Skip to content
אתר זה לא תומך בגרסאות ישנות של אינטרנט אקספלורר
מומלץ להשתמש בדפדפן גוגל כרום או פיירפוקס מוזילה
(או באינטרנט אקספלורר / edge עדכני)
Enjoy Learning Sanskrit tips, tools, resources and more...

महाभारतः       mahābhārataḥ - book-4, chapter-30

Use the following checkboxes to set the display options for this chapter (You can also control the display of each verse separately):
what would you like to see in each verse:
which language(s) would you like to see in the translations:
वैशंपायन उवाच ।
ततस्तेषां महाराज तत्रैवामिततेजसाम् ।
छद्मलिङ्गप्रविष्टानां पाण्डवानां महात्मनाम् ॥१॥
1. vaiśaṁpāyana uvāca ,
tatasteṣāṁ mahārāja tatraivāmitatejasām ,
chadmaliṅgapraviṣṭānāṁ pāṇḍavānāṁ mahātmanām.
1. vaiśaṃpāyana uvāca tataḥ teṣām mahārāja tatra eva
amitatejasām chadmaliṅgapraviṣṭānām pāṇḍavānām mahātmanām
1. Vaiśampāyana said: "Then, O great king, concerning those great-souled Pāṇḍavas, who possessed immeasurable splendor and had entered there in disguised forms."
1. וַישַׁמְפָּאיַנַה אמר: אז, הו מלך גדול, אצל הפָּאנְדַוַה האצילים, בעלי הזוהר שאין לו קץ, שנכנסו בתחפושת,
व्यतीतः समयः सम्यग्वसतां वै पुरोत्तमे ।
कुर्वतां तस्य कर्माणि विराटस्य महीपतेः ॥२॥
2. vyatītaḥ samayaḥ samyagvasatāṁ vai purottame ,
kurvatāṁ tasya karmāṇi virāṭasya mahīpateḥ.
2. vyatītaḥ samayaḥ samyak vasatām vai pura uttame
kurvatām tasya karmāṇi virāṭasya mahīpateḥ
2. Indeed, their time had properly passed while they were dwelling in the excellent city and performing the tasks of that King Virāṭa.
2. חלפה התקופה שנקבעה במלואה, בעת שחיו בעיר המופלאה ועשו מלאכות למען המלך וִירָאטַה.
ततस्त्रयोदशस्यान्ते तस्य वर्षस्य भारत ।
सुशर्मणा गृहीतं तु गोधनं तरसा बहु ॥३॥
3. tatastrayodaśasyānte tasya varṣasya bhārata ,
suśarmaṇā gṛhītaṁ tu godhanaṁ tarasā bahu.
3. tataḥ trayodaśasya ante tasya varṣasya bhārata
suśarmaṇā gṛhītam tu godhanam tarasā bahu
3. Then, O Bhārata, at the conclusion of that thirteenth year, a large amount of cattle wealth was indeed seized by force by Suśarman.
3. ואז, בסוף השנה השלוש עשרה, הו בְּהָארַטַה, לקח סוּשַׁרְמָה בכוח עדר גדול של פרות.
ततो जवेन महता गोपाः पुरमथाव्रजत् ।
अपश्यन्मत्स्यराजं च रथात्प्रस्कन्द्य कुण्डली ॥४॥
4. tato javena mahatā gopāḥ puramathāvrajat ,
apaśyanmatsyarājaṁ ca rathātpraskandya kuṇḍalī.
4. tataḥ javena mahatā gopāḥ puram atha avrajaṭ
apaśyat matsyarājam ca rathāt praskandya kuṇḍalī
4. Then, with great speed, the cowherd (Bhallava) approached the city. Having leaped down from the chariot, wearing earrings, he saw the king of Matsya.
4. אז מיהר הרועה אל העיר, ירד בקפיצה מהרכב כשעגילים באוזניו, וראה את מלך המַטְסְיַה,
शूरैः परिवृतं योधैः कुण्डलाङ्गदधारिभिः ।
सद्भिश्च मन्त्रिभिः सार्धं पाण्डवैश्च नरर्षभैः ॥५॥
5. śūraiḥ parivṛtaṁ yodhaiḥ kuṇḍalāṅgadadhāribhiḥ ,
sadbhiśca mantribhiḥ sārdhaṁ pāṇḍavaiśca nararṣabhaiḥ.
5. śūraiḥ parivṛtam yodhaiḥ kuṇḍalāṅgadadhāribhiḥ sadbhiḥ
ca mantribhiḥ sārdham pāṇḍavaiḥ ca nararṣabhaiḥ
5. He (the Matsya king) was surrounded by brave warriors wearing earrings and armlets, and by good ministers, as well as by the Pāṇḍavas, who were foremost among men.
5. מוקף לוחמים גיבורים העונדים עגילים וצמידים, ויחד עם שרים טובים ועם הפָּאנְדַוַה, גדולי האדם,
तं सभायां महाराजमासीनं राष्ट्रवर्धनम् ।
सोऽब्रवीदुपसंगम्य विराटं प्रणतस्तदा ॥६॥
6. taṁ sabhāyāṁ mahārājamāsīnaṁ rāṣṭravardhanam ,
so'bravīdupasaṁgamya virāṭaṁ praṇatastadā.
6. tam sabhāyām mahārājam āsīnam rāṣṭravardhanam
saḥ abravīt upasaṅgamya virāṭam praṇataḥ tadā
6. Then, having approached King Virata, the great king who was seated in the assembly and enhanced the prosperity of his kingdom, the cowherd bowed down and spoke to him.
6. (הוא) יושב באולם, המלך הגדול, מגדיל המדינה. הרועה ניגש אל וִירָאטַה, השתחווה ואמר:
अस्मान्युधि विनिर्जित्य परिभूय सबान्धवान् ।
गवां शतसहस्राणि त्रिगर्ताः कालयन्ति ते ।
तान्परीप्स मनुष्येन्द्र मा नेशुः पशवस्तव ॥७॥
7. asmānyudhi vinirjitya paribhūya sabāndhavān ,
gavāṁ śatasahasrāṇi trigartāḥ kālayanti te ,
tānparīpsa manuṣyendra mā neśuḥ paśavastava.
7. asmān yudhi vinirjitya paribhūya
sabāndhavān gavām śatasahasrāṇi
trigartāḥ kālayanti te tān parīpsa
manuṣyendra mā neśuḥ paśavaḥ tava
7. The Trigartas, having completely conquered and humiliated us and our kinsmen in battle, are driving away a hundred thousand of your cows. O king of men, protect them, lest your cattle perish.
7. הטְרִיגַרְטַה גברו עלינו בקרב והשפילו אותנו ואת קרובינו, והם לוקחים עמם מאות אלפי פרות. הו שליט בני האדם, הושע אותן, שלא יאבדו בהמותיך.
तच्छ्रुत्वा नृपतिः सेनां मत्स्यानां समयोजयत् ।
रथनागाश्वकलिलां पत्तिध्वजसमाकुलाम् ॥८॥
8. tacchrutvā nṛpatiḥ senāṁ matsyānāṁ samayojayat ,
rathanāgāśvakalilāṁ pattidhvajasamākulām.
8. tat śrutvā nṛpatiḥ senām matsyānām samayojayat
rathanāgāśvakalilām pattidhvajasamākulām
8. Having heard that, the king mobilized the army of the Matsyas, which was teeming with chariots, elephants, and horses, and crowded with infantry and banners.
8. כששמע זאת המלך, ארגן את צבא המַטְסְיַה, שמלא מרכבות, פילים וסוסים ושופע חיילי רגלים ודגלים.
राजानो राजपुत्राश्च तनुत्राण्यत्र भेजिरे ।
भानुमन्ति विचित्राणि सूपसेव्यानि भागशः ॥९॥
9. rājāno rājaputrāśca tanutrāṇyatra bhejire ,
bhānumanti vicitrāṇi sūpasevyāni bhāgaśaḥ.
9. rājānaḥ rājaputrāḥ ca tanutrāṇi atra bhejire
bhānumanti vicitrāṇi sūpasevyāni bhāgaśaḥ
9. Here, kings and princes donned their armors, which were radiant, varied, and well-fitting, each according to their share.
9. מלכים ובני מלכים לבשו שם שריונות נוצצים, שונים זה מזה ונוחים ללבישה, חלק אחר חלק.
सवज्रायसगर्भं तु कवचं तप्तकाञ्चनम् ।
विराटस्य प्रियो भ्राता शतानीकोऽभ्यहारयत् ॥१०॥
10. savajrāyasagarbhaṁ tu kavacaṁ taptakāñcanam ,
virāṭasya priyo bhrātā śatānīko'bhyahārayat.
10. sa-vajrāyasagarbham tu kavacam taptakāñcanam
virāṭasya priyaḥ bhrātā śatānīkaḥ abhyahārayat
10. But Virāṭa's dear brother, Śatānīka, brought forth the armor of gleaming gold, which was embedded with adamantine iron (steel).
10. שַׁטָאנִיקַה, אחיו האהוב של וִירָאטַה, לבש שריון מזהב מזוקק, שליבתו מיהלום וברזל.
सर्वपारसवं वर्म कल्याणपटलं दृढम् ।
शतानीकादवरजो मदिराश्वोऽभ्यहारयत् ॥११॥
11. sarvapārasavaṁ varma kalyāṇapaṭalaṁ dṛḍham ,
śatānīkādavarajo madirāśvo'bhyahārayat.
11. sarvapārasavam varma kalyāṇapaṭalam dṛḍham
śatānīkāt avarajaḥ madirāśvaḥ abhyahārayat
11. Madirāśva, who was younger than Śatānīka, brought forth the strong armor, entirely made of excellent steel, with auspicious layers.
11. מַדִירָאשְׁוַה, אחיו הצעיר של שַׁטָאנִיקַה, לבש שריון כולו מפלדה, חזק ובעל שכבות משובחות.
शतसूर्यं शतावर्तं शतबिन्दु शताक्षिमत् ।
अभेद्यकल्पं मत्स्यानां राजा कवचमाहरत् ॥१२॥
12. śatasūryaṁ śatāvartaṁ śatabindu śatākṣimat ,
abhedyakalpaṁ matsyānāṁ rājā kavacamāharat.
12. śatasūryam śatāvartam śatabindu śatākṣimat
abhedyakalpam matsyānām rājā kavacam āharat
12. The king acquired an armor that shone like a hundred suns, featured a hundred intricate patterns, a hundred dots, and a hundred eye-like embellishments. It was almost impenetrable for the Matsyas.
12. מלך המַטְסְיַה לבש שריון שנושא מאה שמשות, מאה ספירלות, מאה נקודות ומאה עיניים, וכמעט שאי אפשר לפרוץ אותו.
उत्सेधे यस्य पद्मानि शतं सौगन्धिकानि च ।
सुवर्णपृष्ठं सूर्याभं सूर्यदत्तोऽभ्यहारयत् ॥१३॥
13. utsedhe yasya padmāni śataṁ saugandhikāni ca ,
suvarṇapṛṣṭhaṁ sūryābhaṁ sūryadatto'bhyahārayat.
13. utsedhe yasya padmāni śatam saugandhikāni ca
suvarṇapṛṣṭham sūryābham sūryadattaḥ abhyahārayat
13. Upon its raised surface were a hundred fragrant lotuses, and it had a golden back, shining like the sun. Sūryadatta wore it.
13. סוּרְיַדַטַּה לבש שריון זהוב גב, זוהר כשמש, שבגובהו מאה לוטוסים ומאה לוטוסים ריחניים.
दृढमायसगर्भं तु श्वेतं वर्म शताक्षिमत् ।
विराटस्य सुतो ज्येष्ठो वीरः शङ्खोऽभ्यहारयत् ॥१४॥
14. dṛḍhamāyasagarbhaṁ tu śvetaṁ varma śatākṣimat ,
virāṭasya suto jyeṣṭho vīraḥ śaṅkho'bhyahārayat.
14. dṛḍham āyasagarbham tu śvetam varma śatākṣimat
virāṭasya sutaḥ jyeṣṭhaḥ vīraḥ śaṅkhaḥ abhyahārayat
14. Virāṭa's eldest heroic son, Śaṅkha, wore this strong, iron-cored, yet white armor, which was adorned with a hundred eye-like designs.
14. הגיבור שַׁנְקְהַא, בנו הבכור של וִירָאטַה, לבש שריון לבן וחזק, שליבתו מברזל ועליו מאה עיניים.
शतशश्च तनुत्राणि यथास्वानि महारथाः ।
योत्स्यमानाभ्यनह्यन्त देवरूपाः प्रहारिणः ॥१५॥
15. śataśaśca tanutrāṇi yathāsvāni mahārathāḥ ,
yotsyamānābhyanahyanta devarūpāḥ prahāriṇaḥ.
15. śataśaḥ ca tanutrāṇi yathāsvāni mahārathāḥ
yotsyamānāḥ abhyanahanta devarūpāḥ prahāriṇaḥ
15. And then, hundreds of great chariot-warriors, who were god-like and skilled in striking, fastened on their own armors, preparing to fight.
15. והלוחמים הדגולים ברכבים, שדמו לאלים ועמדו להכות באויב, חגרו מאות שריונות, איש איש כפי שהיה לו, כשהם מתכוננים להילחם.
सूपस्करेषु शुभ्रेषु महत्सु च महारथाः ।
पृथक्काञ्चनसंनाहान्रथेष्वश्वानयोजयन् ॥१६॥
16. sūpaskareṣu śubhreṣu mahatsu ca mahārathāḥ ,
pṛthakkāñcanasaṁnāhānratheṣvaśvānayojayan.
16. sūpaskareṣu śubhrebṣu mahatsu ca mahārathāḥ
pṛthak kāñcanasaṃnāhān ratheṣu aśvān ayojayan
16. The great charioteers (mahārathāḥ) harnessed horses, each adorned with golden armor, to their splendid, grand, and well-equipped chariots.
16. הלוחמים הדגולים רתמו סוסים עטויי שריון זהב, כל אחד בנפרד, אל הרכבים הגדולים והבהירים והמצוידים היטב.
सूर्यचन्द्रप्रतीकाशो रथे दिव्ये हिरण्मयः ।
महानुभावो मत्स्यस्य ध्वज उच्छिश्रिये तदा ॥१७॥
17. sūryacandrapratīkāśo rathe divye hiraṇmayaḥ ,
mahānubhāvo matsyasya dhvaja ucchiśriye tadā.
17. sūryacandrapratīkāśaḥ rathe divye hiraṇmayaḥ
mahānubhāvaḥ matsyasya dhvajaḥ ucchiśriye tadā
17. Then, on the divine chariot, the flag of Matsya, golden and radiant like the sun and moon, and possessing great splendor, was hoisted.
17. אז הרימו על מרכבתו המופלאה של מלך המַטְסְיַה את דגל הזהב המרשים, שזוהר כשמש וכירח.
अथान्यान्विविधाकारान्ध्वजान्हेमविभूषितान् ।
यथास्वं क्षत्रियाः शूरा रथेषु समयोजयन् ॥१८॥
18. athānyānvividhākārāndhvajānhemavibhūṣitān ,
yathāsvaṁ kṣatriyāḥ śūrā ratheṣu samayojayan.
18. atha anyān vividhākārān dhvajān hemavibhūṣitān
yathāsvaṃ kṣatriyāḥ śūrāḥ ratheṣu samayojayan
18. Then, the brave warriors (kṣatriyāḥ) fixed other flags of various designs, adorned with gold, onto their chariots, each according to their own emblems.
18. אחר כך קבעו הלוחמים הגיבורים מבני קסטת הלוחמים על רכביהם דגלים אחרים, שונים בצורתם ומעוטרים בזהב, כל אחד כפי שהיה שלו.
अथ मत्स्योऽब्रवीद्राजा शतानीकं जघन्यजम् ।
कङ्कबल्लवगोपाला दामग्रन्थिश्च वीर्यवान् ।
युध्येयुरिति मे बुद्धिर्वर्तते नात्र संशयः ॥१९॥
19. atha matsyo'bravīdrājā śatānīkaṁ jaghanyajam ,
kaṅkaballavagopālā dāmagranthiśca vīryavān ,
yudhyeyuriti me buddhirvartate nātra saṁśayaḥ.
19. atha matsyaḥ abravīt rājā śatānīkaṃ
jaghanyajam kaṅkaballavagopālāḥ
dāmagranthiḥ ca vīryavān yudhyeyuḥ iti
me buddhiḥ vartate na atra saṃśayaḥ
19. Then King Matsya spoke to Śatānīka, his youngest brother: "My belief is that Kaṅka, Vallava, Gopāla, and the powerful Dāmagranthi should fight; there is no doubt about this."
19. אז אמר מלך המַטְסְיַה לאחיו הצעיר שַׁטָאנִיקַה: קַנְקַה, בַּלַּוַה, הרועה ודָאמַגְרַנְטְהִי הגיבור ראוי שיילחמו. זו דעתי ואין בכך ספק.
एतेषामपि दीयन्तां रथा ध्वजपताकिनः ।
कवचानि विचित्राणि दृढानि च मृदूनि च ।
प्रतिमुञ्चन्तु गात्रेषु दीयन्तामायुधानि च ॥२०॥
20. eteṣāmapi dīyantāṁ rathā dhvajapatākinaḥ ,
kavacāni vicitrāṇi dṛḍhāni ca mṛdūni ca ,
pratimuñcantu gātreṣu dīyantāmāyudhāni ca.
20. eteṣām api dīyantām rathāḥ
dhvajapatākinaḥ | kavacāni vicitrāṇi
dṛḍhāni ca mṛdūni ca | pratimuncantu
gātreṣu dīyantām āyudhāni ca
20. Let chariots, complete with flags and banners, be provided for these men. Also, let them be given diverse armors, both strong and soft. They should put these on their limbs, and weapons should also be supplied.
20. תנו גם להם רכבים עם דגלים ושלטים, ושריונות מגוונים, חזקים ורכים. שיחגרו אותם על גופם, ותנו להם גם כלי נשק.
वीराङ्गरूपाः पुरुषा नागराजकरोपमाः ।
नेमे जातु न युध्येरन्निति मे धीयते मतिः ॥२१॥
21. vīrāṅgarūpāḥ puruṣā nāgarājakaropamāḥ ,
neme jātu na yudhyeranniti me dhīyate matiḥ.
21. vīrāṅgarūpāḥ puruṣāḥ nāgarājakaropamāḥ | na
ime jātu na yudhyeran iti me dhīyate matiḥ
21. These men possess heroic forms, resembling the mighty arms of a serpent king. My conviction is that such individuals would certainly never refuse to fight.
21. גופם וגזרתם של האנשים האלה כשל גיבורים, וזרועותיהם כחדקי פילים אדירים. אני סבור שהם בוודאי ילחמו.
एतच्छ्रुत्वा तु नृपतेर्वाक्यं त्वरितमानसः ।
शतानीकस्तु पार्थेभ्यो रथान्राजन्समादिशत् ।
सहदेवाय राज्ञे च भीमाय नकुलाय च ॥२२॥
22. etacchrutvā tu nṛpatervākyaṁ tvaritamānasaḥ ,
śatānīkastu pārthebhyo rathānrājansamādiśat ,
sahadevāya rājñe ca bhīmāya nakulāya ca.
22. etat śrutvā tu nṛpateḥ vākyam
tvaritamānasaḥ | śatānīkaḥ tu pārthebhyaḥ
rathān rājan samādiśat | sahadevāya
rājñe ca bhīmāya nakulāya ca
22. Upon hearing this statement from the king, Śatānīka, with an eager mind, O King, immediately assigned chariots to the Pārthas: specifically to Sahadeva, to King Yudhiṣṭhira, to Bhīma, and to Nakula.
22. כששמע שַׁטָאנִיקַה את דברי המלך, מיהר בלבו, והורה, הו מלך, לתת רכבים לפָּאנְדַוַה: לסַהַדֵוַה, למלך (יוּדְהִישְׁתְהִירַה), לבְּהִימַה ולנַקוּלַה.
तान्प्रहृष्टास्ततः सूता राजभक्तिपुरस्कृताः ।
निर्दिष्टान्नरदेवेन रथाञ्शीघ्रमयोजयन् ॥२३॥
23. tānprahṛṣṭāstataḥ sūtā rājabhaktipuraskṛtāḥ ,
nirdiṣṭānnaradevena rathāñśīghramayojayan.
23. tān prahṛṣṭāḥ tataḥ sūtāḥ rājabhaktipuraskṛtāḥ
| nirdiṣṭān naradevena rathān śīghram ayojayan
23. Then, the charioteers, who were greatly pleased and honored by their devotion (bhakti) to the king, swiftly prepared the chariots as instructed by the lord of men.
23. אז הרכבנים, שמחים ונאמנים למלך, רתמו במהירות את הרכבים שהמלך ייעד.
कवचानि विचित्राणि दृढानि च मृदूनि च ।
विराटः प्रादिशद्यानि तेषामक्लिष्टकर्मणाम् ।
तान्यामुच्य शरीरेषु दंशितास्ते परंतपाः ॥२४॥
24. kavacāni vicitrāṇi dṛḍhāni ca mṛdūni ca ,
virāṭaḥ prādiśadyāni teṣāmakliṣṭakarmaṇām ,
tānyāmucya śarīreṣu daṁśitāste paraṁtapāḥ.
24. kavacāni vicitrāṇi dṛḍhāni ca
mṛdūni ca virāṭaḥ prādiśat yāni
teṣām akliṣṭakarmaṇām tāni āmuchya
śarīreṣu daṃśitāḥ te paraṃtapāḥ
24. King Virāṭa had provided various armors, both strong and soft, to those whose actions (karma) were unwearied. Having put these on their bodies, those tormentors of enemies were fully armored.
24. אחרי שוִירָאטַה הקצה להם את השריונות המגוונים, החזקים והרכים, לבשו אותם אלה שפעולותיהם לא ידעו עייפות, וצורבי האויבים נחגרו בשריון.
तरस्विनश्छन्नरूपाः सर्वे युद्धविशारदाः ।
विराटमन्वयुः पश्चात्सहिताः कुरुपुंगवाः ।
चत्वारो भ्रातरः शूराः पाण्डवाः सत्यविक्रमाः ॥२५॥
25. tarasvinaśchannarūpāḥ sarve yuddhaviśāradāḥ ,
virāṭamanvayuḥ paścātsahitāḥ kurupuṁgavāḥ ,
catvāro bhrātaraḥ śūrāḥ pāṇḍavāḥ satyavikramāḥ.
25. tarasvinaḥ channarūpāḥ sarve
yuddhaviśāradāḥ virāṭam anvayuḥ paścāt
sahitāḥ kurupuṃgavāḥ catvāraḥ
bhrātaraḥ śūrāḥ pāṇḍavāḥ satyavikramāḥ
25. All of them - powerful, disguised in form, and skilled in warfare - followed King Virāṭa afterwards, accompanied by the best among the Kurus. These were the four valiant Pāṇḍava brothers, whose valor (vikrama) was true.
25. כולם נמרצים, מוסווים בצורתם, מומחים למלחמה, הלכו יחד אחרי וִירָאטַה, גדולי הקוּרוּ, ארבעת האחים הגיבורים הפָּאנְדַוַה, בעלי הגבורה האמיתית.
भीमाश्च मत्तमातङ्गाः प्रभिन्नकरटामुखाः ।
क्षरन्त इव जीमूताः सुदन्ताः षष्टिहायनाः ॥२६॥
26. bhīmāśca mattamātaṅgāḥ prabhinnakaraṭāmukhāḥ ,
kṣaranta iva jīmūtāḥ sudantāḥ ṣaṣṭihāyanāḥ.
26. bhīmāḥ ca mattamātaṅgāḥ prabhinnakaraṭāmukhāḥ
kṣarantaḥ iva jīmūtāḥ sudantāḥ ṣaṣṭihāyanāḥ
26. They (the Pāṇḍavas) were dreadful, like rutting elephants with burst temples, raining (fluid) like clouds, well-tusked, and sixty years old.
26. ואחריהם פילים אדירים ומשתוללים, שרקותיהם נבקעו ונוטפות, כענני גשם, בעלי ניבים יפים, בני שישים שנה,
स्वारूढा युद्धकुशलैः शिक्षितैर्हस्तिसादिभिः ।
राजानमन्वयुः पश्चाच्चलन्त इव पर्वताः ॥२७॥
27. svārūḍhā yuddhakuśalaiḥ śikṣitairhastisādibhiḥ ,
rājānamanvayuḥ paścāccalanta iva parvatāḥ.
27. svārūḍhāḥ yuddhakuśalaiḥ śikṣitaiḥ hastisādibhiḥ
rājānam anvayuḥ paścāt calantaḥ iva parvatāḥ
27. Like (those majestic elephants) that are well-mounted by battle-skilled and trained elephant-riders, they (the Pāṇḍavas) followed the king afterwards, moving like mountains.
27. (פילים) שרכבו עליהם מנהיגי פילים מיומנים ומאומנים, בקיאים בקרב. הם צעדו מאחורי המלך כהרים נעים.
विशारदानां वश्यानां हृष्टानां चानुयायिनाम् ।
अष्टौ रथसहस्राणि दश नागशतानि च ।
षष्टिश्चाश्वसहस्राणि मत्स्यानामभिनिर्ययुः ॥२८॥
28. viśāradānāṁ vaśyānāṁ hṛṣṭānāṁ cānuyāyinām ,
aṣṭau rathasahasrāṇi daśa nāgaśatāni ca ,
ṣaṣṭiścāśvasahasrāṇi matsyānāmabhiniryayuḥ.
28. viśāradānām vaśyānām hṛṣṭānām ca
anuyāyinām aṣṭau rathasahasrāṇi
daśa nāgaśatāni ca ṣaṣṭiḥ ca
aśvasahasrāṇi matsyānām abhiniryayuḥ
28. Eight thousand chariots, one thousand elephants, and sixty thousand horses, belonging to the skilled, obedient, and joyful followers of the Matsyas, sallied forth.
28. מבין הלוחמים המיומנים, הצייתנים והשמחים שבצבא מַטְסְיַה יצאו לקרב שמונת אלפים מרכבות, אלף פילים וששים אלף סוסים.
तदनीकं विराटस्य शुशुभे भरतर्षभ ।
संप्रयातं महाराज निनीषन्तं गवां पदम् ॥२९॥
29. tadanīkaṁ virāṭasya śuśubhe bharatarṣabha ,
saṁprayātaṁ mahārāja ninīṣantaṁ gavāṁ padam.
29. tat anīkam virāṭasya śuśubhe bharatarṣabha
samprayātam mahārāja ninīṣantam gavām padam
29. O best of Bharatas, O great king, that army of Virāṭa, as it marched forth desiring to recover the cattle, appeared splendid.
29. הו מיטב בני בְּהָארַטַה, הו מלך גדול, צבאו של וִירָאטַה זהר בצאתו, כשהוא שואף להגיע אל עקבות הפרות.
तद्बलाग्र्यं विराटस्य संप्रस्थितमशोभत ।
दृढायुधजनाकीर्णं गजाश्वरथसंकुलम् ॥३०॥
30. tadbalāgryaṁ virāṭasya saṁprasthitamaśobhata ,
dṛḍhāyudhajanākīrṇaṁ gajāśvarathasaṁkulam.
30. tat balāgryam virāṭasya samprasthitam aśobhata
dṛḍhāyudhajanakīrṇam gajāśvarathasaṅkulam
30. That excellent army of Virāṭa, as it set forth, appeared splendid, filled with men holding strong weapons, and crowded with elephants, horses, and chariots.
30. הצבא הנבחר של וִירָאטַה זהר כשיצא לדרכו, גדוש בלוחמים בעלי נשק חזק ומלא בפילים, בסוסים ובמרכבות.