महाभारतः
mahābhārataḥ
-
book-7, chapter-144
संजय उवाच ।
नकुलं रभसं युद्धे निघ्नन्तं वाहिनीं तव ।
अभ्ययात्सौबलः क्रुद्धस्तिष्ठ तिष्ठेति चाब्रवीत् ॥१॥
नकुलं रभसं युद्धे निघ्नन्तं वाहिनीं तव ।
अभ्ययात्सौबलः क्रुद्धस्तिष्ठ तिष्ठेति चाब्रवीत् ॥१॥
1. saṁjaya uvāca ,
nakulaṁ rabhasaṁ yuddhe nighnantaṁ vāhinīṁ tava ,
abhyayātsaubalaḥ kruddhastiṣṭha tiṣṭheti cābravīt.
nakulaṁ rabhasaṁ yuddhe nighnantaṁ vāhinīṁ tava ,
abhyayātsaubalaḥ kruddhastiṣṭha tiṣṭheti cābravīt.
1.
sañjaya uvāca | nakulam rabhasam
yuddhe nighnantam vāhinīm
tava | abhyayāt saubalaḥ kruddhaḥ
tiṣṭha tiṣṭha iti ca abravīt
yuddhe nighnantam vāhinīm
tava | abhyayāt saubalaḥ kruddhaḥ
tiṣṭha tiṣṭha iti ca abravīt
1.
sañjaya uvāca yuddhe rabhasam tava vāhinīm nighnantam nakulam
kruddhaḥ saubalaḥ abhyayāt ca tiṣṭha tiṣṭha iti abravīt
kruddhaḥ saubalaḥ abhyayāt ca tiṣṭha tiṣṭha iti abravīt
1.
Sanjaya said: Saubala, enraged, advanced against Nakula, who was fiercely striking down your army in battle, and cried out, "Stop, stop!"
कृतवैरौ तु तौ वीरावन्योन्यवधकाङ्क्षिणौ ।
शरैः पूर्णायतोत्सृष्टैरन्योन्यमभिजघ्नतुः ॥२॥
शरैः पूर्णायतोत्सृष्टैरन्योन्यमभिजघ्नतुः ॥२॥
2. kṛtavairau tu tau vīrāvanyonyavadhakāṅkṣiṇau ,
śaraiḥ pūrṇāyatotsṛṣṭairanyonyamabhijaghnatuḥ.
śaraiḥ pūrṇāyatotsṛṣṭairanyonyamabhijaghnatuḥ.
2.
kṛtavairau tu tau vīrau anyonyavadhakāṅkṣiṇau |
śaraiḥ pūrṇāyatotsṛṣṭaiḥ anyonyam abhijaghmatuḥ
śaraiḥ pūrṇāyatotsṛṣṭaiḥ anyonyam abhijaghmatuḥ
2.
kṛtavairau anyonyavadhakāṅkṣiṇau tau vīrau tu
pūrṇāyatotsṛṣṭaiḥ śaraiḥ anyonyam abhijaghmatuḥ
pūrṇāyatotsṛṣṭaiḥ śaraiḥ anyonyam abhijaghmatuḥ
2.
Indeed, those two heroes, having become hostile to each other and desiring each other's death, struck each other with arrows shot fully drawn from their bows.
यथैव सौबलः क्षिप्रं शरवर्षाणि मुञ्चति ।
तथैव नकुलो राजञ्शिक्षां संदर्शयन्युधि ॥३॥
तथैव नकुलो राजञ्शिक्षां संदर्शयन्युधि ॥३॥
3. yathaiva saubalaḥ kṣipraṁ śaravarṣāṇi muñcati ,
tathaiva nakulo rājañśikṣāṁ saṁdarśayanyudhi.
tathaiva nakulo rājañśikṣāṁ saṁdarśayanyudhi.
3.
yathā eva saubalaḥ kṣipram śaravarṣāṇi muñcati |
tathā eva nakulaḥ rājan śikṣām saṃdarśayan yudhi
tathā eva nakulaḥ rājan śikṣām saṃdarśayan yudhi
3.
rājan yathā eva saubalaḥ kṣipram śaravarṣāṇi muñcati
tathā eva yudhi śikṣām saṃdarśayan nakulaḥ [muñcati]
tathā eva yudhi śikṣām saṃdarśayan nakulaḥ [muñcati]
3.
Just as Saubala swiftly released volleys of arrows, so too, O King, Nakula, displaying his skill in battle, [responded].
तावुभौ समरे शूरौ शरकण्टकिनौ तदा ।
व्यराजेतां महाराज कण्टकैरिव शाल्मली ॥४॥
व्यराजेतां महाराज कण्टकैरिव शाल्मली ॥४॥
4. tāvubhau samare śūrau śarakaṇṭakinau tadā ,
vyarājetāṁ mahārāja kaṇṭakairiva śālmalī.
vyarājetāṁ mahārāja kaṇṭakairiva śālmalī.
4.
tau ubhau samare śūrau śarakaṇṭakinau tadā
| vyarājetām mahārāja kaṇṭakaiḥ iva śālmalī
| vyarājetām mahārāja kaṇṭakaiḥ iva śālmalī
4.
mahārāja tadā samare śarakaṇṭakinau tau
ubhau śūrau kaṇṭakaiḥ śālmalī iva vyarājetām
ubhau śūrau kaṇṭakaiḥ śālmalī iva vyarājetām
4.
Then, O great King, those two heroes in battle, bristling with arrows, shone brightly like two Silk Cotton trees (śālmalī) covered with thorns.
सुजिह्मं प्रेक्षमाणौ च राजन्विवृतलोचनौ ।
क्रोधसंरक्तनयनौ निर्दहन्तौ परस्परम् ॥५॥
क्रोधसंरक्तनयनौ निर्दहन्तौ परस्परम् ॥५॥
5. sujihmaṁ prekṣamāṇau ca rājanvivṛtalocanau ,
krodhasaṁraktanayanau nirdahantau parasparam.
krodhasaṁraktanayanau nirdahantau parasparam.
5.
sujihmam prekṣamāṇau ca rājan vivṛtalocanau
krodhasaṃrakta nayanau nirdahantau parasparam
krodhasaṃrakta nayanau nirdahantau parasparam
5.
rājan,
tau (implied) sujihmam,
ca,
vivṛtalocanau,
krodhasaṃrakta nayanau,
parasparam,
prekṣamāṇau,
nirdahantau.
tau (implied) sujihmam,
ca,
vivṛtalocanau,
krodhasaṃrakta nayanau,
parasparam,
prekṣamāṇau,
nirdahantau.
5.
O King, they were gazing at each other fiercely with wide-open eyes, their eyes red with anger, as if burning each other.
स्यालस्तु तव संक्रुद्धो माद्रीपुत्रं हसन्निव ।
कर्णिनैकेन विव्याध हृदये निशितेन ह ॥६॥
कर्णिनैकेन विव्याध हृदये निशितेन ह ॥६॥
6. syālastu tava saṁkruddho mādrīputraṁ hasanniva ,
karṇinaikena vivyādha hṛdaye niśitena ha.
karṇinaikena vivyādha hṛdaye niśitena ha.
6.
syālaḥ tu tava saṃkruddhaḥ mādrīputram hasan
iva karṇinā ekena vivyādha hṛdaye niśitena ha
iva karṇinā ekena vivyādha hṛdaye niśitena ha
6.
tava syālaḥ tu saṃkruddhaḥ hasan iva ekena niśitena karṇinā mādrīputram hṛdaye vivyādha ha.
6.
But your greatly enraged brother-in-law, as if laughing, indeed pierced Mādrī's son (Nakula) in the heart with a single, sharpened arrow.
नकुलस्तु भृशं विद्धः स्यालेन तव धन्विना ।
निषसाद रथोपस्थे कश्मलं चैनमाविशत् ॥७॥
निषसाद रथोपस्थे कश्मलं चैनमाविशत् ॥७॥
7. nakulastu bhṛśaṁ viddhaḥ syālena tava dhanvinā ,
niṣasāda rathopasthe kaśmalaṁ cainamāviśat.
niṣasāda rathopasthe kaśmalaṁ cainamāviśat.
7.
nakulaḥ tu bhṛśam viddhaḥ syālena tava dhanvinā
niṣasāda rathopasthe kaśmalam ca enam āviśat
niṣasāda rathopasthe kaśmalam ca enam āviśat
7.
tava dhanvinā syālena bhṛśam viddhaḥ nakulaḥ tu rathopasthe niṣasāda,
ca kaśmalam enam āviśat.
ca kaśmalam enam āviśat.
7.
But Nakula, severely wounded by your brother-in-law, the archer (Shakuni), sank down onto the chariot floor, and unconsciousness seized him.
अत्यन्तवैरिणं दृप्तं दृष्ट्वा शत्रुं तथागतम् ।
ननाद शकुनी राजंस्तपान्ते जलदो यथा ॥८॥
ननाद शकुनी राजंस्तपान्ते जलदो यथा ॥८॥
8. atyantavairiṇaṁ dṛptaṁ dṛṣṭvā śatruṁ tathāgatam ,
nanāda śakunī rājaṁstapānte jalado yathā.
nanāda śakunī rājaṁstapānte jalado yathā.
8.
atyantavairiṇam dṛptam dṛṣṭvā śatrum tathāgatam
nanāda śakunī rājan tapānte jaladaḥ yathā
nanāda śakunī rājan tapānte jaladaḥ yathā
8.
rājan,
atyantavairiṇam,
dṛptam,
tathāgatam śatrum dṛṣṭvā,
śakunī nanāda,
yathā tapānte jaladaḥ (nanāda).
atyantavairiṇam,
dṛptam,
tathāgatam śatrum dṛṣṭvā,
śakunī nanāda,
yathā tapānte jaladaḥ (nanāda).
8.
Seeing his extremely hostile and arrogant enemy (Nakula) thus arrived, O King, Shakuni roared like a cloud at the end of the hot season.
प्रतिलभ्य ततः संज्ञां नकुलः पाण्डुनन्दनः ।
अभ्ययात्सौबलं भूयो व्यात्तानन इवान्तकः ॥९॥
अभ्ययात्सौबलं भूयो व्यात्तानन इवान्तकः ॥९॥
9. pratilabhya tataḥ saṁjñāṁ nakulaḥ pāṇḍunandanaḥ ,
abhyayātsaubalaṁ bhūyo vyāttānana ivāntakaḥ.
abhyayātsaubalaṁ bhūyo vyāttānana ivāntakaḥ.
9.
pratilabhyā tataḥ saṃjñām nakulaḥ pāṇḍunandanaḥ
abhyayāt saubalam bhūyaḥ vyāttānanaḥ iva antakaḥ
abhyayāt saubalam bhūyaḥ vyāttānanaḥ iva antakaḥ
9.
tataḥ pāṇḍunandanaḥ nakulaḥ saṃjñām pratilabhyā
bhūyaḥ saubalam abhyayāt antakaḥ vyāttānanaḥ iva
bhūyaḥ saubalam abhyayāt antakaḥ vyāttānanaḥ iva
9.
Having then regained his consciousness, Nakula, the son of Pāṇḍu, attacked the son of Subala (Śakuni) again, like Death with a gaping mouth.
संक्रुद्धः शकुनिं षष्ट्या विव्याध भरतर्षभ ।
पुनश्चैव शतेनैव नाराचानां स्तनान्तरे ॥१०॥
पुनश्चैव शतेनैव नाराचानां स्तनान्तरे ॥१०॥
10. saṁkruddhaḥ śakuniṁ ṣaṣṭyā vivyādha bharatarṣabha ,
punaścaiva śatenaiva nārācānāṁ stanāntare.
punaścaiva śatenaiva nārācānāṁ stanāntare.
10.
saṃkruddhaḥ śakuniṃ ṣaṣṭyā vivyādha bharatarṣabha
punaḥ ca eva śatena eva nārācānām stanāntare
punaḥ ca eva śatena eva nārācānām stanāntare
10.
bharatarṣabha saṃkruddhaḥ śakuniṃ ṣaṣṭyā vivyādha
punaḥ ca eva śatena eva nārācānām stanāntare
punaḥ ca eva śatena eva nārācānām stanāntare
10.
O best of Bharatas, enraged, (Nakula) struck Śakuni with sixty (arrows), and moreover, with a hundred iron arrows in his chest.
ततोऽस्य सशरं चापं मुष्टिदेशे स चिच्छिदे ।
ध्वजं च त्वरितं छित्त्वा रथाद्भूमावपातयत् ॥११॥
ध्वजं च त्वरितं छित्त्वा रथाद्भूमावपातयत् ॥११॥
11. tato'sya saśaraṁ cāpaṁ muṣṭideśe sa cicchide ,
dhvajaṁ ca tvaritaṁ chittvā rathādbhūmāvapātayat.
dhvajaṁ ca tvaritaṁ chittvā rathādbhūmāvapātayat.
11.
tataḥ asya saśaram cāpam muṣṭideśe saḥ cicchide
dhvajam ca tvaritam chittvā rathāt bhūmau apātayat
dhvajam ca tvaritam chittvā rathāt bhūmau apātayat
11.
tataḥ saḥ asya saśaram cāpam muṣṭideśe cicchide ca
tvaritam dhvajam chittvā rathāt bhūmau apātayat
tvaritam dhvajam chittvā rathāt bhūmau apātayat
11.
Then he (Nakula) cut his (Śakuni's) bow, which was equipped with arrows, at the grip. And having quickly cut down the banner, he made it fall from the chariot to the ground.
सोऽतिविद्धो महाराज रथोपस्थ उपाविशत् ।
तं विसंज्ञं निपतितं दृष्ट्वा स्यालं तवानघ ।
अपोवाह रथेनाशु सारथिर्ध्वजिनीमुखात् ॥१२॥
तं विसंज्ञं निपतितं दृष्ट्वा स्यालं तवानघ ।
अपोवाह रथेनाशु सारथिर्ध्वजिनीमुखात् ॥१२॥
12. so'tividdho mahārāja rathopastha upāviśat ,
taṁ visaṁjñaṁ nipatitaṁ dṛṣṭvā syālaṁ tavānagha ,
apovāha rathenāśu sārathirdhvajinīmukhāt.
taṁ visaṁjñaṁ nipatitaṁ dṛṣṭvā syālaṁ tavānagha ,
apovāha rathenāśu sārathirdhvajinīmukhāt.
12.
saḥ atividdhaḥ mahārāja rathopasthe
upāviśat tam visaṃjñam nipatitam
dṛṣṭvā syālam tava anagha apovāha
rathena āśu sārathiḥ dhvajinīmukhāt
upāviśat tam visaṃjñam nipatitam
dṛṣṭvā syālam tava anagha apovāha
rathena āśu sārathiḥ dhvajinīmukhāt
12.
mahārāja anagha atividdhaḥ saḥ
rathopasthe upāviśat sārathiḥ tava
syālam tam visaṃjñam nipatitam dṛṣṭvā
āśu rathena dhvajinīmukhāt apovāha
rathopasthe upāviśat sārathiḥ tava
syālam tam visaṃjñam nipatitam dṛṣṭvā
āśu rathena dhvajinīmukhāt apovāha
12.
O great king, O sinless one, he (Śakuni), excessively wounded, sat down in the chariot's seat. Seeing your brother-in-law (Śakuni) fallen unconscious, the charioteer quickly drove him away with the chariot from the front lines of the army.
ततः संचुक्रुशुः पार्था ये च तेषां पदानुगाः ।
निर्जित्य च रणे शत्रून्नकुलः शत्रुतापनः ।
अब्रवीत्सारथिं क्रुद्धो द्रोणानीकाय मां वह ॥१३॥
निर्जित्य च रणे शत्रून्नकुलः शत्रुतापनः ।
अब्रवीत्सारथिं क्रुद्धो द्रोणानीकाय मां वह ॥१३॥
13. tataḥ saṁcukruśuḥ pārthā ye ca teṣāṁ padānugāḥ ,
nirjitya ca raṇe śatrūnnakulaḥ śatrutāpanaḥ ,
abravītsārathiṁ kruddho droṇānīkāya māṁ vaha.
nirjitya ca raṇe śatrūnnakulaḥ śatrutāpanaḥ ,
abravītsārathiṁ kruddho droṇānīkāya māṁ vaha.
13.
tataḥ saṃcukruśuḥ pārthāḥ ye ca
teṣāṃ padānugāḥ nirjitya ca raṇe śatrūn
nakulaḥ śatrutāpanaḥ abravīt
sārathim kruddhaḥ droṇānīkāya mām vaha
teṣāṃ padānugāḥ nirjitya ca raṇe śatrūn
nakulaḥ śatrutāpanaḥ abravīt
sārathim kruddhaḥ droṇānīkāya mām vaha
13.
tataḥ pārthāḥ ye ca teṣāṃ padānugāḥ
saṃcukruśuḥ nakulaḥ śatrutāpanaḥ ca
raṇe śatrūn nirjitya kruddhaḥ
sārathim abravīt - droṇānīkāya mām vaha
saṃcukruśuḥ nakulaḥ śatrutāpanaḥ ca
raṇe śatrūn nirjitya kruddhaḥ
sārathim abravīt - droṇānīkāya mām vaha
13.
Then the Pāṇḍavas and their followers roared. Having defeated the enemies on the battlefield, Nakula, the tormentor of foes, furiously commanded his charioteer, "Drive me towards Droṇa's army!"
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा माद्रीपुत्रस्य धीमतः ।
प्रायात्तेन रणे राजन्येन द्रोणोऽन्वयुध्यत ॥१४॥
प्रायात्तेन रणे राजन्येन द्रोणोऽन्वयुध्यत ॥१४॥
14. tasya tadvacanaṁ śrutvā mādrīputrasya dhīmataḥ ,
prāyāttena raṇe rājanyena droṇo'nvayudhyata.
prāyāttena raṇe rājanyena droṇo'nvayudhyata.
14.
tasya tat vacanam śrutvā mādrīputrasya dhīmataḥ
prāyāt tena raṇe rājan yena droṇaḥ anvayudhyata
prāyāt tena raṇe rājan yena droṇaḥ anvayudhyata
14.
rājan mādrīputrasya dhīmataḥ tasya tat vacanam śrutvā
(sārathiḥ) tena (mārgeṇa) raṇe prāyāt yena droṇaḥ anvayudhyata
(sārathiḥ) tena (mārgeṇa) raṇe prāyāt yena droṇaḥ anvayudhyata
14.
O King, upon hearing those words from the wise son of Mādrī, he (the charioteer) proceeded by that path in battle where Droṇa was fighting.
शिखण्डिनं तु समरे द्रोणप्रेप्सुं विशां पते ।
कृपः शारद्वतो यत्तः प्रत्युद्गच्छत्सुवेगितः ॥१५॥
कृपः शारद्वतो यत्तः प्रत्युद्गच्छत्सुवेगितः ॥१५॥
15. śikhaṇḍinaṁ tu samare droṇaprepsuṁ viśāṁ pate ,
kṛpaḥ śāradvato yattaḥ pratyudgacchatsuvegitaḥ.
kṛpaḥ śāradvato yattaḥ pratyudgacchatsuvegitaḥ.
15.
śikhaṇḍinam tu samare droṇaprepsum viśām pate
kṛpaḥ śāradvataḥ yattaḥ pratyudgacchat suvegitaḥ
kṛpaḥ śāradvataḥ yattaḥ pratyudgacchat suvegitaḥ
15.
viśām pate,
tu kṛpaḥ śāradvataḥ yattaḥ suvegitaḥ (san) samare droṇaprepsum śikhaṇḍinam pratyudgacchat
tu kṛpaḥ śāradvataḥ yattaḥ suvegitaḥ (san) samare droṇaprepsum śikhaṇḍinam pratyudgacchat
15.
But, O lord of the people, Kṛpa, the son of Śaradvan, being ready, very swiftly went to meet Śikhaṇḍin in battle, who was desiring to fight Droṇa.
गौतमं द्रुतमायान्तं द्रोणान्तिकमरिंदमम् ।
विव्याध नवभिर्भल्लैः शिखण्डी प्रहसन्निव ॥१६॥
विव्याध नवभिर्भल्लैः शिखण्डी प्रहसन्निव ॥१६॥
16. gautamaṁ drutamāyāntaṁ droṇāntikamariṁdamam ,
vivyādha navabhirbhallaiḥ śikhaṇḍī prahasanniva.
vivyādha navabhirbhallaiḥ śikhaṇḍī prahasanniva.
16.
gautamam drutam āyāntam droṇāntikam ariṃdamam
vivyādha navabhiḥ bhallaiḥ śikhaṇḍī prahasan iva
vivyādha navabhiḥ bhallaiḥ śikhaṇḍī prahasan iva
16.
śikhaṇḍī prahasan iva,
drutam droṇāntikam āyāntam ariṃdamam gautamam navabhiḥ bhallaiḥ vivyādha
drutam droṇāntikam āyāntam ariṃdamam gautamam navabhiḥ bhallaiḥ vivyādha
16.
Śikhaṇḍin, as if laughing, pierced Gautama (Kṛpa), the subduer of enemies, who was swiftly approaching Droṇa, with nine lances.
तमाचार्यो महाराज विद्ध्वा पञ्चभिराशुगैः ।
पुनर्विव्याध विंशत्या पुत्राणां प्रियकृत्तव ॥१७॥
पुनर्विव्याध विंशत्या पुत्राणां प्रियकृत्तव ॥१७॥
17. tamācāryo mahārāja viddhvā pañcabhirāśugaiḥ ,
punarvivyādha viṁśatyā putrāṇāṁ priyakṛttava.
punarvivyādha viṁśatyā putrāṇāṁ priyakṛttava.
17.
tam ācāryaḥ mahārāja viddhvā pañcabhiḥ āśugaiḥ
punaḥ vivyādha viṃśatyā putrāṇām priyakṛt tava
punaḥ vivyādha viṃśatyā putrāṇām priyakṛt tava
17.
mahārāja tava putrāṇām priyakṛt ācāryaḥ tam
pañcabhiḥ āśugaiḥ viddhvā punaḥ viṃśatyā vivyādha
pañcabhiḥ āśugaiḥ viddhvā punaḥ viṃśatyā vivyādha
17.
O great king, your teacher, who acts for the welfare of your sons, first pierced him with five swift arrows, and then pierced him again with twenty.
महद्युद्धं तयोरासीद्घोररूपं विशां पते ।
यथा देवासुरे युद्धे शम्बरामरराजयोः ॥१८॥
यथा देवासुरे युद्धे शम्बरामरराजयोः ॥१८॥
18. mahadyuddhaṁ tayorāsīdghorarūpaṁ viśāṁ pate ,
yathā devāsure yuddhe śambarāmararājayoḥ.
yathā devāsure yuddhe śambarāmararājayoḥ.
18.
mahat yuddham tayoḥ āsīt ghorarūpam viśām pate
yathā devāsure yuddhe śambara amararājayoh
yathā devāsure yuddhe śambara amararājayoh
18.
viśām pate tayoḥ mahat ghorarūpam yuddham āsīt
yathā devāsure yuddhe śambara amararājayoh
yathā devāsure yuddhe śambara amararājayoh
18.
O lord of the people, a great and dreadful (ghorarūpa) battle occurred between those two, just like the war between the gods and the Asuras, or between Śambara and the king of the immortals.
शरजालावृतं व्योम चक्रतुस्तौ महारथौ ।
प्रकृत्या घोररूपं तदासीद्घोरतरं पुनः ॥१९॥
प्रकृत्या घोररूपं तदासीद्घोरतरं पुनः ॥१९॥
19. śarajālāvṛtaṁ vyoma cakratustau mahārathau ,
prakṛtyā ghorarūpaṁ tadāsīdghorataraṁ punaḥ.
prakṛtyā ghorarūpaṁ tadāsīdghorataraṁ punaḥ.
19.
śarajālāvṛtam vyoma cakratuḥ tau mahārathau
prakṛtyā ghorarūpam tat āsīt ghorataram punaḥ
prakṛtyā ghorarūpam tat āsīt ghorataram punaḥ
19.
tau mahārathau śarajālāvṛtam vyoma cakratuḥ tat (yuddham)
prakṛtyā ghorarūpam āsīt punaḥ ghorataram (bhūtam)
prakṛtyā ghorarūpam āsīt punaḥ ghorataram (bhūtam)
19.
Those two great charioteers covered the sky with a network of arrows. That (battle), which was dreadful by its very nature (prakṛti), became even more dreadful again.
रात्रिश्च भरतश्रेष्ठ योधानां युद्धशालिनाम् ।
कालरात्रिनिभा ह्यासीद्घोररूपा भयावहा ॥२०॥
कालरात्रिनिभा ह्यासीद्घोररूपा भयावहा ॥२०॥
20. rātriśca bharataśreṣṭha yodhānāṁ yuddhaśālinām ,
kālarātrinibhā hyāsīdghorarūpā bhayāvahā.
kālarātrinibhā hyāsīdghorarūpā bhayāvahā.
20.
rātriḥ ca bharataśreṣṭha yodhānām yuddhaśālinām
kālarātrinibhā hi āsīt ghorarūpā bhayāvahā
kālarātrinibhā hi āsīt ghorarūpā bhayāvahā
20.
bharataśreṣṭha ca yodhānām yuddhaśālinām rātriḥ
hi kālarātrinibhā ghorarūpā bhayāvahā āsīt
hi kālarātrinibhā ghorarūpā bhayāvahā āsīt
20.
O best of the Bharatas, indeed, that night for the warriors delighting in battle was like the night of cosmic dissolution (kālarātri), dreadful in form and terrifying.
शिखण्डी तु महाराज गौतमस्य महद्धनुः ।
अर्धचन्द्रेण चिच्छेद सज्यं सविशिखं तदा ॥२१॥
अर्धचन्द्रेण चिच्छेद सज्यं सविशिखं तदा ॥२१॥
21. śikhaṇḍī tu mahārāja gautamasya mahaddhanuḥ ,
ardhacandreṇa ciccheda sajyaṁ saviśikhaṁ tadā.
ardhacandreṇa ciccheda sajyaṁ saviśikhaṁ tadā.
21.
śikhaṇḍī tu mahārāja gautamasya mahat dhanuḥ
ardhacandreṇa ciccheda sajyam saviśikham tadā
ardhacandreṇa ciccheda sajyam saviśikham tadā
21.
mahārāja tadā śikhaṇḍī tu ardhacandreṇa gautamasya
mahat sajyam saviśikham dhanuḥ ciccheda
mahat sajyam saviśikham dhanuḥ ciccheda
21.
But then, O great king, Shikhandi cut off Gautama's great bow, which was strung and had an arrow, with a crescent-shaped arrow.
तस्य क्रुद्धः कृपो राजञ्शक्तिं चिक्षेप दारुणाम् ।
स्वर्णदण्डामकुण्ठाग्रां कर्मारपरिमार्जिताम् ॥२२॥
स्वर्णदण्डामकुण्ठाग्रां कर्मारपरिमार्जिताम् ॥२२॥
22. tasya kruddhaḥ kṛpo rājañśaktiṁ cikṣepa dāruṇām ,
svarṇadaṇḍāmakuṇṭhāgrāṁ karmāraparimārjitām.
svarṇadaṇḍāmakuṇṭhāgrāṁ karmāraparimārjitām.
22.
tasya kruddhaḥ kṛpaḥ rājan śaktim cikṣepa dāruṇām
svarṇadaṇḍām akuṇṭhāgrām karmāraparimārjitām
svarṇadaṇḍām akuṇṭhāgrām karmāraparimārjitām
22.
rājan kruddhaḥ kṛpaḥ tasya dāruṇām svarṇadaṇḍām
akuṇṭhāgrām karmāraparimārjitām śaktim cikṣepa
akuṇṭhāgrām karmāraparimārjitām śaktim cikṣepa
22.
Enraged, O king, Kripa hurled at him a dreadful spear (śakti) with a golden shaft, sharp-pointed, and polished by a blacksmith.
तामापतन्तीं चिच्छेद शिखण्डी बहुभिः शरैः ।
सापतन्मेदिनीं दीप्ता भासयन्ती महाप्रभा ॥२३॥
सापतन्मेदिनीं दीप्ता भासयन्ती महाप्रभा ॥२३॥
23. tāmāpatantīṁ ciccheda śikhaṇḍī bahubhiḥ śaraiḥ ,
sāpatanmedinīṁ dīptā bhāsayantī mahāprabhā.
sāpatanmedinīṁ dīptā bhāsayantī mahāprabhā.
23.
tām āpatantīm ciccheda śikhaṇḍī bahubhiḥ śaraiḥ
sā apātat medinīm dīptā bhāsayantī mahāprabhā
sā apātat medinīm dīptā bhāsayantī mahāprabhā
23.
śikhaṇḍī bahubhiḥ śaraiḥ āpatantīm tām ciccheda
sā dīptā mahāprabhā bhāsayantī medinīm apātat
sā dīptā mahāprabhā bhāsayantī medinīm apātat
23.
Shikhandi cut that (śakti) down with many arrows as it flew towards him. Blazing and illuminating with great radiance, it fell upon the earth.
अथान्यद्धनुरादाय गौतमो रथिनां वरः ।
प्राच्छादयच्छितैर्बाणैर्महाराज शिखण्डिनम् ॥२४॥
प्राच्छादयच्छितैर्बाणैर्महाराज शिखण्डिनम् ॥२४॥
24. athānyaddhanurādāya gautamo rathināṁ varaḥ ,
prācchādayacchitairbāṇairmahārāja śikhaṇḍinam.
prācchādayacchitairbāṇairmahārāja śikhaṇḍinam.
24.
atha anyat dhanuḥ ādāya gautamaḥ rathinām varaḥ
prācchādayat śitaiḥ bāṇaiḥ mahārāja śikhaṇḍinam
prācchādayat śitaiḥ bāṇaiḥ mahārāja śikhaṇḍinam
24.
mahārāja atha rathinām varaḥ gautamaḥ anyat dhanuḥ
ādāya śitaiḥ bāṇaiḥ śikhaṇḍinam prācchādayat
ādāya śitaiḥ bāṇaiḥ śikhaṇḍinam prācchādayat
24.
Then, O great king, Gautama (Kripa), the best of charioteers, took another bow and enveloped Shikhandi with sharp arrows.
स छाद्यमानः समरे गौतमेन यशस्विना ।
व्यषीदत रथोपस्थे शिखण्डी रथिनां वरः ॥२५॥
व्यषीदत रथोपस्थे शिखण्डी रथिनां वरः ॥२५॥
25. sa chādyamānaḥ samare gautamena yaśasvinā ,
vyaṣīdata rathopasthe śikhaṇḍī rathināṁ varaḥ.
vyaṣīdata rathopasthe śikhaṇḍī rathināṁ varaḥ.
25.
saḥ chādyamānaḥ samare gautamena yaśasvinā
vyaṣīdata rathopasthe śikhaṇḍī rathinām varaḥ
vyaṣīdata rathopasthe śikhaṇḍī rathinām varaḥ
25.
śikhaṇḍī rathinām varaḥ,
gautamena yaśasvinā samare chādyamānaḥ,
saḥ rathopasthe vyaṣīdata.
gautamena yaśasvinā samare chādyamānaḥ,
saḥ rathopasthe vyaṣīdata.
25.
Shikhaṇḍī, the foremost among charioteers, being overwhelmed in battle by the renowned Gautama, became dejected in the seat of his chariot.
सीदन्तं चैनमालोक्य कृपः शारद्वतो युधि ।
आजघ्ने बहुभिर्बाणैर्जिघांसन्निव भारत ॥२६॥
आजघ्ने बहुभिर्बाणैर्जिघांसन्निव भारत ॥२६॥
26. sīdantaṁ cainamālokya kṛpaḥ śāradvato yudhi ,
ājaghne bahubhirbāṇairjighāṁsanniva bhārata.
ājaghne bahubhirbāṇairjighāṁsanniva bhārata.
26.
sīdantam ca enam ālokya kṛpaḥ śāradvataḥ yudhi
ājaghne bahubhiḥ bāṇaiḥ jighāṃsan iva bhārata
ājaghne bahubhiḥ bāṇaiḥ jighāṃsan iva bhārata
26.
bhārata,
śāradvataḥ kṛpaḥ,
yudhi sīdantam enam ca ālokya,
jighāṃsan iva bahubhiḥ bāṇaiḥ ājaghne.
śāradvataḥ kṛpaḥ,
yudhi sīdantam enam ca ālokya,
jighāṃsan iva bahubhiḥ bāṇaiḥ ājaghne.
26.
And having observed him dejected in battle, Kṛpa, son of Śaradvan, struck him with many arrows, as if intending to kill him, O Bhārata.
विमुखं तं रणे दृष्ट्वा याज्ञसेनिं महारथम् ।
पाञ्चालाः सोमकाश्चैव परिवव्रुः समन्ततः ॥२७॥
पाञ्चालाः सोमकाश्चैव परिवव्रुः समन्ततः ॥२७॥
27. vimukhaṁ taṁ raṇe dṛṣṭvā yājñaseniṁ mahāratham ,
pāñcālāḥ somakāścaiva parivavruḥ samantataḥ.
pāñcālāḥ somakāścaiva parivavruḥ samantataḥ.
27.
vimukham tam raṇe dṛṣṭvā yājñasenim mahāratham
pāñcālāḥ somakāḥ ca eva parivavruḥ samantataḥ
pāñcālāḥ somakāḥ ca eva parivavruḥ samantataḥ
27.
raṇe vimukham tam mahāratham yājñasenim dṛṣṭvā,
pāñcālāḥ ca eva somakāḥ samantataḥ parivavruḥ.
pāñcālāḥ ca eva somakāḥ samantataḥ parivavruḥ.
27.
Having seen that Yājñaseni, the great charioteer, had turned away in battle, the Pañcālas and Somakas indeed surrounded him from all sides.
तथैव तव पुत्राश्च परिवव्रुर्द्विजोत्तमम् ।
महत्या सेनया सार्धं ततो युद्धमभूत्पुनः ॥२८॥
महत्या सेनया सार्धं ततो युद्धमभूत्पुनः ॥२८॥
28. tathaiva tava putrāśca parivavrurdvijottamam ,
mahatyā senayā sārdhaṁ tato yuddhamabhūtpunaḥ.
mahatyā senayā sārdhaṁ tato yuddhamabhūtpunaḥ.
28.
tathā eva tava putrāḥ ca parivavruḥ dvijottamam
mahatyā senayā sārdham tataḥ yuddham abhūt punaḥ
mahatyā senayā sārdham tataḥ yuddham abhūt punaḥ
28.
tathā eva,
tava putrāḥ ca mahatyā senayā sārdham dvijottamam parivavruḥ,
tataḥ punaḥ yuddham abhūt.
tava putrāḥ ca mahatyā senayā sārdham dvijottamam parivavruḥ,
tataḥ punaḥ yuddham abhūt.
28.
Similarly, your sons, along with a large army, surrounded the foremost among the twice-born (dvija), and then battle ensued once more.
रथानां च रणे राजन्नन्योन्यमभिधावताम् ।
बभूव तुमुलः शब्दो मेघानां नदतामिव ॥२९॥
बभूव तुमुलः शब्दो मेघानां नदतामिव ॥२९॥
29. rathānāṁ ca raṇe rājannanyonyamabhidhāvatām ,
babhūva tumulaḥ śabdo meghānāṁ nadatāmiva.
babhūva tumulaḥ śabdo meghānāṁ nadatāmiva.
29.
rathānām ca raṇe rājan anyonyam abhidhāvatām
babhūva tumulaḥ śabdaḥ meghānām nadatām iva
babhūva tumulaḥ śabdaḥ meghānām nadatām iva
29.
rājan,
raṇe anyonyam abhidhāvatām rathānām ca nadatām meghānām iva tumulaḥ śabdaḥ babhūva.
raṇe anyonyam abhidhāvatām rathānām ca nadatām meghānām iva tumulaḥ śabdaḥ babhūva.
29.
O King, in the battle, the chariots charging at each other made a tumultuous sound, like the roar of thundering clouds.
द्रवतां सादिनां चैव गजानां च विशां पते ।
अन्योन्यमभितो राजन्क्रूरमायोधनं बभौ ॥३०॥
अन्योन्यमभितो राजन्क्रूरमायोधनं बभौ ॥३०॥
30. dravatāṁ sādināṁ caiva gajānāṁ ca viśāṁ pate ,
anyonyamabhito rājankrūramāyodhanaṁ babhau.
anyonyamabhito rājankrūramāyodhanaṁ babhau.
30.
dravatām sādinām ca eva gajānām ca viśām pate
anyonyam abhitaḥ rājan krūram āyodhanam babhau
anyonyam abhitaḥ rājan krūram āyodhanam babhau
30.
rājan,
viśām pate,
dravatām sādinām ca eva gajānām ca anyonyam abhitaḥ krūram āyodhanam babhau.
viśām pate,
dravatām sādinām ca eva gajānām ca anyonyam abhitaḥ krūram āyodhanam babhau.
30.
O King, Lord of men, a cruel combat was seen all around among the rushing horsemen and elephants as they charged each other.
पत्तीनां द्रवतां चैव पदशब्देन मेदिनी ।
अकम्पत महाराज भयत्रस्तेव चाङ्गना ॥३१॥
अकम्पत महाराज भयत्रस्तेव चाङ्गना ॥३१॥
31. pattīnāṁ dravatāṁ caiva padaśabdena medinī ,
akampata mahārāja bhayatrasteva cāṅganā.
akampata mahārāja bhayatrasteva cāṅganā.
31.
pattīnām dravatām ca eva padaśabdena medinī
akampata mahārāja bhayatrasta iva ca aṅganā
akampata mahārāja bhayatrasta iva ca aṅganā
31.
mahārāja,
dravatām pattīnām ca eva padaśabdena medinī,
bhayatrasta aṅganā iva ca,
akampata.
dravatām pattīnām ca eva padaśabdena medinī,
bhayatrasta aṅganā iva ca,
akampata.
31.
O great King, the earth trembled from the sound of the rushing foot soldiers, just like a woman terrified by fear.
रथा रथान्समासाद्य प्रद्रुता वेगवत्तरम् ।
न्यगृह्णन्बहवो राजञ्शलभान्वायसा इव ॥३२॥
न्यगृह्णन्बहवो राजञ्शलभान्वायसा इव ॥३२॥
32. rathā rathānsamāsādya pradrutā vegavattaram ,
nyagṛhṇanbahavo rājañśalabhānvāyasā iva.
nyagṛhṇanbahavo rājañśalabhānvāyasā iva.
32.
rathāḥ rathān samāsādya pradrutāḥ vegavattaram
nyagṛhṇan bahavaḥ rājan śalabhān vāyasāḥ iva
nyagṛhṇan bahavaḥ rājan śalabhān vāyasāḥ iva
32.
rājan,
bahavaḥ rathāḥ,
rathān samāsādya vegavattaram pradrutāḥ,
śalabhān vāyasāḥ iva nyagṛhṇan.
bahavaḥ rathāḥ,
rathān samāsādya vegavattaram pradrutāḥ,
śalabhān vāyasāḥ iva nyagṛhṇan.
32.
O King, many chariots, having encountered other chariots and then speeding up even more swiftly, attacked them, just as crows seize locusts.
तथा गजान्प्रभिन्नांश्च सुप्रभिन्ना महागजाः ।
तस्मिन्नेव पदे यत्ता निगृह्णन्ति स्म भारत ॥३३॥
तस्मिन्नेव पदे यत्ता निगृह्णन्ति स्म भारत ॥३३॥
33. tathā gajānprabhinnāṁśca suprabhinnā mahāgajāḥ ,
tasminneva pade yattā nigṛhṇanti sma bhārata.
tasminneva pade yattā nigṛhṇanti sma bhārata.
33.
tathā gajān prabhinnān ca suprabhinnāḥ mahāgajāḥ
tasmin eva pade yattāḥ nigṛhṇanti sma bhārata
tasmin eva pade yattāḥ nigṛhṇanti sma bhārata
33.
bhārata tathā suprabhinnāḥ mahāgajāḥ yattāḥ tasmin
eva pade gajān prabhinnān ca nigṛhṇanti sma
eva pade gajān prabhinnān ca nigṛhṇanti sma
33.
O descendant of Bharata, similarly, the greatly enraged powerful elephants, being fully engaged, seized and controlled even other elephants that were in rut right there in that very spot.
सादी सादिनमासाद्य पदाती च पदातिनम् ।
समासाद्य रणेऽन्योन्यं संरब्धा नातिचक्रमुः ॥३४॥
समासाद्य रणेऽन्योन्यं संरब्धा नातिचक्रमुः ॥३४॥
34. sādī sādinamāsādya padātī ca padātinam ,
samāsādya raṇe'nyonyaṁ saṁrabdhā nāticakramuḥ.
samāsādya raṇe'nyonyaṁ saṁrabdhā nāticakramuḥ.
34.
sādī sādinam āsādya padātī ca padātinam
samāsādya raṇe anyonyam saṃrabdhāḥ na aticakramuḥ
samāsādya raṇe anyonyam saṃrabdhāḥ na aticakramuḥ
34.
raṇe sādī sādinam āsādya ca padātī padātinam
samāsādya anyonyam saṃrabdhāḥ na aticakramuḥ
samāsādya anyonyam saṃrabdhāḥ na aticakramuḥ
34.
Having encountered each other in battle, a rider engaged a rider and a foot-soldier engaged a foot-soldier; enraged, they did not retreat.
धावतां द्रवतां चैव पुनरावर्ततामपि ।
बभूव तत्र सैन्यानां शब्दः सुतुमुलो निशि ॥३५॥
बभूव तत्र सैन्यानां शब्दः सुतुमुलो निशि ॥३५॥
35. dhāvatāṁ dravatāṁ caiva punarāvartatāmapi ,
babhūva tatra sainyānāṁ śabdaḥ sutumulo niśi.
babhūva tatra sainyānāṁ śabdaḥ sutumulo niśi.
35.
dhāvatām dravatām ca eva punar āvartatām api
babhūva tatra sainyānām śabdaḥ sutumulaḥ niśi
babhūva tatra sainyānām śabdaḥ sutumulaḥ niśi
35.
niśi tatra dhāvatām dravatām ca eva punar
āvartatām api sainyānām sutumulaḥ śabdaḥ babhūva
āvartatām api sainyānām sutumulaḥ śabdaḥ babhūva
35.
In the night, there arose a tremendously tumultuous sound from the troops, some running, some fleeing, and some even turning back.
दीप्यमानाः प्रदीपाश्च रथवारणवाजिषु ।
अदृश्यन्त महाराज महोल्का इव खाच्च्युताः ॥३६॥
अदृश्यन्त महाराज महोल्का इव खाच्च्युताः ॥३६॥
36. dīpyamānāḥ pradīpāśca rathavāraṇavājiṣu ,
adṛśyanta mahārāja maholkā iva khāccyutāḥ.
adṛśyanta mahārāja maholkā iva khāccyutāḥ.
36.
dīpyamānāḥ pradīpāḥ ca rathavāraṇavājiṣu
adṛśyanta mahārāja mahāulkāḥ iva khāt cyutāḥ
adṛśyanta mahārāja mahāulkāḥ iva khāt cyutāḥ
36.
mahārāja rathavāraṇavājiṣu dīpyamānāḥ pradīpāḥ
ca khāt cyutāḥ mahāulkāḥ iva adṛśyanta
ca khāt cyutāḥ mahāulkāḥ iva adṛśyanta
36.
O great king, the lamps and torches, shining brightly on the chariots, elephants, and horses, appeared like great meteors fallen from the sky.
सा निशा भरतश्रेष्ठ प्रदीपैरवभासिता ।
दिवसप्रतिमा राजन्बभूव रणमूर्धनि ॥३७॥
दिवसप्रतिमा राजन्बभूव रणमूर्धनि ॥३७॥
37. sā niśā bharataśreṣṭha pradīpairavabhāsitā ,
divasapratimā rājanbabhūva raṇamūrdhani.
divasapratimā rājanbabhūva raṇamūrdhani.
37.
sā niśā bharataśreṣṭha pradīpaiḥ avabhāsitā
divasapratimā rājan babhūva raṇamūrdhani
divasapratimā rājan babhūva raṇamūrdhani
37.
bharataśreṣṭha rājan sā niśā pradīpaiḥ
avabhāsitā divasapratimā babhūva raṇamūrdhani
avabhāsitā divasapratimā babhūva raṇamūrdhani
37.
O best among the Bhāratas, O King, that night, illumined by lamps, became like a day at the forefront of the battle.
आदित्येन यथा व्याप्तं तमो लोके प्रणश्यति ।
तथा नष्टं तमो घोरं दीपैर्दीप्तैरलंकृतम् ॥३८॥
तथा नष्टं तमो घोरं दीपैर्दीप्तैरलंकृतम् ॥३८॥
38. ādityena yathā vyāptaṁ tamo loke praṇaśyati ,
tathā naṣṭaṁ tamo ghoraṁ dīpairdīptairalaṁkṛtam.
tathā naṣṭaṁ tamo ghoraṁ dīpairdīptairalaṁkṛtam.
38.
ādityena yathā vyāptam tamaḥ loke praṇaśyati
tathā naṣṭam tamaḥ ghoram dīpaiḥ dīptaiḥ alaṃkṛtam
tathā naṣṭam tamaḥ ghoram dīpaiḥ dīptaiḥ alaṃkṛtam
38.
yathā ādityena vyāptam tamaḥ loke praṇaśyati
tathā ghoram tamaḥ dīptaiḥ dīpaiḥ alaṃkṛtam naṣṭam
tathā ghoram tamaḥ dīptaiḥ dīpaiḥ alaṃkṛtam naṣṭam
38.
Just as darkness, pervaded by the sun, disappears in the world, so too, the dreadful darkness, made bright by blazing lamps, vanished.
शस्त्राणां कवचानां च मणीनां च महात्मनाम् ।
अन्तर्दधुः प्रभाः सर्वा दीपैस्तैरवभासिताः ॥३९॥
अन्तर्दधुः प्रभाः सर्वा दीपैस्तैरवभासिताः ॥३९॥
39. śastrāṇāṁ kavacānāṁ ca maṇīnāṁ ca mahātmanām ,
antardadhuḥ prabhāḥ sarvā dīpaistairavabhāsitāḥ.
antardadhuḥ prabhāḥ sarvā dīpaistairavabhāsitāḥ.
39.
śastrāṇām kavacānām ca maṇīnām ca mahātmanām
antardadhuḥ prabhāḥ sarvāḥ dīpaiḥ taiḥ avabhāsitāḥ
antardadhuḥ prabhāḥ sarvāḥ dīpaiḥ taiḥ avabhāsitāḥ
39.
mahātmanām śastrāṇām kavacānām ca maṇīnām ca
sarvāḥ prabhāḥ taiḥ dīpaiḥ avabhāsitāḥ antardadhuḥ
sarvāḥ prabhāḥ taiḥ dīpaiḥ avabhāsitāḥ antardadhuḥ
39.
All the radiance of the weapons, armours, and jewels belonging to the great souls (ātman) was obscured by those very lamps that illuminated them.
तस्मिन्कोलाहले युद्धे वर्तमाने निशामुखे ।
अवधीत्समरे पुत्रं पिता भरतसत्तम ॥४०॥
अवधीत्समरे पुत्रं पिता भरतसत्तम ॥४०॥
40. tasminkolāhale yuddhe vartamāne niśāmukhe ,
avadhītsamare putraṁ pitā bharatasattama.
avadhītsamare putraṁ pitā bharatasattama.
40.
tasmin kolāhale yuddhe vartamāne niśāmukhe
avadhīt samare putram pitā bharatasattama
avadhīt samare putram pitā bharatasattama
40.
bharatasattama tasmin kolāhale yuddhe
vartamāne niśāmukhe pitā putram samare avadhīt
vartamāne niśāmukhe pitā putram samare avadhīt
40.
O best among the Bhāratas, at the start of that tumultuous battle, as it raged on into the night, a father killed his own son in the fight.
पुत्रश्च पितरं मोहात्सखायं च सखा तथा ।
संबन्धिनं च संबन्धी स्वस्रीयं चापि मातुलः ॥४१॥
संबन्धिनं च संबन्धी स्वस्रीयं चापि मातुलः ॥४१॥
41. putraśca pitaraṁ mohātsakhāyaṁ ca sakhā tathā ,
saṁbandhinaṁ ca saṁbandhī svasrīyaṁ cāpi mātulaḥ.
saṁbandhinaṁ ca saṁbandhī svasrīyaṁ cāpi mātulaḥ.
41.
putraḥ ca pitaram mohāt sakhāyam ca sakhā tathā
sambandhinam ca sambandhī svasrīyam ca api mātulaḥ
sambandhinam ca sambandhī svasrīyam ca api mātulaḥ
41.
putraḥ mohāt pitaram ca,
tathā sakhā sakhāyam ca,
sambandhī sambandhinam ca,
api mātulaḥ svasrīyam ca (nijaghnuḥ)
tathā sakhā sakhāyam ca,
sambandhī sambandhinam ca,
api mātulaḥ svasrīyam ca (nijaghnuḥ)
41.
Driven by delusion (moha), a son attacked his father, and likewise, a friend attacked his friend. Similarly, a relative attacked his relative, and a maternal uncle also attacked his nephew.
स्वे स्वान्परे परांश्चापि निजघ्नुरितरेतरम् ।
निर्मर्यादमभूद्युद्धं रात्रौ घोरं भयावहम् ॥४२॥
निर्मर्यादमभूद्युद्धं रात्रौ घोरं भयावहम् ॥४२॥
42. sve svānpare parāṁścāpi nijaghnuritaretaram ,
nirmaryādamabhūdyuddhaṁ rātrau ghoraṁ bhayāvaham.
nirmaryādamabhūdyuddhaṁ rātrau ghoraṁ bhayāvaham.
42.
sve svān pare parān ca api nijaghnuḥ itaretaram
nirmaryādam abhūt yuddham rātrau ghoram bhayāvaham
nirmaryādam abhūt yuddham rātrau ghoram bhayāvaham
42.
sve svān nijaghnuḥ ca,
pare parān api itaretaram nijaghnuḥ.
rātrau yuddham nirmaryādam ghoram bhayāvaham abhūt.
pare parān api itaretaram nijaghnuḥ.
rātrau yuddham nirmaryādam ghoram bhayāvaham abhūt.
42.
Their own people killed their own kin, and others attacked others, striking down one another. At night, the battle became terrible, terrifying, and utterly unrestrained.
Links to all chapters:
ādi parva
Chapter 1
Chapter 2
Chapter 3
Chapter 4
Chapter 5
Chapter 6
Chapter 7
Chapter 8
Chapter 9
Chapter 10
Chapter 11
Chapter 12
Chapter 13
Chapter 14
Chapter 15
Chapter 16
Chapter 17
Chapter 18
Chapter 19
Chapter 20
Chapter 21
Chapter 22
Chapter 23
Chapter 24
Chapter 25
Chapter 26
Chapter 27
Chapter 28
Chapter 29
Chapter 30
Chapter 31
Chapter 32
Chapter 33
Chapter 34
Chapter 35
Chapter 36
Chapter 37
Chapter 38
Chapter 39
Chapter 40
Chapter 41
Chapter 42
Chapter 43
Chapter 44
Chapter 45
Chapter 46
Chapter 47
Chapter 48
Chapter 49
Chapter 50
Chapter 51
Chapter 52
Chapter 53
Chapter 54
Chapter 55
Chapter 56
Chapter 57
Chapter 58
Chapter 59
Chapter 60
Chapter 61
Chapter 62
Chapter 63
Chapter 64
Chapter 65
Chapter 66
Chapter 67
Chapter 68
Chapter 69
Chapter 70
Chapter 71
Chapter 72
Chapter 73
Chapter 74
Chapter 75
Chapter 76
Chapter 77
Chapter 78
Chapter 79
Chapter 80
Chapter 81
Chapter 82
Chapter 83
Chapter 84
Chapter 85
Chapter 86
Chapter 87
Chapter 88
Chapter 89
Chapter 90
Chapter 91
Chapter 92
Chapter 93
Chapter 94
Chapter 95
Chapter 96
Chapter 97
Chapter 98
Chapter 99
Chapter 100
Chapter 101
Chapter 102
Chapter 103
Chapter 104
Chapter 105
Chapter 106
Chapter 107
Chapter 108
Chapter 109
Chapter 110
Chapter 111
Chapter 112
Chapter 113
Chapter 114
Chapter 115
Chapter 116
Chapter 117
Chapter 118
Chapter 119
Chapter 120
Chapter 121
Chapter 122
Chapter 123
Chapter 124
Chapter 125
Chapter 126
Chapter 127
Chapter 128
Chapter 129
Chapter 130
Chapter 131
Chapter 132
Chapter 133
Chapter 134
Chapter 135
Chapter 136
Chapter 137
Chapter 138
Chapter 139
Chapter 140
Chapter 141
Chapter 142
Chapter 143
Chapter 144
Chapter 145
Chapter 146
Chapter 147
Chapter 148
Chapter 149
Chapter 150
Chapter 151
Chapter 152
Chapter 153
Chapter 154
Chapter 155
Chapter 156
Chapter 157
Chapter 158
Chapter 159
Chapter 160
Chapter 161
Chapter 162
Chapter 163
Chapter 164
Chapter 165
Chapter 166
Chapter 167
Chapter 168
Chapter 169
Chapter 170
Chapter 171
Chapter 172
Chapter 173
Chapter 174
Chapter 175
Chapter 176
Chapter 177
Chapter 178
Chapter 179
Chapter 180
Chapter 181
Chapter 182
Chapter 183
Chapter 184
Chapter 185
Chapter 186
Chapter 187
Chapter 188
Chapter 189
Chapter 190
Chapter 191
Chapter 192
Chapter 193
Chapter 194
Chapter 195
Chapter 196
Chapter 197
Chapter 198
Chapter 199
Chapter 200
Chapter 201
Chapter 202
Chapter 203
Chapter 204
Chapter 205
Chapter 206
Chapter 207
Chapter 208
Chapter 209
Chapter 210
Chapter 211
Chapter 212
Chapter 213
Chapter 214
Chapter 215
Chapter 216
Chapter 217
Chapter 218
Chapter 219
Chapter 220
Chapter 221
Chapter 222
Chapter 223
Chapter 224
Chapter 225
sabhā parva
Chapter 1
Chapter 2
Chapter 3
Chapter 4
Chapter 5
Chapter 6
Chapter 7
Chapter 8
Chapter 9
Chapter 10
Chapter 11
Chapter 12
Chapter 13
Chapter 14
Chapter 15
Chapter 16
Chapter 17
Chapter 18
Chapter 19
Chapter 20
Chapter 21
Chapter 22
Chapter 23
Chapter 24
Chapter 25
Chapter 26
Chapter 27
Chapter 28
Chapter 29
Chapter 30
Chapter 31
Chapter 32
Chapter 33
Chapter 34
Chapter 35
Chapter 36
Chapter 37
Chapter 38
Chapter 39
Chapter 40
Chapter 41
Chapter 42
Chapter 43
Chapter 44
Chapter 45
Chapter 46
Chapter 47
Chapter 48
Chapter 49
Chapter 50
Chapter 51
Chapter 52
Chapter 53
Chapter 54
Chapter 55
Chapter 56
Chapter 57
Chapter 58
Chapter 59
Chapter 60
Chapter 61
Chapter 62
Chapter 63
Chapter 64
Chapter 65
Chapter 66
Chapter 67
Chapter 68
Chapter 69
Chapter 70
Chapter 71
Chapter 72
vana parva
Chapter 1
Chapter 2
Chapter 3
Chapter 4
Chapter 5
Chapter 6
Chapter 7
Chapter 8
Chapter 9
Chapter 10
Chapter 11
Chapter 12
Chapter 13
Chapter 14
Chapter 15
Chapter 16
Chapter 17
Chapter 18
Chapter 19
Chapter 20
Chapter 21
Chapter 22
Chapter 23
Chapter 24
Chapter 25
Chapter 26
Chapter 27
Chapter 28
Chapter 29
Chapter 30
Chapter 31
Chapter 32
Chapter 33
Chapter 34
Chapter 35
Chapter 36
Chapter 37
Chapter 38
Chapter 39
Chapter 40
Chapter 41
Chapter 42
Chapter 43
Chapter 44
Chapter 45
Chapter 46
Chapter 47
Chapter 48
Chapter 49
Chapter 50
Chapter 51
Chapter 52
Chapter 53
Chapter 54
Chapter 55
Chapter 56
Chapter 57
Chapter 58
Chapter 59
Chapter 60
Chapter 61
Chapter 62
Chapter 63
Chapter 64
Chapter 65
Chapter 66
Chapter 67
Chapter 68
Chapter 69
Chapter 70
Chapter 71
Chapter 72
Chapter 73
Chapter 74
Chapter 75
Chapter 76
Chapter 77
Chapter 78
Chapter 79
Chapter 80
Chapter 81
Chapter 82
Chapter 83
Chapter 84
Chapter 85
Chapter 86
Chapter 87
Chapter 88
Chapter 89
Chapter 90
Chapter 91
Chapter 92
Chapter 93
Chapter 94
Chapter 95
Chapter 96
Chapter 97
Chapter 98
Chapter 99
Chapter 100
Chapter 101
Chapter 102
Chapter 103
Chapter 104
Chapter 105
Chapter 106
Chapter 107
Chapter 108
Chapter 109
Chapter 110
Chapter 111
Chapter 112
Chapter 113
Chapter 114
Chapter 115
Chapter 116
Chapter 117
Chapter 118
Chapter 119
Chapter 120
Chapter 121
Chapter 122
Chapter 123
Chapter 124
Chapter 125
Chapter 126
Chapter 127
Chapter 128
Chapter 129
Chapter 130
Chapter 131
Chapter 132
Chapter 133
Chapter 134
Chapter 135
Chapter 136
Chapter 137
Chapter 138
Chapter 139
Chapter 140
Chapter 141
Chapter 142
Chapter 143
Chapter 144
Chapter 145
Chapter 146
Chapter 147
Chapter 148
Chapter 149
Chapter 150
Chapter 151
Chapter 152
Chapter 153
Chapter 154
Chapter 155
Chapter 156
Chapter 157
Chapter 158
Chapter 159
Chapter 160
Chapter 161
Chapter 162
Chapter 163
Chapter 164
Chapter 165
Chapter 166
Chapter 167
Chapter 168
Chapter 169
Chapter 170
Chapter 171
Chapter 172
Chapter 173
Chapter 174
Chapter 175
Chapter 176
Chapter 177
Chapter 178
Chapter 179
Chapter 180
Chapter 181
Chapter 182
Chapter 183
Chapter 184
Chapter 185
Chapter 186
Chapter 187
Chapter 188
Chapter 189
Chapter 190
Chapter 191
Chapter 192
Chapter 193
Chapter 194
Chapter 195
Chapter 196
Chapter 197
Chapter 198
Chapter 199
Chapter 200
Chapter 201
Chapter 202
Chapter 203
Chapter 204
Chapter 205
Chapter 206
Chapter 207
Chapter 208
Chapter 209
Chapter 210
Chapter 211
Chapter 212
Chapter 213
Chapter 214
Chapter 215
Chapter 216
Chapter 217
Chapter 218
Chapter 219
Chapter 220
Chapter 221
Chapter 222
Chapter 223
Chapter 224
Chapter 225
Chapter 226
Chapter 227
Chapter 228
Chapter 229
Chapter 230
Chapter 231
Chapter 232
Chapter 233
Chapter 234
Chapter 235
Chapter 236
Chapter 237
Chapter 238
Chapter 239
Chapter 240
Chapter 241
Chapter 242
Chapter 243
Chapter 244
Chapter 245
Chapter 246
Chapter 247
Chapter 248
Chapter 249
Chapter 250
Chapter 251
Chapter 252
Chapter 253
Chapter 254
Chapter 255
Chapter 256
Chapter 257
Chapter 258
Chapter 259
Chapter 260
Chapter 261
Chapter 262
Chapter 263
Chapter 264
Chapter 265
Chapter 266
Chapter 267
Chapter 268
Chapter 269
Chapter 270
Chapter 271
Chapter 272
Chapter 273
Chapter 274
Chapter 275
Chapter 276
Chapter 277
Chapter 278
Chapter 279
Chapter 280
Chapter 281
Chapter 282
Chapter 283
Chapter 284
Chapter 285
Chapter 286
Chapter 287
Chapter 288
Chapter 289
Chapter 290
Chapter 291
Chapter 292
Chapter 293
Chapter 294
Chapter 295
Chapter 296
Chapter 297
Chapter 298
Chapter 299
virāṭa parva
Chapter 1
Chapter 2
Chapter 3
Chapter 4
Chapter 5
Chapter 6
Chapter 7
Chapter 8
Chapter 9
Chapter 10
Chapter 11
Chapter 12
Chapter 13
Chapter 14
Chapter 15
Chapter 16
Chapter 17
Chapter 18
Chapter 19
Chapter 20
Chapter 21
Chapter 22
Chapter 23
Chapter 24
Chapter 25
Chapter 26
Chapter 27
Chapter 28
Chapter 29
Chapter 30
Chapter 31
Chapter 32
Chapter 33
Chapter 34
Chapter 35
Chapter 36
Chapter 37
Chapter 38
Chapter 39
Chapter 40
Chapter 41
Chapter 42
Chapter 43
Chapter 44
Chapter 45
Chapter 46
Chapter 47
Chapter 48
Chapter 49
Chapter 50
Chapter 51
Chapter 52
Chapter 53
Chapter 54
Chapter 55
Chapter 56
Chapter 57
Chapter 58
Chapter 59
Chapter 60
Chapter 61
Chapter 62
Chapter 63
Chapter 64
Chapter 65
Chapter 66
Chapter 67
udyoga parva
Chapter 1
Chapter 2
Chapter 3
Chapter 4
Chapter 5
Chapter 6
Chapter 7
Chapter 8
Chapter 9
Chapter 10
Chapter 11
Chapter 12
Chapter 13
Chapter 14
Chapter 15
Chapter 16
Chapter 17
Chapter 18
Chapter 19
Chapter 20
Chapter 21
Chapter 22
Chapter 23
Chapter 24
Chapter 25
Chapter 26
Chapter 27
Chapter 28
Chapter 29
Chapter 30
Chapter 31
Chapter 32
Chapter 33
Chapter 34
Chapter 35
Chapter 36
Chapter 37
Chapter 38
Chapter 39
Chapter 40
Chapter 41
Chapter 42
Chapter 43
Chapter 44
Chapter 45
Chapter 46
Chapter 47
Chapter 48
Chapter 49
Chapter 50
Chapter 51
Chapter 52
Chapter 53
Chapter 54
Chapter 55
Chapter 56
Chapter 57
Chapter 58
Chapter 59
Chapter 60
Chapter 61
Chapter 62
Chapter 63
Chapter 64
Chapter 65
Chapter 66
Chapter 67
Chapter 68
Chapter 69
Chapter 70
Chapter 71
Chapter 72
Chapter 73
Chapter 74
Chapter 75
Chapter 76
Chapter 77
Chapter 78
Chapter 79
Chapter 80
Chapter 81
Chapter 82
Chapter 83
Chapter 84
Chapter 85
Chapter 86
Chapter 87
Chapter 88
Chapter 89
Chapter 90
Chapter 91
Chapter 92
Chapter 93
Chapter 94
Chapter 95
Chapter 96
Chapter 97
Chapter 98
Chapter 99
Chapter 100
Chapter 101
Chapter 102
Chapter 103
Chapter 104
Chapter 105
Chapter 106
Chapter 107
Chapter 108
Chapter 109
Chapter 110
Chapter 111
Chapter 112
Chapter 113
Chapter 114
Chapter 115
Chapter 116
Chapter 117
Chapter 118
Chapter 119
Chapter 120
Chapter 121
Chapter 122
Chapter 123
Chapter 124
Chapter 125
Chapter 126
Chapter 127
Chapter 128
Chapter 129
Chapter 130
Chapter 131
Chapter 132
Chapter 133
Chapter 134
Chapter 135
Chapter 136
Chapter 137
Chapter 138
Chapter 139
Chapter 140
Chapter 141
Chapter 142
Chapter 143
Chapter 144
Chapter 145
Chapter 146
Chapter 147
Chapter 148
Chapter 149
Chapter 150
Chapter 151
Chapter 152
Chapter 153
Chapter 154
Chapter 155
Chapter 156
Chapter 157
Chapter 158
Chapter 159
Chapter 160
Chapter 161
Chapter 162
Chapter 163
Chapter 164
Chapter 165
Chapter 166
Chapter 167
Chapter 168
Chapter 169
Chapter 170
Chapter 171
Chapter 172
Chapter 173
Chapter 174
Chapter 175
Chapter 176
Chapter 177
Chapter 178
Chapter 179
Chapter 180
Chapter 181
Chapter 182
Chapter 183
Chapter 184
Chapter 185
Chapter 186
Chapter 187
Chapter 188
Chapter 189
Chapter 190
Chapter 191
Chapter 192
Chapter 193
Chapter 194
Chapter 195
Chapter 196
Chapter 197
bhīṣma parva
Chapter 1
Chapter 2
Chapter 3
Chapter 4
Chapter 5
Chapter 6
Chapter 7
Chapter 8
Chapter 9
Chapter 10
Chapter 11
Chapter 12
Chapter 13
Chapter 14
Chapter 15
Chapter 16
Chapter 17
Chapter 18
Chapter 19
Chapter 20
Chapter 21
Chapter 22
Chapter 23
Chapter 24
Chapter 25
Chapter 26
Chapter 27
Chapter 28
Chapter 29
Chapter 30
Chapter 31
Chapter 32
Chapter 33
Chapter 34
Chapter 35
Chapter 36
Chapter 37
Chapter 38
Chapter 39
Chapter 40
Chapter 41
Chapter 42
Chapter 43
Chapter 44
Chapter 45
Chapter 46
Chapter 47
Chapter 48
Chapter 49
Chapter 50
Chapter 51
Chapter 52
Chapter 53
Chapter 54
Chapter 55
Chapter 56
Chapter 57
Chapter 58
Chapter 59
Chapter 60
Chapter 61
Chapter 62
Chapter 63
Chapter 64
Chapter 65
Chapter 66
Chapter 67
Chapter 68
Chapter 69
Chapter 70
Chapter 71
Chapter 72
Chapter 73
Chapter 74
Chapter 75
Chapter 76
Chapter 77
Chapter 78
Chapter 79
Chapter 80
Chapter 81
Chapter 82
Chapter 83
Chapter 84
Chapter 85
Chapter 86
Chapter 87
Chapter 88
Chapter 89
Chapter 90
Chapter 91
Chapter 92
Chapter 93
Chapter 94
Chapter 95
Chapter 96
Chapter 97
Chapter 98
Chapter 99
Chapter 100
Chapter 101
Chapter 102
Chapter 103
Chapter 104
Chapter 105
Chapter 106
Chapter 107
Chapter 108
Chapter 109
Chapter 110
Chapter 111
Chapter 112
Chapter 113
Chapter 114
Chapter 115
Chapter 116
Chapter 117
droṇa parva (current book)
Chapter 1
Chapter 2
Chapter 3
Chapter 4
Chapter 5
Chapter 6
Chapter 7
Chapter 8
Chapter 9
Chapter 10
Chapter 11
Chapter 12
Chapter 13
Chapter 14
Chapter 15
Chapter 16
Chapter 17
Chapter 18
Chapter 19
Chapter 20
Chapter 21
Chapter 22
Chapter 23
Chapter 24
Chapter 25
Chapter 26
Chapter 27
Chapter 28
Chapter 29
Chapter 30
Chapter 31
Chapter 32
Chapter 33
Chapter 34
Chapter 35
Chapter 36
Chapter 37
Chapter 38
Chapter 39
Chapter 40
Chapter 41
Chapter 42
Chapter 43
Chapter 44
Chapter 45
Chapter 46
Chapter 47
Chapter 48
Chapter 49
Chapter 50
Chapter 51
Chapter 52
Chapter 53
Chapter 54
Chapter 55
Chapter 56
Chapter 57
Chapter 58
Chapter 59
Chapter 60
Chapter 61
Chapter 62
Chapter 63
Chapter 64
Chapter 65
Chapter 66
Chapter 67
Chapter 68
Chapter 69
Chapter 70
Chapter 71
Chapter 72
Chapter 73
Chapter 74
Chapter 75
Chapter 76
Chapter 77
Chapter 78
Chapter 79
Chapter 80
Chapter 81
Chapter 82
Chapter 83
Chapter 84
Chapter 85
Chapter 86
Chapter 87
Chapter 88
Chapter 89
Chapter 90
Chapter 91
Chapter 92
Chapter 93
Chapter 94
Chapter 95
Chapter 96
Chapter 97
Chapter 98
Chapter 99
Chapter 100
Chapter 101
Chapter 102
Chapter 103
Chapter 104
Chapter 105
Chapter 106
Chapter 107
Chapter 108
Chapter 109
Chapter 110
Chapter 111
Chapter 112
Chapter 113
Chapter 114
Chapter 115
Chapter 116
Chapter 117
Chapter 118
Chapter 119
Chapter 120
Chapter 121
Chapter 122
Chapter 123
Chapter 124
Chapter 125
Chapter 126
Chapter 127
Chapter 128
Chapter 129
Chapter 130
Chapter 131
Chapter 132
Chapter 133
Chapter 134
Chapter 135
Chapter 136
Chapter 137
Chapter 138
Chapter 139
Chapter 140
Chapter 141
Chapter 142
Chapter 143
Chapter 144 (current chapter)
Chapter 145
Chapter 146
Chapter 147
Chapter 148
Chapter 149
Chapter 150
Chapter 151
Chapter 152
Chapter 153
Chapter 154
Chapter 155
Chapter 156
Chapter 157
Chapter 158
Chapter 159
Chapter 160
Chapter 161
Chapter 162
Chapter 163
Chapter 164
Chapter 165
Chapter 166
Chapter 167
Chapter 168
Chapter 169
Chapter 170
Chapter 171
Chapter 172
Chapter 173
karṇa parva
Chapter 1
Chapter 2
Chapter 3
Chapter 4
Chapter 5
Chapter 6
Chapter 7
Chapter 8
Chapter 9
Chapter 10
Chapter 11
Chapter 12
Chapter 13
Chapter 14
Chapter 15
Chapter 16
Chapter 17
Chapter 18
Chapter 19
Chapter 20
Chapter 21
Chapter 22
Chapter 23
Chapter 24
Chapter 25
Chapter 26
Chapter 27
Chapter 28
Chapter 29
Chapter 30
Chapter 31
Chapter 32
Chapter 33
Chapter 34
Chapter 35
Chapter 36
Chapter 37
Chapter 38
Chapter 39
Chapter 40
Chapter 41
Chapter 42
Chapter 43
Chapter 44
Chapter 45
Chapter 46
Chapter 47
Chapter 48
Chapter 49
Chapter 50
Chapter 51
Chapter 52
Chapter 53
Chapter 54
Chapter 55
Chapter 56
Chapter 57
Chapter 58
Chapter 59
Chapter 60
Chapter 61
Chapter 62
Chapter 63
Chapter 64
Chapter 65
Chapter 66
Chapter 67
Chapter 68
Chapter 69
śalya parva
Chapter 1
Chapter 2
Chapter 3
Chapter 4
Chapter 5
Chapter 6
Chapter 7
Chapter 8
Chapter 9
Chapter 10
Chapter 11
Chapter 12
Chapter 13
Chapter 14
Chapter 15
Chapter 16
Chapter 17
Chapter 18
Chapter 19
Chapter 20
Chapter 21
Chapter 22
Chapter 23
Chapter 24
Chapter 25
Chapter 26
Chapter 27
Chapter 28
Chapter 29
Chapter 30
Chapter 31
Chapter 32
Chapter 33
Chapter 34
Chapter 35
Chapter 36
Chapter 37
Chapter 38
Chapter 39
Chapter 40
Chapter 41
Chapter 42
Chapter 43
Chapter 44
Chapter 45
Chapter 46
Chapter 47
Chapter 48
Chapter 49
Chapter 50
Chapter 51
Chapter 52
Chapter 53
Chapter 54
Chapter 55
Chapter 56
Chapter 57
Chapter 58
Chapter 59
Chapter 60
Chapter 61
Chapter 62
Chapter 63
Chapter 64
sauptika parva
strī parva
śānti parva
Chapter 1
Chapter 2
Chapter 3
Chapter 4
Chapter 5
Chapter 6
Chapter 7
Chapter 8
Chapter 9
Chapter 10
Chapter 11
Chapter 12
Chapter 13
Chapter 14
Chapter 15
Chapter 16
Chapter 17
Chapter 18
Chapter 19
Chapter 20
Chapter 21
Chapter 22
Chapter 23
Chapter 24
Chapter 25
Chapter 26
Chapter 27
Chapter 28
Chapter 29
Chapter 30
Chapter 31
Chapter 32
Chapter 33
Chapter 34
Chapter 35
Chapter 36
Chapter 37
Chapter 38
Chapter 39
Chapter 40
Chapter 41
Chapter 42
Chapter 43
Chapter 44
Chapter 45
Chapter 46
Chapter 47
Chapter 48
Chapter 49
Chapter 50
Chapter 51
Chapter 52
Chapter 53
Chapter 54
Chapter 55
Chapter 56
Chapter 57
Chapter 58
Chapter 59
Chapter 60
Chapter 61
Chapter 62
Chapter 63
Chapter 64
Chapter 65
Chapter 66
Chapter 67
Chapter 68
Chapter 69
Chapter 70
Chapter 71
Chapter 72
Chapter 73
Chapter 74
Chapter 75
Chapter 76
Chapter 77
Chapter 78
Chapter 79
Chapter 80
Chapter 81
Chapter 82
Chapter 83
Chapter 84
Chapter 85
Chapter 86
Chapter 87
Chapter 88
Chapter 89
Chapter 90
Chapter 91
Chapter 92
Chapter 93
Chapter 94
Chapter 95
Chapter 96
Chapter 97
Chapter 98
Chapter 99
Chapter 100
Chapter 101
Chapter 102
Chapter 103
Chapter 104
Chapter 105
Chapter 106
Chapter 107
Chapter 108
Chapter 109
Chapter 110
Chapter 111
Chapter 112
Chapter 113
Chapter 114
Chapter 115
Chapter 116
Chapter 117
Chapter 118
Chapter 119
Chapter 120
Chapter 121
Chapter 122
Chapter 123
Chapter 124
Chapter 125
Chapter 126
Chapter 127
Chapter 128
Chapter 129
Chapter 130
Chapter 131
Chapter 132
Chapter 133
Chapter 134
Chapter 135
Chapter 136
Chapter 137
Chapter 138
Chapter 139
Chapter 140
Chapter 141
Chapter 142
Chapter 143
Chapter 144
Chapter 145
Chapter 146
Chapter 147
Chapter 148
Chapter 149
Chapter 150
Chapter 151
Chapter 152
Chapter 153
Chapter 154
Chapter 155
Chapter 156
Chapter 157
Chapter 158
Chapter 159
Chapter 160
Chapter 161
Chapter 162
Chapter 163
Chapter 164
Chapter 165
Chapter 166
Chapter 167
Chapter 168
Chapter 169
Chapter 170
Chapter 171
Chapter 172
Chapter 173
Chapter 174
Chapter 175
Chapter 176
Chapter 177
Chapter 178
Chapter 179
Chapter 180
Chapter 181
Chapter 182
Chapter 183
Chapter 184
Chapter 185
Chapter 186
Chapter 187
Chapter 188
Chapter 189
Chapter 190
Chapter 191
Chapter 192
Chapter 193
Chapter 194
Chapter 195
Chapter 196
Chapter 197
Chapter 198
Chapter 199
Chapter 200
Chapter 201
Chapter 202
Chapter 203
Chapter 204
Chapter 205
Chapter 206
Chapter 207
Chapter 208
Chapter 209
Chapter 210
Chapter 211
Chapter 212
Chapter 213
Chapter 214
Chapter 215
Chapter 216
Chapter 217
Chapter 218
Chapter 219
Chapter 220
Chapter 221
Chapter 222
Chapter 223
Chapter 224
Chapter 225
Chapter 226
Chapter 227
Chapter 228
Chapter 229
Chapter 230
Chapter 231
Chapter 232
Chapter 233
Chapter 234
Chapter 235
Chapter 236
Chapter 237
Chapter 238
Chapter 239
Chapter 240
Chapter 241
Chapter 242
Chapter 243
Chapter 244
Chapter 245
Chapter 246
Chapter 247
Chapter 248
Chapter 249
Chapter 250
Chapter 251
Chapter 252
Chapter 253
Chapter 254
Chapter 255
Chapter 256
Chapter 257
Chapter 258
Chapter 259
Chapter 260
Chapter 261
Chapter 262
Chapter 263
Chapter 264
Chapter 265
Chapter 266
Chapter 267
Chapter 268
Chapter 269
Chapter 270
Chapter 271
Chapter 272
Chapter 273
Chapter 274
Chapter 275
Chapter 276
Chapter 277
Chapter 278
Chapter 279
Chapter 280
Chapter 281
Chapter 282
Chapter 283
Chapter 284
Chapter 285
Chapter 286
Chapter 287
Chapter 288
Chapter 289
Chapter 290
Chapter 291
Chapter 292
Chapter 293
Chapter 294
Chapter 295
Chapter 296
Chapter 297
Chapter 298
Chapter 299
Chapter 300
Chapter 301
Chapter 302
Chapter 303
Chapter 304
Chapter 305
Chapter 306
Chapter 307
Chapter 308
Chapter 309
Chapter 310
Chapter 311
Chapter 312
Chapter 313
Chapter 314
Chapter 315
Chapter 316
Chapter 317
Chapter 318
Chapter 319
Chapter 320
Chapter 321
Chapter 322
Chapter 323
Chapter 324
Chapter 325
Chapter 326
Chapter 327
Chapter 328
Chapter 329
Chapter 330
Chapter 331
Chapter 332
Chapter 333
Chapter 334
Chapter 335
Chapter 336
Chapter 337
Chapter 338
Chapter 339
Chapter 340
Chapter 341
Chapter 342
Chapter 343
Chapter 344
Chapter 345
Chapter 346
Chapter 347
Chapter 348
Chapter 349
Chapter 350
Chapter 351
Chapter 352
Chapter 353
anuśāsana parva
Chapter 1
Chapter 2
Chapter 3
Chapter 4
Chapter 5
Chapter 6
Chapter 7
Chapter 8
Chapter 9
Chapter 10
Chapter 11
Chapter 12
Chapter 13
Chapter 14
Chapter 15
Chapter 16
Chapter 17
Chapter 18
Chapter 19
Chapter 20
Chapter 21
Chapter 22
Chapter 23
Chapter 24
Chapter 25
Chapter 26
Chapter 27
Chapter 28
Chapter 29
Chapter 30
Chapter 31
Chapter 32
Chapter 33
Chapter 34
Chapter 35
Chapter 36
Chapter 37
Chapter 38
Chapter 39
Chapter 40
Chapter 41
Chapter 42
Chapter 43
Chapter 44
Chapter 45
Chapter 46
Chapter 47
Chapter 48
Chapter 49
Chapter 50
Chapter 51
Chapter 52
Chapter 53
Chapter 54
Chapter 55
Chapter 56
Chapter 57
Chapter 58
Chapter 59
Chapter 60
Chapter 61
Chapter 62
Chapter 63
Chapter 64
Chapter 65
Chapter 66
Chapter 67
Chapter 68
Chapter 69
Chapter 70
Chapter 71
Chapter 72
Chapter 73
Chapter 74
Chapter 75
Chapter 76
Chapter 77
Chapter 78
Chapter 79
Chapter 80
Chapter 81
Chapter 82
Chapter 83
Chapter 84
Chapter 85
Chapter 86
Chapter 87
Chapter 88
Chapter 89
Chapter 90
Chapter 91
Chapter 92
Chapter 93
Chapter 94
Chapter 95
Chapter 96
Chapter 97
Chapter 98
Chapter 99
Chapter 100
Chapter 101
Chapter 102
Chapter 103
Chapter 104
Chapter 105
Chapter 106
Chapter 107
Chapter 108
Chapter 109
Chapter 110
Chapter 111
Chapter 112
Chapter 113
Chapter 114
Chapter 115
Chapter 116
Chapter 117
Chapter 118
Chapter 119
Chapter 120
Chapter 121
Chapter 122
Chapter 123
Chapter 124
Chapter 125
Chapter 126
Chapter 127
Chapter 128
Chapter 129
Chapter 130
Chapter 131
Chapter 132
Chapter 133
Chapter 134
Chapter 135
Chapter 136
Chapter 137
Chapter 138
Chapter 139
Chapter 140
Chapter 141
Chapter 142
Chapter 143
Chapter 144
Chapter 145
Chapter 146
Chapter 147
Chapter 148
Chapter 149
Chapter 150
Chapter 151
Chapter 152
Chapter 153
Chapter 154
aśvamedhika parva
Chapter 1
Chapter 2
Chapter 3
Chapter 4
Chapter 5
Chapter 6
Chapter 7
Chapter 8
Chapter 9
Chapter 10
Chapter 11
Chapter 12
Chapter 13
Chapter 14
Chapter 15
Chapter 16
Chapter 17
Chapter 18
Chapter 19
Chapter 20
Chapter 21
Chapter 22
Chapter 23
Chapter 24
Chapter 25
Chapter 26
Chapter 27
Chapter 28
Chapter 29
Chapter 30
Chapter 31
Chapter 32
Chapter 33
Chapter 34
Chapter 35
Chapter 36
Chapter 37
Chapter 38
Chapter 39
Chapter 40
Chapter 41
Chapter 42
Chapter 43
Chapter 44
Chapter 45
Chapter 46
Chapter 47
Chapter 48
Chapter 49
Chapter 50
Chapter 51
Chapter 52
Chapter 53
Chapter 54
Chapter 55
Chapter 56
Chapter 57
Chapter 58
Chapter 59
Chapter 60
Chapter 61
Chapter 62
Chapter 63
Chapter 64
Chapter 65
Chapter 66
Chapter 67
Chapter 68
Chapter 69
Chapter 70
Chapter 71
Chapter 72
Chapter 73
Chapter 74
Chapter 75
Chapter 76
Chapter 77
Chapter 78
Chapter 79
Chapter 80
Chapter 81
Chapter 82
Chapter 83
Chapter 84
Chapter 85
Chapter 86
Chapter 87
Chapter 88
Chapter 89
Chapter 90
Chapter 91
Chapter 92
Chapter 93
Chapter 94
Chapter 95
Chapter 96
āśramavāsika parva
Chapter 1
Chapter 2
Chapter 3
Chapter 4
Chapter 5
Chapter 6
Chapter 7
Chapter 8
Chapter 9
Chapter 10
Chapter 11
Chapter 12
Chapter 13
Chapter 14
Chapter 15
Chapter 16
Chapter 17
Chapter 18
Chapter 19
Chapter 20
Chapter 21
Chapter 22
Chapter 23
Chapter 24
Chapter 25
Chapter 26
Chapter 27
Chapter 28
Chapter 29
Chapter 30
Chapter 31
Chapter 32
Chapter 33
Chapter 34
Chapter 35
Chapter 36
Chapter 37
Chapter 38
Chapter 39
Chapter 40
Chapter 41
Chapter 42
Chapter 43
Chapter 44
Chapter 45
Chapter 46
Chapter 47