात्मनो नृप ।
निर्माणं च शरीरस्य ततो धैर्यमवाप्नुहि ॥५॥
5. śrūyatāṁ ca prabho tattvaṁ divyatāṁ cātmano nṛpa ,
nirmāṇaṁ ca śarīrasya tato dhairyamavāpnuhi.
5. śrūyatām ca prabho tattvam divyatām ca ātmanaḥ
nṛpa nirmāṇam ca śarīrasya tataḥ dhairyam avāpnuhi
5. O Lord (prabho) and King (nṛpa), listen to the truth, the divine nature of the self (ātman), and the constitution of the body. Then, from that understanding, attain fortitude.
5. ושמע, הו אדון, את האמת על טבעך האלוהי ועל יצירת גופך, הו מלך, ואז תשיג עוז נפש.
पुरा त्वं तपसास्माभिर्लब्धो देवान्महेश्वरात् ।
पूर्वकायश्च सर्वस्ते निर्मितो वज्रसंचयैः ॥६॥
6. purā tvaṁ tapasāsmābhirlabdho devānmaheśvarāt ,
pūrvakāyaśca sarvaste nirmito vajrasaṁcayaiḥ.
6. purā tvam tapasā asmābhiḥ labdhaḥ devāt maheśvarāt
pūrvakāyaḥ ca sarvaḥ te nirmitaḥ vajrasañcayaiḥ
6. In the past, you were obtained by us through our ascetic practice (tapas) from the great lord (Maheśvara). Your entire upper body was created from masses of diamonds.
6. בעבר השגנו אותך בעזרת תרגול לפיתוח כוחות נפש מהאל מַהֵשְׁוַרַה, וכל פלג גופך העליון נוצר מגושי וַג׳ְרַה (חומר קשיח כיהלום וכברק),
अस्त्रैरभेद्यः शस्त्रैश्चाप्यधःकायश्च तेऽनघ ।
कृतः पुष्पमयो देव्या रूपतः स्त्रीमनोहरः ॥७॥
7. astrairabhedyaḥ śastraiścāpyadhaḥkāyaśca te'nagha ,
kṛtaḥ puṣpamayo devyā rūpataḥ strīmanoharaḥ.
7. astraiḥ abhedyaḥ śastraiḥ ca api adhaḥkāyaḥ ca te
anagha kṛtaḥ puṣpamayaḥ devyā rūpataḥ strīmanoharaḥ
7. And your lower body, O sinless one, was made invulnerable to missiles and weapons. It was fashioned from flowers by the Goddess, and in its form, it is captivating to women.
7. (והוא) חסין בפני כלי נשק זורקים וכלי נשק רגילים. ואילו פלג גופך התחתון, הו חף מפשע, נוצר על ידי האלה כעשוי פרחים, מקסים לנשים ביופיו.
एवमीश्वरसंयुक्तस्तव देहो नृपोत्तम ।
देव्या च राजशार्दूल दिव्यस्त्वं हि न मानुषः ॥८॥
8. evamīśvarasaṁyuktastava deho nṛpottama ,
devyā ca rājaśārdūla divyastvaṁ hi na mānuṣaḥ.
8. evam īśvarasaṃyuktaḥ tava dehaḥ nṛpottama
devyā ca rājaśārdūla divyaḥ tvam hi na mānuṣaḥ
8. Thus, O best of kings, your body is endowed by the Lord (Īśvara) and the Goddess. O tiger among kings, you are indeed divine, not merely human.
8. כך גופך, הו מיטב המלכים, נוצר מחיבור של האדון אִישְׁוַרַה ושל האלה. הו מלך דגול, אתה אלוהי ולא אנושי.
क्षत्रियाश्च महावीर्या भगदत्तपुरोगमाः ।
दिव्यास्त्रविदुषः शूराः क्षपयिष्यन्ति ते रिपून् ॥९॥
9. kṣatriyāśca mahāvīryā bhagadattapurogamāḥ ,
divyāstraviduṣaḥ śūrāḥ kṣapayiṣyanti te ripūn.
9. kṣatriyāḥ ca mahāvīryāḥ bhagadattapurūogamāḥ
divyāstraviduṣaḥ śūrāḥ kṣapayiṣyanti te ripūn
9. And the kṣatriya warriors, who possess great valor, led by Bhagadatta, skilled in divine missiles, and truly brave, will destroy your enemies.
9. ולוחמים אדירים בראשות בְּהַגַדַטַּה, גיבורים היודעים בכלי נשק אלוהיים, יכלו את אויביך.
तदलं ते विषादेन भयं तव न विद्यते ।
साह्यार्थं च हि ते वीराः संभूता भुवि दानवाः ॥१०॥
10. tadalaṁ te viṣādena bhayaṁ tava na vidyate ,
sāhyārthaṁ ca hi te vīrāḥ saṁbhūtā bhuvi dānavāḥ.
10. tad alam te viṣādena bhayam tava na vidyate
sāhyārtham ca hi te vīrāḥ sambhūtāḥ bhuvi dānavāḥ
10. Therefore, enough of your despondency; there is no fear for you. Indeed, for your assistance, heroic daemons (dānava) have taken birth on this earth.
10. די לך בייאוש, אין לך מה לפחד. כדי לסייע לך נולדו על האדמה גיבורים מבין הדָאנַוַה.
भीष्मद्रोणकृपादींश्च प्रवेक्ष्यन्त्यपरेऽसुराः ।
यैराविष्टा घृणां त्यक्त्वा योत्स्यन्ते तव वैरिभिः ॥११॥
11. bhīṣmadroṇakṛpādīṁśca pravekṣyantyapare'surāḥ ,
yairāviṣṭā ghṛṇāṁ tyaktvā yotsyante tava vairibhiḥ.
11. bhīṣmadroṇakṛpādīn ca pravekṣyanti apare asurāḥ yaiḥ
āviṣṭāḥ ghṛṇām tyaktvā yotsyante tava vairibhiḥ
11. Other asuras (asura) will enter into Bhishma, Drona, Kripa, and others. Possessed by these asuras (asura), they will abandon compassion and fight against your enemies.
11. אַסוּרַה אחרים ייכנסו בבְּהִישְׁמַה, בדְרוֹנַה, בקְרְפַּה ובאחרים, ובהיותם אחוזים בהם יזנחו את הרחמים וילחמו באויביך.
नैव पुत्रान्न च भ्रातॄन्न पितॄन्न च बान्धवान् ।
नैव शिष्यान्न च ज्ञातीन्न बालान्स्थविरान्न च ॥१२॥
12. naiva putrānna ca bhrātṝnna pitṝnna ca bāndhavān ,
naiva śiṣyānna ca jñātīnna bālānsthavirānna ca.
12. na eva putrān na ca bhrātṝn na pitṝn na ca bāndhavān
na eva śiṣyān na ca jñātīn na bālān sthavirān na ca
12. (Possessed by daemons) they will not abandon their sons, nor brothers, nor fathers, nor relatives; nor will they abandon their disciples, nor kinsmen, nor children, nor elders.
12. הם לא יחסו לא על בנים ולא על אחים, לא על אבות ולא על קרובים, לא על תלמידים ולא על בני משפחה, לא על ילדים ולא על זקנים,
युधि संप्रहरिष्यन्तो मोक्ष्यन्ति कुरुसत्तम ।
निःस्नेहा दानवाविष्टाः समाक्रान्तेऽन्तरात्मनि ॥१३॥
13. yudhi saṁprahariṣyanto mokṣyanti kurusattama ,
niḥsnehā dānavāviṣṭāḥ samākrānte'ntarātmani.
13. yudhi samprahariṣyantaḥ mokṣyanti kurusattama
niḥsnehāḥ dānavāviṣṭāḥ samākrānte antarātmani
13. O best of Kurus, they will engage in battle, striking (their kin), devoid of affection, possessed by daemons (dānava), with their inner self (antarātman) completely overwhelmed.
13. כשיתקיפו זה את זה בקרב, הו מיטב בני קוּרוּ. הם יהיו נטולי חיבה, אחוזי דָאנַוַה, ורוחם תיכבש.
प्रहरिष्यन्ति बन्धुभ्यः स्नेहमुत्सृज्य दूरतः ।
हृष्टाः पुरुषशार्दूलाः कलुषीकृतमानसाः ।
अविज्ञानविमूढाश्च दैवाच्च विधिनिर्मितात् ॥१४॥
14. prahariṣyanti bandhubhyaḥ snehamutsṛjya dūrataḥ ,
hṛṣṭāḥ puruṣaśārdūlāḥ kaluṣīkṛtamānasāḥ ,
avijñānavimūḍhāśca daivācca vidhinirmitāt.
14. prahariṣyanti bandhubhyaḥ sneham
utsṛjya dūrataḥ hṛṣṭāḥ puruṣaśārdūlāḥ
kaluṣīkṛtamānasāḥ avijñānavimūḍhāḥ
ca daivāt ca vidhinirmitāt
14. The best of men, whose minds are tainted and who are utterly bewildered by a lack of understanding, will joyfully attack their kinsmen, having completely cast off all affection. This will occur due to a destiny (daiva) ordained by divine ordinance.
14. הם יתקפו את קרוביהם כשהם משליכים את החיבה הרחק, גיבורים שמחים שרוחם נטמאה, מבולבלים מחוסר הבחנה ובשל גורל שנגזר מראש.
व्याभाषमाणाश्चान्योन्यं न मे जीवन्विमोक्ष्यसे ।
सर्वशस्त्रास्त्रमोक्षेण पौरुषे समवस्थिताः ।
श्लाघमानाः कुरुश्रेष्ठ करिष्यन्ति जनक्षयम् ॥१५॥
15. vyābhāṣamāṇāścānyonyaṁ na me jīvanvimokṣyase ,
sarvaśastrāstramokṣeṇa pauruṣe samavasthitāḥ ,
ślāghamānāḥ kuruśreṣṭha kariṣyanti janakṣayam.
15. vyābhāṣamāṇāḥ ca anyonyam na me
jīvan vimokṣyase sarvaśastrāstramokṣeṇa
pauruṣe samavasthitāḥ ślāghamānāḥ
kuruśreṣṭha kariṣyanti janakṣayam
15. And speaking to each other, boasting, 'You will not escape alive from me!', they will, O best of Kurus, stand firm in their valor (pauruṣa), unleashing all kinds of weapons and missiles, and will cause the annihilation of people.
15. הם יצעקו זה לזה שלא תיחלץ ממני בחיים, ויעמדו בגבורתם תוך שימוש בכל כלי הנשק, ובהתפארות, הו מיטב בני קוּרוּ, יגרמו לאבדן המוני.
तेऽपि शक्त्या महात्मानः प्रतियोत्स्यन्ति पाण्डवाः ।
वधं चैषां करिष्यन्ति दैवयुक्ता महाबलाः ॥१६॥
16. te'pi śaktyā mahātmānaḥ pratiyotsyanti pāṇḍavāḥ ,
vadhaṁ caiṣāṁ kariṣyanti daivayuktā mahābalāḥ.
16. te api śaktyā mahātmānaḥ pratiyotsyanti pāṇḍavāḥ
vadham ca eṣām kariṣyanti daivayuktāḥ mahābalāḥ
16. And those great-souled Pandavas will also retaliate with their power (śakti). Endowed with divine favor and possessing great might, they will cause the destruction of these (enemies).
16. גם בני פָּאנְדוּ גדולי הנפש יתייצבו מולם בעוצמה, והם, חזקים מאוד ונתמכים בגורל, יהרגו אותם.
दैत्यरक्षोगणाश्चापि संभूताः क्षत्रयोनिषु ।
योत्स्यन्ति युधि विक्रम्य शत्रुभिस्तव पार्थिव ।
गदाभिर्मुसलैः खड्गैः शस्त्रैरुच्चावचैस्तथा ॥१७॥
17. daityarakṣogaṇāścāpi saṁbhūtāḥ kṣatrayoniṣu ,
yotsyanti yudhi vikramya śatrubhistava pārthiva ,
gadābhirmusalaiḥ khaḍgaiḥ śastrairuccāvacaistathā.
17. daityarakṣogaṇāḥ ca api sambhūtāḥ
kṣatrayoniṣu yotsyanti yudhi vikramya
śatrubhiḥ tava pārthiva gadābhiḥ musalaiḥ
khaḍgaiḥ śastraiḥ uccāvacaiḥ tathā
17. O King (pārthiva), the hosts of Daityas and Rakshasas, who have also been born into Kshatriya lineages, will fight valiantly in battle against your enemies with maces, clubs, swords, and various other weapons.
17. וגם חבורות של דַיטְיַה ושל רָאקְשַׁסַה נולדו במשפחות לוחמים. הו מלך, הם ילחמו באויבייך בקרב בגבורה, באלות, בפטישי ברזל, בחרבות ובכלי נשק שונים ומגוונים.
यच्च तेऽन्तर्गतं वीर भयमर्जुनसंभवम् ।
तत्रापि विहितोऽस्माभिर्वधोपायोऽर्जुनस्य वै ॥१८॥
18. yacca te'ntargataṁ vīra bhayamarjunasaṁbhavam ,
tatrāpi vihito'smābhirvadhopāyo'rjunasya vai.
18. yat ca te antargatam vīra bhayam arjunasambhavam
tatra api vihitaḥ asmābhiḥ vadha upāyaḥ arjunasya vai
18. And whatever fear of Arjuna may reside within you, O hero, even for that, we have devised a means to kill Arjuna.
18. וגם הפחד שבלבך, הו גיבור, הפחד שנולד מאַרְג׳וּנַה, גם לו הכנו אנו דרך להרוג את אַרְג׳וּנַה.
हतस्य नरकस्यात्मा कर्णमूर्तिमुपाश्रितः ।
तद्वैरं संस्मरन्वीर योत्स्यते केशवार्जुनौ ॥१९॥
19. hatasya narakasyātmā karṇamūrtimupāśritaḥ ,
tadvairaṁ saṁsmaranvīra yotsyate keśavārjunau.
19. hatasya narakasya ātmā karṇamūrtim upāśritaḥ tat
vairam saṃsmaran vīra yotsyate keśava arjunau
19. The soul (ātman) of the slain demon Naraka has entered Karṇa's body. Remembering that enmity, O hero, he will fight Keśava (Krishna) and Arjuna.
19. נשמתו של נַרַקַה שנהרג מצאה מחסה בדמותו של קַרְנַה. הו גיבור, כשהוא זוכר את האיבה ההיא, הוא ילחם בקֵשַׁוַה ובאַרְג׳וּנַה.
स ते विक्रमशौण्डीरो रणे पार्थं विजेष्यति ।
कर्णः प्रहरतां श्रेष्ठः सर्वांश्चारीन्महारथः ॥२०॥
20. sa te vikramaśauṇḍīro raṇe pārthaṁ vijeṣyati ,
karṇaḥ praharatāṁ śreṣṭhaḥ sarvāṁścārīnmahārathaḥ.
20. sa te vikramaśauṇḍīraḥ raṇe pārtham vijesyati karṇaḥ
praharatām śreṣṭhaḥ sarvān ca arīn mahārathaḥ
20. That Karṇa, mighty in prowess, will conquer Arjuna in battle for you. Karṇa is the best among warriors, a great chariot-warrior (mahāratha), and he will conquer all enemies.
20. הוא, אמיץ ועז נפש בקרב, ינצח בשבילך את פָּארְטְהַא (אַרְג׳וּנַה). קַרְנַה, המעולה בין הלוחמים ולוחם מרכבה דגול, ינצח גם את כל האויבים.
ज्ञात्वैतच्छद्मना वज्री रक्षार्थं सव्यसाचिनः ।
कुण्डले कवचं चैव कर्णस्यापहरिष्यति ॥२१॥
21. jñātvaitacchadmanā vajrī rakṣārthaṁ savyasācinaḥ ,
kuṇḍale kavacaṁ caiva karṇasyāpahariṣyati.
21. jñātvā etat chadmānā vajrī rakṣārtham savyasācinaḥ
kuṇḍale kavacam ca eva karṇasya apahariṣyati
21. Knowing this, Indra, the wielder of the thunderbolt (vajrī), will certainly steal Karṇa's earrings and armor through trickery, for the protection of Arjuna (Savyasācin).
21. כשיבין זאת אִינְדְרַה נושא הברק, הוא יטול בתחבולה מקַרְנַה את עגילי האוזניים ואת השריון, כדי להגן על אַרְג׳וּנַה.
तस्मादस्माभिरप्यत्र दैत्याः शतसहस्रशः ।
नियुक्ता राक्षसाश्चैव ये ते संशप्तका इति ।
प्रख्यातास्तेऽर्जुनं वीरं निहनिष्यन्ति मा शुचः ॥२२॥
22. tasmādasmābhirapyatra daityāḥ śatasahasraśaḥ ,
niyuktā rākṣasāścaiva ye te saṁśaptakā iti ,
prakhyātāste'rjunaṁ vīraṁ nihaniṣyanti mā śucaḥ.
22. tasmāt asmābhiḥ api atra daityāḥ
śatasahasraśaḥ niyuktāḥ rākṣasāḥ ca eva
ye te saṃśaptakāḥ iti prakhyātāḥ te
arjunam vīram nihaniṣyanti mā śucaḥ
22. Therefore, we have also appointed here hundreds of thousands of Daityas and Rākṣasas, who are renowned as the Saṃśaptakas. They will certainly kill the valiant Arjuna; do not lament.
22. לכן גם אנו מינינו כאן מאות אלפים של דַיטְיַה ושל רָאקְשַׁסַה, אלה הידועים בשם סַמְשַׁפְּטַקַה (לוחמים שנשבעו נדר מוות). הם יהרגו את הגיבור אַרְג׳וּנַה, אל תתאבל.
असपत्ना त्वया हीयं भोक्तव्या वसुधा नृप ।
मा विषादं नयस्वास्मान्नैतत्त्वय्युपपद्यते ।
विनष्टे त्वयि चास्माकं पक्षो हीयेत कौरव ॥२३॥
23. asapatnā tvayā hīyaṁ bhoktavyā vasudhā nṛpa ,
mā viṣādaṁ nayasvāsmānnaitattvayyupapadyate ,
vinaṣṭe tvayi cāsmākaṁ pakṣo hīyeta kaurava.
23. asapatnā tvayā hi iyam bhoktavyā
vasudhā nṛpa mā viṣādam nayasva asmān
na etat tvayi upapadyate vinaṣṭe
tvayi ca asmākam pakṣaḥ hīyeta kaurava
23. Indeed, this earth, free from rivals, is to be enjoyed by you, O king. Do not bring despair upon us; this is not appropriate for you. For if you were to perish, O scion of Kuru, our side would be diminished.
23. הו מלך, את כדור הארץ הזה תיהנה לשלוט בו בלי יריבים. אל תפיל אותנו ליאוש, הדבר אינו הולם אותך. אם תאבד, הו קַאוּרַוַה, הצד שלנו יחלש.
गच्छ वीर न ते बुद्धिरन्या कार्या कथंचन ।
त्वमस्माकं गतिर्नित्यं देवतानां च पाण्डवाः ॥२४॥
24. gaccha vīra na te buddhiranyā kāryā kathaṁcana ,
tvamasmākaṁ gatirnityaṁ devatānāṁ ca pāṇḍavāḥ.
24. gaccha vīra na te buddhiḥ anyā kāryā kathaṃcana
tvam asmākam gatiḥ nityam devatānām ca pāṇḍavāḥ
24. Go forth, O hero! You should not entertain any other thought. You are eternally our refuge, and that of the gods, O sons of Pāṇḍu (referring to the Kuru princes).
24. לך, הו גיבור, ואל תחשוב בשום אופן על דרך אחרת. אתה מקלטנו תמיד, וגם מקלטם של האלים, מול בני פָּאנְדוּ.
वैशंपायन उवाच ।
एवमुक्त्वा परिष्वज्य दैत्यास्तं राजकुञ्जरम् ।
समाश्वास्य च दुर्धर्षं पुत्रवद्दानवर्षभाः ॥२५॥
25. vaiśaṁpāyana uvāca ,
evamuktvā pariṣvajya daityāstaṁ rājakuñjaram ,
samāśvāsya ca durdharṣaṁ putravaddānavarṣabhāḥ.
25. vaiśaṃpāyana uvāca evam uktvā pariṣvajya daityāḥ tam
rājakunjjaram samāśvāsya ca durdharṣam putravat dānavarṣabhāḥ
25. Vaiśampāyana said: Having spoken thus, the Daityas and the foremost Dānavas embraced that best of kings, the formidable one, and consoled him as if he were their own son.
25. וַישַׁמְפָּאיַנַה אמר: לאחר שאמרו כך, חיבקו הדַיטְיַה, הדָאנַוַה הנעלים, את המלך האדיר ההוא, והרגיעו אותו כמו בן, אותו אחד שקשה לכבוש,
स्थिरां कृत्वा बुद्धिमस्य प्रियाण्युक्त्वा च भारत ।
गम्यतामित्यनुज्ञाय जयमाप्नुहि चेत्यथ ॥२६॥
26. sthirāṁ kṛtvā buddhimasya priyāṇyuktvā ca bhārata ,
gamyatāmityanujñāya jayamāpnuhi cetyatha.
26. sthirām kṛtvā buddhim asya priyāṇi uktvā ca bhārata
gamyatām iti anujñāya jayam āpnuhi ca iti atha
26. O Bhārata, having stabilized his intellect and spoken pleasant words, then, after permitting him by saying "You may go," and (wishing him) "Attain victory!"
26. (והם) ביססו את דעתו, אמרו לו דברים נעימים, הו בְּהָארַטַה, ושחררו אותו ללכת ואמרו לו שינצח.
तैर्विसृष्टं महाबाहुं कृत्या सैवानयत्पुनः ।
तमेव देशं यत्रासौ तदा प्रायमुपाविशत् ॥२७॥
27. tairvisṛṣṭaṁ mahābāhuṁ kṛtyā saivānayatpunaḥ ,
tameva deśaṁ yatrāsau tadā prāyamupāviśat.
27. taiḥ visṛṣṭam mahābāhum kṛtyā sā eva ānayat punaḥ
tam eva deśam yatra asau tadā prāyam upāviśat
27. The mighty-armed one, having been released by them, was again brought back by that very kṛtyā (magical being) to the same place where he had previously sat down to undertake a fast unto death.
27. לאחר ששחררו אותו, הביאה אותו קְרְטְיָה (רוח הכישוף) שוב, את בעל הזרועות האדירות, אל אותו מקום עצמו שבו ישב אז בצום עד מוות.
प्रतिनिक्षिप्य तं वीरं कृत्या समभिपूज्य च ।
अनुज्ञाता च राज्ञा सा तत्रैवान्तरधीयत ॥२८॥
28. pratinikṣipya taṁ vīraṁ kṛtyā samabhipūjya ca ,
anujñātā ca rājñā sā tatraivāntaradhīyata.
28. pratinikṣipya tam vīram kṛtyā samabhipūjya ca
anujñātā ca rājñā sā tatra eva antaradhīyata
28. After placing that hero back and the kṛtyā (magical being) having worshipped him respectfully, she (the kṛtyā), having been permitted by the king, vanished right there.
28. לאחר שהניחה שם את הגיבור וכיבדה אותו, וקיבלה רשות מהמלך, נעלמה קְרְטְיָה באותו מקום עצמו.
गतायामथ तस्यां तु राजा दुर्योधनस्तदा ।
स्वप्नभूतमिदं सर्वमचिन्तयत भारत ।
विजेष्यामि रणे पाण्डूनिति तस्याभवन्मतिः ॥२९॥
29. gatāyāmatha tasyāṁ tu rājā duryodhanastadā ,
svapnabhūtamidaṁ sarvamacintayata bhārata ,
vijeṣyāmi raṇe pāṇḍūniti tasyābhavanmatiḥ.
29. gatāyām atha tasyām tu rājā
duryodhanaḥ tadā svapnabhūtam idam sarvam
acintayat bhārata vijeṣyāmi
raṇe pāṇḍūn iti tasya abhavat matiḥ
29. Then, when she (the kṛtyā) had departed, King Duryodhana, O Bhārata, considered all this to be like a dream. His resolve then became: "I shall conquer the Pāṇḍavas in battle."
29. כשהלכה, חשב המלך דוּרְיוֹדְהַנַה על כל זה כעל חלום, הו בְּהָארַטַה. ונקבעה בלבו ההחלטה שינצח את בני פָּאנְדוּ בקרב.
कर्णं संशप्तकांश्चैव पार्थस्यामित्रघातिनः ।
अमन्यत वधे युक्तान्समर्थांश्च सुयोधनः ॥३०॥
30. karṇaṁ saṁśaptakāṁścaiva pārthasyāmitraghātinaḥ ,
amanyata vadhe yuktānsamarthāṁśca suyodhanaḥ.
30. karṇam saṃśaptakān ca eva pārthasya amitraghātinaḥ
amanyata vadhe yuktān samarthān ca suyodhanaḥ
30. Suyodhana considered Karna and the Saṃśaptakas, the destroyers of enemies, to be suitable and capable for the slaying of Partha.
30. סוּיוֹדְהַנַה ראה בקַרְנַה ובסַמְשַׁפְּטַקַה, אלה הממיתים את אויבי פָּארְטְהַא (אַרְג׳וּנַה), כמי שמסוגלים ומוכנים להרוג אותו.
एवमाशा दृढा तस्य धार्तराष्ट्रस्य दुर्मतेः ।
विनिर्जये पाण्डवानामभवद्भरतर्षभ ॥३१॥
31. evamāśā dṛḍhā tasya dhārtarāṣṭrasya durmateḥ ,
vinirjaye pāṇḍavānāmabhavadbharatarṣabha.
31. evam āśā dṛḍhā tasya dhārtarāṣṭrasya durmateḥ
vinirjaye pāṇḍavānām abhavat bharatarṣabha
31. Thus, O best among the Bharatas, that evil-minded son of Dhṛtarāṣṭra had a firm hope for the complete defeat of the Pāṇḍavas.
31. כך נעשתה תקוותו של בן דְהְרְטַרָאשְׁטְרַה רע הדעה לתקוותו איתנה בניצחון על בני פָּאנְדוּ, הו מעולה בני בְּהַרַטַה.
कर्णोऽप्याविष्टचित्तात्मा नरकस्यान्तरात्मना ।
अर्जुनस्य वधे क्रूरामकरोत्स मतिं तदा ॥३२॥
32. karṇo'pyāviṣṭacittātmā narakasyāntarātmanā ,
arjunasya vadhe krūrāmakarotsa matiṁ tadā.
32. karṇaḥ api āviṣṭacittātmā narakasya antarātmanā
arjunasya vadhe krūrām akarot saḥ matim tadā
32. Karna, whose mind and inner being were possessed by the inner self (antarātman) of the demon Naraka, then formed a cruel intention for the slaying of Arjuna.
32. גם קַרְנַה, שרוחו נתפסה בידי הישות הפנימית של נַרַקַה, גיבש אז החלטה אכזרית להרוג את אַרְג׳וּנַה.
संशप्तकाश्च ते वीरा राक्षसाविष्टचेतसः ।
रजस्तमोभ्यामाक्रान्ताः फल्गुनस्य वधैषिणः ॥३३॥
33. saṁśaptakāśca te vīrā rākṣasāviṣṭacetasaḥ ,
rajastamobhyāmākrāntāḥ phalgunasya vadhaiṣiṇaḥ.
33. saṃśaptakāḥ ca te vīrāḥ rākṣasāviṣṭacetasaḥ
rajastamobhyām ākrāntāḥ phalgunasya vadhaiṣiṇaḥ
33. And those heroes, the Saṃśaptakas, whose minds were possessed by rākṣasas (demons), were overwhelmed by the qualities of rajas and tamas, desiring the slaying of Phalguna (Arjuna).
33. גם הגיבורים הסַמְשַׁפְּטַקַה, שרוחם נתפסה בידי רָאקְשַׁסַה, שנתקפו בתכונות הרַג׳ַס והטַמַס, ביקשו להרוג את פְּהַלְגוּנַה (אַרְג׳וּנַה).
भीष्मद्रोणकृपाद्याश्च दानवाक्रान्तचेतसः ।
न तथा पाण्डुपुत्राणां स्नेहवन्तो विशां पते ।
न चाचचक्षे कस्मैचिदेतद्राजा सुयोधनः ॥३४॥
34. bhīṣmadroṇakṛpādyāśca dānavākrāntacetasaḥ ,
na tathā pāṇḍuputrāṇāṁ snehavanto viśāṁ pate ,
na cācacakṣe kasmaicidetadrājā suyodhanaḥ.
34. bhīṣmadroṇakṛpādyāḥ ca dānavākrāntacetasaḥ
na tathā pāṇḍuputrāṇām
snehavantaḥ viśām pate na ca ācacakṣe
kasmaicit etat rājā suyodhanaḥ
34. O lord of men, Bhishma, Drona, Kripa, and others, whose minds were overcome by demonic (dānava) influence, were not so affectionate towards the sons of Pandu. King Suyodhana (Duryodhana) did not disclose this to anyone.
34. גם בְּהִישְׁמַה, דְרוֹנַה, קְרְפַּה ואחרים, שרוחם נתפסה בידי דָאנַוַה, כבר לא אהבו את בני פָּאנְדוּ כמקודם, הו אדון העם. והמלך סוּיוֹדְהַנַה לא סיפר על כך לאיש.
दुर्योधनं निशान्ते च कर्णो वैकर्तनोऽब्रवीत् ।
स्मयन्निवाञ्जलिं कृत्वा पार्थिवं हेतुमद्वचः ॥३५॥
35. duryodhanaṁ niśānte ca karṇo vaikartano'bravīt ,
smayannivāñjaliṁ kṛtvā pārthivaṁ hetumadvacaḥ.
35. duryodhanaṃ niśānte ca karṇaḥ vaikartanaḥ abravīt
smayan iva añjaliṃ kṛtvā pārthivaṃ hetumat vacaḥ
35. At dawn, Karna, the son of Vikartana, addressed King Duryodhana with significant words, as if smiling and having offered a respectful gesture (añjali).
35. ובסוף הלילה אמר קַרְנַה בן וַיקַרְטַנַה לדוּרְיוֹדְהַנַה המלך דברים מנומקים, כשהוא מחייך קלות ומצמיד כפות ידיים בכבוד:
न मृतो जयते शत्रूञ्जीवन्भद्राणि पश्यति ।
मृतस्य भद्राणि कुतः कौरवेय कुतो जयः ।
न कालोऽद्य विषादस्य भयस्य मरणस्य वा ॥३६॥
36. na mṛto jayate śatrūñjīvanbhadrāṇi paśyati ,
mṛtasya bhadrāṇi kutaḥ kauraveya kuto jayaḥ ,
na kālo'dya viṣādasya bhayasya maraṇasya vā.
36. na mṛtaḥ jayate śatrūn jīvan bhadrāṇi
paśyati mṛtasya bhadrāṇi kutaḥ
kauraveya kutaḥ jayaḥ na kālaḥ adya
viṣādasya bhayasya maraṇasya vā
36. A dead person does not conquer enemies; a living person experiences prosperity. O Kaurava, how can there be prosperity for the dead? How can there be victory? Now is not the time for sorrow, fear, or death.
36. המת אינו מנצח את אויביו, רק החי רואה טוב. מניין יבוא טוב למת, הו צאצא קַאוּרַוַה, ומניין ניצחון? אין זה הזמן ליאוש, לפחד או למוות.
परिष्वज्याब्रवीच्चैनं भुजाभ्यां स महाभुजः ।
उत्तिष्ठ राजन्किं शेषे कस्माच्छोचसि शत्रुहन् ।
शत्रून्प्रताप्य वीर्येण स कथं मर्तुमिच्छसि ॥३७॥
37. pariṣvajyābravīccainaṁ bhujābhyāṁ sa mahābhujaḥ ,
uttiṣṭha rājankiṁ śeṣe kasmācchocasi śatruhan ,
śatrūnpratāpya vīryeṇa sa kathaṁ martumicchasi.
37. pariṣvajya abravīt ca enam bhujābhyām
saḥ mahābhujaḥ uttiṣṭha rājan kim śeṣe
kasmāt śocasi śatruhan śatrūn pratāpya
vīryeṇa saḥ kathaṃ martum icchasi
37. That great-armed one (Karna), embracing him with both arms, said to him: 'Arise, O King! Why are you lying down? O destroyer of enemies, why do you grieve? After having tormented your enemies with your valor, how can you wish to die?'
37. הוא, בעל הזרועות האדירות, חיבק אותו בשתי זרועותיו ואמר לו, קום, הו מלך, למה אתה שוכב? למה אתה מתאבל, הו הורג אויבים? אחרי שהצקת לאויבים בגבורתך, איך אתה רוצה למות?
अथ वा ते भयं जातं दृष्ट्वार्जुनपराक्रमम् ।
सत्यं ते प्रतिजानामि वधिष्यामि रणेऽर्जुनम् ॥३८॥
38. atha vā te bhayaṁ jātaṁ dṛṣṭvārjunaparākramam ,
satyaṁ te pratijānāmi vadhiṣyāmi raṇe'rjunam.
38. atha vā te bhayam jātam dṛṣṭvā arjuna-parākramam
satyam te pratijānāmi vadhiṣyāmi raṇe arjunam
38. Or perhaps, if fear has arisen in you after witnessing Arjuna's prowess, I truly promise you: I will kill Arjuna in battle.
38. או שמא פחד תקף אותך למראה גבורתו של אַרְג׳וּנַה? אני נשבע לך באמת שאהרוג את אַרְג׳וּנַה בקרב.
गते त्रयोदशे वर्षे सत्येनायुधमालभे ।
आनयिष्याम्यहं पार्थान्वशं तव जनाधिप ॥३९॥
39. gate trayodaśe varṣe satyenāyudhamālabhe ,
ānayiṣyāmyahaṁ pārthānvaśaṁ tava janādhipa.
39. gate trayodaśe varṣe satyena āyudham ālabhe
ānayiṣyāmi aham pārthān vaśam tava janādhipa
39. When the thirteenth year has passed, I swear by truth (satya) that I will take up arms. O ruler of men, I will bring the Pārthas under your control.
39. כשתסתיים השנה השלוש עשרה, אני נשבע באמת ובנשקי, הו אדון האנשים, שאביא את בני פָּאנְדוּ לשליטתך.
एवमुक्तस्तु कर्णेन दैत्यानां वचनात्तथा ।
प्रणिपातेन चान्येषामुदतिष्ठत्सुयोधनः ।
दैत्यानां तद्वचः श्रुत्वा हृदि कृत्वा स्थिरां मतिम् ॥४०॥
40. evamuktastu karṇena daityānāṁ vacanāttathā ,
praṇipātena cānyeṣāmudatiṣṭhatsuyodhanaḥ ,
daityānāṁ tadvacaḥ śrutvā hṛdi kṛtvā sthirāṁ matim.
40. evam uktaḥ tu karṇena daityānām
vacanāt tathā praṇipātena ca anyeṣām
udatiṣṭhat suyodhanaḥ daityānām tat
vacaḥ śrutvā hṛdi kṛtvā sthirām matim
40. Thus addressed by Karṇa, and also moved by the words of the Daityas and the obeisances of others, Suyodhana (Duryodhana) stood up, having heard the Daityas' words and firmly fixed his resolve in his heart.
40. לאחר שקַרְנַה אמר לו כך, ובזכות דברי הדַיטְיַה וכן הפצרותיהם של אחרים, קם סוּיוֹדְהַנַה. ולאחר ששמע את דברי הדַיטְיַה, ביסס בלבו החלטה איתנה.
ततो मनुजशार्दूलो योजयामास वाहिनीम् ।
रथनागाश्वकलिलां पदातिजनसंकुलाम् ॥४१॥
41. tato manujaśārdūlo yojayāmāsa vāhinīm ,
rathanāgāśvakalilāṁ padātijanasaṁkulām.
41. tataḥ manuja-śārdūlaḥ yojayāmāsa vāhinīm
ratha-nāga-aśva-kalilām padāti-jana-saṃkulām
41. Then, that tiger among men (Duryodhana) arranged the army, which was teeming with chariots, elephants, and horses, and crowded with foot soldiers.
41. אז הוא, אריה בין בני אדם, הכין את הצבא לצאת לדרך, צבא גדוש מרכבות, פילים וסוסים ומלא בהולכי רגל.
गङ्गौघप्रतिमा राजन्प्रयाता सा महाचमूः ।
श्वेतच्छत्रैः पताकाभिश्चामरैश्च सुपाण्डुरैः ॥४२॥
42. gaṅgaughapratimā rājanprayātā sā mahācamūḥ ,
śvetacchatraiḥ patākābhiścāmaraiśca supāṇḍuraiḥ.
42. gaṅgaughapratimā rājan prayātā sā mahācamūḥ
śvetacchatraiḥ patākābhiḥ ca cāmaraiḥ ca supāṇḍuraiḥ
42. O King, that great army, resembling the mighty current of the Gaṅgā, marched forth with brilliantly white umbrellas, banners, and fly-whisks.
42. הו מלך, צבא גדול זה יצא לדרך כזרם הגַנְגָה, עם שמשיות לבנות, דגלים ומניפות צחורות.
रथैर्नागैः पदातैश्च शुशुभेऽतीव संकुला ।
व्यपेताभ्रघने काले द्यौरिवाव्यक्तशारदी ॥४३॥
43. rathairnāgaiḥ padātaiśca śuśubhe'tīva saṁkulā ,
vyapetābhraghane kāle dyaurivāvyaktaśāradī.
43. rathaiḥ nāgaiḥ padātaiḥ ca śuśubhe atīva saṃkulā
vyapetābhraghane kāle dyauḥ iva avyaktaśāradī
43. Extremely crowded with chariots, elephants, and infantry, it shone like the brilliantly clear autumn sky at a time when dense clouds have completely vanished.
43. גדוש במרכבות, בפילים ובהולכי רגל, הוא נראה יפה מאוד, כמו שמי הסתיו החיוורים לאחר שהעננים הסמיכים התפזרו.
जयाशीर्भिर्द्विजेन्द्रैस्तु स्तूयमानोऽधिराजवत् ।
गृह्णन्नञ्जलिमालाश्च धार्तराष्ट्रो जनाधिपः ॥४४॥
44. jayāśīrbhirdvijendraistu stūyamāno'dhirājavat ,
gṛhṇannañjalimālāśca dhārtarāṣṭro janādhipaḥ.
44. jayāśīrbhiḥ dvijendraiḥ tu stūyamānaḥ adhirājavat
gṛhṇan añjalimālāḥ ca dhārtarāṣṭraḥ janādhipaḥ
44. Being praised with blessings for victory by the foremost brahmins, and receiving respectful salutations like an emperor, Dhṛtarāṣṭra's son (Duryodhana), the lord of men...
44. בְּרַהְמִינִים נכבדים שיבחו אותו בברכות ניצחון כאילו היה מלך מלכים, והוא, המלך בן דְהְרְטַרָאשְׁטְרַה, קיבל את שורות הכפות המצורפות לכבודו,
सुयोधनो ययावग्रे श्रिया परमया ज्वलन् ।
कर्णेन सार्धं राजेन्द्र सौबलेन च देविना ॥४५॥
45. suyodhano yayāvagre śriyā paramayā jvalan ,
karṇena sārdhaṁ rājendra saubalena ca devinā.
45. suyodhanaḥ yayau agre śriyā paramayā jvalan
karṇena sārdham rājendra saubalena ca devinā
45. O best of kings, Suyodhana (Duryodhana) marched at the front, blazing with supreme splendor, accompanied by Karṇa and Saubala (Śakuni), the gambler.
45. (וכך) צעד סוּיוֹדְהַנַה בראש, זוהר בהדר עליון, הו מלך המלכים, יחד עם קַרְנַה ועם בן סוּבַלַה (שַׁקוּנִי) המהמר.
दुःशासनादयश्चास्य भ्रातरः सर्व एव ते ।
भूरिश्रवाः सोमदत्तो महाराजश्च बाह्लिकः ॥४६॥
46. duḥśāsanādayaścāsya bhrātaraḥ sarva eva te ,
bhūriśravāḥ somadatto mahārājaśca bāhlikaḥ.
46. duḥśāsanādayaḥ ca asya bhrātaraḥ sarve eva te
bhūriśravāḥ somadattaḥ mahārājaḥ ca bāhlikaḥ
46. And all his brothers, Dushasana and others, along with Bhurishravas, Somadatta, and the great king Bahlikā, were present.
46. ואחיו, כולם עד אחד, בראשם דוּהְשָׁאסַנַה, וכן בְּהוּרִישְׁרַוַס, סוֹמַדַטַּה ובָּאהְלִיקַה המלך הגדול,
रथैर्नानाविधाकारैर्हयैर्गजवरैस्तथा ।
प्रयान्तं नृपसिंहं तमनुजग्मुः कुरूद्वहाः ।
कालेनाल्पेन राजंस्ते विविशुः स्वपुरं तदा ॥४७॥
47. rathairnānāvidhākārairhayairgajavaraistathā ,
prayāntaṁ nṛpasiṁhaṁ tamanujagmuḥ kurūdvahāḥ ,
kālenālpena rājaṁste viviśuḥ svapuraṁ tadā.
47. rathaiḥ nānāvidhākāraiḥ hayaiḥ
gajavaraiḥ tathā prayāntam nṛpasiṃham
tam anujagmuḥ kurūdvahāḥ kālena
alpena rājan te viviśuḥ svapuram tadā
47. The Kuru leaders followed that lion-like king, who was departing with chariots of various designs, with horses, and with excellent elephants. O king, in a short time, they then entered their own city.
47. (כולם) ברכבים מסוגים רבים, בסוסים ובפילים מובחרים, הלכו בעקבות אריה המלכים ההוא בדרכו, אלה הנושאים את עול הקוּרוּ. הו מלך, ותוך זמן קצר נכנסו כולם אל עירם.