महाभारतः
mahābhārataḥ
-
book-15, chapter-33
धृतराष्ट्र उवाच ।
युधिष्ठिर महाबाहो कच्चित्तात कुशल्यसि ।
सहितो भ्रातृभिः सर्वैः पौरजानपदैस्तथा ॥१॥
युधिष्ठिर महाबाहो कच्चित्तात कुशल्यसि ।
सहितो भ्रातृभिः सर्वैः पौरजानपदैस्तथा ॥१॥
1. dhṛtarāṣṭra uvāca ,
yudhiṣṭhira mahābāho kaccittāta kuśalyasi ,
sahito bhrātṛbhiḥ sarvaiḥ paurajānapadaistathā.
yudhiṣṭhira mahābāho kaccittāta kuśalyasi ,
sahito bhrātṛbhiḥ sarvaiḥ paurajānapadaistathā.
1.
dhṛtarāṣṭraḥ uvāca yudhiṣṭhira mahābāho kaccit tāta kuśalī
asi sahitaḥ bhrātṛbhiḥ sarvaiḥ paurajānapadaiḥ tathā
asi sahitaḥ bhrātṛbhiḥ sarvaiḥ paurajānapadaiḥ tathā
1.
dhṛtarāṣṭraḥ uvāca he yudhiṣṭhira he mahābāho he tāta,
kaccit sarvaiḥ bhrātṛbhiḥ tathā paurajānapadaiḥ sahitaḥ kuśalī asi
kaccit sarvaiḥ bhrātṛbhiḥ tathā paurajānapadaiḥ sahitaḥ kuśalī asi
1.
Dhritarashtra said: 'O Yudhishthira, O mighty-armed one, are you well, my dear son, along with all your brothers, and also with the citizens and country-folk?'
ये च त्वामुपजीवन्ति कच्चित्तेऽपि निरामयाः ।
सचिवा भृत्यवर्गाश्च गुरवश्चैव ते विभो ॥२॥
सचिवा भृत्यवर्गाश्च गुरवश्चैव ते विभो ॥२॥
2. ye ca tvāmupajīvanti kaccitte'pi nirāmayāḥ ,
sacivā bhṛtyavargāśca guravaścaiva te vibho.
sacivā bhṛtyavargāśca guravaścaiva te vibho.
2.
ye ca tvām upajīvanti kaccit te api nirāmayāḥ
sacivāḥ bhṛtyavargāḥ ca guravaḥ ca eva te vibho
sacivāḥ bhṛtyavargāḥ ca guravaḥ ca eva te vibho
2.
ca vibho kaccit ye tvām upajīvanti te api nirāmayāḥ? ca eva te sacivāḥ,
bhṛtyavargāḥ ca,
te guravaḥ (api nirāmayāḥ)?
bhṛtyavargāḥ ca,
te guravaḥ (api nirāmayāḥ)?
2.
And, O powerful one, I hope that those who depend on you - your ministers, your retinue of servants, and your teachers - are also free from illness.
कच्चिद्वर्तसि पौराणीं वृत्तिं राजर्षिसेविताम् ।
कच्चिद्दायाननुच्छिद्य कोशस्तेऽभिप्रपूर्यते ॥३॥
कच्चिद्दायाननुच्छिद्य कोशस्तेऽभिप्रपूर्यते ॥३॥
3. kaccidvartasi paurāṇīṁ vṛttiṁ rājarṣisevitām ,
kacciddāyānanucchidya kośaste'bhiprapūryate.
kacciddāyānanucchidya kośaste'bhiprapūryate.
3.
kaccit vartasi paurāṇīm vṛttim rājarṣisevitām
kaccit dāyān anucchidya kośaḥ te abhiprapūryate
kaccit dāyān anucchidya kośaḥ te abhiprapūryate
3.
kaccit paurāṇīm rājarṣisevitām vṛttim vartasi
kaccit te dāyān anucchidya kośaḥ abhiprapūryate
kaccit te dāyān anucchidya kośaḥ abhiprapūryate
3.
Are you maintaining the ancient way of life that was followed by royal sages? Is your treasury being fully replenished without interrupting the traditional revenues?
अरिमध्यस्थमित्रेषु वर्तसे चानुरूपतः ।
ब्राह्मणानग्रहारैर्वा यथावदनुपश्यसि ॥४॥
ब्राह्मणानग्रहारैर्वा यथावदनुपश्यसि ॥४॥
4. arimadhyasthamitreṣu vartase cānurūpataḥ ,
brāhmaṇānagrahārairvā yathāvadanupaśyasi.
brāhmaṇānagrahārairvā yathāvadanupaśyasi.
4.
ari-madhyastha-mitreṣu vartase ca anurūpataḥ
brāhmaṇān agrahāraiḥ vā yathāvat anupaśyasi
brāhmaṇān agrahāraiḥ vā yathāvat anupaśyasi
4.
ca ari-madhyastha-mitreṣu anurūpataḥ vartase
vā yathāvat agrahāraiḥ brāhmaṇān anupaśyasi
vā yathāvat agrahāraiḥ brāhmaṇān anupaśyasi
4.
Do you conduct yourself appropriately towards your enemies, neutral parties, and friends? And do you properly regard the Brahmins by providing them with land grants?
कच्चित्ते परितुष्यन्ति शीलेन भरतर्षभ ।
शत्रवो गुरवः पौरा भृत्या वा स्वजनोऽपि वा ॥५॥
शत्रवो गुरवः पौरा भृत्या वा स्वजनोऽपि वा ॥५॥
5. kaccitte parituṣyanti śīlena bharatarṣabha ,
śatravo guravaḥ paurā bhṛtyā vā svajano'pi vā.
śatravo guravaḥ paurā bhṛtyā vā svajano'pi vā.
5.
kaccit te parituṣyanti śīlena bharatarṣabha
śatravaḥ guravaḥ paurāḥ bhṛtyāḥ vā svajanaḥ api vā
śatravaḥ guravaḥ paurāḥ bhṛtyāḥ vā svajanaḥ api vā
5.
bharatarṣabha kaccit te śīlena śatravaḥ guravaḥ
paurāḥ bhṛtyāḥ vā api svajanaḥ vā parituṣyanti
paurāḥ bhṛtyāḥ vā api svajanaḥ vā parituṣyanti
5.
O best among the Bharatas, are your enemies, venerable teachers, citizens, servants, and even your own relatives, all satisfied by your virtuous conduct?
कच्चिद्यजसि राजेन्द्र श्रद्धावान्पितृदेवताः ।
अतिथींश्चान्नपानेन कच्चिदर्चसि भारत ॥६॥
अतिथींश्चान्नपानेन कच्चिदर्चसि भारत ॥६॥
6. kaccidyajasi rājendra śraddhāvānpitṛdevatāḥ ,
atithīṁścānnapānena kaccidarcasi bhārata.
atithīṁścānnapānena kaccidarcasi bhārata.
6.
kaccit yajasi rājendra śraddhāvān pitṛ-devatāḥ
atithīn ca anna-pānena kaccit arcasi bhārata
atithīn ca anna-pānena kaccit arcasi bhārata
6.
rājendra kaccit śraddhāvān pitṛ-devatāḥ yajasi
ca bhārata kaccit anna-pānena atithīn arcasi
ca bhārata kaccit anna-pānena atithīn arcasi
6.
O king of kings, do you faithfully perform Vedic rituals (yajña) for the ancestors and deities? And, O Bhārata, do you honor guests with food and drink?
कच्चिच्च विषये विप्राः स्वकर्मनिरतास्तव ।
क्षत्रिया वैश्यवर्गा वा शूद्रा वापि कुटुम्बिनः ॥७॥
क्षत्रिया वैश्यवर्गा वा शूद्रा वापि कुटुम्बिनः ॥७॥
7. kaccicca viṣaye viprāḥ svakarmaniratāstava ,
kṣatriyā vaiśyavargā vā śūdrā vāpi kuṭumbinaḥ.
kṣatriyā vaiśyavargā vā śūdrā vāpi kuṭumbinaḥ.
7.
kaccit ca viṣaye viprāḥ svakarma-niratāḥ tava
kṣatriyāḥ vaiśya-vargāḥ vā śūdrāḥ vā api kuṭumbinaḥ
kṣatriyāḥ vaiśya-vargāḥ vā śūdrāḥ vā api kuṭumbinaḥ
7.
kaccit tava viṣaye viprāḥ kṣatriyāḥ vaiśya-vargāḥ
vā śūdrāḥ api kuṭumbinaḥ ca svakarma-niratāḥ
vā śūdrāḥ api kuṭumbinaḥ ca svakarma-niratāḥ
7.
I hope that in your kingdom, the Brahmins, Kshatriyas, Vaishya classes, and even the Shudras, who are householders, are all devoted to their respective natural duties (dharma).
कच्चित्स्त्रीबालवृद्धं ते न शोचति न याचते ।
जामयः पूजिताः कच्चित्तव गेहे नरर्षभ ॥८॥
जामयः पूजिताः कच्चित्तव गेहे नरर्षभ ॥८॥
8. kaccitstrībālavṛddhaṁ te na śocati na yācate ,
jāmayaḥ pūjitāḥ kaccittava gehe nararṣabha.
jāmayaḥ pūjitāḥ kaccittava gehe nararṣabha.
8.
kaccit strī-bāla-vṛddham te na śocati na yācate
jāmayaḥ pūjitāḥ kaccit tava gehe nararṣabha
jāmayaḥ pūjitāḥ kaccit tava gehe nararṣabha
8.
nararṣabha kaccit te strī-bāla-vṛddham na śocati
na yācate kaccit tava gehe jāmayaḥ pūjitāḥ
na yācate kaccit tava gehe jāmayaḥ pūjitāḥ
8.
O best of men, I hope that your women, children, and elders do not experience grief or have to beg, and that your female relatives are honored in your home.
कच्चिद्राजर्षिवंशोऽयं त्वामासाद्य महीपतिम् ।
यथोचितं महाराज यशसा नावसीदति ॥९॥
यथोचितं महाराज यशसा नावसीदति ॥९॥
9. kaccidrājarṣivaṁśo'yaṁ tvāmāsādya mahīpatim ,
yathocitaṁ mahārāja yaśasā nāvasīdati.
yathocitaṁ mahārāja yaśasā nāvasīdati.
9.
kaccit rājarṣi-vaṃśaḥ ayam tvām āsādya mahīpatim
yathocitam mahārāja yaśasā na avasīdati
yathocitam mahārāja yaśasā na avasīdati
9.
mahārāja kaccit ayam rājarṣi-vaṃśaḥ tvām
mahīpatim āsādya yathocitam yaśasā na avasīdati
mahīpatim āsādya yathocitam yaśasā na avasīdati
9.
O great king, I hope that this lineage of royal sages, having obtained you as its sovereign, does not diminish in glory, as is appropriate.
वैशंपायन उवाच ।
इत्येवंवादिनं तं स न्यायवित्प्रत्यभाषत ।
कुशलप्रश्नसंयुक्तं कुशलो वाक्यकर्मणि ॥१०॥
इत्येवंवादिनं तं स न्यायवित्प्रत्यभाषत ।
कुशलप्रश्नसंयुक्तं कुशलो वाक्यकर्मणि ॥१०॥
10. vaiśaṁpāyana uvāca ,
ityevaṁvādinaṁ taṁ sa nyāyavitpratyabhāṣata ,
kuśalapraśnasaṁyuktaṁ kuśalo vākyakarmaṇi.
ityevaṁvādinaṁ taṁ sa nyāyavitpratyabhāṣata ,
kuśalapraśnasaṁyuktaṁ kuśalo vākyakarmaṇi.
10.
vaiśaṃpāyana uvāca iti evam-vādinaṃ tam saḥ nyāya-vit
pratyabhāṣata kuśala-praśna-saṃyuktam kuśalaḥ vākya-karmaṇi
pratyabhāṣata kuśala-praśna-saṃyuktam kuśalaḥ vākya-karmaṇi
10.
vaiśaṃpāyana uvāca saḥ nyāya-vit vākya-karmaṇi kuśalaḥ
tam evam-vādinaṃ kuśala-praśna-saṃyuktam iti pratyabhāṣata
tam evam-vādinaṃ kuśala-praśna-saṃyuktam iti pratyabhāṣata
10.
Vaiśampāyana said: To that speaker, whose words were combined with questions about welfare, the king, who was knowledgeable in justice and adept in verbal expression, responded.
कच्चित्ते वर्धते राजंस्तपो मन्दश्रमस्य ते ।
अपि मे जननी चेयं शुश्रूषुर्विगतक्लमा ।
अप्यस्याः सफलो राजन्वनवासो भविष्यति ॥११॥
अपि मे जननी चेयं शुश्रूषुर्विगतक्लमा ।
अप्यस्याः सफलो राजन्वनवासो भविष्यति ॥११॥
11. kaccitte vardhate rājaṁstapo mandaśramasya te ,
api me jananī ceyaṁ śuśrūṣurvigataklamā ,
apyasyāḥ saphalo rājanvanavāso bhaviṣyati.
api me jananī ceyaṁ śuśrūṣurvigataklamā ,
apyasyāḥ saphalo rājanvanavāso bhaviṣyati.
11.
kaccit te vardhate rājan tapaḥ
mandaśramasya te api me jananī ca iyam
śuśrūṣuḥ vigataklamā api asyāḥ
saphalaḥ rājan vanavāsaḥ bhaviṣyati
mandaśramasya te api me jananī ca iyam
śuśrūṣuḥ vigataklamā api asyāḥ
saphalaḥ rājan vanavāsaḥ bhaviṣyati
11.
rājan te mandaśramasya tapaḥ kaccit
vardhate api iyam me jananī ca
śuśrūṣuḥ vigataklamā rājan api
asyāḥ vanavāsaḥ saphalaḥ bhaviṣyati
vardhate api iyam me jananī ca
śuśrūṣuḥ vigataklamā rājan api
asyāḥ vanavāsaḥ saphalaḥ bhaviṣyati
11.
O king, does your asceticism (tapas), which involves little effort, flourish? And is this mother of mine, who serves you, free from fatigue? O king, will her forest dwelling (vanavāsa) be fruitful?
इयं च माता ज्येष्ठा मे शीतवाताध्वकर्शिता ।
घोरेण तपसा युक्ता देवी कच्चिन्न शोचति ॥१२॥
घोरेण तपसा युक्ता देवी कच्चिन्न शोचति ॥१२॥
12. iyaṁ ca mātā jyeṣṭhā me śītavātādhvakarśitā ,
ghoreṇa tapasā yuktā devī kaccinna śocati.
ghoreṇa tapasā yuktā devī kaccinna śocati.
12.
iyam ca mātā jyeṣṭhā me śītavātādhvakarśitā
ghoreṇa tapasā yuktā devī kaccit na śocati
ghoreṇa tapasā yuktā devī kaccit na śocati
12.
me iyam jyeṣṭhā mātā ca śītavātādhvakarśitā
ghoreṇa tapasā yuktā devī kaccit na śocati
ghoreṇa tapasā yuktā devī kaccit na śocati
12.
And this elder mother (devī) of mine, weakened by cold, wind, and travel, and engaged in severe asceticism (tapas), does she not grieve, I hope?
हतान्पुत्रान्महावीर्यान्क्षत्रधर्मपरायणान् ।
नापध्यायति वा कच्चिदस्मान्पापकृतः सदा ॥१३॥
नापध्यायति वा कच्चिदस्मान्पापकृतः सदा ॥१३॥
13. hatānputrānmahāvīryānkṣatradharmaparāyaṇān ,
nāpadhyāyati vā kaccidasmānpāpakṛtaḥ sadā.
nāpadhyāyati vā kaccidasmānpāpakṛtaḥ sadā.
13.
hatān putrān mahāvīryān kṣatradharmaparāyaṇān
na apadhyāyati vā kaccit asmān pāpakṛtaḥ sadā
na apadhyāyati vā kaccit asmān pāpakṛtaḥ sadā
13.
kaccit mahāvīryān kṣatradharmaparāyaṇān hatān
putrān na apadhyāyati vā sadā pāpakṛtaḥ asmān
putrān na apadhyāyati vā sadā pāpakṛtaḥ asmān
13.
I hope she does not sorrowfully dwell on her slain, exceedingly mighty sons who were devoted to the warrior's natural law (kṣatriya-dharma), nor always on us, the perpetrators of evil.
क्व चासौ विदुरो राजन्नैनं पश्यामहे वयम् ।
संजयः कुशली चायं कच्चिन्नु तपसि स्थितः ॥१४॥
संजयः कुशली चायं कच्चिन्नु तपसि स्थितः ॥१४॥
14. kva cāsau viduro rājannainaṁ paśyāmahe vayam ,
saṁjayaḥ kuśalī cāyaṁ kaccinnu tapasi sthitaḥ.
saṁjayaḥ kuśalī cāyaṁ kaccinnu tapasi sthitaḥ.
14.
kva ca asau viduraḥ rājan na enam paśyāmahe vayam
saṃjayaḥ kuśalī ca ayam kaccit nu tapasi sthitaḥ
saṃjayaḥ kuśalī ca ayam kaccit nu tapasi sthitaḥ
14.
rājan kva ca asau viduraḥ vayam enam na paśyāmahe
ayam saṃjayaḥ ca kuśalī kaccit nu tapasi sthitaḥ
ayam saṃjayaḥ ca kuśalī kaccit nu tapasi sthitaḥ
14.
And where is that Vidura, O king? We do not see him. This Saṃjaya is well, but I hope Vidura is settled in asceticism (tapas)?
इत्युक्तः प्रत्युवाचेदं धृतराष्ट्रो जनाधिपम् ।
कुशली विदुरः पुत्र तपो घोरं समास्थितः ॥१५॥
कुशली विदुरः पुत्र तपो घोरं समास्थितः ॥१५॥
15. ityuktaḥ pratyuvācedaṁ dhṛtarāṣṭro janādhipam ,
kuśalī viduraḥ putra tapo ghoraṁ samāsthitaḥ.
kuśalī viduraḥ putra tapo ghoraṁ samāsthitaḥ.
15.
iti uktaḥ prati uvāca idam dhṛtarāṣṭraḥ janādhipam
kuśalī viduraḥ putra tapaḥ ghoram samāsthitaḥ
kuśalī viduraḥ putra tapaḥ ghoram samāsthitaḥ
15.
putra,
viduraḥ kuśalī,
ghoram tapaḥ samāsthitaḥ.
iti uktaḥ dhṛtarāṣṭraḥ janādhipam idam prati uvāca.
viduraḥ kuśalī,
ghoram tapaḥ samāsthitaḥ.
iti uktaḥ dhṛtarāṣṭraḥ janādhipam idam prati uvāca.
15.
Having been thus addressed, Dhritarashtra replied to the lord of men: 'O son, Vidura is well and has undertaken severe asceticism (tapas).'
वायुभक्षो निराहारः कृशो धमनिसंततः ।
कदाचिद्दृश्यते विप्रैः शून्येऽस्मिन्कानने क्वचित् ॥१६॥
कदाचिद्दृश्यते विप्रैः शून्येऽस्मिन्कानने क्वचित् ॥१६॥
16. vāyubhakṣo nirāhāraḥ kṛśo dhamanisaṁtataḥ ,
kadāciddṛśyate vipraiḥ śūnye'sminkānane kvacit.
kadāciddṛśyate vipraiḥ śūnye'sminkānane kvacit.
16.
vāyu bhakṣaḥ nirāhāraḥ kṛśaḥ dhamanī saṃtataḥ
kadācit dṛśyate vipraiḥ śūnye asmin kānane kvacit
kadācit dṛśyate vipraiḥ śūnye asmin kānane kvacit
16.
vāyu bhakṣaḥ,
nirāhāraḥ,
kṛśaḥ,
dhamanī saṃtataḥ (saḥ) kadācit vipraiḥ asmin śūnye kānane kvacit dṛśyate.
nirāhāraḥ,
kṛśaḥ,
dhamanī saṃtataḥ (saḥ) kadācit vipraiḥ asmin śūnye kānane kvacit dṛśyate.
16.
Living on air, abstaining from food, emaciated and covered with veins, he is sometimes seen by Brahmins somewhere in this deserted forest.
इत्येवं वदतस्तस्य जटी वीटामुखः कृशः ।
दिग्वासा मलदिग्धाङ्गो वनरेणुसमुक्षितः ॥१७॥
दिग्वासा मलदिग्धाङ्गो वनरेणुसमुक्षितः ॥१७॥
17. ityevaṁ vadatastasya jaṭī vīṭāmukhaḥ kṛśaḥ ,
digvāsā maladigdhāṅgo vanareṇusamukṣitaḥ.
digvāsā maladigdhāṅgo vanareṇusamukṣitaḥ.
17.
iti evam vadataḥ tasya jaṭī vīṭā mukhaḥ kṛśaḥ
dik vāsas mala digdha aṅgaḥ vana reṇu samukṣitaḥ
dik vāsas mala digdha aṅgaḥ vana reṇu samukṣitaḥ
17.
tasya evam vadataḥ (tatra āgataḥ) jaṭī,
vīṭā mukhaḥ,
kṛśaḥ,
dik vāsas,
mala digdha aṅgaḥ,
vana reṇu samukṣitaḥ.
vīṭā mukhaḥ,
kṛśaḥ,
dik vāsas,
mala digdha aṅgaḥ,
vana reṇu samukṣitaḥ.
17.
While he was speaking thus, (appeared) one with matted hair, his mouth covered by a cloth, emaciated, naked, with limbs smeared with dirt, and covered in forest dust.
दूरादालक्षितः क्षत्ता तत्राख्यातो महीपतेः ।
निवर्तमानः सहसा जनं दृष्ट्वाश्रमं प्रति ॥१८॥
निवर्तमानः सहसा जनं दृष्ट्वाश्रमं प्रति ॥१८॥
18. dūrādālakṣitaḥ kṣattā tatrākhyāto mahīpateḥ ,
nivartamānaḥ sahasā janaṁ dṛṣṭvāśramaṁ prati.
nivartamānaḥ sahasā janaṁ dṛṣṭvāśramaṁ prati.
18.
dūrāt ālakṣitaḥ kṣattā tatra ākhyātaḥ mahīpateḥ
nivartamānaḥ sahasā janam dṛṣṭvā āśramam prati
nivartamānaḥ sahasā janam dṛṣṭvā āśramam prati
18.
dūrāt ālakṣitaḥ kṣattā tatra mahīpateḥ ākhyātaḥ.
sahasā āśramam prati janam dṛṣṭvā nivartamānaḥ (abhavat).
sahasā āśramam prati janam dṛṣṭvā nivartamānaḥ (abhavat).
18.
The chamberlain (Kṣattā), seen from afar, was announced there to the king. Suddenly, upon seeing people approaching the hermitage (āśrama), he turned back.
तमन्वधावन्नृपतिरेक एव युधिष्ठिरः ।
प्रविशन्तं वनं घोरं लक्ष्यालक्ष्यं क्वचित्क्वचित् ॥१९॥
प्रविशन्तं वनं घोरं लक्ष्यालक्ष्यं क्वचित्क्वचित् ॥१९॥
19. tamanvadhāvannṛpatireka eva yudhiṣṭhiraḥ ,
praviśantaṁ vanaṁ ghoraṁ lakṣyālakṣyaṁ kvacitkvacit.
praviśantaṁ vanaṁ ghoraṁ lakṣyālakṣyaṁ kvacitkvacit.
19.
tam anvadhāvat nṛpatiḥ ekaḥ eva yudhiṣṭhiraḥ
praviśantam vanam ghoram lakṣyālakṣyam kvacit kvacit
praviśantam vanam ghoram lakṣyālakṣyam kvacit kvacit
19.
yudhiṣṭhiraḥ nṛpatiḥ ekaḥ eva tam ghoram vanam
praviśantam kvacit kvacit lakṣyālakṣyam anvadhāvat
praviśantam kvacit kvacit lakṣyālakṣyam anvadhāvat
19.
Yudhishthira, the king, followed him alone as he entered the dense forest, becoming visible and invisible in places.
भो भो विदुर राजाहं दयितस्ते युधिष्ठिरः ।
इति ब्रुवन्नरपतिस्तं यत्नादभ्यधावत ॥२०॥
इति ब्रुवन्नरपतिस्तं यत्नादभ्यधावत ॥२०॥
20. bho bho vidura rājāhaṁ dayitaste yudhiṣṭhiraḥ ,
iti bruvannarapatistaṁ yatnādabhyadhāvata.
iti bruvannarapatistaṁ yatnādabhyadhāvata.
20.
bho bho vidura rājā aham dayitaḥ te yudhiṣṭhiraḥ
iti bruvan narapatiḥ tam yatnāt abhyadhāvat
iti bruvan narapatiḥ tam yatnāt abhyadhāvat
20.
bho bho vidura aham te dayitaḥ rājā yudhiṣṭhiraḥ
iti bruvan narapatiḥ tam yatnāt abhyadhāvat
iti bruvan narapatiḥ tam yatnāt abhyadhāvat
20.
"O Vidura, I am Yudhishthira, the king dear to you!" With these words, the king diligently pursued him.
ततो विविक्त एकान्ते तस्थौ बुद्धिमतां वरः ।
विदुरो वृक्षमाश्रित्य कंचित्तत्र वनान्तरे ॥२१॥
विदुरो वृक्षमाश्रित्य कंचित्तत्र वनान्तरे ॥२१॥
21. tato vivikta ekānte tasthau buddhimatāṁ varaḥ ,
viduro vṛkṣamāśritya kaṁcittatra vanāntare.
viduro vṛkṣamāśritya kaṁcittatra vanāntare.
21.
tataḥ vivikte ekānte tasthau buddhimatām varaḥ
viduraḥ vṛkṣam āśritya kañcit tatra vanāntare
viduraḥ vṛkṣam āśritya kañcit tatra vanāntare
21.
tataḥ buddhimatām varaḥ viduraḥ tatra vanāntare
kañcit vṛkṣam āśritya vivikte ekānte tasthau
kañcit vṛkṣam āśritya vivikte ekānte tasthau
21.
Then Vidura, the foremost among the wise, stood alone in a secluded place within the forest, leaning against a certain tree.
तं राजा क्षीणभूयिष्ठमाकृतीमात्रसूचितम् ।
अभिजज्ञे महाबुद्धिं महाबुद्धिर्युधिष्ठिरः ॥२२॥
अभिजज्ञे महाबुद्धिं महाबुद्धिर्युधिष्ठिरः ॥२२॥
22. taṁ rājā kṣīṇabhūyiṣṭhamākṛtīmātrasūcitam ,
abhijajñe mahābuddhiṁ mahābuddhiryudhiṣṭhiraḥ.
abhijajñe mahābuddhiṁ mahābuddhiryudhiṣṭhiraḥ.
22.
tam rājā kṣīṇabhūyiṣṭham ākṛtimātrasūcitam
abhijajñe mahābuddhim mahābuddhiḥ yudhiṣṭhiraḥ
abhijajñe mahābuddhim mahābuddhiḥ yudhiṣṭhiraḥ
22.
mahābuddhiḥ rājā yudhiṣṭhiraḥ kṣīṇabhūyiṣṭham
ākṛtimātrasūcitam mahābuddhim tam abhijajñe
ākṛtimātrasūcitam mahābuddhim tam abhijajñe
22.
The highly discerning King Yudhishthira recognized that immensely wise individual, who was mostly emaciated and barely identifiable by his physical form.
युधिष्ठिरोऽहमस्मीति वाक्यमुक्त्वाग्रतः स्थितः ।
विदुरस्याश्रवे राजा स च प्रत्याह संज्ञया ॥२३॥
विदुरस्याश्रवे राजा स च प्रत्याह संज्ञया ॥२३॥
23. yudhiṣṭhiro'hamasmīti vākyamuktvāgrataḥ sthitaḥ ,
vidurasyāśrave rājā sa ca pratyāha saṁjñayā.
vidurasyāśrave rājā sa ca pratyāha saṁjñayā.
23.
yudhiṣṭhiraḥ aham asmi iti vākyam uktvā agrataḥ
sthitaḥ vidurasya aśrave rājā saḥ ca prati āha saṃjñayā
sthitaḥ vidurasya aśrave rājā saḥ ca prati āha saṃjñayā
23.
yudhiṣṭhiraḥ aham asmi iti vākyam uktvā agrataḥ sthitaḥ.
rājā vidurasya aśrave (āsīt).
saḥ ca saṃjñayā prati āha.
rājā vidurasya aśrave (āsīt).
saḥ ca saṃjñayā prati āha.
23.
Yudhiṣṭhira, having spoken the words 'I am Yudhiṣṭhira', stood before him. The king was beyond Vidura's hearing, yet Vidura responded with a gesture.
ततः सोऽनिमिषो भूत्वा राजानं समुदैक्षत ।
संयोज्य विदुरस्तस्मिन्दृष्टिं दृष्ट्या समाहितः ॥२४॥
संयोज्य विदुरस्तस्मिन्दृष्टिं दृष्ट्या समाहितः ॥२४॥
24. tataḥ so'nimiṣo bhūtvā rājānaṁ samudaikṣata ,
saṁyojya vidurastasmindṛṣṭiṁ dṛṣṭyā samāhitaḥ.
saṁyojya vidurastasmindṛṣṭiṁ dṛṣṭyā samāhitaḥ.
24.
tataḥ saḥ animiṣaḥ bhūtvā rājānam sam ud aikṣata
saṃyojya viduraḥ tasmin dṛṣṭim dṛṣṭyā samāhitaḥ
saṃyojya viduraḥ tasmin dṛṣṭim dṛṣṭyā samāhitaḥ
24.
tataḥ saḥ animiṣaḥ bhūtvā rājānam sam ud aikṣata.
viduraḥ samāhitaḥ tasmin dṛṣṭim dṛṣṭyā saṃyojya.
viduraḥ samāhitaḥ tasmin dṛṣṭim dṛṣṭyā saṃyojya.
24.
Then he (Vidura), becoming unblinking, intently gazed upon the king (Yudhiṣṭhira). Vidura, fully absorbed, fixed his vision on him (the king) with utmost concentration.
विवेश विदुरो धीमान्गात्रैर्गात्राणि चैव ह ।
प्राणान्प्राणेषु च दधदिन्द्रियाणीन्द्रियेषु च ॥२५॥
प्राणान्प्राणेषु च दधदिन्द्रियाणीन्द्रियेषु च ॥२५॥
25. viveśa viduro dhīmāngātrairgātrāṇi caiva ha ,
prāṇānprāṇeṣu ca dadhadindriyāṇīndriyeṣu ca.
prāṇānprāṇeṣu ca dadhadindriyāṇīndriyeṣu ca.
25.
viveśa viduraḥ dhīmān gātraiḥ gātrāṇi ca eva ha
prāṇān prāṇeṣu ca dadhat indriyāṇi indriyeṣu ca
prāṇān prāṇeṣu ca dadhat indriyāṇi indriyeṣu ca
25.
dhīmān viduraḥ gātraiḥ gātrāṇi ca eva ha prāṇān prāṇeṣu ca indriyāṇi indriyeṣu ca dadhat viveśa.
25.
The sagacious Vidura entered, merging his own physical forms into the king's physical forms, his vital breaths (prāṇa) into his vital breaths, and his senses into his senses.
स योगबलमास्थाय विवेश नृपतेस्तनुम् ।
विदुरो धर्मराजस्य तेजसा प्रज्वलन्निव ॥२६॥
विदुरो धर्मराजस्य तेजसा प्रज्वलन्निव ॥२६॥
26. sa yogabalamāsthāya viveśa nṛpatestanum ,
viduro dharmarājasya tejasā prajvalanniva.
viduro dharmarājasya tejasā prajvalanniva.
26.
saḥ yogabalam āsthāya viveśa nṛpateḥ tanum
viduraḥ dharmarājasya tejasā prajvalan iva
viduraḥ dharmarājasya tejasā prajvalan iva
26.
saḥ viduraḥ yogabalam āsthāya nṛpateḥ dharmarājasya tanum viveśa tejasā prajvalan iva.
26.
Having resorted to the power of (yoga), Vidura entered the body of the king (Yudhiṣṭhira), the lord of (dharma), appearing as if ablaze with a powerful radiance (tejas).
विदुरस्य शरीरं तत्तथैव स्तब्धलोचनम् ।
वृक्षाश्रितं तदा राजा ददर्श गतचेतनम् ॥२७॥
वृक्षाश्रितं तदा राजा ददर्श गतचेतनम् ॥२७॥
27. vidurasya śarīraṁ tattathaiva stabdhalocanam ,
vṛkṣāśritaṁ tadā rājā dadarśa gatacetanam.
vṛkṣāśritaṁ tadā rājā dadarśa gatacetanam.
27.
vidurasya śarīram tat tathā eva stabdhalocanam
vṛkṣa āśritam tadā rājā dadarśa gatacetanam
vṛkṣa āśritam tadā rājā dadarśa gatacetanam
27.
The king then saw Vidura's body, stiff, with fixed eyes, leaning against a tree, and devoid of consciousness.
बलवन्तं तथात्मानं मेने बहुगुणं तदा ।
धर्मराजो महातेजास्तच्च सस्मार पाण्डवः ॥२८॥
धर्मराजो महातेजास्तच्च सस्मार पाण्डवः ॥२८॥
28. balavantaṁ tathātmānaṁ mene bahuguṇaṁ tadā ,
dharmarājo mahātejāstacca sasmāra pāṇḍavaḥ.
dharmarājo mahātejāstacca sasmāra pāṇḍavaḥ.
28.
balavantam tathā ātmānam mene bahuguṇam tadā
dharmarājaḥ mahātejāḥ tat ca sasmāra pāṇḍavaḥ
dharmarājaḥ mahātejāḥ tat ca sasmāra pāṇḍavaḥ
28.
The greatly effulgent King of natural law (dharma), the Pāṇḍava, then considered his own self (ātman) to be powerful and highly virtuous, and he remembered that.
पौराणमात्मनः सर्वं विद्यावान्स विशां पते ।
योगधर्मं महातेजा व्यासेन कथितं यथा ॥२९॥
योगधर्मं महातेजा व्यासेन कथितं यथा ॥२९॥
29. paurāṇamātmanaḥ sarvaṁ vidyāvānsa viśāṁ pate ,
yogadharmaṁ mahātejā vyāsena kathitaṁ yathā.
yogadharmaṁ mahātejā vyāsena kathitaṁ yathā.
29.
paurāṇam ātmanaḥ sarvam vidyāvān saḥ viśām pate
yogadharmam mahātejāḥ vyāsena kathitam yathā
yogadharmam mahātejāḥ vyāsena kathitam yathā
29.
O lord of the people, that greatly effulgent and learned one remembered all that ancient teaching of his self (ātman), just as it was narrated by Vyāsa, regarding the natural law (dharma) of yoga (yoga).
धर्मराजस्तु तत्रैनं संचस्कारयिषुस्तदा ।
दग्धुकामोऽभवद्विद्वानथ वै वागभाषत ॥३०॥
दग्धुकामोऽभवद्विद्वानथ वै वागभाषत ॥३०॥
30. dharmarājastu tatrainaṁ saṁcaskārayiṣustadā ,
dagdhukāmo'bhavadvidvānatha vai vāgabhāṣata.
dagdhukāmo'bhavadvidvānatha vai vāgabhāṣata.
30.
dharmarājaḥ tu tatra enam saṃcaskārayiṣuḥ tadā
dagdhukāmaḥ abhavat vidvān atha vai vāk abhāṣata
dagdhukāmaḥ abhavat vidvān atha vai vāk abhāṣata
30.
But then the learned King of natural law (dharma), desiring to perform the funeral rites there for him, became intent on burning (the body); thereupon, a voice indeed spoke.
भो भो राजन्न दग्धव्यमेतद्विदुरसंज्ञकम् ।
कलेवरमिहैतत्ते धर्म एष सनातनः ॥३१॥
कलेवरमिहैतत्ते धर्म एष सनातनः ॥३१॥
31. bho bho rājanna dagdhavyametadvidurasaṁjñakam ,
kalevaramihaitatte dharma eṣa sanātanaḥ.
kalevaramihaitatte dharma eṣa sanātanaḥ.
31.
bho bho rājan na dagdhavyam etat vidurasaṃjñakam
kalevaram iha etat te dharmaḥ eṣaḥ sanātanaḥ
kalevaram iha etat te dharmaḥ eṣaḥ sanātanaḥ
31.
bho bho rājan etat vidurasaṃjñakam kalevaram
iha na dagdhavyam eṣaḥ te sanātanaḥ dharmaḥ
iha na dagdhavyam eṣaḥ te sanātanaḥ dharmaḥ
31.
O King, O King, this body of Vidura should not be cremated here. This is your eternal sacred duty (dharma).
लोकाः संतानका नाम भविष्यन्त्यस्य पार्थिव ।
यतिधर्ममवाप्तोऽसौ नैव शोच्यः परंतप ॥३२॥
यतिधर्ममवाप्तोऽसौ नैव शोच्यः परंतप ॥३२॥
32. lokāḥ saṁtānakā nāma bhaviṣyantyasya pārthiva ,
yatidharmamavāpto'sau naiva śocyaḥ paraṁtapa.
yatidharmamavāpto'sau naiva śocyaḥ paraṁtapa.
32.
lokāḥ santānakā nāma bhaviṣyanti asya pārthiva |
yatidharmam avāptaḥ asau na eva śocyaḥ paraṃtapa
yatidharmam avāptaḥ asau na eva śocyaḥ paraṃtapa
32.
pārthiva paraṃtapa asya nāma santānakā lokāḥ
bhaviṣyanti asau yatidharmam avāptaḥ na eva śocyaḥ
bhaviṣyanti asau yatidharmam avāptaḥ na eva śocyaḥ
32.
O King, his realms, called Santānaka, will come into being. He has attained the ascetic's way of life (dharma), O subduer of foes, and should certainly not be mourned.
इत्युक्तो धर्मराजः स विनिवृत्य ततः पुनः ।
राज्ञो वैचित्रवीर्यस्य तत्सर्वं प्रत्यवेदयत् ॥३३॥
राज्ञो वैचित्रवीर्यस्य तत्सर्वं प्रत्यवेदयत् ॥३३॥
33. ityukto dharmarājaḥ sa vinivṛtya tataḥ punaḥ ,
rājño vaicitravīryasya tatsarvaṁ pratyavedayat.
rājño vaicitravīryasya tatsarvaṁ pratyavedayat.
33.
iti uktaḥ dharmarājaḥ saḥ vinivṛtya tataḥ punaḥ |
rājñaḥ vaicitravīryasya tat sarvam pratyavedayat
rājñaḥ vaicitravīryasya tat sarvam pratyavedayat
33.
iti uktaḥ saḥ dharmarājaḥ tataḥ vinivṛtya punaḥ
vaicitravīryasya rājñaḥ tat sarvam pratyavedayat
vaicitravīryasya rājñaḥ tat sarvam pratyavedayat
33.
Thus addressed, that King of righteousness (dharmarāja) Yudhiṣṭhira returned from that spot and again reported everything to King Dhṛtarāṣṭra, the son of Vicitravīrya.
ततः स राजा द्युतिमान्स च सर्वो जनस्तदा ।
भीमसेनादयश्चैव परं विस्मयमागताः ॥३४॥
भीमसेनादयश्चैव परं विस्मयमागताः ॥३४॥
34. tataḥ sa rājā dyutimānsa ca sarvo janastadā ,
bhīmasenādayaścaiva paraṁ vismayamāgatāḥ.
bhīmasenādayaścaiva paraṁ vismayamāgatāḥ.
34.
tataḥ saḥ rājā dyutimān saḥ ca sarvaḥ janaḥ tadā
| bhīmasenādayaḥ ca eva param vismayam āgatāḥ
| bhīmasenādayaḥ ca eva param vismayam āgatāḥ
34.
tataḥ tadā saḥ dyutimān rājā ca saḥ sarvaḥ janaḥ
ca eva bhīmasenādayaḥ param vismayam āgatāḥ
ca eva bhīmasenādayaḥ param vismayam āgatāḥ
34.
Then, that glorious King and all the people there at that time, including Bhīmasena and others, were struck with great astonishment.
तच्छ्रुत्वा प्रीतिमान्राजा भूत्वा धर्मजमब्रवीत् ।
आपो मूलं फलं चैव ममेदं प्रतिगृह्यताम् ॥३५॥
आपो मूलं फलं चैव ममेदं प्रतिगृह्यताम् ॥३५॥
35. tacchrutvā prītimānrājā bhūtvā dharmajamabravīt ,
āpo mūlaṁ phalaṁ caiva mamedaṁ pratigṛhyatām.
āpo mūlaṁ phalaṁ caiva mamedaṁ pratigṛhyatām.
35.
tat śrutvā prītimān rājā bhūtvā dharmajām abravīt
āpaḥ mūlam phalam ca eva mama idam pratigṛhyatām
āpaḥ mūlam phalam ca eva mama idam pratigṛhyatām
35.
rājā prītimān bhūtvā tat śrutvā dharmajām abravīt
mama idam āpaḥ mūlam phalam ca eva pratigṛhyatām
mama idam āpaḥ mūlam phalam ca eva pratigṛhyatām
35.
Having heard that, the king, becoming delighted, said to Yudhishthira, the son of (dharma): "Please accept these water, roots, and fruits from me."
यदन्नो हि नरो राजंस्तदन्नोऽस्यातिथिः स्मृतः ।
इत्युक्तः स तथेत्येव प्राह धर्मात्मजो नृपम् ।
फलं मूलं च बुभुजे राज्ञा दत्तं सहानुजः ॥३६॥
इत्युक्तः स तथेत्येव प्राह धर्मात्मजो नृपम् ।
फलं मूलं च बुभुजे राज्ञा दत्तं सहानुजः ॥३६॥
36. yadanno hi naro rājaṁstadanno'syātithiḥ smṛtaḥ ,
ityuktaḥ sa tathetyeva prāha dharmātmajo nṛpam ,
phalaṁ mūlaṁ ca bubhuje rājñā dattaṁ sahānujaḥ.
ityuktaḥ sa tathetyeva prāha dharmātmajo nṛpam ,
phalaṁ mūlaṁ ca bubhuje rājñā dattaṁ sahānujaḥ.
36.
yat annaḥ hi naraḥ rājan tat annaḥ asya
atithiḥ smṛtaḥ iti uktaḥ saḥ tathā iti
eva prāha dharma ātmajaḥ nṛpam phalam
mūlam ca bubhuje rājñā dattam saha anujaḥ
atithiḥ smṛtaḥ iti uktaḥ saḥ tathā iti
eva prāha dharma ātmajaḥ nṛpam phalam
mūlam ca bubhuje rājñā dattam saha anujaḥ
36.
rājan hi yat annaḥ naraḥ tat annaḥ asya
atithiḥ smṛtaḥ iti uktaḥ saḥ dharma
ātmajaḥ nṛpam tathā iti eva prāha saha
anujaḥ rājñā dattam phalam mūlam ca bubhuje
atithiḥ smṛtaḥ iti uktaḥ saḥ dharma
ātmajaḥ nṛpam tathā iti eva prāha saha
anujaḥ rājñā dattam phalam mūlam ca bubhuje
36.
"Indeed, O King, a man's guest is understood to partake of the same food (anna) as his host." Thus addressed, Yudhishthira, the son of (dharma), replied to the king, saying, "So be it." Then, along with his younger brothers, he consumed the fruits and roots offered by the king.
ततस्ते वृक्षमूलेषु कृतवासपरिग्रहाः ।
तां रात्रिं न्यवसन्सर्वे फलमूलजलाशनाः ॥३७॥
तां रात्रिं न्यवसन्सर्वे फलमूलजलाशनाः ॥३७॥
37. tataste vṛkṣamūleṣu kṛtavāsaparigrahāḥ ,
tāṁ rātriṁ nyavasansarve phalamūlajalāśanāḥ.
tāṁ rātriṁ nyavasansarve phalamūlajalāśanāḥ.
37.
tataḥ te vṛkṣamūleṣu kṛtavāsaparigrahāḥ tām
rātrim nyavasan sarve phalamūlajalāśanāḥ
rātrim nyavasan sarve phalamūlajalāśanāḥ
37.
tataḥ sarve te kṛtavāsaparigrahāḥ vṛkṣamūleṣu
phalamūlajalāśanāḥ tām rātrim nyavasan
phalamūlajalāśanāḥ tām rātrim nyavasan
37.
Then, having made their dwelling arrangements at the foot of trees, all of them spent that night, subsisting on fruits, roots, and water.
Links to all chapters:
ādi parva
Chapter 1
Chapter 2
Chapter 3
Chapter 4
Chapter 5
Chapter 6
Chapter 7
Chapter 8
Chapter 9
Chapter 10
Chapter 11
Chapter 12
Chapter 13
Chapter 14
Chapter 15
Chapter 16
Chapter 17
Chapter 18
Chapter 19
Chapter 20
Chapter 21
Chapter 22
Chapter 23
Chapter 24
Chapter 25
Chapter 26
Chapter 27
Chapter 28
Chapter 29
Chapter 30
Chapter 31
Chapter 32
Chapter 33
Chapter 34
Chapter 35
Chapter 36
Chapter 37
Chapter 38
Chapter 39
Chapter 40
Chapter 41
Chapter 42
Chapter 43
Chapter 44
Chapter 45
Chapter 46
Chapter 47
Chapter 48
Chapter 49
Chapter 50
Chapter 51
Chapter 52
Chapter 53
Chapter 54
Chapter 55
Chapter 56
Chapter 57
Chapter 58
Chapter 59
Chapter 60
Chapter 61
Chapter 62
Chapter 63
Chapter 64
Chapter 65
Chapter 66
Chapter 67
Chapter 68
Chapter 69
Chapter 70
Chapter 71
Chapter 72
Chapter 73
Chapter 74
Chapter 75
Chapter 76
Chapter 77
Chapter 78
Chapter 79
Chapter 80
Chapter 81
Chapter 82
Chapter 83
Chapter 84
Chapter 85
Chapter 86
Chapter 87
Chapter 88
Chapter 89
Chapter 90
Chapter 91
Chapter 92
Chapter 93
Chapter 94
Chapter 95
Chapter 96
Chapter 97
Chapter 98
Chapter 99
Chapter 100
Chapter 101
Chapter 102
Chapter 103
Chapter 104
Chapter 105
Chapter 106
Chapter 107
Chapter 108
Chapter 109
Chapter 110
Chapter 111
Chapter 112
Chapter 113
Chapter 114
Chapter 115
Chapter 116
Chapter 117
Chapter 118
Chapter 119
Chapter 120
Chapter 121
Chapter 122
Chapter 123
Chapter 124
Chapter 125
Chapter 126
Chapter 127
Chapter 128
Chapter 129
Chapter 130
Chapter 131
Chapter 132
Chapter 133
Chapter 134
Chapter 135
Chapter 136
Chapter 137
Chapter 138
Chapter 139
Chapter 140
Chapter 141
Chapter 142
Chapter 143
Chapter 144
Chapter 145
Chapter 146
Chapter 147
Chapter 148
Chapter 149
Chapter 150
Chapter 151
Chapter 152
Chapter 153
Chapter 154
Chapter 155
Chapter 156
Chapter 157
Chapter 158
Chapter 159
Chapter 160
Chapter 161
Chapter 162
Chapter 163
Chapter 164
Chapter 165
Chapter 166
Chapter 167
Chapter 168
Chapter 169
Chapter 170
Chapter 171
Chapter 172
Chapter 173
Chapter 174
Chapter 175
Chapter 176
Chapter 177
Chapter 178
Chapter 179
Chapter 180
Chapter 181
Chapter 182
Chapter 183
Chapter 184
Chapter 185
Chapter 186
Chapter 187
Chapter 188
Chapter 189
Chapter 190
Chapter 191
Chapter 192
Chapter 193
Chapter 194
Chapter 195
Chapter 196
Chapter 197
Chapter 198
Chapter 199
Chapter 200
Chapter 201
Chapter 202
Chapter 203
Chapter 204
Chapter 205
Chapter 206
Chapter 207
Chapter 208
Chapter 209
Chapter 210
Chapter 211
Chapter 212
Chapter 213
Chapter 214
Chapter 215
Chapter 216
Chapter 217
Chapter 218
Chapter 219
Chapter 220
Chapter 221
Chapter 222
Chapter 223
Chapter 224
Chapter 225
sabhā parva
Chapter 1
Chapter 2
Chapter 3
Chapter 4
Chapter 5
Chapter 6
Chapter 7
Chapter 8
Chapter 9
Chapter 10
Chapter 11
Chapter 12
Chapter 13
Chapter 14
Chapter 15
Chapter 16
Chapter 17
Chapter 18
Chapter 19
Chapter 20
Chapter 21
Chapter 22
Chapter 23
Chapter 24
Chapter 25
Chapter 26
Chapter 27
Chapter 28
Chapter 29
Chapter 30
Chapter 31
Chapter 32
Chapter 33
Chapter 34
Chapter 35
Chapter 36
Chapter 37
Chapter 38
Chapter 39
Chapter 40
Chapter 41
Chapter 42
Chapter 43
Chapter 44
Chapter 45
Chapter 46
Chapter 47
Chapter 48
Chapter 49
Chapter 50
Chapter 51
Chapter 52
Chapter 53
Chapter 54
Chapter 55
Chapter 56
Chapter 57
Chapter 58
Chapter 59
Chapter 60
Chapter 61
Chapter 62
Chapter 63
Chapter 64
Chapter 65
Chapter 66
Chapter 67
Chapter 68
Chapter 69
Chapter 70
Chapter 71
Chapter 72
vana parva
Chapter 1
Chapter 2
Chapter 3
Chapter 4
Chapter 5
Chapter 6
Chapter 7
Chapter 8
Chapter 9
Chapter 10
Chapter 11
Chapter 12
Chapter 13
Chapter 14
Chapter 15
Chapter 16
Chapter 17
Chapter 18
Chapter 19
Chapter 20
Chapter 21
Chapter 22
Chapter 23
Chapter 24
Chapter 25
Chapter 26
Chapter 27
Chapter 28
Chapter 29
Chapter 30
Chapter 31
Chapter 32
Chapter 33
Chapter 34
Chapter 35
Chapter 36
Chapter 37
Chapter 38
Chapter 39
Chapter 40
Chapter 41
Chapter 42
Chapter 43
Chapter 44
Chapter 45
Chapter 46
Chapter 47
Chapter 48
Chapter 49
Chapter 50
Chapter 51
Chapter 52
Chapter 53
Chapter 54
Chapter 55
Chapter 56
Chapter 57
Chapter 58
Chapter 59
Chapter 60
Chapter 61
Chapter 62
Chapter 63
Chapter 64
Chapter 65
Chapter 66
Chapter 67
Chapter 68
Chapter 69
Chapter 70
Chapter 71
Chapter 72
Chapter 73
Chapter 74
Chapter 75
Chapter 76
Chapter 77
Chapter 78
Chapter 79
Chapter 80
Chapter 81
Chapter 82
Chapter 83
Chapter 84
Chapter 85
Chapter 86
Chapter 87
Chapter 88
Chapter 89
Chapter 90
Chapter 91
Chapter 92
Chapter 93
Chapter 94
Chapter 95
Chapter 96
Chapter 97
Chapter 98
Chapter 99
Chapter 100
Chapter 101
Chapter 102
Chapter 103
Chapter 104
Chapter 105
Chapter 106
Chapter 107
Chapter 108
Chapter 109
Chapter 110
Chapter 111
Chapter 112
Chapter 113
Chapter 114
Chapter 115
Chapter 116
Chapter 117
Chapter 118
Chapter 119
Chapter 120
Chapter 121
Chapter 122
Chapter 123
Chapter 124
Chapter 125
Chapter 126
Chapter 127
Chapter 128
Chapter 129
Chapter 130
Chapter 131
Chapter 132
Chapter 133
Chapter 134
Chapter 135
Chapter 136
Chapter 137
Chapter 138
Chapter 139
Chapter 140
Chapter 141
Chapter 142
Chapter 143
Chapter 144
Chapter 145
Chapter 146
Chapter 147
Chapter 148
Chapter 149
Chapter 150
Chapter 151
Chapter 152
Chapter 153
Chapter 154
Chapter 155
Chapter 156
Chapter 157
Chapter 158
Chapter 159
Chapter 160
Chapter 161
Chapter 162
Chapter 163
Chapter 164
Chapter 165
Chapter 166
Chapter 167
Chapter 168
Chapter 169
Chapter 170
Chapter 171
Chapter 172
Chapter 173
Chapter 174
Chapter 175
Chapter 176
Chapter 177
Chapter 178
Chapter 179
Chapter 180
Chapter 181
Chapter 182
Chapter 183
Chapter 184
Chapter 185
Chapter 186
Chapter 187
Chapter 188
Chapter 189
Chapter 190
Chapter 191
Chapter 192
Chapter 193
Chapter 194
Chapter 195
Chapter 196
Chapter 197
Chapter 198
Chapter 199
Chapter 200
Chapter 201
Chapter 202
Chapter 203
Chapter 204
Chapter 205
Chapter 206
Chapter 207
Chapter 208
Chapter 209
Chapter 210
Chapter 211
Chapter 212
Chapter 213
Chapter 214
Chapter 215
Chapter 216
Chapter 217
Chapter 218
Chapter 219
Chapter 220
Chapter 221
Chapter 222
Chapter 223
Chapter 224
Chapter 225
Chapter 226
Chapter 227
Chapter 228
Chapter 229
Chapter 230
Chapter 231
Chapter 232
Chapter 233
Chapter 234
Chapter 235
Chapter 236
Chapter 237
Chapter 238
Chapter 239
Chapter 240
Chapter 241
Chapter 242
Chapter 243
Chapter 244
Chapter 245
Chapter 246
Chapter 247
Chapter 248
Chapter 249
Chapter 250
Chapter 251
Chapter 252
Chapter 253
Chapter 254
Chapter 255
Chapter 256
Chapter 257
Chapter 258
Chapter 259
Chapter 260
Chapter 261
Chapter 262
Chapter 263
Chapter 264
Chapter 265
Chapter 266
Chapter 267
Chapter 268
Chapter 269
Chapter 270
Chapter 271
Chapter 272
Chapter 273
Chapter 274
Chapter 275
Chapter 276
Chapter 277
Chapter 278
Chapter 279
Chapter 280
Chapter 281
Chapter 282
Chapter 283
Chapter 284
Chapter 285
Chapter 286
Chapter 287
Chapter 288
Chapter 289
Chapter 290
Chapter 291
Chapter 292
Chapter 293
Chapter 294
Chapter 295
Chapter 296
Chapter 297
Chapter 298
Chapter 299
virāṭa parva
Chapter 1
Chapter 2
Chapter 3
Chapter 4
Chapter 5
Chapter 6
Chapter 7
Chapter 8
Chapter 9
Chapter 10
Chapter 11
Chapter 12
Chapter 13
Chapter 14
Chapter 15
Chapter 16
Chapter 17
Chapter 18
Chapter 19
Chapter 20
Chapter 21
Chapter 22
Chapter 23
Chapter 24
Chapter 25
Chapter 26
Chapter 27
Chapter 28
Chapter 29
Chapter 30
Chapter 31
Chapter 32
Chapter 33
Chapter 34
Chapter 35
Chapter 36
Chapter 37
Chapter 38
Chapter 39
Chapter 40
Chapter 41
Chapter 42
Chapter 43
Chapter 44
Chapter 45
Chapter 46
Chapter 47
Chapter 48
Chapter 49
Chapter 50
Chapter 51
Chapter 52
Chapter 53
Chapter 54
Chapter 55
Chapter 56
Chapter 57
Chapter 58
Chapter 59
Chapter 60
Chapter 61
Chapter 62
Chapter 63
Chapter 64
Chapter 65
Chapter 66
Chapter 67
udyoga parva
Chapter 1
Chapter 2
Chapter 3
Chapter 4
Chapter 5
Chapter 6
Chapter 7
Chapter 8
Chapter 9
Chapter 10
Chapter 11
Chapter 12
Chapter 13
Chapter 14
Chapter 15
Chapter 16
Chapter 17
Chapter 18
Chapter 19
Chapter 20
Chapter 21
Chapter 22
Chapter 23
Chapter 24
Chapter 25
Chapter 26
Chapter 27
Chapter 28
Chapter 29
Chapter 30
Chapter 31
Chapter 32
Chapter 33
Chapter 34
Chapter 35
Chapter 36
Chapter 37
Chapter 38
Chapter 39
Chapter 40
Chapter 41
Chapter 42
Chapter 43
Chapter 44
Chapter 45
Chapter 46
Chapter 47
Chapter 48
Chapter 49
Chapter 50
Chapter 51
Chapter 52
Chapter 53
Chapter 54
Chapter 55
Chapter 56
Chapter 57
Chapter 58
Chapter 59
Chapter 60
Chapter 61
Chapter 62
Chapter 63
Chapter 64
Chapter 65
Chapter 66
Chapter 67
Chapter 68
Chapter 69
Chapter 70
Chapter 71
Chapter 72
Chapter 73
Chapter 74
Chapter 75
Chapter 76
Chapter 77
Chapter 78
Chapter 79
Chapter 80
Chapter 81
Chapter 82
Chapter 83
Chapter 84
Chapter 85
Chapter 86
Chapter 87
Chapter 88
Chapter 89
Chapter 90
Chapter 91
Chapter 92
Chapter 93
Chapter 94
Chapter 95
Chapter 96
Chapter 97
Chapter 98
Chapter 99
Chapter 100
Chapter 101
Chapter 102
Chapter 103
Chapter 104
Chapter 105
Chapter 106
Chapter 107
Chapter 108
Chapter 109
Chapter 110
Chapter 111
Chapter 112
Chapter 113
Chapter 114
Chapter 115
Chapter 116
Chapter 117
Chapter 118
Chapter 119
Chapter 120
Chapter 121
Chapter 122
Chapter 123
Chapter 124
Chapter 125
Chapter 126
Chapter 127
Chapter 128
Chapter 129
Chapter 130
Chapter 131
Chapter 132
Chapter 133
Chapter 134
Chapter 135
Chapter 136
Chapter 137
Chapter 138
Chapter 139
Chapter 140
Chapter 141
Chapter 142
Chapter 143
Chapter 144
Chapter 145
Chapter 146
Chapter 147
Chapter 148
Chapter 149
Chapter 150
Chapter 151
Chapter 152
Chapter 153
Chapter 154
Chapter 155
Chapter 156
Chapter 157
Chapter 158
Chapter 159
Chapter 160
Chapter 161
Chapter 162
Chapter 163
Chapter 164
Chapter 165
Chapter 166
Chapter 167
Chapter 168
Chapter 169
Chapter 170
Chapter 171
Chapter 172
Chapter 173
Chapter 174
Chapter 175
Chapter 176
Chapter 177
Chapter 178
Chapter 179
Chapter 180
Chapter 181
Chapter 182
Chapter 183
Chapter 184
Chapter 185
Chapter 186
Chapter 187
Chapter 188
Chapter 189
Chapter 190
Chapter 191
Chapter 192
Chapter 193
Chapter 194
Chapter 195
Chapter 196
Chapter 197
bhīṣma parva
Chapter 1
Chapter 2
Chapter 3
Chapter 4
Chapter 5
Chapter 6
Chapter 7
Chapter 8
Chapter 9
Chapter 10
Chapter 11
Chapter 12
Chapter 13
Chapter 14
Chapter 15
Chapter 16
Chapter 17
Chapter 18
Chapter 19
Chapter 20
Chapter 21
Chapter 22
Chapter 23
Chapter 24
Chapter 25
Chapter 26
Chapter 27
Chapter 28
Chapter 29
Chapter 30
Chapter 31
Chapter 32
Chapter 33
Chapter 34
Chapter 35
Chapter 36
Chapter 37
Chapter 38
Chapter 39
Chapter 40
Chapter 41
Chapter 42
Chapter 43
Chapter 44
Chapter 45
Chapter 46
Chapter 47
Chapter 48
Chapter 49
Chapter 50
Chapter 51
Chapter 52
Chapter 53
Chapter 54
Chapter 55
Chapter 56
Chapter 57
Chapter 58
Chapter 59
Chapter 60
Chapter 61
Chapter 62
Chapter 63
Chapter 64
Chapter 65
Chapter 66
Chapter 67
Chapter 68
Chapter 69
Chapter 70
Chapter 71
Chapter 72
Chapter 73
Chapter 74
Chapter 75
Chapter 76
Chapter 77
Chapter 78
Chapter 79
Chapter 80
Chapter 81
Chapter 82
Chapter 83
Chapter 84
Chapter 85
Chapter 86
Chapter 87
Chapter 88
Chapter 89
Chapter 90
Chapter 91
Chapter 92
Chapter 93
Chapter 94
Chapter 95
Chapter 96
Chapter 97
Chapter 98
Chapter 99
Chapter 100
Chapter 101
Chapter 102
Chapter 103
Chapter 104
Chapter 105
Chapter 106
Chapter 107
Chapter 108
Chapter 109
Chapter 110
Chapter 111
Chapter 112
Chapter 113
Chapter 114
Chapter 115
Chapter 116
Chapter 117
droṇa parva
Chapter 1
Chapter 2
Chapter 3
Chapter 4
Chapter 5
Chapter 6
Chapter 7
Chapter 8
Chapter 9
Chapter 10
Chapter 11
Chapter 12
Chapter 13
Chapter 14
Chapter 15
Chapter 16
Chapter 17
Chapter 18
Chapter 19
Chapter 20
Chapter 21
Chapter 22
Chapter 23
Chapter 24
Chapter 25
Chapter 26
Chapter 27
Chapter 28
Chapter 29
Chapter 30
Chapter 31
Chapter 32
Chapter 33
Chapter 34
Chapter 35
Chapter 36
Chapter 37
Chapter 38
Chapter 39
Chapter 40
Chapter 41
Chapter 42
Chapter 43
Chapter 44
Chapter 45
Chapter 46
Chapter 47
Chapter 48
Chapter 49
Chapter 50
Chapter 51
Chapter 52
Chapter 53
Chapter 54
Chapter 55
Chapter 56
Chapter 57
Chapter 58
Chapter 59
Chapter 60
Chapter 61
Chapter 62
Chapter 63
Chapter 64
Chapter 65
Chapter 66
Chapter 67
Chapter 68
Chapter 69
Chapter 70
Chapter 71
Chapter 72
Chapter 73
Chapter 74
Chapter 75
Chapter 76
Chapter 77
Chapter 78
Chapter 79
Chapter 80
Chapter 81
Chapter 82
Chapter 83
Chapter 84
Chapter 85
Chapter 86
Chapter 87
Chapter 88
Chapter 89
Chapter 90
Chapter 91
Chapter 92
Chapter 93
Chapter 94
Chapter 95
Chapter 96
Chapter 97
Chapter 98
Chapter 99
Chapter 100
Chapter 101
Chapter 102
Chapter 103
Chapter 104
Chapter 105
Chapter 106
Chapter 107
Chapter 108
Chapter 109
Chapter 110
Chapter 111
Chapter 112
Chapter 113
Chapter 114
Chapter 115
Chapter 116
Chapter 117
Chapter 118
Chapter 119
Chapter 120
Chapter 121
Chapter 122
Chapter 123
Chapter 124
Chapter 125
Chapter 126
Chapter 127
Chapter 128
Chapter 129
Chapter 130
Chapter 131
Chapter 132
Chapter 133
Chapter 134
Chapter 135
Chapter 136
Chapter 137
Chapter 138
Chapter 139
Chapter 140
Chapter 141
Chapter 142
Chapter 143
Chapter 144
Chapter 145
Chapter 146
Chapter 147
Chapter 148
Chapter 149
Chapter 150
Chapter 151
Chapter 152
Chapter 153
Chapter 154
Chapter 155
Chapter 156
Chapter 157
Chapter 158
Chapter 159
Chapter 160
Chapter 161
Chapter 162
Chapter 163
Chapter 164
Chapter 165
Chapter 166
Chapter 167
Chapter 168
Chapter 169
Chapter 170
Chapter 171
Chapter 172
Chapter 173
karṇa parva
Chapter 1
Chapter 2
Chapter 3
Chapter 4
Chapter 5
Chapter 6
Chapter 7
Chapter 8
Chapter 9
Chapter 10
Chapter 11
Chapter 12
Chapter 13
Chapter 14
Chapter 15
Chapter 16
Chapter 17
Chapter 18
Chapter 19
Chapter 20
Chapter 21
Chapter 22
Chapter 23
Chapter 24
Chapter 25
Chapter 26
Chapter 27
Chapter 28
Chapter 29
Chapter 30
Chapter 31
Chapter 32
Chapter 33
Chapter 34
Chapter 35
Chapter 36
Chapter 37
Chapter 38
Chapter 39
Chapter 40
Chapter 41
Chapter 42
Chapter 43
Chapter 44
Chapter 45
Chapter 46
Chapter 47
Chapter 48
Chapter 49
Chapter 50
Chapter 51
Chapter 52
Chapter 53
Chapter 54
Chapter 55
Chapter 56
Chapter 57
Chapter 58
Chapter 59
Chapter 60
Chapter 61
Chapter 62
Chapter 63
Chapter 64
Chapter 65
Chapter 66
Chapter 67
Chapter 68
Chapter 69
śalya parva
Chapter 1
Chapter 2
Chapter 3
Chapter 4
Chapter 5
Chapter 6
Chapter 7
Chapter 8
Chapter 9
Chapter 10
Chapter 11
Chapter 12
Chapter 13
Chapter 14
Chapter 15
Chapter 16
Chapter 17
Chapter 18
Chapter 19
Chapter 20
Chapter 21
Chapter 22
Chapter 23
Chapter 24
Chapter 25
Chapter 26
Chapter 27
Chapter 28
Chapter 29
Chapter 30
Chapter 31
Chapter 32
Chapter 33
Chapter 34
Chapter 35
Chapter 36
Chapter 37
Chapter 38
Chapter 39
Chapter 40
Chapter 41
Chapter 42
Chapter 43
Chapter 44
Chapter 45
Chapter 46
Chapter 47
Chapter 48
Chapter 49
Chapter 50
Chapter 51
Chapter 52
Chapter 53
Chapter 54
Chapter 55
Chapter 56
Chapter 57
Chapter 58
Chapter 59
Chapter 60
Chapter 61
Chapter 62
Chapter 63
Chapter 64
sauptika parva
strī parva
śānti parva
Chapter 1
Chapter 2
Chapter 3
Chapter 4
Chapter 5
Chapter 6
Chapter 7
Chapter 8
Chapter 9
Chapter 10
Chapter 11
Chapter 12
Chapter 13
Chapter 14
Chapter 15
Chapter 16
Chapter 17
Chapter 18
Chapter 19
Chapter 20
Chapter 21
Chapter 22
Chapter 23
Chapter 24
Chapter 25
Chapter 26
Chapter 27
Chapter 28
Chapter 29
Chapter 30
Chapter 31
Chapter 32
Chapter 33
Chapter 34
Chapter 35
Chapter 36
Chapter 37
Chapter 38
Chapter 39
Chapter 40
Chapter 41
Chapter 42
Chapter 43
Chapter 44
Chapter 45
Chapter 46
Chapter 47
Chapter 48
Chapter 49
Chapter 50
Chapter 51
Chapter 52
Chapter 53
Chapter 54
Chapter 55
Chapter 56
Chapter 57
Chapter 58
Chapter 59
Chapter 60
Chapter 61
Chapter 62
Chapter 63
Chapter 64
Chapter 65
Chapter 66
Chapter 67
Chapter 68
Chapter 69
Chapter 70
Chapter 71
Chapter 72
Chapter 73
Chapter 74
Chapter 75
Chapter 76
Chapter 77
Chapter 78
Chapter 79
Chapter 80
Chapter 81
Chapter 82
Chapter 83
Chapter 84
Chapter 85
Chapter 86
Chapter 87
Chapter 88
Chapter 89
Chapter 90
Chapter 91
Chapter 92
Chapter 93
Chapter 94
Chapter 95
Chapter 96
Chapter 97
Chapter 98
Chapter 99
Chapter 100
Chapter 101
Chapter 102
Chapter 103
Chapter 104
Chapter 105
Chapter 106
Chapter 107
Chapter 108
Chapter 109
Chapter 110
Chapter 111
Chapter 112
Chapter 113
Chapter 114
Chapter 115
Chapter 116
Chapter 117
Chapter 118
Chapter 119
Chapter 120
Chapter 121
Chapter 122
Chapter 123
Chapter 124
Chapter 125
Chapter 126
Chapter 127
Chapter 128
Chapter 129
Chapter 130
Chapter 131
Chapter 132
Chapter 133
Chapter 134
Chapter 135
Chapter 136
Chapter 137
Chapter 138
Chapter 139
Chapter 140
Chapter 141
Chapter 142
Chapter 143
Chapter 144
Chapter 145
Chapter 146
Chapter 147
Chapter 148
Chapter 149
Chapter 150
Chapter 151
Chapter 152
Chapter 153
Chapter 154
Chapter 155
Chapter 156
Chapter 157
Chapter 158
Chapter 159
Chapter 160
Chapter 161
Chapter 162
Chapter 163
Chapter 164
Chapter 165
Chapter 166
Chapter 167
Chapter 168
Chapter 169
Chapter 170
Chapter 171
Chapter 172
Chapter 173
Chapter 174
Chapter 175
Chapter 176
Chapter 177
Chapter 178
Chapter 179
Chapter 180
Chapter 181
Chapter 182
Chapter 183
Chapter 184
Chapter 185
Chapter 186
Chapter 187
Chapter 188
Chapter 189
Chapter 190
Chapter 191
Chapter 192
Chapter 193
Chapter 194
Chapter 195
Chapter 196
Chapter 197
Chapter 198
Chapter 199
Chapter 200
Chapter 201
Chapter 202
Chapter 203
Chapter 204
Chapter 205
Chapter 206
Chapter 207
Chapter 208
Chapter 209
Chapter 210
Chapter 211
Chapter 212
Chapter 213
Chapter 214
Chapter 215
Chapter 216
Chapter 217
Chapter 218
Chapter 219
Chapter 220
Chapter 221
Chapter 222
Chapter 223
Chapter 224
Chapter 225
Chapter 226
Chapter 227
Chapter 228
Chapter 229
Chapter 230
Chapter 231
Chapter 232
Chapter 233
Chapter 234
Chapter 235
Chapter 236
Chapter 237
Chapter 238
Chapter 239
Chapter 240
Chapter 241
Chapter 242
Chapter 243
Chapter 244
Chapter 245
Chapter 246
Chapter 247
Chapter 248
Chapter 249
Chapter 250
Chapter 251
Chapter 252
Chapter 253
Chapter 254
Chapter 255
Chapter 256
Chapter 257
Chapter 258
Chapter 259
Chapter 260
Chapter 261
Chapter 262
Chapter 263
Chapter 264
Chapter 265
Chapter 266
Chapter 267
Chapter 268
Chapter 269
Chapter 270
Chapter 271
Chapter 272
Chapter 273
Chapter 274
Chapter 275
Chapter 276
Chapter 277
Chapter 278
Chapter 279
Chapter 280
Chapter 281
Chapter 282
Chapter 283
Chapter 284
Chapter 285
Chapter 286
Chapter 287
Chapter 288
Chapter 289
Chapter 290
Chapter 291
Chapter 292
Chapter 293
Chapter 294
Chapter 295
Chapter 296
Chapter 297
Chapter 298
Chapter 299
Chapter 300
Chapter 301
Chapter 302
Chapter 303
Chapter 304
Chapter 305
Chapter 306
Chapter 307
Chapter 308
Chapter 309
Chapter 310
Chapter 311
Chapter 312
Chapter 313
Chapter 314
Chapter 315
Chapter 316
Chapter 317
Chapter 318
Chapter 319
Chapter 320
Chapter 321
Chapter 322
Chapter 323
Chapter 324
Chapter 325
Chapter 326
Chapter 327
Chapter 328
Chapter 329
Chapter 330
Chapter 331
Chapter 332
Chapter 333
Chapter 334
Chapter 335
Chapter 336
Chapter 337
Chapter 338
Chapter 339
Chapter 340
Chapter 341
Chapter 342
Chapter 343
Chapter 344
Chapter 345
Chapter 346
Chapter 347
Chapter 348
Chapter 349
Chapter 350
Chapter 351
Chapter 352
Chapter 353
anuśāsana parva
Chapter 1
Chapter 2
Chapter 3
Chapter 4
Chapter 5
Chapter 6
Chapter 7
Chapter 8
Chapter 9
Chapter 10
Chapter 11
Chapter 12
Chapter 13
Chapter 14
Chapter 15
Chapter 16
Chapter 17
Chapter 18
Chapter 19
Chapter 20
Chapter 21
Chapter 22
Chapter 23
Chapter 24
Chapter 25
Chapter 26
Chapter 27
Chapter 28
Chapter 29
Chapter 30
Chapter 31
Chapter 32
Chapter 33
Chapter 34
Chapter 35
Chapter 36
Chapter 37
Chapter 38
Chapter 39
Chapter 40
Chapter 41
Chapter 42
Chapter 43
Chapter 44
Chapter 45
Chapter 46
Chapter 47
Chapter 48
Chapter 49
Chapter 50
Chapter 51
Chapter 52
Chapter 53
Chapter 54
Chapter 55
Chapter 56
Chapter 57
Chapter 58
Chapter 59
Chapter 60
Chapter 61
Chapter 62
Chapter 63
Chapter 64
Chapter 65
Chapter 66
Chapter 67
Chapter 68
Chapter 69
Chapter 70
Chapter 71
Chapter 72
Chapter 73
Chapter 74
Chapter 75
Chapter 76
Chapter 77
Chapter 78
Chapter 79
Chapter 80
Chapter 81
Chapter 82
Chapter 83
Chapter 84
Chapter 85
Chapter 86
Chapter 87
Chapter 88
Chapter 89
Chapter 90
Chapter 91
Chapter 92
Chapter 93
Chapter 94
Chapter 95
Chapter 96
Chapter 97
Chapter 98
Chapter 99
Chapter 100
Chapter 101
Chapter 102
Chapter 103
Chapter 104
Chapter 105
Chapter 106
Chapter 107
Chapter 108
Chapter 109
Chapter 110
Chapter 111
Chapter 112
Chapter 113
Chapter 114
Chapter 115
Chapter 116
Chapter 117
Chapter 118
Chapter 119
Chapter 120
Chapter 121
Chapter 122
Chapter 123
Chapter 124
Chapter 125
Chapter 126
Chapter 127
Chapter 128
Chapter 129
Chapter 130
Chapter 131
Chapter 132
Chapter 133
Chapter 134
Chapter 135
Chapter 136
Chapter 137
Chapter 138
Chapter 139
Chapter 140
Chapter 141
Chapter 142
Chapter 143
Chapter 144
Chapter 145
Chapter 146
Chapter 147
Chapter 148
Chapter 149
Chapter 150
Chapter 151
Chapter 152
Chapter 153
Chapter 154
aśvamedhika parva
Chapter 1
Chapter 2
Chapter 3
Chapter 4
Chapter 5
Chapter 6
Chapter 7
Chapter 8
Chapter 9
Chapter 10
Chapter 11
Chapter 12
Chapter 13
Chapter 14
Chapter 15
Chapter 16
Chapter 17
Chapter 18
Chapter 19
Chapter 20
Chapter 21
Chapter 22
Chapter 23
Chapter 24
Chapter 25
Chapter 26
Chapter 27
Chapter 28
Chapter 29
Chapter 30
Chapter 31
Chapter 32
Chapter 33
Chapter 34
Chapter 35
Chapter 36
Chapter 37
Chapter 38
Chapter 39
Chapter 40
Chapter 41
Chapter 42
Chapter 43
Chapter 44
Chapter 45
Chapter 46
Chapter 47
Chapter 48
Chapter 49
Chapter 50
Chapter 51
Chapter 52
Chapter 53
Chapter 54
Chapter 55
Chapter 56
Chapter 57
Chapter 58
Chapter 59
Chapter 60
Chapter 61
Chapter 62
Chapter 63
Chapter 64
Chapter 65
Chapter 66
Chapter 67
Chapter 68
Chapter 69
Chapter 70
Chapter 71
Chapter 72
Chapter 73
Chapter 74
Chapter 75
Chapter 76
Chapter 77
Chapter 78
Chapter 79
Chapter 80
Chapter 81
Chapter 82
Chapter 83
Chapter 84
Chapter 85
Chapter 86
Chapter 87
Chapter 88
Chapter 89
Chapter 90
Chapter 91
Chapter 92
Chapter 93
Chapter 94
Chapter 95
Chapter 96
āśramavāsika parva (current book)
Chapter 1
Chapter 2
Chapter 3
Chapter 4
Chapter 5
Chapter 6
Chapter 7
Chapter 8
Chapter 9
Chapter 10
Chapter 11
Chapter 12
Chapter 13
Chapter 14
Chapter 15
Chapter 16
Chapter 17
Chapter 18
Chapter 19
Chapter 20
Chapter 21
Chapter 22
Chapter 23
Chapter 24
Chapter 25
Chapter 26
Chapter 27
Chapter 28
Chapter 29
Chapter 30
Chapter 31
Chapter 32
Chapter 33 (current chapter)
Chapter 34
Chapter 35
Chapter 36
Chapter 37
Chapter 38
Chapter 39
Chapter 40
Chapter 41
Chapter 42
Chapter 43
Chapter 44
Chapter 45
Chapter 46
Chapter 47