महाभारतः
mahābhārataḥ
-
book-13, chapter-38
युधिष्ठिर उवाच ।
स्त्रीणां स्वभावमिच्छामि श्रोतुं भरतसत्तम ।
स्त्रियो हि मूलं दोषाणां लघुचित्ताः पितामह ॥१॥
स्त्रीणां स्वभावमिच्छामि श्रोतुं भरतसत्तम ।
स्त्रियो हि मूलं दोषाणां लघुचित्ताः पितामह ॥१॥
1. yudhiṣṭhira uvāca ,
strīṇāṁ svabhāvamicchāmi śrotuṁ bharatasattama ,
striyo hi mūlaṁ doṣāṇāṁ laghucittāḥ pitāmaha.
strīṇāṁ svabhāvamicchāmi śrotuṁ bharatasattama ,
striyo hi mūlaṁ doṣāṇāṁ laghucittāḥ pitāmaha.
1.
yudhiṣṭhira uvāca strīṇām svabhāvam icchāmi śrotum
bharatasattama striyaḥ hi mūlam doṣāṇām laghucittāḥ pitāmaha
bharatasattama striyaḥ hi mūlam doṣāṇām laghucittāḥ pitāmaha
1.
yudhiṣṭhira uvāca bharatasattama pitāmaha strīṇām svabhāvam
śrotum icchāmi hi striyaḥ doṣāṇām mūlam laghucittāḥ
śrotum icchāmi hi striyaḥ doṣāṇām mūlam laghucittāḥ
1.
Yudhishthira said: 'O best among the Bhāratas, I wish to hear about the nature of women. Indeed, women are the origin of flaws, O grandfather, for they are fickle-minded.'
भीष्म उवाच ।
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
नारदस्य च संवादं पुंश्चल्या पञ्चचूडया ॥२॥
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
नारदस्य च संवादं पुंश्चल्या पञ्चचूडया ॥२॥
2. bhīṣma uvāca ,
atrāpyudāharantīmamitihāsaṁ purātanam ,
nāradasya ca saṁvādaṁ puṁścalyā pañcacūḍayā.
atrāpyudāharantīmamitihāsaṁ purātanam ,
nāradasya ca saṁvādaṁ puṁścalyā pañcacūḍayā.
2.
bhīṣma uvāca atra api udāharanti imam itihāsam
purātanam nāradasya ca saṁvādam puṁścalyā pañcacūḍayā
purātanam nāradasya ca saṁvādam puṁścalyā pañcacūḍayā
2.
bhīṣma uvāca atra api imam purātanam itihāsam
nāradasya ca puṁścalyā pañcacūḍayā saṁvādam udāharanti
nāradasya ca puṁścalyā pañcacūḍayā saṁvādam udāharanti
2.
Bhishma said: 'In this context, they also recount this ancient narrative (itihāsa) – the conversation between Nārada and the unchaste woman, Pañcacūḍā.'
लोकाननुचरन्धीमान्देवर्षिर्नारदः पुरा ।
ददर्शाप्सरसं ब्राह्मीं पञ्चचूडामनिन्दिताम् ॥३॥
ददर्शाप्सरसं ब्राह्मीं पञ्चचूडामनिन्दिताम् ॥३॥
3. lokānanucarandhīmāndevarṣirnāradaḥ purā ,
dadarśāpsarasaṁ brāhmīṁ pañcacūḍāmaninditām.
dadarśāpsarasaṁ brāhmīṁ pañcacūḍāmaninditām.
3.
lokān anucaran dhīmān devapṛṣṭaḥ nāradaḥ purā
dadarśa apsarasam brāhmīm pañcacūḍām aninditām
dadarśa apsarasam brāhmīm pañcacūḍām aninditām
3.
purā dhīmān devarṣiḥ nāradaḥ lokān anucaran
brāhmīm aninditām apsarasam pañcacūḍām dadarśa
brāhmīm aninditām apsarasam pañcacūḍām dadarśa
3.
Formerly, the wise divine sage (devarṣi) Nārada, while traversing the worlds, beheld the faultless divine apsara, Pañcacūḍā.
तां दृष्ट्वा चारुसर्वाङ्गीं पप्रच्छाप्सरसं मुनिः ।
संशयो हृदि मे कश्चित्तन्मे ब्रूहि सुमध्यमे ॥४॥
संशयो हृदि मे कश्चित्तन्मे ब्रूहि सुमध्यमे ॥४॥
4. tāṁ dṛṣṭvā cārusarvāṅgīṁ papracchāpsarasaṁ muniḥ ,
saṁśayo hṛdi me kaścittanme brūhi sumadhyame.
saṁśayo hṛdi me kaścittanme brūhi sumadhyame.
4.
tām dṛṣṭvā cārusarvāṅgīm papraccha apsarasam muniḥ
saṃśayaḥ hṛdi me kaścit tat me brūhi sumadhyame
saṃśayaḥ hṛdi me kaścit tat me brūhi sumadhyame
4.
muniḥ cārusarvāṅgīm tām apsarasam dṛṣṭvā papraccha (abravīt)
he sumadhyame me hṛdi kaścit saṃśayaḥ asti tat me brūhi
he sumadhyame me hṛdi kaścit saṃśayaḥ asti tat me brūhi
4.
The sage, upon seeing her, who was beautiful in all her limbs, asked the celestial nymph: "I have a certain doubt in my heart; please tell me about it, O slender-waisted one."
एवमुक्ता तु सा विप्रं प्रत्युवाचाथ नारदम् ।
विषये सति वक्ष्यामि समर्थां मन्यसे च माम् ॥५॥
विषये सति वक्ष्यामि समर्थां मन्यसे च माम् ॥५॥
5. evamuktā tu sā vipraṁ pratyuvācātha nāradam ,
viṣaye sati vakṣyāmi samarthāṁ manyase ca mām.
viṣaye sati vakṣyāmi samarthāṁ manyase ca mām.
5.
evam uktā tu sā vipram pratyuvāca atha nāradam
viṣaye sati vakṣyāmi samarthām manyase ca mām
viṣaye sati vakṣyāmi samarthām manyase ca mām
5.
evam uktā tu sā atha vipram nāradam pratyuvāca (abravīt)
viṣaye sati (aham) vakṣyāmi ca mām samarthām manyase (cet)
viṣaye sati (aham) vakṣyāmi ca mām samarthām manyase (cet)
5.
Having been addressed in this manner, she then replied to the brāhmaṇa Nārada: "I will speak if there is a suitable topic, and if you consider me capable."
नारद उवाच ।
न त्वामविषये भद्रे नियोक्ष्यामि कथंचन ।
स्त्रीणां स्वभावमिच्छामि त्वत्तः श्रोतुं वरानने ॥६॥
न त्वामविषये भद्रे नियोक्ष्यामि कथंचन ।
स्त्रीणां स्वभावमिच्छामि त्वत्तः श्रोतुं वरानने ॥६॥
6. nārada uvāca ,
na tvāmaviṣaye bhadre niyokṣyāmi kathaṁcana ,
strīṇāṁ svabhāvamicchāmi tvattaḥ śrotuṁ varānane.
na tvāmaviṣaye bhadre niyokṣyāmi kathaṁcana ,
strīṇāṁ svabhāvamicchāmi tvattaḥ śrotuṁ varānane.
6.
nārada uvāca na tvām aviṣaye bhadre niyokṣyāmi kathaṃcana
strīṇām svabhāvam icchāmi tvattaḥ śrotum varānane
strīṇām svabhāvam icchāmi tvattaḥ śrotum varānane
6.
nāradaḥ uvāca he bhadre he varānane
aham tvām aviṣaye kathaṃcana na
niyokṣyāmi (kintu) aham tvattaḥ
strīṇām svabhāvam śrotum icchāmi
aham tvām aviṣaye kathaṃcana na
niyokṣyāmi (kintu) aham tvattaḥ
strīṇām svabhāvam śrotum icchāmi
6.
Nārada said: "O noble lady, I will certainly not ask you about an inappropriate subject. O beautiful-faced one, I wish to hear from you about the intrinsic nature (svabhāva) of women."
भीष्म उवाच ।
एतच्छ्रुत्वा वचस्तस्य देवर्षेरप्सरोत्तमा ।
प्रत्युवाच न शक्ष्यामि स्त्री सती निन्दितुं स्त्रियः ॥७॥
एतच्छ्रुत्वा वचस्तस्य देवर्षेरप्सरोत्तमा ।
प्रत्युवाच न शक्ष्यामि स्त्री सती निन्दितुं स्त्रियः ॥७॥
7. bhīṣma uvāca ,
etacchrutvā vacastasya devarṣerapsarottamā ,
pratyuvāca na śakṣyāmi strī satī nindituṁ striyaḥ.
etacchrutvā vacastasya devarṣerapsarottamā ,
pratyuvāca na śakṣyāmi strī satī nindituṁ striyaḥ.
7.
bhīṣma uvāca etat śrutvā vacaḥ tasya devarṣeḥ apsaras
uttamā pratyuvāca na śakṣyāmi strī satī ninditum striyaḥ
uttamā pratyuvāca na śakṣyāmi strī satī ninditum striyaḥ
7.
bhīṣmaḥ uvāca (yat) tasya devarṣeḥ
vacaḥ etat śrutvā apsarasām uttamā
pratyuvāca (abravīt yat) aham strī
satī striyaḥ ninditum na śakṣyāmi
vacaḥ etat śrutvā apsarasām uttamā
pratyuvāca (abravīt yat) aham strī
satī striyaḥ ninditum na śakṣyāmi
7.
Bhīṣma said: "Having heard these words of that divine sage, the foremost celestial nymph replied: 'As I am a woman myself, I will not be able to criticize other women.'"
विदितास्ते स्त्रियो याश्च यादृशाश्च स्वभावतः ।
न मामर्हसि देवर्षे नियोक्तुं प्रश्न ईदृशे ॥८॥
न मामर्हसि देवर्षे नियोक्तुं प्रश्न ईदृशे ॥८॥
8. viditāste striyo yāśca yādṛśāśca svabhāvataḥ ,
na māmarhasi devarṣe niyoktuṁ praśna īdṛśe.
na māmarhasi devarṣe niyoktuṁ praśna īdṛśe.
8.
viditāḥ te striyaḥ yāḥ ca yādṛśāḥ ca svabhāvataḥ
na mām arhasi devarṣe niyoktum praśne īdṛśe
na mām arhasi devarṣe niyoktum praśne īdṛśe
8.
devarṣe,
te striyaḥ yāḥ ca yādṛśāḥ ca svabhāvataḥ viditāḥ.
mām īdṛśe praśne niyoktum na arhasi.
te striyaḥ yāḥ ca yādṛśāḥ ca svabhāvataḥ viditāḥ.
mām īdṛśe praśne niyoktum na arhasi.
8.
You know these women and their true nature. Therefore, O divine sage, you should not assign me to answer such a question.
तामुवाच स देवर्षिः सत्यं वद सुमध्यमे ।
मृषावादे भवेद्दोषः सत्ये दोषो न विद्यते ॥९॥
मृषावादे भवेद्दोषः सत्ये दोषो न विद्यते ॥९॥
9. tāmuvāca sa devarṣiḥ satyaṁ vada sumadhyame ,
mṛṣāvāde bhaveddoṣaḥ satye doṣo na vidyate.
mṛṣāvāde bhaveddoṣaḥ satye doṣo na vidyate.
9.
tām uvāca saḥ devarṣiḥ satyam vada sumadhyame
mṛṣāvāde bhavet doṣaḥ satye doṣaḥ na vidyate
mṛṣāvāde bhavet doṣaḥ satye doṣaḥ na vidyate
9.
saḥ devarṣiḥ tām uvāca,
"sumadhyame,
satyam vada.
mṛṣāvāde doṣaḥ bhavet,
satye doṣaḥ na vidyate.
"
"sumadhyame,
satyam vada.
mṛṣāvāde doṣaḥ bhavet,
satye doṣaḥ na vidyate.
"
9.
That divine sage (devarṣi) said to her: 'O beautiful lady, speak the truth. There is a flaw in speaking falsehood, but no flaw exists in speaking the truth.'
इत्युक्ता सा कृतमतिरभवच्चारुहासिनी ।
स्त्रीदोषाञ्शाश्वतान्सत्यान्भाषितुं संप्रचक्रमे ॥१०॥
स्त्रीदोषाञ्शाश्वतान्सत्यान्भाषितुं संप्रचक्रमे ॥१०॥
10. ityuktā sā kṛtamatirabhavaccāruhāsinī ,
strīdoṣāñśāśvatānsatyānbhāṣituṁ saṁpracakrame.
strīdoṣāñśāśvatānsatyānbhāṣituṁ saṁpracakrame.
10.
iti uktā sā kṛtamatiḥ abhavat cāruhāsinī
strīdoṣān śāśvatān satyān bhāṣitum sampracakrame
strīdoṣān śāśvatān satyān bhāṣitum sampracakrame
10.
iti uktā sā cāruhāsinī kṛtamatiḥ abhavat.
(sā) śāśvatān satyān strīdoṣān bhāṣitum sampracakrame.
(sā) śāśvatān satyān strīdoṣān bhāṣitum sampracakrame.
10.
Being spoken to in this manner, that beautifully smiling lady resolved to speak. She then began to relate the eternal and inherent flaws of women.
पञ्चचूडोवाच ।
कुलीना रूपवत्यश्च नाथवत्यश्च योषितः ।
मर्यादासु न तिष्ठन्ति स दोषः स्त्रीषु नारद ॥११॥
कुलीना रूपवत्यश्च नाथवत्यश्च योषितः ।
मर्यादासु न तिष्ठन्ति स दोषः स्त्रीषु नारद ॥११॥
11. pañcacūḍovāca ,
kulīnā rūpavatyaśca nāthavatyaśca yoṣitaḥ ,
maryādāsu na tiṣṭhanti sa doṣaḥ strīṣu nārada.
kulīnā rūpavatyaśca nāthavatyaśca yoṣitaḥ ,
maryādāsu na tiṣṭhanti sa doṣaḥ strīṣu nārada.
11.
pañcacūḍā uvāca kulīnāḥ rūpavatyaḥ ca nāthavatyaḥ ca
yoṣitaḥ maryādāsu na tiṣṭhanti saḥ doṣaḥ strīṣu nārada
yoṣitaḥ maryādāsu na tiṣṭhanti saḥ doṣaḥ strīṣu nārada
11.
pañcacūḍā uvāca: nārada,
kulīnāḥ rūpavatyaḥ ca nāthavatyaḥ ca yoṣitaḥ maryādāsu na tiṣṭhanti.
strīṣu saḥ doṣaḥ.
kulīnāḥ rūpavatyaḥ ca nāthavatyaḥ ca yoṣitaḥ maryādāsu na tiṣṭhanti.
strīṣu saḥ doṣaḥ.
11.
Pañcacūḍā said: 'Women, even those from noble families, who are beautiful, and who have husbands, do not adhere to proper conduct (maryādā). That is the fundamental flaw in women, O Nārada.'
न स्त्रीभ्यः किंचिदन्यद्वै पापीयस्तरमस्ति वै ।
स्त्रियो हि मूलं दोषाणां तथा त्वमपि वेत्थ ह ॥१२॥
स्त्रियो हि मूलं दोषाणां तथा त्वमपि वेत्थ ह ॥१२॥
12. na strībhyaḥ kiṁcidanyadvai pāpīyastaramasti vai ,
striyo hi mūlaṁ doṣāṇāṁ tathā tvamapi vettha ha.
striyo hi mūlaṁ doṣāṇāṁ tathā tvamapi vettha ha.
12.
na strībhyah kimcit anyat vai pāpīyastaram asti vai
striyah hi mūlam doṣāṇām tathā tvam api vettha ha
striyah hi mūlam doṣāṇām tathā tvam api vettha ha
12.
Indeed, there is nothing worse than women. Women are truly the root of all faults, and you too know this.
समाज्ञातानृद्धिमतः प्रतिरूपान्वशे स्थितान् ।
पतीनन्तरमासाद्य नालं नार्यः प्रतीक्षितुम् ॥१३॥
पतीनन्तरमासाद्य नालं नार्यः प्रतीक्षितुम् ॥१३॥
13. samājñātānṛddhimataḥ pratirūpānvaśe sthitān ,
patīnantaramāsādya nālaṁ nāryaḥ pratīkṣitum.
patīnantaramāsādya nālaṁ nāryaḥ pratīkṣitum.
13.
samājñātān ṛddhimatah pratirūpān vaśe sthitān
patīn anantaram āsādya na alam nāryah pratīkṣitum
patīn anantaram āsādya na alam nāryah pratīkṣitum
13.
Women are unable to wait, even after approaching husbands who are well-known, prosperous, handsome, and devoted to them.
असद्धर्मस्त्वयं स्त्रीणामस्माकं भवति प्रभो ।
पापीयसो नरान्यद्वै लज्जां त्यक्त्वा भजामहे ॥१४॥
पापीयसो नरान्यद्वै लज्जां त्यक्त्वा भजामहे ॥१४॥
14. asaddharmastvayaṁ strīṇāmasmākaṁ bhavati prabho ,
pāpīyaso narānyadvai lajjāṁ tyaktvā bhajāmahe.
pāpīyaso narānyadvai lajjāṁ tyaktvā bhajāmahe.
14.
asat dharmah tu ayam strīṇām asmākam bhavati prabho
pāpīyasah narān anyat vai lajjām tyaktvā bhajāmahe
pāpīyasah narān anyat vai lajjām tyaktvā bhajāmahe
14.
O Lord, this is truly our (women's) corrupt intrinsic nature (dharma), that abandoning all shame, we resort to other, more wicked men.
स्त्रियं हि यः प्रार्थयते संनिकर्षं च गच्छति ।
ईषच्च कुरुते सेवां तमेवेच्छन्ति योषितः ॥१५॥
ईषच्च कुरुते सेवां तमेवेच्छन्ति योषितः ॥१५॥
15. striyaṁ hi yaḥ prārthayate saṁnikarṣaṁ ca gacchati ,
īṣacca kurute sevāṁ tamevecchanti yoṣitaḥ.
īṣacca kurute sevāṁ tamevecchanti yoṣitaḥ.
15.
striyam hi yah prārthayate sannikarṣam ca gacchati
īṣat ca kurute sevām tam eva icchanti yoṣitah
īṣat ca kurute sevām tam eva icchanti yoṣitah
15.
Indeed, the man who woos a woman and approaches her, and offers even a little service, him alone women desire.
अनर्थित्वान्मनुष्याणां भयात्परिजनस्य च ।
मर्यादायाममर्यादाः स्त्रियस्तिष्ठन्ति भर्तृषु ॥१६॥
मर्यादायाममर्यादाः स्त्रियस्तिष्ठन्ति भर्तृषु ॥१६॥
16. anarthitvānmanuṣyāṇāṁ bhayātparijanasya ca ,
maryādāyāmamaryādāḥ striyastiṣṭhanti bhartṛṣu.
maryādāyāmamaryādāḥ striyastiṣṭhanti bhartṛṣu.
16.
anarthitvāt manuṣyāṇām bhayāt parijanasya ca
maryādāyām amaryādāḥ striyaḥ tiṣṭhanti bhartṛṣu
maryādāyām amaryādāḥ striyaḥ tiṣṭhanti bhartṛṣu
16.
amaryādāḥ striyaḥ anarthitvāt manuṣyāṇām ca
bhayāt parijanasya maryādāyām bhartṛṣu tiṣṭhanti
bhayāt parijanasya maryādāyām bhartṛṣu tiṣṭhanti
16.
Unrestrained women stay within the bounds of propriety with their husbands due to men's lack of purpose (or means), and out of fear of their family members.
नासां कश्चिदगम्योऽस्ति नासां वयसि संस्थितिः ।
विरूपं रूपवन्तं वा पुमानित्येव भुञ्जते ॥१७॥
विरूपं रूपवन्तं वा पुमानित्येव भुञ्जते ॥१७॥
17. nāsāṁ kaścidagamyo'sti nāsāṁ vayasi saṁsthitiḥ ,
virūpaṁ rūpavantaṁ vā pumānityeva bhuñjate.
virūpaṁ rūpavantaṁ vā pumānityeva bhuñjate.
17.
na āsām kaścit agamyaḥ asti na āsām vayasi saṃsthitiḥ
virūpam rūpavantam vā pumān iti eva bhuñjate
virūpam rūpavantam vā pumān iti eva bhuñjate
17.
āsām kaścit agamyaḥ na asti āsām vayasi saṃsthitiḥ
na virūpam vā rūpavantam pumān iti eva bhuñjate
na virūpam vā rūpavantam pumān iti eva bhuñjate
17.
For these women, no man is inaccessible; for them, there is no fixed restriction regarding age. They enjoy any man, whether ugly or handsome, just because he is a male.
न भयान्नाप्यनुक्रोशान्नार्थहेतोः कथंचन ।
न ज्ञातिकुलसंबन्धात्स्त्रियस्तिष्ठन्ति भर्तृषु ॥१८॥
न ज्ञातिकुलसंबन्धात्स्त्रियस्तिष्ठन्ति भर्तृषु ॥१८॥
18. na bhayānnāpyanukrośānnārthahetoḥ kathaṁcana ,
na jñātikulasaṁbandhātstriyastiṣṭhanti bhartṛṣu.
na jñātikulasaṁbandhātstriyastiṣṭhanti bhartṛṣu.
18.
na bhayāt na api anukrośāt na arthahetoḥ kathaṃcana
na jñātikulasambandhāt striyaḥ tiṣṭhanti bhartṛṣu
na jñātikulasambandhāt striyaḥ tiṣṭhanti bhartṛṣu
18.
striyaḥ bhartṛṣu na bhayāt na api anukrośāt na
arthahetoḥ kathaṃcana na jñātikulasambandhāt tiṣṭhanti
arthahetoḥ kathaṃcana na jñātikulasambandhāt tiṣṭhanti
18.
Women do not stay with their husbands out of fear, nor out of compassion, nor for the sake of any material benefit, nor due to family or kinship connections, by any means.
यौवने वर्तमानानां मृष्टाभरणवाससाम् ।
नारीणां स्वैरवृत्तानां स्पृहयन्ति कुलस्त्रियः ॥१९॥
नारीणां स्वैरवृत्तानां स्पृहयन्ति कुलस्त्रियः ॥१९॥
19. yauvane vartamānānāṁ mṛṣṭābharaṇavāsasām ,
nārīṇāṁ svairavṛttānāṁ spṛhayanti kulastriyaḥ.
nārīṇāṁ svairavṛttānāṁ spṛhayanti kulastriyaḥ.
19.
yauvane vartamānānām mṛṣṭābharaṇavāsasām
nārīṇām svairavṛttānām spṛhayanti kulastriyaḥ
nārīṇām svairavṛttānām spṛhayanti kulastriyaḥ
19.
kulastriyaḥ yauvane vartamānānām mṛṣṭābharaṇavāsasām
svairavṛttānām nārīṇām spṛhayanti
svairavṛttānām nārīṇām spṛhayanti
19.
Women of good family envy those women who are in the prime of their youth, adorned with clean ornaments and clothes, and lead a self-willed life.
याश्च शश्वद्बहुमता रक्ष्यन्ते दयिताः स्त्रियः ।
अपि ताः संप्रसज्जन्ते कुब्जान्धजडवामनैः ॥२०॥
अपि ताः संप्रसज्जन्ते कुब्जान्धजडवामनैः ॥२०॥
20. yāśca śaśvadbahumatā rakṣyante dayitāḥ striyaḥ ,
api tāḥ saṁprasajjante kubjāndhajaḍavāmanaiḥ.
api tāḥ saṁprasajjante kubjāndhajaḍavāmanaiḥ.
20.
yāḥ ca śaśvat bahumatāḥ rakṣyante dayitāḥ striyaḥ
api tāḥ saṃprasajjante kubjāndhajaḍavāmanaiḥ
api tāḥ saṃprasajjante kubjāndhajaḍavāmanaiḥ
20.
śaśvat bahumatāḥ dayitāḥ striyaḥ yāḥ ca rakṣyante,
tāḥ api kubjāndhajaḍavāmanaiḥ saṃprasajjante
tāḥ api kubjāndhajaḍavāmanaiḥ saṃprasajjante
20.
Even those women who are always highly esteemed, beloved, and protected, will attach themselves to hunchbacks, blind men, imbeciles, and dwarfs.
पङ्गुष्वपि च देवर्षे ये चान्ये कुत्सिता नराः ।
स्त्रीणामगम्यो लोकेऽस्मिन्नास्ति कश्चिन्महामुने ॥२१॥
स्त्रीणामगम्यो लोकेऽस्मिन्नास्ति कश्चिन्महामुने ॥२१॥
21. paṅguṣvapi ca devarṣe ye cānye kutsitā narāḥ ,
strīṇāmagamyo loke'sminnāsti kaścinmahāmune.
strīṇāmagamyo loke'sminnāsti kaścinmahāmune.
21.
paṅguṣu api ca devarṣe ye ca anye kutsitāḥ narāḥ
strīṇām agamyah loke asmin na asti kaścit mahāmune
strīṇām agamyah loke asmin na asti kaścit mahāmune
21.
devarṣe mahāmune,
asmin loke paṅguṣu api ca,
ye anye kutsitāḥ narāḥ ca (santi),
strīṇām agamyah kaścit na asti
asmin loke paṅguṣu api ca,
ye anye kutsitāḥ narāḥ ca (santi),
strīṇām agamyah kaścit na asti
21.
O divine sage (devarṣi), O great sage (mahāmuni), in this world, even among the crippled and other despised men, there is no one whom women would consider unapproachable.
यदि पुंसां गतिर्ब्रह्म कथंचिन्नोपपद्यते ।
अप्यन्योन्यं प्रवर्तन्ते न हि तिष्ठन्ति भर्तृषु ॥२२॥
अप्यन्योन्यं प्रवर्तन्ते न हि तिष्ठन्ति भर्तृषु ॥२२॥
22. yadi puṁsāṁ gatirbrahma kathaṁcinnopapadyate ,
apyanyonyaṁ pravartante na hi tiṣṭhanti bhartṛṣu.
apyanyonyaṁ pravartante na hi tiṣṭhanti bhartṛṣu.
22.
yadi puṃsām gatiḥ brahma kathaṃcit na upapadyate
api anyonyam pravartante na hi tiṣṭhanti bhartṛṣu
api anyonyam pravartante na hi tiṣṭhanti bhartṛṣu
22.
yadi puṃsām brahma-gatiḥ kathaṃcit na upapadyate,
(tataḥ) anyonyam pravartante,
hi na bhartṛṣu tiṣṭhanti
(tataḥ) anyonyam pravartante,
hi na bhartṛṣu tiṣṭhanti
22.
If men's adherence to (brahman), their proper spiritual path, is somehow not maintained, then women will engage in relations with other men, for they certainly do not remain faithful to their husbands.
अलाभात्पुरुषाणां हि भयात्परिजनस्य च ।
वधबन्धभयाच्चापि स्वयं गुप्ता भवन्ति ताः ॥२३॥
वधबन्धभयाच्चापि स्वयं गुप्ता भवन्ति ताः ॥२३॥
23. alābhātpuruṣāṇāṁ hi bhayātparijanasya ca ,
vadhabandhabhayāccāpi svayaṁ guptā bhavanti tāḥ.
vadhabandhabhayāccāpi svayaṁ guptā bhavanti tāḥ.
23.
alābhāt puruṣāṇām hi bhayāt parijanasya ca
vadhabandhabhayāt ca api svayam guptāḥ bhavanti tāḥ
vadhabandhabhayāt ca api svayam guptāḥ bhavanti tāḥ
23.
hi,
puruṣāṇām alābhāt,
ca parijanasya bhayāt,
ca api vadhabandhabhayāt,
tāḥ svayam guptāḥ bhavanti
puruṣāṇām alābhāt,
ca parijanasya bhayāt,
ca api vadhabandhabhayāt,
tāḥ svayam guptāḥ bhavanti
23.
Indeed, it is due to the unavailability of men (puruṣa), and the fear of their family members, as well as the fear of punishment by death or imprisonment, that those women guard themselves.
चलस्वभावा दुःसेव्या दुर्ग्राह्या भावतस्तथा ।
प्राज्ञस्य पुरुषस्येह यथा वाचस्तथा स्त्रियः ॥२४॥
प्राज्ञस्य पुरुषस्येह यथा वाचस्तथा स्त्रियः ॥२४॥
24. calasvabhāvā duḥsevyā durgrāhyā bhāvatastathā ,
prājñasya puruṣasyeha yathā vācastathā striyaḥ.
prājñasya puruṣasyeha yathā vācastathā striyaḥ.
24.
cala-svabhāvā duḥsevyā durgrahyā bhāvataḥ tathā
prājñasya puruṣasya iha yathā vācaḥ tathā striyaḥ
prājñasya puruṣasya iha yathā vācaḥ tathā striyaḥ
24.
In this world, for a wise man, women are like words: fickle by nature, difficult to manage, and hard to understand in their true essence.
नाग्निस्तृप्यति काष्ठानां नापगानां महोदधिः ।
नान्तकः सर्वभूतानां न पुंसां वामलोचनाः ॥२५॥
नान्तकः सर्वभूतानां न पुंसां वामलोचनाः ॥२५॥
25. nāgnistṛpyati kāṣṭhānāṁ nāpagānāṁ mahodadhiḥ ,
nāntakaḥ sarvabhūtānāṁ na puṁsāṁ vāmalocanāḥ.
nāntakaḥ sarvabhūtānāṁ na puṁsāṁ vāmalocanāḥ.
25.
na agniḥ tṛpyati kāṣṭhānām na apagānām mahodadhiḥ
na antakaḥ sarvabhūtānām na puṃsām vāmalocanāḥ
na antakaḥ sarvabhūtānām na puṃsām vāmalocanāḥ
25.
Fire is never satisfied by firewood, nor is the great ocean by rivers. Death (antaka) is never satisfied by all creatures, nor are beautiful-eyed women by men.
इदमन्यच्च देवर्षे रहस्यं सर्वयोषिताम् ।
दृष्ट्वैव पुरुषं हृद्यं योनिः प्रक्लिद्यते स्त्रियः ॥२६॥
दृष्ट्वैव पुरुषं हृद्यं योनिः प्रक्लिद्यते स्त्रियः ॥२६॥
26. idamanyacca devarṣe rahasyaṁ sarvayoṣitām ,
dṛṣṭvaiva puruṣaṁ hṛdyaṁ yoniḥ praklidyate striyaḥ.
dṛṣṭvaiva puruṣaṁ hṛdyaṁ yoniḥ praklidyate striyaḥ.
26.
idam anyat ca devarṣe rahasyam sarvayoṣitām dṛṣṭvā
eva puruṣam hṛdyam yoniḥ prakilidyate striyaḥ
eva puruṣam hṛdyam yoniḥ prakilidyate striyaḥ
26.
And this, O divine sage (devarṣi), is another secret of all women: merely upon seeing an attractive man, a woman's (yoni) becomes moist.
कामानामपि दातारं कर्तारं मानसान्त्वयोः ।
रक्षितारं न मृष्यन्ति भर्तारं परमं स्त्रियः ॥२७॥
रक्षितारं न मृष्यन्ति भर्तारं परमं स्त्रियः ॥२७॥
27. kāmānāmapi dātāraṁ kartāraṁ mānasāntvayoḥ ,
rakṣitāraṁ na mṛṣyanti bhartāraṁ paramaṁ striyaḥ.
rakṣitāraṁ na mṛṣyanti bhartāraṁ paramaṁ striyaḥ.
27.
kāmānām api dātāram kartāram mānasasāntvayoḥ
rakṣitāram na mṛṣyanti bhartāram paramam striyaḥ
rakṣitāram na mṛṣyanti bhartāram paramam striyaḥ
27.
Women do not tolerate a husband (bhartṛ), even if he grants their desires, provides mental solace, and is their supreme protector.
न कामभोगान्बहुलान्नालंकारार्थसंचयान् ।
तथैव बहु मन्यन्ते यथा रत्यामनुग्रहम् ॥२८॥
तथैव बहु मन्यन्ते यथा रत्यामनुग्रहम् ॥२८॥
28. na kāmabhogānbahulānnālaṁkārārthasaṁcayān ,
tathaiva bahu manyante yathā ratyāmanugraham.
tathaiva bahu manyante yathā ratyāmanugraham.
28.
na kāma-bhogān bahulān na alaṅkārārtha-saṃcayān
tathā eva bahu manyante yathā ratyām anugraham
tathā eva bahu manyante yathā ratyām anugraham
28.
(janāḥ) bahulān kāma-bhogān na bahu manyante,
na ca alaṅkārārtha-saṃcayān (bahu manyante),
tathā eva yathā ratyām anugraham bahu manyante
na ca alaṅkārārtha-saṃcayān (bahu manyante),
tathā eva yathā ratyām anugraham bahu manyante
28.
People do not value abundant sensual pleasures or vast accumulations of wealth for ornaments as highly as they value a kindness or favor shown in a loving relationship.
अन्तकः शमनो मृत्युः पातालं वडवामुखम् ।
क्षुरधारा विषं सर्पो वह्निरित्येकतः स्त्रियः ॥२९॥
क्षुरधारा विषं सर्पो वह्निरित्येकतः स्त्रियः ॥२९॥
29. antakaḥ śamano mṛtyuḥ pātālaṁ vaḍavāmukham ,
kṣuradhārā viṣaṁ sarpo vahnirityekataḥ striyaḥ.
kṣuradhārā viṣaṁ sarpo vahnirityekataḥ striyaḥ.
29.
antakaḥ śamanaḥ mṛtyuḥ pātālam vaḍavāmukham
kṣuradhārā viṣam sarpaḥ vahniḥ iti ekataḥ striyaḥ
kṣuradhārā viṣam sarpaḥ vahniḥ iti ekataḥ striyaḥ
29.
antakaḥ śamanaḥ mṛtyuḥ pātālam vaḍavāmukham kṣuradhārā viṣam sarpaḥ vahniḥ iti ekataḥ,
(anyataḥ ca) striyaḥ
(anyataḥ ca) striyaḥ
29.
Death (antaka), the Destroyer (śamana), the ultimate end (mṛtyu), the netherworld (pātāla), the submarine fire (vaḍavāmukha), a razor's edge, poison, a snake, fire - these are on one side, and women are on the other.
यतश्च भूतानि महान्ति पञ्च यतश्च लोका विहिता विधात्रा ।
यतः पुमांसः प्रमदाश्च निर्मितास्तदैव दोषाः प्रमदासु नारद ॥३०॥
यतः पुमांसः प्रमदाश्च निर्मितास्तदैव दोषाः प्रमदासु नारद ॥३०॥
30. yataśca bhūtāni mahānti pañca; yataśca lokā vihitā vidhātrā ,
yataḥ pumāṁsaḥ pramadāśca nirmitā;stadaiva doṣāḥ pramadāsu nārada.
yataḥ pumāṁsaḥ pramadāśca nirmitā;stadaiva doṣāḥ pramadāsu nārada.
30.
yataḥ ca bhūtāni mahānti pañca
yataḥ ca lokāḥ vihitāḥ vidhātrā
yataḥ pumāṃsaḥ pramadāḥ ca nirmitāḥ
tadā eva doṣāḥ pramadāsu nārada
yataḥ ca lokāḥ vihitāḥ vidhātrā
yataḥ pumāṃsaḥ pramadāḥ ca nirmitāḥ
tadā eva doṣāḥ pramadāsu nārada
30.
nārada,
yataḥ ca pañca mahānti bhūtāni (santi),
yataḥ ca vidhātrā lokāḥ vihitāḥ,
yataḥ pumāṃsaḥ ca pramadāḥ nirmitāḥ,
tadā eva pramadāsu doṣāḥ (santi)
yataḥ ca pañca mahānti bhūtāni (santi),
yataḥ ca vidhātrā lokāḥ vihitāḥ,
yataḥ pumāṃsaḥ ca pramadāḥ nirmitāḥ,
tadā eva pramadāsu doṣāḥ (santi)
30.
O Nārada, from whom the five great elements (bhūta) were created, and from whom the worlds were fashioned by the Creator (vidhātṛ), and from whom men and women were formed - from that very source, faults are inherent in women.
Links to all chapters:
ādi parva
Chapter 1
Chapter 2
Chapter 3
Chapter 4
Chapter 5
Chapter 6
Chapter 7
Chapter 8
Chapter 9
Chapter 10
Chapter 11
Chapter 12
Chapter 13
Chapter 14
Chapter 15
Chapter 16
Chapter 17
Chapter 18
Chapter 19
Chapter 20
Chapter 21
Chapter 22
Chapter 23
Chapter 24
Chapter 25
Chapter 26
Chapter 27
Chapter 28
Chapter 29
Chapter 30
Chapter 31
Chapter 32
Chapter 33
Chapter 34
Chapter 35
Chapter 36
Chapter 37
Chapter 38
Chapter 39
Chapter 40
Chapter 41
Chapter 42
Chapter 43
Chapter 44
Chapter 45
Chapter 46
Chapter 47
Chapter 48
Chapter 49
Chapter 50
Chapter 51
Chapter 52
Chapter 53
Chapter 54
Chapter 55
Chapter 56
Chapter 57
Chapter 58
Chapter 59
Chapter 60
Chapter 61
Chapter 62
Chapter 63
Chapter 64
Chapter 65
Chapter 66
Chapter 67
Chapter 68
Chapter 69
Chapter 70
Chapter 71
Chapter 72
Chapter 73
Chapter 74
Chapter 75
Chapter 76
Chapter 77
Chapter 78
Chapter 79
Chapter 80
Chapter 81
Chapter 82
Chapter 83
Chapter 84
Chapter 85
Chapter 86
Chapter 87
Chapter 88
Chapter 89
Chapter 90
Chapter 91
Chapter 92
Chapter 93
Chapter 94
Chapter 95
Chapter 96
Chapter 97
Chapter 98
Chapter 99
Chapter 100
Chapter 101
Chapter 102
Chapter 103
Chapter 104
Chapter 105
Chapter 106
Chapter 107
Chapter 108
Chapter 109
Chapter 110
Chapter 111
Chapter 112
Chapter 113
Chapter 114
Chapter 115
Chapter 116
Chapter 117
Chapter 118
Chapter 119
Chapter 120
Chapter 121
Chapter 122
Chapter 123
Chapter 124
Chapter 125
Chapter 126
Chapter 127
Chapter 128
Chapter 129
Chapter 130
Chapter 131
Chapter 132
Chapter 133
Chapter 134
Chapter 135
Chapter 136
Chapter 137
Chapter 138
Chapter 139
Chapter 140
Chapter 141
Chapter 142
Chapter 143
Chapter 144
Chapter 145
Chapter 146
Chapter 147
Chapter 148
Chapter 149
Chapter 150
Chapter 151
Chapter 152
Chapter 153
Chapter 154
Chapter 155
Chapter 156
Chapter 157
Chapter 158
Chapter 159
Chapter 160
Chapter 161
Chapter 162
Chapter 163
Chapter 164
Chapter 165
Chapter 166
Chapter 167
Chapter 168
Chapter 169
Chapter 170
Chapter 171
Chapter 172
Chapter 173
Chapter 174
Chapter 175
Chapter 176
Chapter 177
Chapter 178
Chapter 179
Chapter 180
Chapter 181
Chapter 182
Chapter 183
Chapter 184
Chapter 185
Chapter 186
Chapter 187
Chapter 188
Chapter 189
Chapter 190
Chapter 191
Chapter 192
Chapter 193
Chapter 194
Chapter 195
Chapter 196
Chapter 197
Chapter 198
Chapter 199
Chapter 200
Chapter 201
Chapter 202
Chapter 203
Chapter 204
Chapter 205
Chapter 206
Chapter 207
Chapter 208
Chapter 209
Chapter 210
Chapter 211
Chapter 212
Chapter 213
Chapter 214
Chapter 215
Chapter 216
Chapter 217
Chapter 218
Chapter 219
Chapter 220
Chapter 221
Chapter 222
Chapter 223
Chapter 224
Chapter 225
sabhā parva
Chapter 1
Chapter 2
Chapter 3
Chapter 4
Chapter 5
Chapter 6
Chapter 7
Chapter 8
Chapter 9
Chapter 10
Chapter 11
Chapter 12
Chapter 13
Chapter 14
Chapter 15
Chapter 16
Chapter 17
Chapter 18
Chapter 19
Chapter 20
Chapter 21
Chapter 22
Chapter 23
Chapter 24
Chapter 25
Chapter 26
Chapter 27
Chapter 28
Chapter 29
Chapter 30
Chapter 31
Chapter 32
Chapter 33
Chapter 34
Chapter 35
Chapter 36
Chapter 37
Chapter 38
Chapter 39
Chapter 40
Chapter 41
Chapter 42
Chapter 43
Chapter 44
Chapter 45
Chapter 46
Chapter 47
Chapter 48
Chapter 49
Chapter 50
Chapter 51
Chapter 52
Chapter 53
Chapter 54
Chapter 55
Chapter 56
Chapter 57
Chapter 58
Chapter 59
Chapter 60
Chapter 61
Chapter 62
Chapter 63
Chapter 64
Chapter 65
Chapter 66
Chapter 67
Chapter 68
Chapter 69
Chapter 70
Chapter 71
Chapter 72
vana parva
Chapter 1
Chapter 2
Chapter 3
Chapter 4
Chapter 5
Chapter 6
Chapter 7
Chapter 8
Chapter 9
Chapter 10
Chapter 11
Chapter 12
Chapter 13
Chapter 14
Chapter 15
Chapter 16
Chapter 17
Chapter 18
Chapter 19
Chapter 20
Chapter 21
Chapter 22
Chapter 23
Chapter 24
Chapter 25
Chapter 26
Chapter 27
Chapter 28
Chapter 29
Chapter 30
Chapter 31
Chapter 32
Chapter 33
Chapter 34
Chapter 35
Chapter 36
Chapter 37
Chapter 38
Chapter 39
Chapter 40
Chapter 41
Chapter 42
Chapter 43
Chapter 44
Chapter 45
Chapter 46
Chapter 47
Chapter 48
Chapter 49
Chapter 50
Chapter 51
Chapter 52
Chapter 53
Chapter 54
Chapter 55
Chapter 56
Chapter 57
Chapter 58
Chapter 59
Chapter 60
Chapter 61
Chapter 62
Chapter 63
Chapter 64
Chapter 65
Chapter 66
Chapter 67
Chapter 68
Chapter 69
Chapter 70
Chapter 71
Chapter 72
Chapter 73
Chapter 74
Chapter 75
Chapter 76
Chapter 77
Chapter 78
Chapter 79
Chapter 80
Chapter 81
Chapter 82
Chapter 83
Chapter 84
Chapter 85
Chapter 86
Chapter 87
Chapter 88
Chapter 89
Chapter 90
Chapter 91
Chapter 92
Chapter 93
Chapter 94
Chapter 95
Chapter 96
Chapter 97
Chapter 98
Chapter 99
Chapter 100
Chapter 101
Chapter 102
Chapter 103
Chapter 104
Chapter 105
Chapter 106
Chapter 107
Chapter 108
Chapter 109
Chapter 110
Chapter 111
Chapter 112
Chapter 113
Chapter 114
Chapter 115
Chapter 116
Chapter 117
Chapter 118
Chapter 119
Chapter 120
Chapter 121
Chapter 122
Chapter 123
Chapter 124
Chapter 125
Chapter 126
Chapter 127
Chapter 128
Chapter 129
Chapter 130
Chapter 131
Chapter 132
Chapter 133
Chapter 134
Chapter 135
Chapter 136
Chapter 137
Chapter 138
Chapter 139
Chapter 140
Chapter 141
Chapter 142
Chapter 143
Chapter 144
Chapter 145
Chapter 146
Chapter 147
Chapter 148
Chapter 149
Chapter 150
Chapter 151
Chapter 152
Chapter 153
Chapter 154
Chapter 155
Chapter 156
Chapter 157
Chapter 158
Chapter 159
Chapter 160
Chapter 161
Chapter 162
Chapter 163
Chapter 164
Chapter 165
Chapter 166
Chapter 167
Chapter 168
Chapter 169
Chapter 170
Chapter 171
Chapter 172
Chapter 173
Chapter 174
Chapter 175
Chapter 176
Chapter 177
Chapter 178
Chapter 179
Chapter 180
Chapter 181
Chapter 182
Chapter 183
Chapter 184
Chapter 185
Chapter 186
Chapter 187
Chapter 188
Chapter 189
Chapter 190
Chapter 191
Chapter 192
Chapter 193
Chapter 194
Chapter 195
Chapter 196
Chapter 197
Chapter 198
Chapter 199
Chapter 200
Chapter 201
Chapter 202
Chapter 203
Chapter 204
Chapter 205
Chapter 206
Chapter 207
Chapter 208
Chapter 209
Chapter 210
Chapter 211
Chapter 212
Chapter 213
Chapter 214
Chapter 215
Chapter 216
Chapter 217
Chapter 218
Chapter 219
Chapter 220
Chapter 221
Chapter 222
Chapter 223
Chapter 224
Chapter 225
Chapter 226
Chapter 227
Chapter 228
Chapter 229
Chapter 230
Chapter 231
Chapter 232
Chapter 233
Chapter 234
Chapter 235
Chapter 236
Chapter 237
Chapter 238
Chapter 239
Chapter 240
Chapter 241
Chapter 242
Chapter 243
Chapter 244
Chapter 245
Chapter 246
Chapter 247
Chapter 248
Chapter 249
Chapter 250
Chapter 251
Chapter 252
Chapter 253
Chapter 254
Chapter 255
Chapter 256
Chapter 257
Chapter 258
Chapter 259
Chapter 260
Chapter 261
Chapter 262
Chapter 263
Chapter 264
Chapter 265
Chapter 266
Chapter 267
Chapter 268
Chapter 269
Chapter 270
Chapter 271
Chapter 272
Chapter 273
Chapter 274
Chapter 275
Chapter 276
Chapter 277
Chapter 278
Chapter 279
Chapter 280
Chapter 281
Chapter 282
Chapter 283
Chapter 284
Chapter 285
Chapter 286
Chapter 287
Chapter 288
Chapter 289
Chapter 290
Chapter 291
Chapter 292
Chapter 293
Chapter 294
Chapter 295
Chapter 296
Chapter 297
Chapter 298
Chapter 299
virāṭa parva
Chapter 1
Chapter 2
Chapter 3
Chapter 4
Chapter 5
Chapter 6
Chapter 7
Chapter 8
Chapter 9
Chapter 10
Chapter 11
Chapter 12
Chapter 13
Chapter 14
Chapter 15
Chapter 16
Chapter 17
Chapter 18
Chapter 19
Chapter 20
Chapter 21
Chapter 22
Chapter 23
Chapter 24
Chapter 25
Chapter 26
Chapter 27
Chapter 28
Chapter 29
Chapter 30
Chapter 31
Chapter 32
Chapter 33
Chapter 34
Chapter 35
Chapter 36
Chapter 37
Chapter 38
Chapter 39
Chapter 40
Chapter 41
Chapter 42
Chapter 43
Chapter 44
Chapter 45
Chapter 46
Chapter 47
Chapter 48
Chapter 49
Chapter 50
Chapter 51
Chapter 52
Chapter 53
Chapter 54
Chapter 55
Chapter 56
Chapter 57
Chapter 58
Chapter 59
Chapter 60
Chapter 61
Chapter 62
Chapter 63
Chapter 64
Chapter 65
Chapter 66
Chapter 67
udyoga parva
Chapter 1
Chapter 2
Chapter 3
Chapter 4
Chapter 5
Chapter 6
Chapter 7
Chapter 8
Chapter 9
Chapter 10
Chapter 11
Chapter 12
Chapter 13
Chapter 14
Chapter 15
Chapter 16
Chapter 17
Chapter 18
Chapter 19
Chapter 20
Chapter 21
Chapter 22
Chapter 23
Chapter 24
Chapter 25
Chapter 26
Chapter 27
Chapter 28
Chapter 29
Chapter 30
Chapter 31
Chapter 32
Chapter 33
Chapter 34
Chapter 35
Chapter 36
Chapter 37
Chapter 38
Chapter 39
Chapter 40
Chapter 41
Chapter 42
Chapter 43
Chapter 44
Chapter 45
Chapter 46
Chapter 47
Chapter 48
Chapter 49
Chapter 50
Chapter 51
Chapter 52
Chapter 53
Chapter 54
Chapter 55
Chapter 56
Chapter 57
Chapter 58
Chapter 59
Chapter 60
Chapter 61
Chapter 62
Chapter 63
Chapter 64
Chapter 65
Chapter 66
Chapter 67
Chapter 68
Chapter 69
Chapter 70
Chapter 71
Chapter 72
Chapter 73
Chapter 74
Chapter 75
Chapter 76
Chapter 77
Chapter 78
Chapter 79
Chapter 80
Chapter 81
Chapter 82
Chapter 83
Chapter 84
Chapter 85
Chapter 86
Chapter 87
Chapter 88
Chapter 89
Chapter 90
Chapter 91
Chapter 92
Chapter 93
Chapter 94
Chapter 95
Chapter 96
Chapter 97
Chapter 98
Chapter 99
Chapter 100
Chapter 101
Chapter 102
Chapter 103
Chapter 104
Chapter 105
Chapter 106
Chapter 107
Chapter 108
Chapter 109
Chapter 110
Chapter 111
Chapter 112
Chapter 113
Chapter 114
Chapter 115
Chapter 116
Chapter 117
Chapter 118
Chapter 119
Chapter 120
Chapter 121
Chapter 122
Chapter 123
Chapter 124
Chapter 125
Chapter 126
Chapter 127
Chapter 128
Chapter 129
Chapter 130
Chapter 131
Chapter 132
Chapter 133
Chapter 134
Chapter 135
Chapter 136
Chapter 137
Chapter 138
Chapter 139
Chapter 140
Chapter 141
Chapter 142
Chapter 143
Chapter 144
Chapter 145
Chapter 146
Chapter 147
Chapter 148
Chapter 149
Chapter 150
Chapter 151
Chapter 152
Chapter 153
Chapter 154
Chapter 155
Chapter 156
Chapter 157
Chapter 158
Chapter 159
Chapter 160
Chapter 161
Chapter 162
Chapter 163
Chapter 164
Chapter 165
Chapter 166
Chapter 167
Chapter 168
Chapter 169
Chapter 170
Chapter 171
Chapter 172
Chapter 173
Chapter 174
Chapter 175
Chapter 176
Chapter 177
Chapter 178
Chapter 179
Chapter 180
Chapter 181
Chapter 182
Chapter 183
Chapter 184
Chapter 185
Chapter 186
Chapter 187
Chapter 188
Chapter 189
Chapter 190
Chapter 191
Chapter 192
Chapter 193
Chapter 194
Chapter 195
Chapter 196
Chapter 197
bhīṣma parva
Chapter 1
Chapter 2
Chapter 3
Chapter 4
Chapter 5
Chapter 6
Chapter 7
Chapter 8
Chapter 9
Chapter 10
Chapter 11
Chapter 12
Chapter 13
Chapter 14
Chapter 15
Chapter 16
Chapter 17
Chapter 18
Chapter 19
Chapter 20
Chapter 21
Chapter 22
Chapter 23
Chapter 24
Chapter 25
Chapter 26
Chapter 27
Chapter 28
Chapter 29
Chapter 30
Chapter 31
Chapter 32
Chapter 33
Chapter 34
Chapter 35
Chapter 36
Chapter 37
Chapter 38
Chapter 39
Chapter 40
Chapter 41
Chapter 42
Chapter 43
Chapter 44
Chapter 45
Chapter 46
Chapter 47
Chapter 48
Chapter 49
Chapter 50
Chapter 51
Chapter 52
Chapter 53
Chapter 54
Chapter 55
Chapter 56
Chapter 57
Chapter 58
Chapter 59
Chapter 60
Chapter 61
Chapter 62
Chapter 63
Chapter 64
Chapter 65
Chapter 66
Chapter 67
Chapter 68
Chapter 69
Chapter 70
Chapter 71
Chapter 72
Chapter 73
Chapter 74
Chapter 75
Chapter 76
Chapter 77
Chapter 78
Chapter 79
Chapter 80
Chapter 81
Chapter 82
Chapter 83
Chapter 84
Chapter 85
Chapter 86
Chapter 87
Chapter 88
Chapter 89
Chapter 90
Chapter 91
Chapter 92
Chapter 93
Chapter 94
Chapter 95
Chapter 96
Chapter 97
Chapter 98
Chapter 99
Chapter 100
Chapter 101
Chapter 102
Chapter 103
Chapter 104
Chapter 105
Chapter 106
Chapter 107
Chapter 108
Chapter 109
Chapter 110
Chapter 111
Chapter 112
Chapter 113
Chapter 114
Chapter 115
Chapter 116
Chapter 117
droṇa parva
Chapter 1
Chapter 2
Chapter 3
Chapter 4
Chapter 5
Chapter 6
Chapter 7
Chapter 8
Chapter 9
Chapter 10
Chapter 11
Chapter 12
Chapter 13
Chapter 14
Chapter 15
Chapter 16
Chapter 17
Chapter 18
Chapter 19
Chapter 20
Chapter 21
Chapter 22
Chapter 23
Chapter 24
Chapter 25
Chapter 26
Chapter 27
Chapter 28
Chapter 29
Chapter 30
Chapter 31
Chapter 32
Chapter 33
Chapter 34
Chapter 35
Chapter 36
Chapter 37
Chapter 38
Chapter 39
Chapter 40
Chapter 41
Chapter 42
Chapter 43
Chapter 44
Chapter 45
Chapter 46
Chapter 47
Chapter 48
Chapter 49
Chapter 50
Chapter 51
Chapter 52
Chapter 53
Chapter 54
Chapter 55
Chapter 56
Chapter 57
Chapter 58
Chapter 59
Chapter 60
Chapter 61
Chapter 62
Chapter 63
Chapter 64
Chapter 65
Chapter 66
Chapter 67
Chapter 68
Chapter 69
Chapter 70
Chapter 71
Chapter 72
Chapter 73
Chapter 74
Chapter 75
Chapter 76
Chapter 77
Chapter 78
Chapter 79
Chapter 80
Chapter 81
Chapter 82
Chapter 83
Chapter 84
Chapter 85
Chapter 86
Chapter 87
Chapter 88
Chapter 89
Chapter 90
Chapter 91
Chapter 92
Chapter 93
Chapter 94
Chapter 95
Chapter 96
Chapter 97
Chapter 98
Chapter 99
Chapter 100
Chapter 101
Chapter 102
Chapter 103
Chapter 104
Chapter 105
Chapter 106
Chapter 107
Chapter 108
Chapter 109
Chapter 110
Chapter 111
Chapter 112
Chapter 113
Chapter 114
Chapter 115
Chapter 116
Chapter 117
Chapter 118
Chapter 119
Chapter 120
Chapter 121
Chapter 122
Chapter 123
Chapter 124
Chapter 125
Chapter 126
Chapter 127
Chapter 128
Chapter 129
Chapter 130
Chapter 131
Chapter 132
Chapter 133
Chapter 134
Chapter 135
Chapter 136
Chapter 137
Chapter 138
Chapter 139
Chapter 140
Chapter 141
Chapter 142
Chapter 143
Chapter 144
Chapter 145
Chapter 146
Chapter 147
Chapter 148
Chapter 149
Chapter 150
Chapter 151
Chapter 152
Chapter 153
Chapter 154
Chapter 155
Chapter 156
Chapter 157
Chapter 158
Chapter 159
Chapter 160
Chapter 161
Chapter 162
Chapter 163
Chapter 164
Chapter 165
Chapter 166
Chapter 167
Chapter 168
Chapter 169
Chapter 170
Chapter 171
Chapter 172
Chapter 173
karṇa parva
Chapter 1
Chapter 2
Chapter 3
Chapter 4
Chapter 5
Chapter 6
Chapter 7
Chapter 8
Chapter 9
Chapter 10
Chapter 11
Chapter 12
Chapter 13
Chapter 14
Chapter 15
Chapter 16
Chapter 17
Chapter 18
Chapter 19
Chapter 20
Chapter 21
Chapter 22
Chapter 23
Chapter 24
Chapter 25
Chapter 26
Chapter 27
Chapter 28
Chapter 29
Chapter 30
Chapter 31
Chapter 32
Chapter 33
Chapter 34
Chapter 35
Chapter 36
Chapter 37
Chapter 38
Chapter 39
Chapter 40
Chapter 41
Chapter 42
Chapter 43
Chapter 44
Chapter 45
Chapter 46
Chapter 47
Chapter 48
Chapter 49
Chapter 50
Chapter 51
Chapter 52
Chapter 53
Chapter 54
Chapter 55
Chapter 56
Chapter 57
Chapter 58
Chapter 59
Chapter 60
Chapter 61
Chapter 62
Chapter 63
Chapter 64
Chapter 65
Chapter 66
Chapter 67
Chapter 68
Chapter 69
śalya parva
Chapter 1
Chapter 2
Chapter 3
Chapter 4
Chapter 5
Chapter 6
Chapter 7
Chapter 8
Chapter 9
Chapter 10
Chapter 11
Chapter 12
Chapter 13
Chapter 14
Chapter 15
Chapter 16
Chapter 17
Chapter 18
Chapter 19
Chapter 20
Chapter 21
Chapter 22
Chapter 23
Chapter 24
Chapter 25
Chapter 26
Chapter 27
Chapter 28
Chapter 29
Chapter 30
Chapter 31
Chapter 32
Chapter 33
Chapter 34
Chapter 35
Chapter 36
Chapter 37
Chapter 38
Chapter 39
Chapter 40
Chapter 41
Chapter 42
Chapter 43
Chapter 44
Chapter 45
Chapter 46
Chapter 47
Chapter 48
Chapter 49
Chapter 50
Chapter 51
Chapter 52
Chapter 53
Chapter 54
Chapter 55
Chapter 56
Chapter 57
Chapter 58
Chapter 59
Chapter 60
Chapter 61
Chapter 62
Chapter 63
Chapter 64
sauptika parva
strī parva
śānti parva
Chapter 1
Chapter 2
Chapter 3
Chapter 4
Chapter 5
Chapter 6
Chapter 7
Chapter 8
Chapter 9
Chapter 10
Chapter 11
Chapter 12
Chapter 13
Chapter 14
Chapter 15
Chapter 16
Chapter 17
Chapter 18
Chapter 19
Chapter 20
Chapter 21
Chapter 22
Chapter 23
Chapter 24
Chapter 25
Chapter 26
Chapter 27
Chapter 28
Chapter 29
Chapter 30
Chapter 31
Chapter 32
Chapter 33
Chapter 34
Chapter 35
Chapter 36
Chapter 37
Chapter 38
Chapter 39
Chapter 40
Chapter 41
Chapter 42
Chapter 43
Chapter 44
Chapter 45
Chapter 46
Chapter 47
Chapter 48
Chapter 49
Chapter 50
Chapter 51
Chapter 52
Chapter 53
Chapter 54
Chapter 55
Chapter 56
Chapter 57
Chapter 58
Chapter 59
Chapter 60
Chapter 61
Chapter 62
Chapter 63
Chapter 64
Chapter 65
Chapter 66
Chapter 67
Chapter 68
Chapter 69
Chapter 70
Chapter 71
Chapter 72
Chapter 73
Chapter 74
Chapter 75
Chapter 76
Chapter 77
Chapter 78
Chapter 79
Chapter 80
Chapter 81
Chapter 82
Chapter 83
Chapter 84
Chapter 85
Chapter 86
Chapter 87
Chapter 88
Chapter 89
Chapter 90
Chapter 91
Chapter 92
Chapter 93
Chapter 94
Chapter 95
Chapter 96
Chapter 97
Chapter 98
Chapter 99
Chapter 100
Chapter 101
Chapter 102
Chapter 103
Chapter 104
Chapter 105
Chapter 106
Chapter 107
Chapter 108
Chapter 109
Chapter 110
Chapter 111
Chapter 112
Chapter 113
Chapter 114
Chapter 115
Chapter 116
Chapter 117
Chapter 118
Chapter 119
Chapter 120
Chapter 121
Chapter 122
Chapter 123
Chapter 124
Chapter 125
Chapter 126
Chapter 127
Chapter 128
Chapter 129
Chapter 130
Chapter 131
Chapter 132
Chapter 133
Chapter 134
Chapter 135
Chapter 136
Chapter 137
Chapter 138
Chapter 139
Chapter 140
Chapter 141
Chapter 142
Chapter 143
Chapter 144
Chapter 145
Chapter 146
Chapter 147
Chapter 148
Chapter 149
Chapter 150
Chapter 151
Chapter 152
Chapter 153
Chapter 154
Chapter 155
Chapter 156
Chapter 157
Chapter 158
Chapter 159
Chapter 160
Chapter 161
Chapter 162
Chapter 163
Chapter 164
Chapter 165
Chapter 166
Chapter 167
Chapter 168
Chapter 169
Chapter 170
Chapter 171
Chapter 172
Chapter 173
Chapter 174
Chapter 175
Chapter 176
Chapter 177
Chapter 178
Chapter 179
Chapter 180
Chapter 181
Chapter 182
Chapter 183
Chapter 184
Chapter 185
Chapter 186
Chapter 187
Chapter 188
Chapter 189
Chapter 190
Chapter 191
Chapter 192
Chapter 193
Chapter 194
Chapter 195
Chapter 196
Chapter 197
Chapter 198
Chapter 199
Chapter 200
Chapter 201
Chapter 202
Chapter 203
Chapter 204
Chapter 205
Chapter 206
Chapter 207
Chapter 208
Chapter 209
Chapter 210
Chapter 211
Chapter 212
Chapter 213
Chapter 214
Chapter 215
Chapter 216
Chapter 217
Chapter 218
Chapter 219
Chapter 220
Chapter 221
Chapter 222
Chapter 223
Chapter 224
Chapter 225
Chapter 226
Chapter 227
Chapter 228
Chapter 229
Chapter 230
Chapter 231
Chapter 232
Chapter 233
Chapter 234
Chapter 235
Chapter 236
Chapter 237
Chapter 238
Chapter 239
Chapter 240
Chapter 241
Chapter 242
Chapter 243
Chapter 244
Chapter 245
Chapter 246
Chapter 247
Chapter 248
Chapter 249
Chapter 250
Chapter 251
Chapter 252
Chapter 253
Chapter 254
Chapter 255
Chapter 256
Chapter 257
Chapter 258
Chapter 259
Chapter 260
Chapter 261
Chapter 262
Chapter 263
Chapter 264
Chapter 265
Chapter 266
Chapter 267
Chapter 268
Chapter 269
Chapter 270
Chapter 271
Chapter 272
Chapter 273
Chapter 274
Chapter 275
Chapter 276
Chapter 277
Chapter 278
Chapter 279
Chapter 280
Chapter 281
Chapter 282
Chapter 283
Chapter 284
Chapter 285
Chapter 286
Chapter 287
Chapter 288
Chapter 289
Chapter 290
Chapter 291
Chapter 292
Chapter 293
Chapter 294
Chapter 295
Chapter 296
Chapter 297
Chapter 298
Chapter 299
Chapter 300
Chapter 301
Chapter 302
Chapter 303
Chapter 304
Chapter 305
Chapter 306
Chapter 307
Chapter 308
Chapter 309
Chapter 310
Chapter 311
Chapter 312
Chapter 313
Chapter 314
Chapter 315
Chapter 316
Chapter 317
Chapter 318
Chapter 319
Chapter 320
Chapter 321
Chapter 322
Chapter 323
Chapter 324
Chapter 325
Chapter 326
Chapter 327
Chapter 328
Chapter 329
Chapter 330
Chapter 331
Chapter 332
Chapter 333
Chapter 334
Chapter 335
Chapter 336
Chapter 337
Chapter 338
Chapter 339
Chapter 340
Chapter 341
Chapter 342
Chapter 343
Chapter 344
Chapter 345
Chapter 346
Chapter 347
Chapter 348
Chapter 349
Chapter 350
Chapter 351
Chapter 352
Chapter 353
anuśāsana parva (current book)
Chapter 1
Chapter 2
Chapter 3
Chapter 4
Chapter 5
Chapter 6
Chapter 7
Chapter 8
Chapter 9
Chapter 10
Chapter 11
Chapter 12
Chapter 13
Chapter 14
Chapter 15
Chapter 16
Chapter 17
Chapter 18
Chapter 19
Chapter 20
Chapter 21
Chapter 22
Chapter 23
Chapter 24
Chapter 25
Chapter 26
Chapter 27
Chapter 28
Chapter 29
Chapter 30
Chapter 31
Chapter 32
Chapter 33
Chapter 34
Chapter 35
Chapter 36
Chapter 37
Chapter 38 (current chapter)
Chapter 39
Chapter 40
Chapter 41
Chapter 42
Chapter 43
Chapter 44
Chapter 45
Chapter 46
Chapter 47
Chapter 48
Chapter 49
Chapter 50
Chapter 51
Chapter 52
Chapter 53
Chapter 54
Chapter 55
Chapter 56
Chapter 57
Chapter 58
Chapter 59
Chapter 60
Chapter 61
Chapter 62
Chapter 63
Chapter 64
Chapter 65
Chapter 66
Chapter 67
Chapter 68
Chapter 69
Chapter 70
Chapter 71
Chapter 72
Chapter 73
Chapter 74
Chapter 75
Chapter 76
Chapter 77
Chapter 78
Chapter 79
Chapter 80
Chapter 81
Chapter 82
Chapter 83
Chapter 84
Chapter 85
Chapter 86
Chapter 87
Chapter 88
Chapter 89
Chapter 90
Chapter 91
Chapter 92
Chapter 93
Chapter 94
Chapter 95
Chapter 96
Chapter 97
Chapter 98
Chapter 99
Chapter 100
Chapter 101
Chapter 102
Chapter 103
Chapter 104
Chapter 105
Chapter 106
Chapter 107
Chapter 108
Chapter 109
Chapter 110
Chapter 111
Chapter 112
Chapter 113
Chapter 114
Chapter 115
Chapter 116
Chapter 117
Chapter 118
Chapter 119
Chapter 120
Chapter 121
Chapter 122
Chapter 123
Chapter 124
Chapter 125
Chapter 126
Chapter 127
Chapter 128
Chapter 129
Chapter 130
Chapter 131
Chapter 132
Chapter 133
Chapter 134
Chapter 135
Chapter 136
Chapter 137
Chapter 138
Chapter 139
Chapter 140
Chapter 141
Chapter 142
Chapter 143
Chapter 144
Chapter 145
Chapter 146
Chapter 147
Chapter 148
Chapter 149
Chapter 150
Chapter 151
Chapter 152
Chapter 153
Chapter 154
aśvamedhika parva
Chapter 1
Chapter 2
Chapter 3
Chapter 4
Chapter 5
Chapter 6
Chapter 7
Chapter 8
Chapter 9
Chapter 10
Chapter 11
Chapter 12
Chapter 13
Chapter 14
Chapter 15
Chapter 16
Chapter 17
Chapter 18
Chapter 19
Chapter 20
Chapter 21
Chapter 22
Chapter 23
Chapter 24
Chapter 25
Chapter 26
Chapter 27
Chapter 28
Chapter 29
Chapter 30
Chapter 31
Chapter 32
Chapter 33
Chapter 34
Chapter 35
Chapter 36
Chapter 37
Chapter 38
Chapter 39
Chapter 40
Chapter 41
Chapter 42
Chapter 43
Chapter 44
Chapter 45
Chapter 46
Chapter 47
Chapter 48
Chapter 49
Chapter 50
Chapter 51
Chapter 52
Chapter 53
Chapter 54
Chapter 55
Chapter 56
Chapter 57
Chapter 58
Chapter 59
Chapter 60
Chapter 61
Chapter 62
Chapter 63
Chapter 64
Chapter 65
Chapter 66
Chapter 67
Chapter 68
Chapter 69
Chapter 70
Chapter 71
Chapter 72
Chapter 73
Chapter 74
Chapter 75
Chapter 76
Chapter 77
Chapter 78
Chapter 79
Chapter 80
Chapter 81
Chapter 82
Chapter 83
Chapter 84
Chapter 85
Chapter 86
Chapter 87
Chapter 88
Chapter 89
Chapter 90
Chapter 91
Chapter 92
Chapter 93
Chapter 94
Chapter 95
Chapter 96
āśramavāsika parva
Chapter 1
Chapter 2
Chapter 3
Chapter 4
Chapter 5
Chapter 6
Chapter 7
Chapter 8
Chapter 9
Chapter 10
Chapter 11
Chapter 12
Chapter 13
Chapter 14
Chapter 15
Chapter 16
Chapter 17
Chapter 18
Chapter 19
Chapter 20
Chapter 21
Chapter 22
Chapter 23
Chapter 24
Chapter 25
Chapter 26
Chapter 27
Chapter 28
Chapter 29
Chapter 30
Chapter 31
Chapter 32
Chapter 33
Chapter 34
Chapter 35
Chapter 36
Chapter 37
Chapter 38
Chapter 39
Chapter 40
Chapter 41
Chapter 42
Chapter 43
Chapter 44
Chapter 45
Chapter 46
Chapter 47