Skip to content
אתר זה לא תומך בגרסאות ישנות של אינטרנט אקספלורר
מומלץ להשתמש בדפדפן גוגל כרום או פיירפוקס מוזילה
(או באינטרנט אקספלורר / edge עדכני)
Enjoy Learning Sanskrit tips, tools, resources and more...

महाभारतः       mahābhārataḥ - book-14, chapter-7

Use the following checkboxes to set the display options for this chapter (You can also control the display of each verse separately):
what would you like to see in each verse:
संवर्त उवाच ।
कथमस्मि त्वया ज्ञातः केन वा कथितोऽस्मि ते ।
एतदाचक्ष्व मे तत्त्वमिच्छसे चेत्प्रियं मम ॥१॥
1. saṁvarta uvāca ,
kathamasmi tvayā jñātaḥ kena vā kathito'smi te ,
etadācakṣva me tattvamicchase cetpriyaṁ mama.
सत्यं ते ब्रुवतः सर्वे संपत्स्यन्ते मनोरथाः ।
मिथ्या तु ब्रुवतो मूर्धा सप्तधा ते फलिष्यति ॥२॥
2. satyaṁ te bruvataḥ sarve saṁpatsyante manorathāḥ ,
mithyā tu bruvato mūrdhā saptadhā te phaliṣyati.
मरुत्त उवाच ।
नारदेन भवान्मह्यमाख्यातो ह्यटता पथि ।
गुरुपुत्रो ममेति त्वं ततो मे प्रीतिरुत्तमा ॥३॥
3. marutta uvāca ,
nāradena bhavānmahyamākhyāto hyaṭatā pathi ,
guruputro mameti tvaṁ tato me prītiruttamā.
संवर्त उवाच ।
सत्यमेतद्भवानाह स मां जानाति सत्रिणम् ।
कथयस्वैतदेकं मे क्व नु संप्रति नारदः ॥४॥
4. saṁvarta uvāca ,
satyametadbhavānāha sa māṁ jānāti satriṇam ,
kathayasvaitadekaṁ me kva nu saṁprati nāradaḥ.
मरुत्त उवाच ।
भवन्तं कथयित्वा तु मम देवर्षिसत्तमः ।
ततो मामभ्यनुज्ञाय प्रविष्टो हव्यवाहनम् ॥५॥
5. marutta uvāca ,
bhavantaṁ kathayitvā tu mama devarṣisattamaḥ ,
tato māmabhyanujñāya praviṣṭo havyavāhanam.
व्यास उवाच ।
श्रुत्वा तु पार्थिवस्यैतत्संवर्तः परया मुदा ।
एतावदहमप्येनं कुर्यामिति तदाब्रवीत् ॥६॥
6. vyāsa uvāca ,
śrutvā tu pārthivasyaitatsaṁvartaḥ parayā mudā ,
etāvadahamapyenaṁ kuryāmiti tadābravīt.
ततो मरुत्तमुन्मत्तो वाचा निर्भर्त्सयन्निव ।
रूक्षया ब्राह्मणो राजन्पुनः पुनरथाब्रवीत् ॥७॥
7. tato maruttamunmatto vācā nirbhartsayanniva ,
rūkṣayā brāhmaṇo rājanpunaḥ punarathābravīt.
वातप्रधानेन मया स्वचित्तवशवर्तिना ।
एवं विकृतरूपेण कथं याजितुमिच्छसि ॥८॥
8. vātapradhānena mayā svacittavaśavartinā ,
evaṁ vikṛtarūpeṇa kathaṁ yājitumicchasi.
भ्राता मम समर्थश्च वासवेन च सत्कृतः ।
वर्तते याजने चैव तेन कर्माणि कारय ॥९॥
9. bhrātā mama samarthaśca vāsavena ca satkṛtaḥ ,
vartate yājane caiva tena karmāṇi kāraya.
गृहं स्वं चैव याज्याश्च सर्वा गृह्याश्च देवताः ।
पूर्वजेन ममाक्षिप्तं शरीरं वर्जितं त्विदम् ॥१०॥
10. gṛhaṁ svaṁ caiva yājyāśca sarvā gṛhyāśca devatāḥ ,
pūrvajena mamākṣiptaṁ śarīraṁ varjitaṁ tvidam.
नाहं तेनाननुज्ञातस्त्वामाविक्षित कर्हिचित् ।
याजयेयं कथंचिद्वै स हि पूज्यतमो मम ॥११॥
11. nāhaṁ tenānanujñātastvāmāvikṣita karhicit ,
yājayeyaṁ kathaṁcidvai sa hi pūjyatamo mama.
स त्वं बृहस्पतिं गच्छ तमनुज्ञाप्य चाव्रज ।
ततोऽहं याजयिष्ये त्वां यदि यष्टुमिहेच्छसि ॥१२॥
12. sa tvaṁ bṛhaspatiṁ gaccha tamanujñāpya cāvraja ,
tato'haṁ yājayiṣye tvāṁ yadi yaṣṭumihecchasi.
मरुत्त उवाच ।
बृहस्पतिं गतः पूर्वमहं संवर्त तच्छृणु ।
न मां कामयते याज्यमसौ वासववारितः ॥१३॥
13. marutta uvāca ,
bṛhaspatiṁ gataḥ pūrvamahaṁ saṁvarta tacchṛṇu ,
na māṁ kāmayate yājyamasau vāsavavāritaḥ.
अमरं याज्यमासाद्य मामृषे मा स्म मानुषम् ।
याजयेथा मरुत्तं त्वं मर्त्यधर्माणमातुरम् ॥१४॥
14. amaraṁ yājyamāsādya māmṛṣe mā sma mānuṣam ,
yājayethā maruttaṁ tvaṁ martyadharmāṇamāturam.
स्पर्धते च मया विप्र सदा वै स हि पार्थिवः ।
एवमस्त्विति चाप्युक्तो भ्रात्रा ते बलवृत्रहा ॥१५॥
15. spardhate ca mayā vipra sadā vai sa hi pārthivaḥ ,
evamastviti cāpyukto bhrātrā te balavṛtrahā.
स मामभिगतं प्रेम्णा याज्यवन्न बुभूषति ।
देवराजमुपाश्रित्य तद्विद्धि मुनिपुंगव ॥१६॥
16. sa māmabhigataṁ premṇā yājyavanna bubhūṣati ,
devarājamupāśritya tadviddhi munipuṁgava.
सोऽहमिच्छामि भवता सर्वस्वेनापि याजितुम् ।
कामये समतिक्रान्तुं वासवं त्वत्कृतैर्गुणैः ॥१७॥
17. so'hamicchāmi bhavatā sarvasvenāpi yājitum ,
kāmaye samatikrāntuṁ vāsavaṁ tvatkṛtairguṇaiḥ.
न हि मे वर्तते बुद्धिर्गन्तुं ब्रह्मन्बृहस्पतिम् ।
प्रत्याख्यातो हि तेनास्मि तथानपकृते सति ॥१८॥
18. na hi me vartate buddhirgantuṁ brahmanbṛhaspatim ,
pratyākhyāto hi tenāsmi tathānapakṛte sati.
संवर्त उवाच ।
चिकीर्षसि यथाकामं सर्वमेतत्त्वयि ध्रुवम् ।
यदि सर्वानभिप्रायान्कर्तासि मम पार्थिव ॥१९॥
19. saṁvarta uvāca ,
cikīrṣasi yathākāmaṁ sarvametattvayi dhruvam ,
yadi sarvānabhiprāyānkartāsi mama pārthiva.
याज्यमानं मया हि त्वां बृहस्पतिपुरंदरौ ।
द्विषेतां समभिक्रुद्धावेतदेकं समर्थय ॥२०॥
20. yājyamānaṁ mayā hi tvāṁ bṛhaspatipuraṁdarau ,
dviṣetāṁ samabhikruddhāvetadekaṁ samarthaya.
स्थैर्यमत्र कथं ते स्यात्स त्वं निःसंशयं कुरु ।
कुपितस्त्वां न हीदानीं भस्म कुर्यां सबान्धवम् ॥२१॥
21. sthairyamatra kathaṁ te syātsa tvaṁ niḥsaṁśayaṁ kuru ,
kupitastvāṁ na hīdānīṁ bhasma kuryāṁ sabāndhavam.
मरुत्त उवाच ।
यावत्तपेत्सहस्रांशुस्तिष्ठेरंश्चापि पर्वताः ।
तावल्लोकान्न लभेयं त्यजेयं संगतं यदि ॥२२॥
22. marutta uvāca ,
yāvattapetsahasrāṁśustiṣṭheraṁścāpi parvatāḥ ,
tāvallokānna labheyaṁ tyajeyaṁ saṁgataṁ yadi.
मा चापि शुभबुद्धित्वं लभेयमिह कर्हिचित् ।
सम्यग्ज्ञाने वैषये वा त्यजेयं संगतं यदि ॥२३॥
23. mā cāpi śubhabuddhitvaṁ labheyamiha karhicit ,
samyagjñāne vaiṣaye vā tyajeyaṁ saṁgataṁ yadi.
संवर्त उवाच ।
आविक्षित शुभा बुद्धिर्धीयतां तव कर्मसु ।
याजनं हि ममाप्येवं वर्तते त्वयि पार्थिव ॥२४॥
24. saṁvarta uvāca ,
āvikṣita śubhā buddhirdhīyatāṁ tava karmasu ,
yājanaṁ hi mamāpyevaṁ vartate tvayi pārthiva.
संविधास्ये च ते राजन्नक्षयं द्रव्यमुत्तमम् ।
येन देवान्सगन्धर्वाञ्शक्रं चाभिभविष्यसि ॥२५॥
25. saṁvidhāsye ca te rājannakṣayaṁ dravyamuttamam ,
yena devānsagandharvāñśakraṁ cābhibhaviṣyasi.
न तु मे वर्तते बुद्धिर्धने याज्येषु वा पुनः ।
विप्रियं तु चिकीर्षामि भ्रातुश्चेन्द्रस्य चोभयोः ॥२६॥
26. na tu me vartate buddhirdhane yājyeṣu vā punaḥ ,
vipriyaṁ tu cikīrṣāmi bhrātuścendrasya cobhayoḥ.
गमयिष्यामि चेन्द्रेण समतामपि ते ध्रुवम् ।
प्रियं च ते करिष्यामि सत्यमेतद्ब्रवीमि ते ॥२७॥
27. gamayiṣyāmi cendreṇa samatāmapi te dhruvam ,
priyaṁ ca te kariṣyāmi satyametadbravīmi te.