Skip to content
אתר זה לא תומך בגרסאות ישנות של אינטרנט אקספלורר
מומלץ להשתמש בדפדפן גוגל כרום או פיירפוקס מוזילה
(או באינטרנט אקספלורר / edge עדכני)
Enjoy Learning Sanskrit tips, tools, resources and more...

महाभारतः       mahābhārataḥ - book-8, chapter-41

Use the following checkboxes to set the display options for this chapter (You can also control the display of each verse separately):
what would you like to see in each verse:
संजय उवाच ।
त्वरमाणः पुनः कृष्णः पार्थमभ्यवदच्छनैः ।
पश्य कौरव्य राजानमपयातांश्च पाण्डवान् ॥१॥
1. saṁjaya uvāca ,
tvaramāṇaḥ punaḥ kṛṣṇaḥ pārthamabhyavadacchanaiḥ ,
paśya kauravya rājānamapayātāṁśca pāṇḍavān.
1. saṃjaya uvāca tvaramāṇaḥ punaḥ kṛṣṇaḥ pārtham abhyavadat
śanaiḥ paśya kauravya rājānam apayātān ca pāṇḍavān
1. saṃjaya uvāca: punaḥ kṛṣṇaḥ tvaramāṇaḥ śanaiḥ pārtham abhyavadat.
kauravya,
rājānam apayātān pāṇḍavān ca paśya.
1. Sañjaya said: Then Kṛṣṇa, in haste, spoke gently to Pārtha (Arjuna). (Sañjaya continued, addressing Dhṛtarāṣṭra): 'O scion of Kuru, behold King [Duryodhana] and the Pāṇḍavas, who have retreated!'
कर्णं पश्य महारङ्गे ज्वलन्तमिव पावकम् ।
असौ भीमो महेष्वासः संनिवृत्तो रणं प्रति ॥२॥
2. karṇaṁ paśya mahāraṅge jvalantamiva pāvakam ,
asau bhīmo maheṣvāsaḥ saṁnivṛtto raṇaṁ prati.
2. karṇam paśya mahāraṅge jvalantam iva pāvakam
asau bhīmaḥ maheṣvāsaḥ saṃnivṛttaḥ raṇam prati
2. (kauravya,
) mahāraṅge pāvakam iva jvalantam karṇam paśya.
asau maheṣvāsaḥ bhīmaḥ raṇam prati saṃnivṛttaḥ.
2. Behold Karṇa in the great battlefield, blazing like fire! That Bhīma, the great archer, has completely returned to the battle.
तमेतेऽनु निवर्तन्ते धृष्टद्युम्नपुरोगमाः ।
पाञ्चालानां सृञ्जयानां पाण्डवानां च यन्मुखम् ।
निवृत्तैश्च तथा पार्थैर्भग्नं शत्रुबलं महत् ॥३॥
3. tamete'nu nivartante dhṛṣṭadyumnapurogamāḥ ,
pāñcālānāṁ sṛñjayānāṁ pāṇḍavānāṁ ca yanmukham ,
nivṛttaiśca tathā pārthairbhagnaṁ śatrubalaṁ mahat.
3. tam ete anu nivartante dhṛṣṭadyumnapurrogamāḥ
pāñcālānām sṛñjayānām
pāṇḍavānām ca yat mukham nivṛttaiḥ ca
tathā pārthaiḥ bhagnam śatrubalam mahat
3. dhṛṣṭadyumnapurrogamāḥ ete pāñcālānām sṛñjayānām pāṇḍavānām ca yat mukham,
tam (bhīmam) anu nivartante.
tathā nivṛttaiḥ pārthaiḥ ca mahat śatrubalam bhagnam.
3. These [warriors], led by Dhṛṣṭadyumna, follow him (Bhīma) and return, forming the vanguard of the Pāñcālas, Sṛñjayas, and Pāṇḍavas. And similarly, by these returning Pārthas, the great enemy force was shattered.
कौरवान्द्रवतो ह्येष कर्णो धारयतेऽर्जुन ।
अन्तकप्रतिमो वेगे शक्रतुल्यपराक्रमः ॥४॥
4. kauravāndravato hyeṣa karṇo dhārayate'rjuna ,
antakapratimo vege śakratulyaparākramaḥ.
4. kauravān dravataḥ hi eṣa karṇaḥ dhārayate
arjuna antakapratimaḥ vege śakratulyaparākramaḥ
4. arjuna hi eṣa karṇaḥ vege antakapratimaḥ
śakratulyaparākramaḥ dravataḥ kauravān dhārayate
4. Indeed, O Arjuna, this Karṇa, who is like Yama in speed and equal to Indra in valor, is holding back the Kauravas who are fleeing.
असौ गच्छति कौरव्य द्रौणिरस्त्रभृतां वरः ।
तमेष प्रद्रुतः संख्ये धृष्टद्युम्नो महारथः ॥५॥
5. asau gacchati kauravya drauṇirastrabhṛtāṁ varaḥ ,
tameṣa pradrutaḥ saṁkhye dhṛṣṭadyumno mahārathaḥ.
5. asau gacchati kauravya drauṇiḥ astrabhṛtām varaḥ
tam eṣa pradrutaḥ saṅkhye dhṛṣṭadyumnaḥ mahārathaḥ
5. kauravya astrabhṛtām varaḥ asau drauṇiḥ gacchati
saṅkhye eṣa mahārathaḥ dhṛṣṭadyumnaḥ tam pradrutaḥ
5. O descendant of Kuru, there goes Droṇi (Aśvatthāman), the best of weapon-bearers. Towards him, that great charioteer Dhṛṣṭadyumna swiftly advances in battle.
सर्वं व्याचष्ट दुर्धर्षो वासुदेवः किरीटिने ।
ततो राजन्प्रादुरासीन्महाघोरो महारणः ॥६॥
6. sarvaṁ vyācaṣṭa durdharṣo vāsudevaḥ kirīṭine ,
tato rājanprādurāsīnmahāghoro mahāraṇaḥ.
6. sarvam vyācaṣṭa durdharṣaḥ vāsudevaḥ kirīṭine
tataḥ rājan prādurāsīt mahāghoraḥ mahāraṇaḥ
6. durdharṣaḥ vāsudevaḥ sarvam kirīṭine vyācaṣṭa
tataḥ rājan mahāghoraḥ mahāraṇaḥ prādurāsīt
6. The irresistible Vāsudeva (Kṛṣṇa) explained everything to the diademed one (Arjuna). Then, O King, a very terrible great battle ensued.
सिंहनादरवाश्चात्र प्रादुरासन्समागमे ।
उभयोः सेनयो राजन्मृत्युं कृत्वा निवर्तनम् ॥७॥
7. siṁhanādaravāścātra prādurāsansamāgame ,
ubhayoḥ senayo rājanmṛtyuṁ kṛtvā nivartanam.
7. siṃhanādaravāḥ ca atra prādurāsan samāgame
ubhayoḥ senayoḥ rājan mṛtyum kṛtvā nivartanam
7. rājan atra samāgame ca ubhayoḥ senayoḥ
siṃhanādaravāḥ prādurāsan mṛtyum kṛtvā nivartanam
7. And there, O King, in that engagement, roars like that of lions arose from both armies, making death a turning point.