महाभारतः
mahābhārataḥ
-
book-12, chapter-111
युधिष्ठिर उवाच ।
क्लिश्यमानेषु भूतेषु तैस्तैर्भावैस्ततस्ततः ।
दुर्गाण्यतितरेद्येन तन्मे ब्रूहि पितामह ॥१॥
क्लिश्यमानेषु भूतेषु तैस्तैर्भावैस्ततस्ततः ।
दुर्गाण्यतितरेद्येन तन्मे ब्रूहि पितामह ॥१॥
1. yudhiṣṭhira uvāca ,
kliśyamāneṣu bhūteṣu taistairbhāvaistatastataḥ ,
durgāṇyatitaredyena tanme brūhi pitāmaha.
kliśyamāneṣu bhūteṣu taistairbhāvaistatastataḥ ,
durgāṇyatitaredyena tanme brūhi pitāmaha.
1.
yudhiṣṭhiraḥ uvāca kliśyamāneṣu bhūteṣu taiḥ taiḥ bhāvaiḥ
tataḥ tataḥ durgāṇi atitaret yena tat me brūhi pitāmaha
tataḥ tataḥ durgāṇi atitaret yena tat me brūhi pitāmaha
1.
Yudhiṣṭhiraḥ uvāca.
Kliśyamāneṣu bhūteṣu,
taiḥ taiḥ bhāvaiḥ tataḥ tataḥ,
yena durgāṇi atitaret,
tat me,
pitāmaha,
brūhi.
Kliśyamāneṣu bhūteṣu,
taiḥ taiḥ bhāvaiḥ tataḥ tataḥ,
yena durgāṇi atitaret,
tat me,
pitāmaha,
brūhi.
1.
Yudhiṣṭhira said: 'When living beings (bhūta) are suffering from various afflictions in many places, tell me, O Grandfather, the means by which one may overcome these difficulties (durga).'
भीष्म उवाच ।
आश्रमेषु यथोक्तेषु यथोक्तं ये द्विजातयः ।
वर्तन्ते संयतात्मानो दुर्गाण्यतितरन्ति ते ॥२॥
आश्रमेषु यथोक्तेषु यथोक्तं ये द्विजातयः ।
वर्तन्ते संयतात्मानो दुर्गाण्यतितरन्ति ते ॥२॥
2. bhīṣma uvāca ,
āśrameṣu yathokteṣu yathoktaṁ ye dvijātayaḥ ,
vartante saṁyatātmāno durgāṇyatitaranti te.
āśrameṣu yathokteṣu yathoktaṁ ye dvijātayaḥ ,
vartante saṁyatātmāno durgāṇyatitaranti te.
2.
bhīṣmaḥ uvāca āśrameṣu yathā ukteṣu yathā uktam ye
dvijātayaḥ vartante saṃyatātmānaḥ durgāṇi atitaranti te
dvijātayaḥ vartante saṃyatātmānaḥ durgāṇi atitaranti te
2.
Bhīṣmaḥ uvāca.
Ye dvijātayaḥ,
yā ukteṣu āśrameṣu yathā uktam vartante (ca) saṃyatātmānaḥ (santi),
te durgāṇi atitaranti.
Ye dvijātayaḥ,
yā ukteṣu āśrameṣu yathā uktam vartante (ca) saṃyatātmānaḥ (santi),
te durgāṇi atitaranti.
2.
Bhīṣma said: 'Those who are twice-born (dvija), who live in the prescribed stages of life (āśrama) exactly as enjoined, and whose selves (ātman) are disciplined - they overcome difficulties (durga).'
ये दम्भान्न जपन्ति स्म येषां वृत्तिश्च संवृता ।
विषयांश्च निगृह्णन्ति दुर्गाण्यतितरन्ति ते ॥३॥
विषयांश्च निगृह्णन्ति दुर्गाण्यतितरन्ति ते ॥३॥
3. ye dambhānna japanti sma yeṣāṁ vṛttiśca saṁvṛtā ,
viṣayāṁśca nigṛhṇanti durgāṇyatitaranti te.
viṣayāṁśca nigṛhṇanti durgāṇyatitaranti te.
3.
ye dambhāt na japanti sma yeṣām vṛttiḥ ca saṃvṛtā
viṣayān ca nigṛhṇanti durgāṇi atitaranti te
viṣayān ca nigṛhṇanti durgāṇi atitaranti te
3.
Ye dambhāt na japanti sma,
yeṣām vṛttiḥ ca saṃvṛtā (asti),
ye (ca) viṣayān nigṛhṇanti,
te durgāṇi atitaranti.
yeṣām vṛttiḥ ca saṃvṛtā (asti),
ye (ca) viṣayān nigṛhṇanti,
te durgāṇi atitaranti.
3.
Those who do not engage in chanting (japa) out of hypocrisy, whose livelihood is well-controlled, and who restrain their sense objects - they overcome difficulties (durga).
वासयन्त्यतिथीन्नित्यं नित्यं ये चानसूयकाः ।
नित्यं स्वाध्यायशीलाश्च दुर्गाण्यतितरन्ति ते ॥४॥
नित्यं स्वाध्यायशीलाश्च दुर्गाण्यतितरन्ति ते ॥४॥
4. vāsayantyatithīnnityaṁ nityaṁ ye cānasūyakāḥ ,
nityaṁ svādhyāyaśīlāśca durgāṇyatitaranti te.
nityaṁ svādhyāyaśīlāśca durgāṇyatitaranti te.
4.
vāsayanti atithīn nityam nityam ye ca anasūyakāḥ
nityam svādhyāyaśīlāḥ ca durgāṇi atitaranti te
nityam svādhyāyaśīlāḥ ca durgāṇi atitaranti te
4.
ye nityam atithīn vāsayanti ca nityam anasūyakāḥ
ca nityam svādhyāyaśīlāḥ te durgāṇi atitaranti
ca nityam svādhyāyaśīlāḥ te durgāṇi atitaranti
4.
Those who constantly host guests, and who are always free from envy, and who are regularly devoted to self-study (svādhyāya), they overcome all difficulties.
मातापित्रोश्च ये वृत्तिं वर्तन्ते धर्मकोविदाः ।
वर्जयन्ति दिवास्वप्नं दुर्गाण्यतितरन्ति ते ॥५॥
वर्जयन्ति दिवास्वप्नं दुर्गाण्यतितरन्ति ते ॥५॥
5. mātāpitrośca ye vṛttiṁ vartante dharmakovidāḥ ,
varjayanti divāsvapnaṁ durgāṇyatitaranti te.
varjayanti divāsvapnaṁ durgāṇyatitaranti te.
5.
mātāpitroḥ ca ye vṛttim vartante dharmakovidāḥ
varjayanti divāsvapnam durgāṇi atitaranti te
varjayanti divāsvapnam durgāṇi atitaranti te
5.
ca ye dharmakovidāḥ mātāpitroḥ vṛttim vartante
divāsvapnam varjayanti te durgāṇi atitaranti
divāsvapnam varjayanti te durgāṇi atitaranti
5.
And those who, being experts in natural law (dharma), fulfill their duty (vṛtti) towards their mother and father, and avoid sleeping during the day, they overcome all difficulties.
स्वेषु दारेषु वर्तन्ते न्यायवृत्तेष्वृतावृतौ ।
अग्निहोत्रपराः सन्तो दुर्गाण्यतितरन्ति ते ॥६॥
अग्निहोत्रपराः सन्तो दुर्गाण्यतितरन्ति ते ॥६॥
6. sveṣu dāreṣu vartante nyāyavṛtteṣvṛtāvṛtau ,
agnihotraparāḥ santo durgāṇyatitaranti te.
agnihotraparāḥ santo durgāṇyatitaranti te.
6.
sveṣu dāreṣu vartante nyāyavṛtteṣu ṛtau ṛtau
agnihotraparāḥ santaḥ durgāṇi atitaranti te
agnihotraparāḥ santaḥ durgāṇi atitaranti te
6.
ye sveṣu dāreṣu nyāyavṛtteṣu ṛtau ṛtau vartante
agnihotraparāḥ santaḥ te durgāṇi atitaranti
agnihotraparāḥ santaḥ te durgāṇi atitaranti
6.
Those who live with righteous conduct towards their own wives, engaging at the appropriate times, and who are devoted to the Agnihotra ritual, they overcome all difficulties.
ये न लोभान्नयन्त्यर्थान्राजानो रजसावृताः ।
विषयान्परिरक्षन्तो दुर्गाण्यतितरन्ति ते ॥७॥
विषयान्परिरक्षन्तो दुर्गाण्यतितरन्ति ते ॥७॥
7. ye na lobhānnayantyarthānrājāno rajasāvṛtāḥ ,
viṣayānparirakṣanto durgāṇyatitaranti te.
viṣayānparirakṣanto durgāṇyatitaranti te.
7.
ye na lobhāt nayanti arthān rājānaḥ rajasā āvṛtāḥ
viṣayān parirakṣantaḥ durgāṇi atitaranti te
viṣayān parirakṣantaḥ durgāṇi atitaranti te
7.
ye rājānaḥ rajasā āvṛtāḥ na lobhāt arthān nayanti
viṣayān parirakṣantaḥ te durgāṇi atitaranti
viṣayān parirakṣantaḥ te durgāṇi atitaranti
7.
Those kings who, though potentially influenced by passion (rajas), do not acquire wealth out of greed, but instead protect their subjects (viṣaya), they overcome all difficulties.
आहवेषु च ये शूरास्त्यक्त्वा मरणजं भयम् ।
धर्मेण जयमिच्छन्तो दुर्गाण्यतितरन्ति ते ॥८॥
धर्मेण जयमिच्छन्तो दुर्गाण्यतितरन्ति ते ॥८॥
8. āhaveṣu ca ye śūrāstyaktvā maraṇajaṁ bhayam ,
dharmeṇa jayamicchanto durgāṇyatitaranti te.
dharmeṇa jayamicchanto durgāṇyatitaranti te.
8.
āhaveṣu ca ye śūrāḥ tyaktvā maraṇajam bhayam
dharmeṇa jayam icchantaḥ durgāṇi atitaranti te
dharmeṇa jayam icchantaḥ durgāṇi atitaranti te
8.
ye ca śūrāḥ āhaveṣu maraṇajam bhayam tyaktvā
dharmeṇa jayam icchantaḥ te durgāṇi atitaranti
dharmeṇa jayam icchantaḥ te durgāṇi atitaranti
8.
And those brave warriors who, in battles, abandon the fear born of death and desire victory through their adherence to natural law (dharma), they overcome all difficulties.
ये पापानि न कुर्वन्ति कर्मणा मनसा गिरा ।
निक्षिप्तदण्डा भूतेषु दुर्गाण्यतितरन्ति ते ॥९॥
निक्षिप्तदण्डा भूतेषु दुर्गाण्यतितरन्ति ते ॥९॥
9. ye pāpāni na kurvanti karmaṇā manasā girā ,
nikṣiptadaṇḍā bhūteṣu durgāṇyatitaranti te.
nikṣiptadaṇḍā bhūteṣu durgāṇyatitaranti te.
9.
ye pāpāni na kurvanti karmaṇā manasā girā
nikṣiptadaṇḍāḥ bhūteṣu durgāṇi atitaranti te
nikṣiptadaṇḍāḥ bhūteṣu durgāṇi atitaranti te
9.
ye karmaṇā manasā girā pāpāni na kurvanti
bhūteṣu nikṣiptadaṇḍāḥ te durgāṇi atitaranti
bhūteṣu nikṣiptadaṇḍāḥ te durgāṇi atitaranti
9.
Those who commit no evil (karma) by action, thought, or speech, and who have renounced violence towards all beings, they overcome all difficulties.
ये वदन्तीह सत्यानि प्राणत्यागेऽप्युपस्थिते ।
प्रमाणभूता भूतानां दुर्गाण्यतितरन्ति ते ॥१०॥
प्रमाणभूता भूतानां दुर्गाण्यतितरन्ति ते ॥१०॥
10. ye vadantīha satyāni prāṇatyāge'pyupasthite ,
pramāṇabhūtā bhūtānāṁ durgāṇyatitaranti te.
pramāṇabhūtā bhūtānāṁ durgāṇyatitaranti te.
10.
ye vadanti iha satyāni prāṇatyāge api upasthite
pramāṇabhūtāḥ bhūtānām durgāṇi atitaranti te
pramāṇabhūtāḥ bhūtānām durgāṇi atitaranti te
10.
ye iha prāṇatyāge api upasthite satyāni vadanti
bhūtānām pramāṇabhūtāḥ te durgāṇi atitaranti
bhūtānām pramāṇabhūtāḥ te durgāṇi atitaranti
10.
Those who speak the truth in this world, even when the giving up of life (prāṇa) is imminent, and thereby become authorities for all beings, they overcome all difficulties.
अनध्यायेषु ये विप्राः स्वाध्यायं नैव कुर्वते ।
तपोनित्याः सुतपसो दुर्गाण्यतितरन्ति ते ॥११॥
तपोनित्याः सुतपसो दुर्गाण्यतितरन्ति ते ॥११॥
11. anadhyāyeṣu ye viprāḥ svādhyāyaṁ naiva kurvate ,
taponityāḥ sutapaso durgāṇyatitaranti te.
taponityāḥ sutapaso durgāṇyatitaranti te.
11.
anadhyāyeṣu ye viprāḥ svādhyāyam na eva kurvate
taponityāḥ sutapasaḥ durgāṇi atitaranti te
taponityāḥ sutapasaḥ durgāṇi atitaranti te
11.
ye viprāḥ anadhyāyeṣu svādhyāyam na eva kurvate
taponityāḥ sutapasaḥ te durgāṇi atitaranti
taponityāḥ sutapasaḥ te durgāṇi atitaranti
11.
Those learned ones (vipra) who, during non-study days, certainly do not engage in self-study (svādhyāya), and who are constantly devoted to austerity (tapas) and practice great austerities, they overcome all difficulties.
कर्माण्यकुहकार्थानि येषां वाचश्च सूनृताः ।
येषामर्थाश्च साध्वर्था दुर्गाण्यतितरन्ति ते ॥१२॥
येषामर्थाश्च साध्वर्था दुर्गाण्यतितरन्ति ते ॥१२॥
12. karmāṇyakuhakārthāni yeṣāṁ vācaśca sūnṛtāḥ ,
yeṣāmarthāśca sādhvarthā durgāṇyatitaranti te.
yeṣāmarthāśca sādhvarthā durgāṇyatitaranti te.
12.
karmāṇi akuhakārthāni yeṣām vācaḥ ca sūnṛtāḥ
yeṣām arthāḥ ca sādhvarthāḥ durgāṇi atitaranti te
yeṣām arthāḥ ca sādhvarthāḥ durgāṇi atitaranti te
12.
yeṣām karmāṇi akuhakārthāni,
yeṣām vācaḥ ca sūnṛtāḥ,
yeṣām arthāḥ ca sādhvarthāḥ,
te durgāṇi atitaranti.
yeṣām vācaḥ ca sūnṛtāḥ,
yeṣām arthāḥ ca sādhvarthāḥ,
te durgāṇi atitaranti.
12.
Those whose actions are performed without deceitful intentions, whose words are truthful and pleasant, and whose purposes are righteous – they overcome all difficulties.
ये तपश्च तपस्यन्ति कौमारब्रह्मचारिणः ।
विद्यावेदव्रतस्नाता दुर्गाण्यतितरन्ति ते ॥१३॥
विद्यावेदव्रतस्नाता दुर्गाण्यतितरन्ति ते ॥१३॥
13. ye tapaśca tapasyanti kaumārabrahmacāriṇaḥ ,
vidyāvedavratasnātā durgāṇyatitaranti te.
vidyāvedavratasnātā durgāṇyatitaranti te.
13.
ye tapas ca tapasyanti kaumārabrahmacāriṇaḥ
vidyāvedavratasnātāḥ durgāṇi atitaranti te
vidyāvedavratasnātāḥ durgāṇi atitaranti te
13.
ye kaumārabrahmacāriṇaḥ tapas ca tapasyanti vidyāvedavratasnātāḥ,
te durgāṇi atitaranti.
te durgāṇi atitaranti.
13.
Those who practice asceticism (tapas) and are lifelong celibates (brahmacāriṇaḥ) from boyhood, who have purified themselves by completing the study of knowledge and Vedic vows (vidyāvedavratasnātā) - they overcome all adversities.
ये च संशान्तरजसः संशान्ततमसश्च ये ।
सत्ये स्थिता महात्मानो दुर्गाण्यतितरन्ति ते ॥१४॥
सत्ये स्थिता महात्मानो दुर्गाण्यतितरन्ति ते ॥१४॥
14. ye ca saṁśāntarajasaḥ saṁśāntatamasaśca ye ,
satye sthitā mahātmāno durgāṇyatitaranti te.
satye sthitā mahātmāno durgāṇyatitaranti te.
14.
ye ca saṃśāntarajasaḥ saṃśāntatamasaḥ ca ye
satye sthitāḥ mahātmānaḥ durgāṇi atitaranti te
satye sthitāḥ mahātmānaḥ durgāṇi atitaranti te
14.
ye mahātmānaḥ ca saṃśāntarajasaḥ ca saṃśāntatamasaḥ satye sthitāḥ,
te durgāṇi atitaranti.
te durgāṇi atitaranti.
14.
And those great souls (mahātman) whose passion (rajas) and ignorance (tamas) are completely calmed, and who are established in truth - they overcome all adversities.
येषां न कश्चित्त्रसति त्रसन्ति न च कस्यचित् ।
येषामात्मसमो लोको दुर्गाण्यतितरन्ति ते ॥१५॥
येषामात्मसमो लोको दुर्गाण्यतितरन्ति ते ॥१५॥
15. yeṣāṁ na kaścittrasati trasanti na ca kasyacit ,
yeṣāmātmasamo loko durgāṇyatitaranti te.
yeṣāmātmasamo loko durgāṇyatitaranti te.
15.
yeṣām na kaścit trasati trasanti na ca kasyacit
yeṣām ātmasamaḥ lokaḥ durgāṇi atitaranti te
yeṣām ātmasamaḥ lokaḥ durgāṇi atitaranti te
15.
yeṣām kaścit na trasati ca kasyacit na trasanti,
yeṣām lokaḥ ātmasamaḥ,
te durgāṇi atitaranti.
yeṣām lokaḥ ātmasamaḥ,
te durgāṇi atitaranti.
15.
Those from whom no one fears, and who themselves fear no one; those for whom the entire world is like their own self (ātman) - they overcome all adversities.
परश्रिया न तप्यन्ते ये सन्तः पुरुषर्षभाः ।
ग्राम्यादन्नान्निवृत्ताश्च दुर्गाण्यतितरन्ति ते ॥१६॥
ग्राम्यादन्नान्निवृत्ताश्च दुर्गाण्यतितरन्ति ते ॥१६॥
16. paraśriyā na tapyante ye santaḥ puruṣarṣabhāḥ ,
grāmyādannānnivṛttāśca durgāṇyatitaranti te.
grāmyādannānnivṛttāśca durgāṇyatitaranti te.
16.
para-śriyā na tapyante ye santaḥ puruṣa-ṛṣabhāḥ
grāmyāt annāt nivṛttāḥ ca durgāṇi atitaranti te
grāmyāt annāt nivṛttāḥ ca durgāṇi atitaranti te
16.
ye puruṣa-ṛṣabhāḥ santaḥ para-śriyā na tapyante,
ca grāmyāt annāt nivṛttāḥ,
te durgāṇi atitaranti
ca grāmyāt annāt nivṛttāḥ,
te durgāṇi atitaranti
16.
Those virtuous, outstanding individuals who are not troubled by the prosperity of others, and who abstain from common, worldly food, overcome all difficulties.
सर्वान्देवान्नमस्यन्ति सर्वान्धर्मांश्च शृण्वते ।
ये श्रद्दधाना दान्ताश्च दुर्गाण्यतितरन्ति ते ॥१७॥
ये श्रद्दधाना दान्ताश्च दुर्गाण्यतितरन्ति ते ॥१७॥
17. sarvāndevānnamasyanti sarvāndharmāṁśca śṛṇvate ,
ye śraddadhānā dāntāśca durgāṇyatitaranti te.
ye śraddadhānā dāntāśca durgāṇyatitaranti te.
17.
sarvān devān namasyanti sarvān dharmān ca śṛṇvate
ye śraddadhānāḥ dāntāḥ ca durgāṇi atitaranti te
ye śraddadhānāḥ dāntāḥ ca durgāṇi atitaranti te
17.
ye sarvān devān namasyanti,
ca sarvān dharmān śṛṇvate,
śraddadhānāḥ dāntāḥ ca,
te durgāṇi atitaranti
ca sarvān dharmān śṛṇvate,
śraddadhānāḥ dāntāḥ ca,
te durgāṇi atitaranti
17.
Those who worship all deities, listen to all (natural) laws (dharma), are endowed with faith (śraddhā) and self-control, they overcome all difficulties.
ये न मानितमिच्छन्ति मानयन्ति च ये परम् ।
मान्यमाना न मन्यन्ते दुर्गाण्यतितरन्ति ते ॥१८॥
मान्यमाना न मन्यन्ते दुर्गाण्यतितरन्ति ते ॥१८॥
18. ye na mānitamicchanti mānayanti ca ye param ,
mānyamānā na manyante durgāṇyatitaranti te.
mānyamānā na manyante durgāṇyatitaranti te.
18.
ye na mānitam icchanti mānayanti ca ye param
mānyamānāḥ na manyante durgāṇi atitaranti te
mānyamānāḥ na manyante durgāṇi atitaranti te
18.
ye mānitam na icchanti,
ca ye param mānayanti,
mānyamānāḥ na manyante,
te durgāṇi atitaranti
ca ye param mānayanti,
mānyamānāḥ na manyante,
te durgāṇi atitaranti
18.
Those who do not desire to be honored, and who instead honor others, and who, even when being honored, do not take it to heart, they overcome all difficulties.
ये श्राद्धानि च कुर्वन्ति तिथ्यां तिथ्यां प्रजार्थिनः ।
सुविशुद्धेन मनसा दुर्गाण्यतितरन्ति ते ॥१९॥
सुविशुद्धेन मनसा दुर्गाण्यतितरन्ति ते ॥१९॥
19. ye śrāddhāni ca kurvanti tithyāṁ tithyāṁ prajārthinaḥ ,
suviśuddhena manasā durgāṇyatitaranti te.
suviśuddhena manasā durgāṇyatitaranti te.
19.
ye śrāddhāni ca kurvanti tithyām tithyām prajā-arthinaḥ
suviśuddhena manasā durgāṇi atitaranti te
suviśuddhena manasā durgāṇi atitaranti te
19.
ye prajā-arthinaḥ tithyām tithyām ca śrāddhāni suviśuddhena manasā kurvanti,
te durgāṇi atitaranti
te durgāṇi atitaranti
19.
Those who, desiring progeny, perform ancestral rites (śrāddha) on every auspicious lunar day (tithi) with a very pure mind, they overcome all difficulties.
ये क्रोधं नैव कुर्वन्ति क्रुद्धान्संशमयन्ति च ।
न च कुप्यन्ति भृत्येभ्यो दुर्गाण्यतितरन्ति ते ॥२०॥
न च कुप्यन्ति भृत्येभ्यो दुर्गाण्यतितरन्ति ते ॥२०॥
20. ye krodhaṁ naiva kurvanti kruddhānsaṁśamayanti ca ,
na ca kupyanti bhṛtyebhyo durgāṇyatitaranti te.
na ca kupyanti bhṛtyebhyo durgāṇyatitaranti te.
20.
ye krodham na eva kurvanti kruddhān saṃśamayanti ca
na ca kupyanti bhṛtyebhyaḥ durgāṇi atitaranti te
na ca kupyanti bhṛtyebhyaḥ durgāṇi atitaranti te
20.
te ye krodham na eva kurvanti ca kruddhān saṃśamayanti
ca bhṛtyebhyaḥ na kupyanti durgāṇi atitaranti
ca bhṛtyebhyaḥ na kupyanti durgāṇi atitaranti
20.
Those who never become angry, who pacify those who are angry, and who do not get angry with their servants, such people overcome difficulties.
मधु मांसं च ये नित्यं वर्जयन्तीह मानवाः ।
जन्मप्रभृति मद्यं च दुर्गाण्यतितरन्ति ते ॥२१॥
जन्मप्रभृति मद्यं च दुर्गाण्यतितरन्ति ते ॥२१॥
21. madhu māṁsaṁ ca ye nityaṁ varjayantīha mānavāḥ ,
janmaprabhṛti madyaṁ ca durgāṇyatitaranti te.
janmaprabhṛti madyaṁ ca durgāṇyatitaranti te.
21.
madhu māṃsam ca ye nityam varjayanti iha mānavāḥ
janmaprabhṛti madyam ca durgāṇi atitaranti te
janmaprabhṛti madyam ca durgāṇi atitaranti te
21.
te mānavāḥ ye nityam madhu ca māṃsam iha varjayanti
ca janmaprabhṛti madyam durgāṇi atitaranti
ca janmaprabhṛti madyam durgāṇi atitaranti
21.
Those humans who constantly abstain from honey and meat, and also from intoxicating drinks (madya) from birth onwards, they overcome difficulties.
यात्रार्थं भोजनं येषां संतानार्थं च मैथुनम् ।
वाक्सत्यवचनार्थाय दुर्गाण्यतितरन्ति ते ॥२२॥
वाक्सत्यवचनार्थाय दुर्गाण्यतितरन्ति ते ॥२२॥
22. yātrārthaṁ bhojanaṁ yeṣāṁ saṁtānārthaṁ ca maithunam ,
vāksatyavacanārthāya durgāṇyatitaranti te.
vāksatyavacanārthāya durgāṇyatitaranti te.
22.
yātrārtham bhojanam yeṣām saṃtānārtham ca maithunam
vāk satyavacanārthāya durgāṇi atitaranti te
vāk satyavacanārthāya durgāṇi atitaranti te
22.
te yeṣām bhojanam yātrārtham ca maithunam saṃtānārtham
ca vāk satyavacanārthāya durgāṇi atitaranti
ca vāk satyavacanārthāya durgāṇi atitaranti
22.
Those for whom food is for the sake of the journey (sustenance), sexual union (maithunam) is for the sake of progeny, and speech is for the purpose of speaking the truth, they overcome difficulties.
ईश्वरं सर्वभूतानां जगतः प्रभवाप्ययम् ।
भक्ता नारायणं ये च दुर्गाण्यतितरन्ति ते ॥२३॥
भक्ता नारायणं ये च दुर्गाण्यतितरन्ति ते ॥२३॥
23. īśvaraṁ sarvabhūtānāṁ jagataḥ prabhavāpyayam ,
bhaktā nārāyaṇaṁ ye ca durgāṇyatitaranti te.
bhaktā nārāyaṇaṁ ye ca durgāṇyatitaranti te.
23.
īśvaram sarvabhūtānām jagataḥ prabhavāpyayam
bhaktāḥ nārāyaṇam ye ca durgāṇi atitaranti te
bhaktāḥ nārāyaṇam ye ca durgāṇi atitaranti te
23.
te ye ca sarvabhūtānām jagataḥ prabhavāpyayam
īśvaram nārāyaṇam bhaktāḥ durgāṇi atitaranti
īśvaram nārāyaṇam bhaktāḥ durgāṇi atitaranti
23.
And those who are devoted (bhakta) to Nārāyaṇa (nārāyaṇa), who is the Lord (īśvara) of all beings and the origin and dissolution of the cosmos (jagat), they overcome difficulties.
य एष रक्तपद्माक्षः पीतवासा महाभुजः ।
सुहृद्भ्राता च मित्रं च संबन्धी च तवाच्युतः ॥२४॥
सुहृद्भ्राता च मित्रं च संबन्धी च तवाच्युतः ॥२४॥
24. ya eṣa raktapadmākṣaḥ pītavāsā mahābhujaḥ ,
suhṛdbhrātā ca mitraṁ ca saṁbandhī ca tavācyutaḥ.
suhṛdbhrātā ca mitraṁ ca saṁbandhī ca tavācyutaḥ.
24.
यः एषः रक्तपद्माक्षः पीतवासाः महाभुजः सुहृत्
भ्राता च मित्रम् च सम्बन्धी च तव अच्युतः
भ्राता च मित्रम् च सम्बन्धी च तव अच्युतः
24.
यः रक्तपद्माक्षः पीतवासाः महाभुजः एषः अच्युतः
तव सुहृत् भ्राता च मित्रम् च सम्बन्धी च
तव सुहृत् भ्राता च मित्रम् च सम्बन्धी च
24.
This Acyuta, who has eyes like red lotuses, wears yellow garments, and possesses mighty arms, is your well-wishing brother, friend, and relative.
य इमान्सकलाँल्लोकांश्चर्मवत्परिवेष्टयेत् ।
इच्छन्प्रभुरचिन्त्यात्मा गोविन्दः पुरुषोत्तमः ॥२५॥
इच्छन्प्रभुरचिन्त्यात्मा गोविन्दः पुरुषोत्तमः ॥२५॥
25. ya imānsakalāँllokāṁścarmavatpariveṣṭayet ,
icchanprabhuracintyātmā govindaḥ puruṣottamaḥ.
icchanprabhuracintyātmā govindaḥ puruṣottamaḥ.
25.
यः इमान् सकलान् लोकान् चर्मवत् परिवेष्टयेत्
इच्छन् प्रभुः अचिन्त्यात्मा गोविन्दः पुरुषोत्तमः
इच्छन् प्रभुः अचिन्त्यात्मा गोविन्दः पुरुषोत्तमः
25.
यः प्रभुः अचिन्त्यात्मा गोविन्दः पुरुषोत्तमः
इच्छन् इमान् सकलान् लोकान् चर्मवत् परिवेष्टयेत्
इच्छन् इमान् सकलान् लोकान् चर्मवत् परिवेष्टयेत्
25.
This Lord (prabhu), Govinda (govinda), the Supreme Person (puruṣottama), whose nature (ātman) is inconceivable, could, if he wished, envelop all these worlds as easily as one wraps a piece of leather.
स्थितः प्रियहिते जिष्णोः स एष पुरुषर्षभ ।
राजंस्तव च दुर्धर्षो वैकुण्ठः पुरुषोत्तमः ॥२६॥
राजंस्तव च दुर्धर्षो वैकुण्ठः पुरुषोत्तमः ॥२६॥
26. sthitaḥ priyahite jiṣṇoḥ sa eṣa puruṣarṣabha ,
rājaṁstava ca durdharṣo vaikuṇṭhaḥ puruṣottamaḥ.
rājaṁstava ca durdharṣo vaikuṇṭhaḥ puruṣottamaḥ.
26.
स्थितः प्रियहिते जिष्णोः सः एषः पुरुषर्षभ
राजन् तव च दुर्धर्षः वैकुण्ठः पुरुषोत्तमः
राजन् तव च दुर्धर्षः वैकुण्ठः पुरुषोत्तमः
26.
राजन् सः एषः पुरुषर्षभ दुर्धर्षः वैकुण्ठः
पुरुषोत्तमः जिष्णोः तव च प्रियहिते स्थितः
पुरुषोत्तमः जिष्णोः तव च प्रियहिते स्थितः
26.
O King (rājan), this Vaikuntha (vaikuṇṭha), the Supreme Person (puruṣottama), who is the best among men (puruṣarṣabha) and invincible, stands here for the welfare and benefit of Jishnu (Arjuna) and also for your unassailable position.
य एनं संश्रयन्तीह भक्त्या नारायणं हरिम् ।
ते तरन्तीह दुर्गाणि न मेऽत्रास्ति विचारणा ॥२७॥
ते तरन्तीह दुर्गाणि न मेऽत्रास्ति विचारणा ॥२७॥
27. ya enaṁ saṁśrayantīha bhaktyā nārāyaṇaṁ harim ,
te tarantīha durgāṇi na me'trāsti vicāraṇā.
te tarantīha durgāṇi na me'trāsti vicāraṇā.
27.
ये एनम् संश्रयन्ति इह भक्त्या नारायणम् हरिम्
ते तरन्ति इह दुर्गाणि न मे अत्र अस्ति विचारणा
ते तरन्ति इह दुर्गाणि न मे अत्र अस्ति विचारणा
27.
ये इह भक्त्या एनम् नारायणम् हरिम् संश्रयन्ति
ते इह दुर्गाणि तरन्ति अत्र मे विचारणा न अस्ति
ते इह दुर्गाणि तरन्ति अत्र मे विचारणा न अस्ति
27.
Those who, in this world, take refuge in Narayana (nārāyaṇa) Hari (hari) with devotion (bhakti), they indeed overcome all difficulties (durgāṇi). On this point, I have no doubt.
दुर्गातितरणं ये च पठन्ति श्रावयन्ति च ।
पाठयन्ति च विप्रेभ्यो दुर्गाण्यतितरन्ति ते ॥२८॥
पाठयन्ति च विप्रेभ्यो दुर्गाण्यतितरन्ति ते ॥२८॥
28. durgātitaraṇaṁ ye ca paṭhanti śrāvayanti ca ,
pāṭhayanti ca viprebhyo durgāṇyatitaranti te.
pāṭhayanti ca viprebhyo durgāṇyatitaranti te.
28.
durgātitaraṇam ye ca paṭhanti śrāvayanti ca
pāṭhayanti ca viprebhyaḥ durgāṇi atitaranti te
pāṭhayanti ca viprebhyaḥ durgāṇi atitaranti te
28.
ye ca durgātitaraṇam paṭhanti ca śrāvayanti ca
viprebhyaḥ pāṭhayanti te durgāṇi atitaranti
viprebhyaḥ pāṭhayanti te durgāṇi atitaranti
28.
And those who read this teaching for overcoming difficulties, and those who cause (others) to hear it, and those who teach it to Brahmins, they overcome obstacles.
इति कृत्यसमुद्देशः कीर्तितस्ते मयानघ ।
संतरेद्येन दुर्गाणि परत्रेह च मानवः ॥२९॥
संतरेद्येन दुर्गाणि परत्रेह च मानवः ॥२९॥
29. iti kṛtyasamuddeśaḥ kīrtitaste mayānagha ,
saṁtaredyena durgāṇi paratreha ca mānavaḥ.
saṁtaredyena durgāṇi paratreha ca mānavaḥ.
29.
iti kṛtyasamuddeśaḥ kīrtitaḥ te mayā anagha
santaret yena durgāṇi paratra iha ca mānavaḥ
santaret yena durgāṇi paratra iha ca mānavaḥ
29.
anagha mayā te iti kṛtyasamuddeśaḥ kīrtitaḥ
yena mānavaḥ iha ca paratra durgāṇi santaret
yena mānavaḥ iha ca paratra durgāṇi santaret
29.
O sinless one (anagha), this outline of duties has thus been explained to you by me, by means of which a human being may overcome obstacles both in this world and the next.
Links to all chapters:
ādi parva
Chapter 1
Chapter 2
Chapter 3
Chapter 4
Chapter 5
Chapter 6
Chapter 7
Chapter 8
Chapter 9
Chapter 10
Chapter 11
Chapter 12
Chapter 13
Chapter 14
Chapter 15
Chapter 16
Chapter 17
Chapter 18
Chapter 19
Chapter 20
Chapter 21
Chapter 22
Chapter 23
Chapter 24
Chapter 25
Chapter 26
Chapter 27
Chapter 28
Chapter 29
Chapter 30
Chapter 31
Chapter 32
Chapter 33
Chapter 34
Chapter 35
Chapter 36
Chapter 37
Chapter 38
Chapter 39
Chapter 40
Chapter 41
Chapter 42
Chapter 43
Chapter 44
Chapter 45
Chapter 46
Chapter 47
Chapter 48
Chapter 49
Chapter 50
Chapter 51
Chapter 52
Chapter 53
Chapter 54
Chapter 55
Chapter 56
Chapter 57
Chapter 58
Chapter 59
Chapter 60
Chapter 61
Chapter 62
Chapter 63
Chapter 64
Chapter 65
Chapter 66
Chapter 67
Chapter 68
Chapter 69
Chapter 70
Chapter 71
Chapter 72
Chapter 73
Chapter 74
Chapter 75
Chapter 76
Chapter 77
Chapter 78
Chapter 79
Chapter 80
Chapter 81
Chapter 82
Chapter 83
Chapter 84
Chapter 85
Chapter 86
Chapter 87
Chapter 88
Chapter 89
Chapter 90
Chapter 91
Chapter 92
Chapter 93
Chapter 94
Chapter 95
Chapter 96
Chapter 97
Chapter 98
Chapter 99
Chapter 100
Chapter 101
Chapter 102
Chapter 103
Chapter 104
Chapter 105
Chapter 106
Chapter 107
Chapter 108
Chapter 109
Chapter 110
Chapter 111
Chapter 112
Chapter 113
Chapter 114
Chapter 115
Chapter 116
Chapter 117
Chapter 118
Chapter 119
Chapter 120
Chapter 121
Chapter 122
Chapter 123
Chapter 124
Chapter 125
Chapter 126
Chapter 127
Chapter 128
Chapter 129
Chapter 130
Chapter 131
Chapter 132
Chapter 133
Chapter 134
Chapter 135
Chapter 136
Chapter 137
Chapter 138
Chapter 139
Chapter 140
Chapter 141
Chapter 142
Chapter 143
Chapter 144
Chapter 145
Chapter 146
Chapter 147
Chapter 148
Chapter 149
Chapter 150
Chapter 151
Chapter 152
Chapter 153
Chapter 154
Chapter 155
Chapter 156
Chapter 157
Chapter 158
Chapter 159
Chapter 160
Chapter 161
Chapter 162
Chapter 163
Chapter 164
Chapter 165
Chapter 166
Chapter 167
Chapter 168
Chapter 169
Chapter 170
Chapter 171
Chapter 172
Chapter 173
Chapter 174
Chapter 175
Chapter 176
Chapter 177
Chapter 178
Chapter 179
Chapter 180
Chapter 181
Chapter 182
Chapter 183
Chapter 184
Chapter 185
Chapter 186
Chapter 187
Chapter 188
Chapter 189
Chapter 190
Chapter 191
Chapter 192
Chapter 193
Chapter 194
Chapter 195
Chapter 196
Chapter 197
Chapter 198
Chapter 199
Chapter 200
Chapter 201
Chapter 202
Chapter 203
Chapter 204
Chapter 205
Chapter 206
Chapter 207
Chapter 208
Chapter 209
Chapter 210
Chapter 211
Chapter 212
Chapter 213
Chapter 214
Chapter 215
Chapter 216
Chapter 217
Chapter 218
Chapter 219
Chapter 220
Chapter 221
Chapter 222
Chapter 223
Chapter 224
Chapter 225
sabhā parva
Chapter 1
Chapter 2
Chapter 3
Chapter 4
Chapter 5
Chapter 6
Chapter 7
Chapter 8
Chapter 9
Chapter 10
Chapter 11
Chapter 12
Chapter 13
Chapter 14
Chapter 15
Chapter 16
Chapter 17
Chapter 18
Chapter 19
Chapter 20
Chapter 21
Chapter 22
Chapter 23
Chapter 24
Chapter 25
Chapter 26
Chapter 27
Chapter 28
Chapter 29
Chapter 30
Chapter 31
Chapter 32
Chapter 33
Chapter 34
Chapter 35
Chapter 36
Chapter 37
Chapter 38
Chapter 39
Chapter 40
Chapter 41
Chapter 42
Chapter 43
Chapter 44
Chapter 45
Chapter 46
Chapter 47
Chapter 48
Chapter 49
Chapter 50
Chapter 51
Chapter 52
Chapter 53
Chapter 54
Chapter 55
Chapter 56
Chapter 57
Chapter 58
Chapter 59
Chapter 60
Chapter 61
Chapter 62
Chapter 63
Chapter 64
Chapter 65
Chapter 66
Chapter 67
Chapter 68
Chapter 69
Chapter 70
Chapter 71
Chapter 72
vana parva
Chapter 1
Chapter 2
Chapter 3
Chapter 4
Chapter 5
Chapter 6
Chapter 7
Chapter 8
Chapter 9
Chapter 10
Chapter 11
Chapter 12
Chapter 13
Chapter 14
Chapter 15
Chapter 16
Chapter 17
Chapter 18
Chapter 19
Chapter 20
Chapter 21
Chapter 22
Chapter 23
Chapter 24
Chapter 25
Chapter 26
Chapter 27
Chapter 28
Chapter 29
Chapter 30
Chapter 31
Chapter 32
Chapter 33
Chapter 34
Chapter 35
Chapter 36
Chapter 37
Chapter 38
Chapter 39
Chapter 40
Chapter 41
Chapter 42
Chapter 43
Chapter 44
Chapter 45
Chapter 46
Chapter 47
Chapter 48
Chapter 49
Chapter 50
Chapter 51
Chapter 52
Chapter 53
Chapter 54
Chapter 55
Chapter 56
Chapter 57
Chapter 58
Chapter 59
Chapter 60
Chapter 61
Chapter 62
Chapter 63
Chapter 64
Chapter 65
Chapter 66
Chapter 67
Chapter 68
Chapter 69
Chapter 70
Chapter 71
Chapter 72
Chapter 73
Chapter 74
Chapter 75
Chapter 76
Chapter 77
Chapter 78
Chapter 79
Chapter 80
Chapter 81
Chapter 82
Chapter 83
Chapter 84
Chapter 85
Chapter 86
Chapter 87
Chapter 88
Chapter 89
Chapter 90
Chapter 91
Chapter 92
Chapter 93
Chapter 94
Chapter 95
Chapter 96
Chapter 97
Chapter 98
Chapter 99
Chapter 100
Chapter 101
Chapter 102
Chapter 103
Chapter 104
Chapter 105
Chapter 106
Chapter 107
Chapter 108
Chapter 109
Chapter 110
Chapter 111
Chapter 112
Chapter 113
Chapter 114
Chapter 115
Chapter 116
Chapter 117
Chapter 118
Chapter 119
Chapter 120
Chapter 121
Chapter 122
Chapter 123
Chapter 124
Chapter 125
Chapter 126
Chapter 127
Chapter 128
Chapter 129
Chapter 130
Chapter 131
Chapter 132
Chapter 133
Chapter 134
Chapter 135
Chapter 136
Chapter 137
Chapter 138
Chapter 139
Chapter 140
Chapter 141
Chapter 142
Chapter 143
Chapter 144
Chapter 145
Chapter 146
Chapter 147
Chapter 148
Chapter 149
Chapter 150
Chapter 151
Chapter 152
Chapter 153
Chapter 154
Chapter 155
Chapter 156
Chapter 157
Chapter 158
Chapter 159
Chapter 160
Chapter 161
Chapter 162
Chapter 163
Chapter 164
Chapter 165
Chapter 166
Chapter 167
Chapter 168
Chapter 169
Chapter 170
Chapter 171
Chapter 172
Chapter 173
Chapter 174
Chapter 175
Chapter 176
Chapter 177
Chapter 178
Chapter 179
Chapter 180
Chapter 181
Chapter 182
Chapter 183
Chapter 184
Chapter 185
Chapter 186
Chapter 187
Chapter 188
Chapter 189
Chapter 190
Chapter 191
Chapter 192
Chapter 193
Chapter 194
Chapter 195
Chapter 196
Chapter 197
Chapter 198
Chapter 199
Chapter 200
Chapter 201
Chapter 202
Chapter 203
Chapter 204
Chapter 205
Chapter 206
Chapter 207
Chapter 208
Chapter 209
Chapter 210
Chapter 211
Chapter 212
Chapter 213
Chapter 214
Chapter 215
Chapter 216
Chapter 217
Chapter 218
Chapter 219
Chapter 220
Chapter 221
Chapter 222
Chapter 223
Chapter 224
Chapter 225
Chapter 226
Chapter 227
Chapter 228
Chapter 229
Chapter 230
Chapter 231
Chapter 232
Chapter 233
Chapter 234
Chapter 235
Chapter 236
Chapter 237
Chapter 238
Chapter 239
Chapter 240
Chapter 241
Chapter 242
Chapter 243
Chapter 244
Chapter 245
Chapter 246
Chapter 247
Chapter 248
Chapter 249
Chapter 250
Chapter 251
Chapter 252
Chapter 253
Chapter 254
Chapter 255
Chapter 256
Chapter 257
Chapter 258
Chapter 259
Chapter 260
Chapter 261
Chapter 262
Chapter 263
Chapter 264
Chapter 265
Chapter 266
Chapter 267
Chapter 268
Chapter 269
Chapter 270
Chapter 271
Chapter 272
Chapter 273
Chapter 274
Chapter 275
Chapter 276
Chapter 277
Chapter 278
Chapter 279
Chapter 280
Chapter 281
Chapter 282
Chapter 283
Chapter 284
Chapter 285
Chapter 286
Chapter 287
Chapter 288
Chapter 289
Chapter 290
Chapter 291
Chapter 292
Chapter 293
Chapter 294
Chapter 295
Chapter 296
Chapter 297
Chapter 298
Chapter 299
virāṭa parva
Chapter 1
Chapter 2
Chapter 3
Chapter 4
Chapter 5
Chapter 6
Chapter 7
Chapter 8
Chapter 9
Chapter 10
Chapter 11
Chapter 12
Chapter 13
Chapter 14
Chapter 15
Chapter 16
Chapter 17
Chapter 18
Chapter 19
Chapter 20
Chapter 21
Chapter 22
Chapter 23
Chapter 24
Chapter 25
Chapter 26
Chapter 27
Chapter 28
Chapter 29
Chapter 30
Chapter 31
Chapter 32
Chapter 33
Chapter 34
Chapter 35
Chapter 36
Chapter 37
Chapter 38
Chapter 39
Chapter 40
Chapter 41
Chapter 42
Chapter 43
Chapter 44
Chapter 45
Chapter 46
Chapter 47
Chapter 48
Chapter 49
Chapter 50
Chapter 51
Chapter 52
Chapter 53
Chapter 54
Chapter 55
Chapter 56
Chapter 57
Chapter 58
Chapter 59
Chapter 60
Chapter 61
Chapter 62
Chapter 63
Chapter 64
Chapter 65
Chapter 66
Chapter 67
udyoga parva
Chapter 1
Chapter 2
Chapter 3
Chapter 4
Chapter 5
Chapter 6
Chapter 7
Chapter 8
Chapter 9
Chapter 10
Chapter 11
Chapter 12
Chapter 13
Chapter 14
Chapter 15
Chapter 16
Chapter 17
Chapter 18
Chapter 19
Chapter 20
Chapter 21
Chapter 22
Chapter 23
Chapter 24
Chapter 25
Chapter 26
Chapter 27
Chapter 28
Chapter 29
Chapter 30
Chapter 31
Chapter 32
Chapter 33
Chapter 34
Chapter 35
Chapter 36
Chapter 37
Chapter 38
Chapter 39
Chapter 40
Chapter 41
Chapter 42
Chapter 43
Chapter 44
Chapter 45
Chapter 46
Chapter 47
Chapter 48
Chapter 49
Chapter 50
Chapter 51
Chapter 52
Chapter 53
Chapter 54
Chapter 55
Chapter 56
Chapter 57
Chapter 58
Chapter 59
Chapter 60
Chapter 61
Chapter 62
Chapter 63
Chapter 64
Chapter 65
Chapter 66
Chapter 67
Chapter 68
Chapter 69
Chapter 70
Chapter 71
Chapter 72
Chapter 73
Chapter 74
Chapter 75
Chapter 76
Chapter 77
Chapter 78
Chapter 79
Chapter 80
Chapter 81
Chapter 82
Chapter 83
Chapter 84
Chapter 85
Chapter 86
Chapter 87
Chapter 88
Chapter 89
Chapter 90
Chapter 91
Chapter 92
Chapter 93
Chapter 94
Chapter 95
Chapter 96
Chapter 97
Chapter 98
Chapter 99
Chapter 100
Chapter 101
Chapter 102
Chapter 103
Chapter 104
Chapter 105
Chapter 106
Chapter 107
Chapter 108
Chapter 109
Chapter 110
Chapter 111
Chapter 112
Chapter 113
Chapter 114
Chapter 115
Chapter 116
Chapter 117
Chapter 118
Chapter 119
Chapter 120
Chapter 121
Chapter 122
Chapter 123
Chapter 124
Chapter 125
Chapter 126
Chapter 127
Chapter 128
Chapter 129
Chapter 130
Chapter 131
Chapter 132
Chapter 133
Chapter 134
Chapter 135
Chapter 136
Chapter 137
Chapter 138
Chapter 139
Chapter 140
Chapter 141
Chapter 142
Chapter 143
Chapter 144
Chapter 145
Chapter 146
Chapter 147
Chapter 148
Chapter 149
Chapter 150
Chapter 151
Chapter 152
Chapter 153
Chapter 154
Chapter 155
Chapter 156
Chapter 157
Chapter 158
Chapter 159
Chapter 160
Chapter 161
Chapter 162
Chapter 163
Chapter 164
Chapter 165
Chapter 166
Chapter 167
Chapter 168
Chapter 169
Chapter 170
Chapter 171
Chapter 172
Chapter 173
Chapter 174
Chapter 175
Chapter 176
Chapter 177
Chapter 178
Chapter 179
Chapter 180
Chapter 181
Chapter 182
Chapter 183
Chapter 184
Chapter 185
Chapter 186
Chapter 187
Chapter 188
Chapter 189
Chapter 190
Chapter 191
Chapter 192
Chapter 193
Chapter 194
Chapter 195
Chapter 196
Chapter 197
bhīṣma parva
Chapter 1
Chapter 2
Chapter 3
Chapter 4
Chapter 5
Chapter 6
Chapter 7
Chapter 8
Chapter 9
Chapter 10
Chapter 11
Chapter 12
Chapter 13
Chapter 14
Chapter 15
Chapter 16
Chapter 17
Chapter 18
Chapter 19
Chapter 20
Chapter 21
Chapter 22
Chapter 23
Chapter 24
Chapter 25
Chapter 26
Chapter 27
Chapter 28
Chapter 29
Chapter 30
Chapter 31
Chapter 32
Chapter 33
Chapter 34
Chapter 35
Chapter 36
Chapter 37
Chapter 38
Chapter 39
Chapter 40
Chapter 41
Chapter 42
Chapter 43
Chapter 44
Chapter 45
Chapter 46
Chapter 47
Chapter 48
Chapter 49
Chapter 50
Chapter 51
Chapter 52
Chapter 53
Chapter 54
Chapter 55
Chapter 56
Chapter 57
Chapter 58
Chapter 59
Chapter 60
Chapter 61
Chapter 62
Chapter 63
Chapter 64
Chapter 65
Chapter 66
Chapter 67
Chapter 68
Chapter 69
Chapter 70
Chapter 71
Chapter 72
Chapter 73
Chapter 74
Chapter 75
Chapter 76
Chapter 77
Chapter 78
Chapter 79
Chapter 80
Chapter 81
Chapter 82
Chapter 83
Chapter 84
Chapter 85
Chapter 86
Chapter 87
Chapter 88
Chapter 89
Chapter 90
Chapter 91
Chapter 92
Chapter 93
Chapter 94
Chapter 95
Chapter 96
Chapter 97
Chapter 98
Chapter 99
Chapter 100
Chapter 101
Chapter 102
Chapter 103
Chapter 104
Chapter 105
Chapter 106
Chapter 107
Chapter 108
Chapter 109
Chapter 110
Chapter 111
Chapter 112
Chapter 113
Chapter 114
Chapter 115
Chapter 116
Chapter 117
droṇa parva
Chapter 1
Chapter 2
Chapter 3
Chapter 4
Chapter 5
Chapter 6
Chapter 7
Chapter 8
Chapter 9
Chapter 10
Chapter 11
Chapter 12
Chapter 13
Chapter 14
Chapter 15
Chapter 16
Chapter 17
Chapter 18
Chapter 19
Chapter 20
Chapter 21
Chapter 22
Chapter 23
Chapter 24
Chapter 25
Chapter 26
Chapter 27
Chapter 28
Chapter 29
Chapter 30
Chapter 31
Chapter 32
Chapter 33
Chapter 34
Chapter 35
Chapter 36
Chapter 37
Chapter 38
Chapter 39
Chapter 40
Chapter 41
Chapter 42
Chapter 43
Chapter 44
Chapter 45
Chapter 46
Chapter 47
Chapter 48
Chapter 49
Chapter 50
Chapter 51
Chapter 52
Chapter 53
Chapter 54
Chapter 55
Chapter 56
Chapter 57
Chapter 58
Chapter 59
Chapter 60
Chapter 61
Chapter 62
Chapter 63
Chapter 64
Chapter 65
Chapter 66
Chapter 67
Chapter 68
Chapter 69
Chapter 70
Chapter 71
Chapter 72
Chapter 73
Chapter 74
Chapter 75
Chapter 76
Chapter 77
Chapter 78
Chapter 79
Chapter 80
Chapter 81
Chapter 82
Chapter 83
Chapter 84
Chapter 85
Chapter 86
Chapter 87
Chapter 88
Chapter 89
Chapter 90
Chapter 91
Chapter 92
Chapter 93
Chapter 94
Chapter 95
Chapter 96
Chapter 97
Chapter 98
Chapter 99
Chapter 100
Chapter 101
Chapter 102
Chapter 103
Chapter 104
Chapter 105
Chapter 106
Chapter 107
Chapter 108
Chapter 109
Chapter 110
Chapter 111
Chapter 112
Chapter 113
Chapter 114
Chapter 115
Chapter 116
Chapter 117
Chapter 118
Chapter 119
Chapter 120
Chapter 121
Chapter 122
Chapter 123
Chapter 124
Chapter 125
Chapter 126
Chapter 127
Chapter 128
Chapter 129
Chapter 130
Chapter 131
Chapter 132
Chapter 133
Chapter 134
Chapter 135
Chapter 136
Chapter 137
Chapter 138
Chapter 139
Chapter 140
Chapter 141
Chapter 142
Chapter 143
Chapter 144
Chapter 145
Chapter 146
Chapter 147
Chapter 148
Chapter 149
Chapter 150
Chapter 151
Chapter 152
Chapter 153
Chapter 154
Chapter 155
Chapter 156
Chapter 157
Chapter 158
Chapter 159
Chapter 160
Chapter 161
Chapter 162
Chapter 163
Chapter 164
Chapter 165
Chapter 166
Chapter 167
Chapter 168
Chapter 169
Chapter 170
Chapter 171
Chapter 172
Chapter 173
karṇa parva
Chapter 1
Chapter 2
Chapter 3
Chapter 4
Chapter 5
Chapter 6
Chapter 7
Chapter 8
Chapter 9
Chapter 10
Chapter 11
Chapter 12
Chapter 13
Chapter 14
Chapter 15
Chapter 16
Chapter 17
Chapter 18
Chapter 19
Chapter 20
Chapter 21
Chapter 22
Chapter 23
Chapter 24
Chapter 25
Chapter 26
Chapter 27
Chapter 28
Chapter 29
Chapter 30
Chapter 31
Chapter 32
Chapter 33
Chapter 34
Chapter 35
Chapter 36
Chapter 37
Chapter 38
Chapter 39
Chapter 40
Chapter 41
Chapter 42
Chapter 43
Chapter 44
Chapter 45
Chapter 46
Chapter 47
Chapter 48
Chapter 49
Chapter 50
Chapter 51
Chapter 52
Chapter 53
Chapter 54
Chapter 55
Chapter 56
Chapter 57
Chapter 58
Chapter 59
Chapter 60
Chapter 61
Chapter 62
Chapter 63
Chapter 64
Chapter 65
Chapter 66
Chapter 67
Chapter 68
Chapter 69
śalya parva
Chapter 1
Chapter 2
Chapter 3
Chapter 4
Chapter 5
Chapter 6
Chapter 7
Chapter 8
Chapter 9
Chapter 10
Chapter 11
Chapter 12
Chapter 13
Chapter 14
Chapter 15
Chapter 16
Chapter 17
Chapter 18
Chapter 19
Chapter 20
Chapter 21
Chapter 22
Chapter 23
Chapter 24
Chapter 25
Chapter 26
Chapter 27
Chapter 28
Chapter 29
Chapter 30
Chapter 31
Chapter 32
Chapter 33
Chapter 34
Chapter 35
Chapter 36
Chapter 37
Chapter 38
Chapter 39
Chapter 40
Chapter 41
Chapter 42
Chapter 43
Chapter 44
Chapter 45
Chapter 46
Chapter 47
Chapter 48
Chapter 49
Chapter 50
Chapter 51
Chapter 52
Chapter 53
Chapter 54
Chapter 55
Chapter 56
Chapter 57
Chapter 58
Chapter 59
Chapter 60
Chapter 61
Chapter 62
Chapter 63
Chapter 64
sauptika parva
strī parva
śānti parva (current book)
Chapter 1
Chapter 2
Chapter 3
Chapter 4
Chapter 5
Chapter 6
Chapter 7
Chapter 8
Chapter 9
Chapter 10
Chapter 11
Chapter 12
Chapter 13
Chapter 14
Chapter 15
Chapter 16
Chapter 17
Chapter 18
Chapter 19
Chapter 20
Chapter 21
Chapter 22
Chapter 23
Chapter 24
Chapter 25
Chapter 26
Chapter 27
Chapter 28
Chapter 29
Chapter 30
Chapter 31
Chapter 32
Chapter 33
Chapter 34
Chapter 35
Chapter 36
Chapter 37
Chapter 38
Chapter 39
Chapter 40
Chapter 41
Chapter 42
Chapter 43
Chapter 44
Chapter 45
Chapter 46
Chapter 47
Chapter 48
Chapter 49
Chapter 50
Chapter 51
Chapter 52
Chapter 53
Chapter 54
Chapter 55
Chapter 56
Chapter 57
Chapter 58
Chapter 59
Chapter 60
Chapter 61
Chapter 62
Chapter 63
Chapter 64
Chapter 65
Chapter 66
Chapter 67
Chapter 68
Chapter 69
Chapter 70
Chapter 71
Chapter 72
Chapter 73
Chapter 74
Chapter 75
Chapter 76
Chapter 77
Chapter 78
Chapter 79
Chapter 80
Chapter 81
Chapter 82
Chapter 83
Chapter 84
Chapter 85
Chapter 86
Chapter 87
Chapter 88
Chapter 89
Chapter 90
Chapter 91
Chapter 92
Chapter 93
Chapter 94
Chapter 95
Chapter 96
Chapter 97
Chapter 98
Chapter 99
Chapter 100
Chapter 101
Chapter 102
Chapter 103
Chapter 104
Chapter 105
Chapter 106
Chapter 107
Chapter 108
Chapter 109
Chapter 110
Chapter 111 (current chapter)
Chapter 112
Chapter 113
Chapter 114
Chapter 115
Chapter 116
Chapter 117
Chapter 118
Chapter 119
Chapter 120
Chapter 121
Chapter 122
Chapter 123
Chapter 124
Chapter 125
Chapter 126
Chapter 127
Chapter 128
Chapter 129
Chapter 130
Chapter 131
Chapter 132
Chapter 133
Chapter 134
Chapter 135
Chapter 136
Chapter 137
Chapter 138
Chapter 139
Chapter 140
Chapter 141
Chapter 142
Chapter 143
Chapter 144
Chapter 145
Chapter 146
Chapter 147
Chapter 148
Chapter 149
Chapter 150
Chapter 151
Chapter 152
Chapter 153
Chapter 154
Chapter 155
Chapter 156
Chapter 157
Chapter 158
Chapter 159
Chapter 160
Chapter 161
Chapter 162
Chapter 163
Chapter 164
Chapter 165
Chapter 166
Chapter 167
Chapter 168
Chapter 169
Chapter 170
Chapter 171
Chapter 172
Chapter 173
Chapter 174
Chapter 175
Chapter 176
Chapter 177
Chapter 178
Chapter 179
Chapter 180
Chapter 181
Chapter 182
Chapter 183
Chapter 184
Chapter 185
Chapter 186
Chapter 187
Chapter 188
Chapter 189
Chapter 190
Chapter 191
Chapter 192
Chapter 193
Chapter 194
Chapter 195
Chapter 196
Chapter 197
Chapter 198
Chapter 199
Chapter 200
Chapter 201
Chapter 202
Chapter 203
Chapter 204
Chapter 205
Chapter 206
Chapter 207
Chapter 208
Chapter 209
Chapter 210
Chapter 211
Chapter 212
Chapter 213
Chapter 214
Chapter 215
Chapter 216
Chapter 217
Chapter 218
Chapter 219
Chapter 220
Chapter 221
Chapter 222
Chapter 223
Chapter 224
Chapter 225
Chapter 226
Chapter 227
Chapter 228
Chapter 229
Chapter 230
Chapter 231
Chapter 232
Chapter 233
Chapter 234
Chapter 235
Chapter 236
Chapter 237
Chapter 238
Chapter 239
Chapter 240
Chapter 241
Chapter 242
Chapter 243
Chapter 244
Chapter 245
Chapter 246
Chapter 247
Chapter 248
Chapter 249
Chapter 250
Chapter 251
Chapter 252
Chapter 253
Chapter 254
Chapter 255
Chapter 256
Chapter 257
Chapter 258
Chapter 259
Chapter 260
Chapter 261
Chapter 262
Chapter 263
Chapter 264
Chapter 265
Chapter 266
Chapter 267
Chapter 268
Chapter 269
Chapter 270
Chapter 271
Chapter 272
Chapter 273
Chapter 274
Chapter 275
Chapter 276
Chapter 277
Chapter 278
Chapter 279
Chapter 280
Chapter 281
Chapter 282
Chapter 283
Chapter 284
Chapter 285
Chapter 286
Chapter 287
Chapter 288
Chapter 289
Chapter 290
Chapter 291
Chapter 292
Chapter 293
Chapter 294
Chapter 295
Chapter 296
Chapter 297
Chapter 298
Chapter 299
Chapter 300
Chapter 301
Chapter 302
Chapter 303
Chapter 304
Chapter 305
Chapter 306
Chapter 307
Chapter 308
Chapter 309
Chapter 310
Chapter 311
Chapter 312
Chapter 313
Chapter 314
Chapter 315
Chapter 316
Chapter 317
Chapter 318
Chapter 319
Chapter 320
Chapter 321
Chapter 322
Chapter 323
Chapter 324
Chapter 325
Chapter 326
Chapter 327
Chapter 328
Chapter 329
Chapter 330
Chapter 331
Chapter 332
Chapter 333
Chapter 334
Chapter 335
Chapter 336
Chapter 337
Chapter 338
Chapter 339
Chapter 340
Chapter 341
Chapter 342
Chapter 343
Chapter 344
Chapter 345
Chapter 346
Chapter 347
Chapter 348
Chapter 349
Chapter 350
Chapter 351
Chapter 352
Chapter 353
anuśāsana parva
Chapter 1
Chapter 2
Chapter 3
Chapter 4
Chapter 5
Chapter 6
Chapter 7
Chapter 8
Chapter 9
Chapter 10
Chapter 11
Chapter 12
Chapter 13
Chapter 14
Chapter 15
Chapter 16
Chapter 17
Chapter 18
Chapter 19
Chapter 20
Chapter 21
Chapter 22
Chapter 23
Chapter 24
Chapter 25
Chapter 26
Chapter 27
Chapter 28
Chapter 29
Chapter 30
Chapter 31
Chapter 32
Chapter 33
Chapter 34
Chapter 35
Chapter 36
Chapter 37
Chapter 38
Chapter 39
Chapter 40
Chapter 41
Chapter 42
Chapter 43
Chapter 44
Chapter 45
Chapter 46
Chapter 47
Chapter 48
Chapter 49
Chapter 50
Chapter 51
Chapter 52
Chapter 53
Chapter 54
Chapter 55
Chapter 56
Chapter 57
Chapter 58
Chapter 59
Chapter 60
Chapter 61
Chapter 62
Chapter 63
Chapter 64
Chapter 65
Chapter 66
Chapter 67
Chapter 68
Chapter 69
Chapter 70
Chapter 71
Chapter 72
Chapter 73
Chapter 74
Chapter 75
Chapter 76
Chapter 77
Chapter 78
Chapter 79
Chapter 80
Chapter 81
Chapter 82
Chapter 83
Chapter 84
Chapter 85
Chapter 86
Chapter 87
Chapter 88
Chapter 89
Chapter 90
Chapter 91
Chapter 92
Chapter 93
Chapter 94
Chapter 95
Chapter 96
Chapter 97
Chapter 98
Chapter 99
Chapter 100
Chapter 101
Chapter 102
Chapter 103
Chapter 104
Chapter 105
Chapter 106
Chapter 107
Chapter 108
Chapter 109
Chapter 110
Chapter 111
Chapter 112
Chapter 113
Chapter 114
Chapter 115
Chapter 116
Chapter 117
Chapter 118
Chapter 119
Chapter 120
Chapter 121
Chapter 122
Chapter 123
Chapter 124
Chapter 125
Chapter 126
Chapter 127
Chapter 128
Chapter 129
Chapter 130
Chapter 131
Chapter 132
Chapter 133
Chapter 134
Chapter 135
Chapter 136
Chapter 137
Chapter 138
Chapter 139
Chapter 140
Chapter 141
Chapter 142
Chapter 143
Chapter 144
Chapter 145
Chapter 146
Chapter 147
Chapter 148
Chapter 149
Chapter 150
Chapter 151
Chapter 152
Chapter 153
Chapter 154
aśvamedhika parva
Chapter 1
Chapter 2
Chapter 3
Chapter 4
Chapter 5
Chapter 6
Chapter 7
Chapter 8
Chapter 9
Chapter 10
Chapter 11
Chapter 12
Chapter 13
Chapter 14
Chapter 15
Chapter 16
Chapter 17
Chapter 18
Chapter 19
Chapter 20
Chapter 21
Chapter 22
Chapter 23
Chapter 24
Chapter 25
Chapter 26
Chapter 27
Chapter 28
Chapter 29
Chapter 30
Chapter 31
Chapter 32
Chapter 33
Chapter 34
Chapter 35
Chapter 36
Chapter 37
Chapter 38
Chapter 39
Chapter 40
Chapter 41
Chapter 42
Chapter 43
Chapter 44
Chapter 45
Chapter 46
Chapter 47
Chapter 48
Chapter 49
Chapter 50
Chapter 51
Chapter 52
Chapter 53
Chapter 54
Chapter 55
Chapter 56
Chapter 57
Chapter 58
Chapter 59
Chapter 60
Chapter 61
Chapter 62
Chapter 63
Chapter 64
Chapter 65
Chapter 66
Chapter 67
Chapter 68
Chapter 69
Chapter 70
Chapter 71
Chapter 72
Chapter 73
Chapter 74
Chapter 75
Chapter 76
Chapter 77
Chapter 78
Chapter 79
Chapter 80
Chapter 81
Chapter 82
Chapter 83
Chapter 84
Chapter 85
Chapter 86
Chapter 87
Chapter 88
Chapter 89
Chapter 90
Chapter 91
Chapter 92
Chapter 93
Chapter 94
Chapter 95
Chapter 96
āśramavāsika parva
Chapter 1
Chapter 2
Chapter 3
Chapter 4
Chapter 5
Chapter 6
Chapter 7
Chapter 8
Chapter 9
Chapter 10
Chapter 11
Chapter 12
Chapter 13
Chapter 14
Chapter 15
Chapter 16
Chapter 17
Chapter 18
Chapter 19
Chapter 20
Chapter 21
Chapter 22
Chapter 23
Chapter 24
Chapter 25
Chapter 26
Chapter 27
Chapter 28
Chapter 29
Chapter 30
Chapter 31
Chapter 32
Chapter 33
Chapter 34
Chapter 35
Chapter 36
Chapter 37
Chapter 38
Chapter 39
Chapter 40
Chapter 41
Chapter 42
Chapter 43
Chapter 44
Chapter 45
Chapter 46
Chapter 47