Skip to content
אתר זה לא תומך בגרסאות ישנות של אינטרנט אקספלורר
מומלץ להשתמש בדפדפן גוגל כרום או פיירפוקס מוזילה
(או באינטרנט אקספלורר / edge עדכני)
Enjoy Learning Sanskrit tips, tools, resources and more...

योगवासिष्ठः       yogavāsiṣṭhaḥ - book-7, chapter-17

Use the following checkboxes to set the display options for this chapter (You can also control the display of each verse separately):
what would you like to see in each verse:
which language(s) would you like to see in the translations:
श्रीवसिष्ठ उवाच ।
अनहंवेदनादेवं शुभाशुभफलप्रदा ।
संसारफलिनी नूनमिच्छान्तरुपशाम्यति ॥ १ ॥
śrīvasiṣṭha uvāca ,
anahaṃvedanādevaṃ śubhāśubhaphalapradā ,
saṃsāraphalinī nūnamicchāntarupaśāmyati 1
1. śrīvasiṣṭhaḥ uvāca anahaṃvedanāt evam śubhāśubha-phala-pradā
saṃsāra-phalinī nūnam icchā antar upaśāmyati
1. śrīvasiṣṭhaḥ uvāca evam nūnam anahaṃvedanāt [eva] śubhāśubha-phala-pradā saṃsāra-phalinī icchā antaram upaśāmyati.
1. Śrī Vasiṣṭha said: Indeed, it is through the absence of ego-consciousness (anahaṃvedanā) that inner desires, which yield both auspicious and inauspicious outcomes and bear the fruit of transmigration (saṃsāra), ultimately subside.
1. שְרִי וַסִישְטְהָה אמר: כך, כאשר מתפוגגת תחושת ה"אני", נרגעת כליל התשוקה הפנימית המניבה פירות טובים ורעים ומזינה את סבך הקיום התופעתי.
अनहंवेदनाभ्यासात्समलोष्टाश्मकाञ्चनः ।
भूत्वा शान्तभवापीडो न नरः परिताम्यति ॥ २ ॥
anahaṃvedanābhyāsātsamaloṣṭāśmakāñcanaḥ ,
bhūtvā śāntabhavāpīḍo na naraḥ paritāmyati 2
2. anahaṃvedanābhyāsāt samaloṣṭāśmakāñcanaḥ
bhūtvā śāntabhavāpīḍaḥ na naraḥ paritāmyati
2. anahaṃvedanābhyāsāt samaloṣṭāśmakāñcanaḥ
śāntabhavāpīḍaḥ bhūtvā naraḥ na paritāmyati
2. By practicing non-identification with the ego (ahaṅkāra), a person who comes to view clods of earth, stones, and gold with equanimity, no longer suffers from the afflictions of worldly existence (saṃsāra).
2. באמצעות תרגול היעדר תחושת ה"אני", האדם רואה בשוויוניות גוש עפר, אבן וזהב; כשהוא משוחרר ממכאובי הקיום, הוא אינו סובל עוד.
अहंतापुटकोड्डीनपरबोधबलेरितः ।
अहमित्यर्थपाषाणो न जाने क्वाशु गच्छति ॥ ३ ॥
ahaṃtāpuṭakoḍḍīnaparabodhabaleritaḥ ,
ahamityarthapāṣāṇo na jāne kvāśu gacchati 3
3. ahaṃtāpuṭakooḍḍīnaparabodhabaleritaḥ aham
iti arthapāṣāṇaḥ na jāne kva āśu gacchati
3. ahaṃtāpuṭakooḍḍīnaparabodhabaleritaḥ aham
iti arthapāṣāṇaḥ kva āśu gacchati na jāne
3. Having flown out from the confinement of egoity (ahaṅkāra), propelled by the power of supreme knowledge, I do not know where the stone of 'I' consciousness quickly goes.
3. כשכוח התובנה העליונה ממריא ומבקע את קליפת האגו, אבן המחשבה של ה"אני" נעלמת במהירות כה רבה, עד שאיני יודע לאן נעלמה.
अहंतापुटकोड्डीनो ब्रह्मवीरबलेरितः ।
अहमित्यर्थपाषाणो न जाने क्वाशु गच्छति ॥ ४ ॥
ahaṃtāpuṭakoḍḍīno brahmavīrabaleritaḥ ,
ahamityarthapāṣāṇo na jāne kvāśu gacchati 4
4. ahaṃtāpuṭakooḍḍīnabrahmavīrabaleritaḥ aham
iti arthapāṣāṇaḥ na jāne kva āśu gacchati
4. ahaṃtāpuṭakooḍḍīnabrahmavīrabaleritaḥ aham
iti arthapāṣāṇaḥ kva āśu gacchati na jāne
4. Having flown out from the confinement of egoity (ahaṅkāra), propelled by the power of the heroic consciousness of Brahman (brahman), I do not know where the stone of 'I' consciousness quickly goes.
4. כאשר עוצמת הגבורה של ה-בְּרַהְמַן (המציאות הקוסמית) מבקעת את קליפת האגו וממריאה, אבן המחשבה של ה"אני" נעלמת במהירות, ואיני יודע לאן הלכה.
अहंतापुटकोड्डीनो ब्रह्मवीरबलेरितः ।
शरीरयन्त्रपाषाणो न जाने क्वाशु गच्छति ॥ ५ ॥
ahaṃtāpuṭakoḍḍīno brahmavīrabaleritaḥ ,
śarīrayantrapāṣāṇo na jāne kvāśu gacchati 5
5. ahaṃtāpuṭakooḍḍīnabrahmavīrabaleritaḥ
śarīrayantrapāṣāṇaḥ na jāne kva āśu gacchati
5. ahaṃtāpuṭakooḍḍīnabrahmavīrabaleritaḥ
śarīrayantrapāṣāṇaḥ kva āśu gacchati na jāne
5. Having flown out from the confinement of egoity (ahaṅkāra), propelled by the power of the heroic consciousness of Brahman (brahman), I do not know where the stone of the body-machine quickly goes.
5. כאשר עוצמת הגבורה של ה-בְּרַהְמַן מנפצת וממריאה מעל קליפת האגו, אבן המנגנון של הגוף נעלמת במהירות, ואיני יודע לאן נמוגה.
अहमर्थहिमं त्वन्तरनहंता चिदर्चिषा ।
उड्डीयेव विलीनं सन्न जाने क्वाशु गच्छति ॥ ६ ॥
ahamarthahimaṃ tvantaranahaṃtā cidarciṣā ,
uḍḍīyeva vilīnaṃ sanna jāne kvāśu gacchati 6
6. aham-artha-himam tu antar-anahantā-cit-arciṣā
uḍḍīya iva vilīnam sat na jāne kva āśu gacchati
6. Indeed, the ice-like sense of 'I' (ahaṅkāra), being dissolved, as if having flown up, by the flame of inner non-egoic consciousness, I do not know where it quickly goes.
6. קרח מושג ה"אני", המותך בניצוץ אור התודעה של אי-האגו בתוך הלב, נמס ונעלם במהירות, ואיני יודע לאן התפוגג.
अहंरसो विलीनोन्तरनहंताचिदर्चिषा ।
शरीरपर्णादुद्वर्णान्न जाने क्वाशु गच्छति ॥ ७ ॥
ahaṃraso vilīnontaranahaṃtācidarciṣā ,
śarīraparṇādudvarṇānna jāne kvāśu gacchati 7
7. aham-rasaḥ vilīnaḥ antar-anahantā-cit-arciṣā
śarīra-parṇāt utvarṇaḥ na jāne kva āśu gacchati
7. The essence of 'I' (aham-rasa), having dissolved within by the flame of inner non-egoic consciousness, and having vanished from the leaf of the body (śarīra-parṇa), I do not know where it quickly goes.
7. תמצית ה"אני" המותכת באור התודעה הטהורה של אי-האגו נושרת מעלה הגוף ומשנה את צבעה, ואיני יודע לאן נעלמה במהירות.
शरीरपर्णान्निष्पीतस्त्वहंभावरसासवः ।
अनहंतार्कमार्गेण परतामधिगच्छति ॥ ८ ॥
śarīraparṇānniṣpītastvahaṃbhāvarasāsavaḥ ,
anahaṃtārkamārgeṇa paratāmadhigacchati 8
8. śarīra-parṇāt niṣ-pītaḥ tu aham-bhāva-rasa-āsavaḥ
anahantā-arka-mārgeṇa paratām adhi-gacchati
8. Indeed, the intoxicating essence of the sense of 'I' (aham-bhāva-rasa-āsava), having been completely drunk up from the leaf of the body (śarīra-parṇa), attains the supreme state (paratām) by the path of the sun of non-ego (anahantā-arka-mārga).
8. כאשר משקה השיכרון של תחושת ה"אני" ממוצה מעלה הגוף, הוא נמוג בנתיב שמש אי-האגו ומשיג את המצב העליון.
शयने कर्दमे शैले गृहे व्योम्नि स्थले जले ।
स्थूला सूक्ष्मा निराकारा रूपान्तरगतापि च ॥ ९ ॥
śayane kardame śaile gṛhe vyomni sthale jale ,
sthūlā sūkṣmā nirākārā rūpāntaragatāpi ca 9
9. śayane kardame śaile gṛhe vyomni sthale jale
sthūlā sūkṣmā nirākārā rūpa-antara-gatā api ca
9. Whether in a bed, in mud, on a mountain, in a house, in the sky, on land, or in water, that (ultimate reality or the self) is gross, subtle, formless, and also having assumed other forms.
9. בין אם במיטה, ברפש, בהר, בבית, בחלל, ביבשה או במים, ובין אם היא גסה, עדינה, חסרת צורה או לובשת צורה אחרת –
यत्र तत्र स्थिता सुप्ता प्रबुद्धा भस्मतां गता ।
धृता नीता निमग्ना च दूरस्था निकटा सती ॥ १० ॥
yatra tatra sthitā suptā prabuddhā bhasmatāṃ gatā ,
dhṛtā nītā nimagnā ca dūrasthā nikaṭā satī 10
10. yatra tatra sthitā suptā prabuddhā bhasmatām
gatā dhṛtā nītā nimagnā ca dūrasthā nikaṭā satī
10. yatra tatra sthitā suptā prabuddhā bhasmatām
gatā dhṛtā nītā nimagnā ca dūrasthā nikaṭā satī
10. Wherever it is situated, whether asleep, awakened, reduced to ashes, held, led away, or immersed, whether far or near, it (still) exists.
10. בכל מקום שבו היא נמצאת, בין אם היא ישנה, ערנית, הופכת לאפר, נתמכת, מובלת, שקועה, רחוקה או קרובה –
शरीरवटधानान्तःस्थिताहंत्वनवांकुरा ।
शास्त्राजालं तनोत्याशु संसाराख्यमिदं क्षणात् ॥ ११ ॥
śarīravaṭadhānāntaḥsthitāhaṃtvanavāṃkurā ,
śāstrājālaṃ tanotyāśu saṃsārākhyamidaṃ kṣaṇāt 11
11. śarīravaṭadhānāntaḥsthitāhantvanavāṅkurā
śāstrajālam tanoti āśu saṃsāra ākhyam idam kṣaṇāt
11. śarīravaṭadhānāntaḥsthitāhantvanavāṅkurā idam
saṃsāra ākhyam śāstrajālam kṣaṇāt āśu tanoti
11. The new sprout of ego (ahaṅkāra), residing within the seed-like core of the body-banyan tree, instantly spreads this entire web of doctrines, which is known as (saṃsāra), in a moment.
11. הנבט של תחושת ה"אני", השוכן בתוך הזרע הזעיר של הגוף, פורס כהרף עין את רשת הסבך הנקראת סבך הקיום התופעתי.
अहंत्ववटधानान्तःस्थितदेहबृहद्द्रुमः ।
संसारशाखानिवहं यत्र तत्र तनोत्यलम् ॥ १२ ॥
ahaṃtvavaṭadhānāntaḥsthitadehabṛhaddrumaḥ ,
saṃsāraśākhānivahaṃ yatra tatra tanotyalam 12
12. ahantvavaṭadhānāntaḥsthitadehabṛhaddrumaḥ
saṃsāraśākhānivaham yatra tatra tanoti alam
12. ahantvavaṭadhānāntaḥsthitadehabṛhaddrumaḥ
saṃsāraśākhānivaham yatra tatra alam tanoti
12. The great tree of the body, situated within the seed-like core of the ego (ahaṅkāra)-banyan tree, amply spreads the multitude of (saṃsāra) branches everywhere.
12. ומאידך, עץ הגוף הענקי, השוכן בתוך הזרע הזעיר של תחושת ה"אני", מפיץ לכל עבר את ענפיו של סבך הקיום התופעתי.
शाखाशतेद्धदलपुष्पफलद्रुमोऽस्ति बीजोदरे ननु दृशा परिदृश्यतेऽसौ ।
देहोऽस्त्यहंत्वकणिकान्तरशेषदृश्यसंवित्परीत इति बुद्धिदृशैव दृष्टम् ॥ १३ ॥
śākhāśateddhadalapuṣpaphaladrumo'sti bījodare nanu dṛśā paridṛśyate'sau ,
deho'styahaṃtvakaṇikāntaraśeṣadṛśyasaṃvitparīta iti buddhidṛśaiva dṛṣṭam 13
13. śākhāśateddhadalapuṣpaphaladrumaḥ asti
bījodare nanu dṛśā paridṛśyate asau
dehaḥ asti ahantvakaṇikāntaraśeṣadṛśyasaṃvitparītaḥ
iti buddhidṛśā eva dṛṣṭam
13. nanu śākhāśateddhadalapuṣpaphaladrumaḥ bījodare asti.
asau dṛśā paridṛśyate.
dehaḥ ahantvakaṇikāntaraśeṣadṛśyasaṃvitparītaḥ asti iti buddhidṛśā eva dṛṣṭam
13. A tree with hundreds of flourishing branches, leaves, flowers, and fruits certainly exists within the interior of its seed; this is indeed perceived by the eye. Similarly, it is seen only by the eye of intellect (buddhi) that the body is encompassed by the consciousness (saṃvit) that perceives all remaining visible phenomena within the particle of ego (ahaṅkāra).
13. כשם שעץ עתיר מאות ענפים, עלים, פרחים ופירות מוכל כולו בתוך זרע קטן, כך הגוף וכל עולם התופעות מוכלים בתוך חלקיק זעיר של תחושת ה"אני"; זאת רואים אך ורק בעיני התבונה.
देहादहंत्वमनवाप्तवतो विचारैश्चिद्व्योममात्रवपुषो वपुषोऽथ वोच्चैः ।
नाहंत्वबीजजठरादसतोऽभ्युदेति संसारवृक्ष इह बोधमहाग्निदग्धात् ॥ १४ ॥
dehādahaṃtvamanavāptavato vicāraiścidvyomamātravapuṣo vapuṣo'tha voccaiḥ ,
nāhaṃtvabījajaṭharādasato'bhyudeti saṃsāravṛkṣa iha bodhamahāgnidagdhāt 14
14. dehāt ahaṃtvam anavāptavataḥ vicāraiḥ
cit-vyoma-mātra-vapuṣaḥ vapuṣaḥ atha vā uccaiḥ
na ahaṃtva-bīja-jaṭharāt asataḥ abhyudeti
saṃsāra-vṛkṣaḥ iha bodha-mahāgni-dagdhāt
14. iha vicāraiḥ ahaṃtvam anavāptavataḥ dehāt
vā cit-vyoma-mātra-vapuṣaḥ vapuṣaḥ atha vā
uccaiḥ asataḥ bodha-mahāgni-dagdhāt
ahaṃtva-bīja-jaṭharāt saṃsāra-vṛkṣaḥ na abhyudeti
14. Here, the tree of transmigration (saṃsāra) does not arise from the womb of the unreal ego-seed (ahaṅtva), once it has been consumed by the great fire of knowledge (bodha). This applies whether one's body has not acquired the sense of 'I-ness' (ahaṅtva) through contemplation, or whether one's form is merely the expanse of consciousness, or even if one possesses an elevated body.
14. עבור מי שבאמצעות חקירה פנימית שוחרר מתחושת ה"אני" לגבי הגוף וראה שגופו אינו אלא מרחב התודעה הטהורה, עץ סבך הקיום אינו יכול עוד לצמוח מתוך זרע ה"אני" הלא-אמיתי, אשר נשרף כליל באש הגדולה של ההתעוררות הרוחנית.