Skip to content
אתר זה לא תומך בגרסאות ישנות של אינטרנט אקספלורר
מומלץ להשתמש בדפדפן גוגל כרום או פיירפוקס מוזילה
(או באינטרנט אקספלורר / edge עדכני)
Enjoy Learning Sanskrit tips, tools, resources and more...

योगवासिष्ठः       yogavāsiṣṭhaḥ - book-7, chapter-107

Use the following checkboxes to set the display options for this chapter (You can also control the display of each verse separately):
what would you like to see in each verse:
which language(s) would you like to see in the translations:
श्रीवसिष्ठ उवाच ।
अचेत्यचिन्मयं विश्वं विष्वगाभाति चिन्नभः ।
अत्र चिच्चेतनं चेदं चेत्यमप्येवमात्मकम् ॥ १ ॥
śrīvasiṣṭha uvāca ,
acetyacinmayaṃ viśvaṃ viṣvagābhāti cinnabhaḥ ,
atra ciccetanaṃ cedaṃ cetyamapyevamātmakam 1
1. śrīvasiṣṭhaḥ uvāca acetyacinmayaṃ viśvaṃ viṣvak ābhāti
cinnabhaḥ atra cit cetanam ca idam cetyam api evamātmakam
1. śrīvasiṣṭhaḥ uvāca atra acetyacinmayaṃ viśvaṃ cinnabhaḥ
viṣvak ābhāti cit cetanam ca idam cetyam api evamātmakam
1. Śrī Vasiṣṭha said: The universe, which is consciousness (cit) beyond conception, shines forth universally as the pure expanse of consciousness. Here, consciousness (cit) itself is the conscious agent, and even that which is perceived (cetya) is inherently of this very nature.
1. וַסִישְׁטְהָ אמר: היקום, שמהותו היא תודעה בלתי-נתפסת, זורח בכל עבר כמרחב התודעה. כאן, התודעה, התפיסה והאובייקט הנתפס - כולם בעלי אותו הטבע.
अतो जीवन्नपि मृत इव सर्वोऽवतिष्ठते ।
असावहं च त्वं चेति जीवन्तोऽपि मृता इव ॥ २ ॥
ato jīvannapi mṛta iva sarvo'vatiṣṭhate ,
asāvahaṃ ca tvaṃ ceti jīvanto'pi mṛtā iva 2
2. ataḥ jīvan api mṛtaḥ iva sarvaḥ avatiṣṭhate
asau aham ca tvaṃ ca iti jīvantaḥ api mṛtāḥ iva
2. ataḥ sarvaḥ jīvan api mṛtaḥ iva avatiṣṭhate
asau aham ca tvaṃ ca iti jīvantaḥ api mṛtāḥ iva
2. Therefore, even while living, everyone exists as if dead. That one, I, and you – all of us, though living, are like the dead.
2. לפיכך, כל אדם קיים כאילו הוא מת אפילו בעודו חי. אלה האומרים 'זה', 'אני' ו'אתה', אף על פי שהם חיים, הם כמו מתים.
काष्ठमौनमृता एव व्यवहारगता अपि ।
खगमा एव वा सर्वे भावाः स्थावरजङ्गमाः ॥ ३ ॥
kāṣṭhamaunamṛtā eva vyavahāragatā api ,
khagamā eva vā sarve bhāvāḥ sthāvarajaṅgamāḥ 3
3. kāṣṭhamaunamṛtāḥ eva vyavahāragatāḥ api
khagamāḥ eva vā sarve bhāvāḥ sthāvarajaṅgamāḥ
3. vyavahāragatāḥ api kāṣṭhamaunamṛtāḥ eva vā
sarve sthāvarajaṅgamāḥ bhāvāḥ khagamāḥ eva
3. Even when engaged in worldly activities, they are truly like dead, silent wood. Or rather, all existents, whether stationary or mobile, are indeed like things merely moving through space.
3. הם כמו עץ דומם ומת אפילו בעת שררה ופעילות בעולם; כך גם כל הקיים, בין אם נייח ובין אם נייד, כציפורים בשמיים.
आकाशकाचकच्यात्म यदिदं किंचिदाततम् ।
न किंचिदेव तद्विद्धि किंचिद्व्योम्नि कुतो भवेत् ॥ ४ ॥
ākāśakācakacyātma yadidaṃ kiṃcidātatam ,
na kiṃcideva tadviddhi kiṃcidvyomni kuto bhavet 4
4. ākāśakācakacyātma yat idam kiṃcid ātatam na
kiṃcid eva tat viddhi kiṃcid vyomni kutaḥ bhavet
4. yat idam kiṃcid ākāśakācakacyātma ātatam tat
kiṃcid na eva viddhi kutaḥ kiṃcid vyomni bhavet
4. Whatever little is extended here, whose nature is like the clear, glass-like expanse of space, know that to be truly nothing. For how can anything exist in pure space?
4. דע כי כל מה שנפרש כאן, שמהותו היא ניצנוץ המרחב, אינו דבר כלל; כי כיצד יכול דבר-מה להתקיים בחלל הריק?
केशोण्ड्रकनदीवाहधूमालीमौक्तिकादिवत् ।
यत्नं कचति तत्रास्ति नानुभूतेऽपि वस्तुता ॥ ५ ॥
keśoṇḍrakanadīvāhadhūmālīmauktikādivat ,
yatnaṃ kacati tatrāsti nānubhūte'pi vastutā 5
5. keśoṇḍrakanadīvāhadhūmālīmauktikādivat yatnam
kacati tatra asti na anubhūte api vastutā
5. keśoṇḍrakanadīvāhadhūmālīmauktikādivat yatra
yatnam kacati tatra vastutā na asti api anubhūte
5. Just like hair-worms, the flow of a mirage-river, a line of smoke, or illusory pearls, wherever such an appearance arises, there is no reality (vastutā) even in what is experienced.
5. כמו ראיית רשת נימים בעין, זרימת נהר מדומה, תימרות עשן או מחרוזת פנינים מדומה - אף על פי שזה נראה ונחווה, אין בזה כל מציאות ממשית.
तथैवास्मिञ्जगन्नाम्नि चिद्व्योम्नि कचने चिते ।
अनुभूतेऽपि निःशून्ये कास्थास्थाभावकश्च कः ॥ ६ ॥
tathaivāsmiñjagannāmni cidvyomni kacane cite ,
anubhūte'pi niḥśūnye kāsthāsthābhāvakaśca kaḥ 6
6. tathā eva asmin jagannāmni cidvyomni kacane cite
anubhūte api niḥśūnye kā āsthā sthābhāvakaḥ ca kaḥ
6. tathā eva asmin jagannāmni cidvyomni kacane cite
api anubhūte niḥśūnye kā āsthā ca kaḥ sthābhāvakaḥ
6. Similarly, in this consciousness-ether (cidvyoman) named 'world', in the manifestation of consciousness (cit), which is utterly void even when experienced, what trust (āsthā) can there be? And what is its nature of existence?
6. כך גם בהבזק התודעה הזה הנקרא 'עולם' בתוך מרחב התודעה - אף על פי שהוא נחווה, הוא ריק ממהות. איזו אחיזה יכולה להיות בו, ומי הוא זה שנאחז?
चिद्वालकल्पनाजाले शून्यात्मनि निरर्थके ।
अवस्तुभूते पृथ्व्यादौ भ्रान्तिमात्राम्बरोदये ॥ ७ ॥
cidvālakalpanājāle śūnyātmani nirarthake ,
avastubhūte pṛthvyādau bhrāntimātrāmbarodaye 7
7. cidbālakalpanājāle śūnyātmani nirarthake
avastubhūte pṛthvyādau bhrāntimātrāmbarodaye
7. cidbālakalpanājāle śūnyātmani nirarthake
avastubhūte pṛthvyādau bhrāntimātrāmbarodaye
7. This (world/manifestation exists) within a net of childlike imagination (kalpanā) related to consciousness (cit). Its intrinsic nature (ātman) is void; it is meaningless and devoid of true substance. In this context, the earth and other elements are merely the illusory appearance of the sky.
7. ברשת ההרהורים הילדותיים של התודעה, הקהה מתוכן וחסרת המשמעות, באלמנטים הבלתי-ממשיים כמו אדמה וזולתה, שאינם אלא הופעת אשליה במרחב...
किमास्था बालका ब्रूत ममेदमहमित्यलम् ।
आ ज्ञातं रमते बालसंकल्पे बाल एव च ॥ ८ ॥
kimāsthā bālakā brūta mamedamahamityalam ,
ā jñātaṃ ramate bālasaṃkalpe bāla eva ca 8
8. kim āsthā bālakāḥ brūta mama idam aham iti
alam ā jñātam ramate bālasaṅkalpe bālaḥ eva ca
8. bālakāḥ brūta kim āsthā mama idam aham iti
alam ā jñātam ca bālaḥ eva bālasaṅkalpe ramate
8. O children, what trust (āsthā) can you place? Tell me! Enough of 'this is mine, I am this'! Ah, it is understood: only a child (or an ignorant person) revels in childlike imagination (saṃkalpa).
8. אמרו לי, ילדותיים, איזו אמונה יש בסיסמאות 'זה שלי' או 'זה אני'? די בזה! אה, הרי מובן - רק ילד משתעשע במחשבות ילדותיות.
पृथ्व्याद्यसद्विचारैर्वा व्यर्थं यास्यति जीवितम् ।
किंचिच्च न ज्ञास्यति भोराकाशक्षालनोद्यतः ॥ ९ ॥
pṛthvyādyasadvicārairvā vyarthaṃ yāsyati jīvitam ,
kiṃcicca na jñāsyati bhorākāśakṣālanodyataḥ 9
9. pṛthvyādyasatvicāraiḥ vā vyartham yāsyati jīvitam
kiṃcit ca na jñāsyati bhoḥ ākāśakṣālanodyataḥ
9. jīvitam pṛthvyādyasatvicāraiḥ vā vyartham yāsyati.
bhoḥ ākāśakṣālanodyataḥ kiṃcit ca na jñāsyati.
9. Life will pass in vain, consumed by fruitless thoughts about unreal things like the earth and so on. One who endeavors to wash the sky will, in fact, understand nothing at all.
9. בחקר דברים בלתי-ממשיים כמו האדמה וזולתה, החיים יחלפו לריק; והוא לא ידע דבר, הוי, בדומה למי שמנסה לשטוף את השמיים.
सहकार्यादिपूर्वाणां कारणानामभावतः ।
यदादावेव नोत्पन्नं तन्नामाद्य भवेत्कुतः ॥ १० ॥
sahakāryādipūrvāṇāṃ kāraṇānāmabhāvataḥ ,
yadādāveva notpannaṃ tannāmādya bhavetkutaḥ 10
10. sahakāryādipūrvāṇām kāraṇānām abhāvataḥ yat
ādau eva na utpannam tat nāmādya bhavet kutaḥ
10. yat ādau eva na utpannam,
sahakāryādipūrvāṇām kāraṇānām abhāvataḥ,
tat nāmādya kutaḥ bhavet.
10. Due to the absence of prerequisite causes, such as auxiliary factors and so on, how could that which was never produced in the very beginning, have its name or other attributes exist now?
10. בהיעדר סיבות כגון גורמים מסייעים, מה שלא נוצר כלל בראשית - כיצד יכול להתקיים כיום אפילו כשם?
अजातेनासतार्थेन खेन व्यवहरन्ति ये ।
मूढा मृतमजातं वा तनयं पालयन्ति ते ॥ ११ ॥
ajātenāsatārthena khena vyavaharanti ye ,
mūḍhā mṛtamajātaṃ vā tanayaṃ pālayanti te 11
11. ajātena asatā arthena khena vyavaharanti ye
mūḍhāḥ mṛtam ajātam vā tanayam pālayanti te
11. ye mūḍhāḥ ajātena asatā arthena khena vyavaharanti,
te mṛtam vā ajātam tanayam pālayanti.
11. Those foolish ones who interact with unreal objects that are unborn, like the sky, are just like those who try to nurture a dead or unborn son.
11. אלה הסוחרים בדבר בלתי-נולד ובלתי-ממשי שהוא כמו חלל ריק, אותם כסילים נמשלים למי שמטפלים בבן מת או בבן שמעולם לא נולד.
कुतः पृथ्व्यादयः केन के नाम कथमुत्थिताः ।
चिद्व्योमेत्थमिदं शान्तं प्रकचत्यात्मनात्मनि ॥ १२ ॥
kutaḥ pṛthvyādayaḥ kena ke nāma kathamutthitāḥ ,
cidvyometthamidaṃ śāntaṃ prakacatyātmanātmani 12
12. kutaḥ pṛthvyādayaḥ kena ke nāma katham utthitāḥ
citvyoman ittham idam śāntam prakacati ātmanā ātmani
12. pṛthvyādayaḥ kutaḥ utthitāḥ? kena ke nāma katham (utthitāḥ)? idam śāntam citvyoman ittham ātmanā ātmani prakacati.
12. From where did the earth and other elements originate? By whom were they named, and how did they truly arise? This tranquil space of pure consciousness (cidvyoman) manifests itself in this manner, spontaneously within the self (ātman).
12. מניין האדמה ושאר האלמנטים? על ידי מי, מה הם בכלל, וכיצד קמו? מרחב התודעה, השלו, מנצנץ כך מעצמו בתוך עצמו.
कार्यकारणकालादिकल्पनाकुलचेतसाम् ।
एवं पृथ्व्यादयः सन्ति तैर्बालैरलमस्तु नः ॥ १३ ॥
kāryakāraṇakālādikalpanākulacetasām ,
evaṃ pṛthvyādayaḥ santi tairbālairalamastu naḥ 13
13. kāryakāraṇakālādikalpanākulacetasām | evam
pṛthvyādayaḥ santi taiḥ bālaiḥ alam astu naḥ
13. naḥ taiḥ bālaiḥ alam astu
kāryakāraṇakālādikalpanākulacetasām evam pṛthvyādayaḥ santi
13. For those whose minds are agitated by the conceptualization of cause, effect, time, and similar notions, the earth and other elements appear to exist. But for us, enough of these childish (ignorant) ideas.
13. עבור אלה שפעילות מחשבתם נבוכה במושגים של סיבה, תוצאה, זמן וזולתם, האדמה ושאר האלמנטים אכן קיימים; דיינו מילדותיים שכאלה!
अपृथ्व्यादि जगन्नाम सपृथ्व्यादि च खात्मकम् ।
कचतीत्थं नभोरूपं स्वप्नादिष्विव चिन्मणिः ॥ १४ ॥
apṛthvyādi jagannāma sapṛthvyādi ca khātmakam ,
kacatītthaṃ nabhorūpaṃ svapnādiṣviva cinmaṇiḥ 14
14. apṛthvyādi jagat nāma sapṛthvyādi ca khātmakam |
kacati ittham nabhorūpam svapnādiṣu iva cinmaṇiḥ
14. apṛthvyādi nāma sapṛthvyādi ca jagat khātmakam
ittham nabhorūpam kacati svapnādiṣu cinmaṇiḥ iva
14. This world, whether it is called 'non-earth and so forth' or 'earth and so forth', is by nature space (kha). It thus appears as a form of space, just like a wish-fulfilling gem (cinmaṇi) appears in dreams and similar states.
14. העולם, בין אם הוא נתפס כנטול אדמה ובין אם עם אדמה, מהותו היא חלל בלבד; כך זורחת אבן התודעה בדמות מרחב, כמו בחלומות.
अङ्गं यदेतस्य चिदम्बरस्य निराकृति स्वानुभवानुमानम् ।
तदेतदाभाति महीतलादिरूपेण वेद्येतिकृताभिधानम् ॥ १५ ॥
aṅgaṃ yadetasya cidambarasya nirākṛti svānubhavānumānam ,
tadetadābhāti mahītalādirūpeṇa vedyetikṛtābhidhānam 15
15. aṅgam yat etasya cidambarasya nirākṛti svānubhavānumānam
| tat etat ābhāti mahītalādirūpeṇa vedye iti kṛtābhidhānam
15. yat nirākṛti svānubhavānumānam etasya cidambarasya aṅgam,
tat etat mahītalādirūpeṇa ābhāti,
vedye iti kṛtābhidhānam
15. That which is an aspect of this boundless consciousness (cidambara), formless, and known through self-experience and inference - that very thing appears in the form of the earth and so forth, and is conventionally designated as 'the knowable'.
15. פניה אלה של מרחב התודעה, שהן נטולות צורה ונתפסות בהסקה מתוך חוויה ישירה - הן אלה המופיעות בדמות פני האדמה וכיוצא בזה, ומקבלות את השם 'הנראה'.