महाभारतः
mahābhārataḥ
-
book-12, chapter-308, verse-169
न पाणिभ्यां न बाहुभ्यां पादोरुभ्यां न चानघ ।
न गात्रावयवैरन्यैः स्पृशामि त्वा नराधिप ॥१६९॥
न गात्रावयवैरन्यैः स्पृशामि त्वा नराधिप ॥१६९॥
169. na pāṇibhyāṁ na bāhubhyāṁ pādorubhyāṁ na cānagha ,
na gātrāvayavairanyaiḥ spṛśāmi tvā narādhipa.
na gātrāvayavairanyaiḥ spṛśāmi tvā narādhipa.
169.
na pāṇibhyām na bāhubhyām pādūrubhyām na ca anagha
| na gātrāvayavaiḥ anyaiḥ spṛśāmi tvā narādhip
| na gātrāvayavaiḥ anyaiḥ spṛśāmi tvā narādhip
169.
anagha narādhipa,
(aham) tvā na pāṇibhyām,
na bāhubhyām,
na pādūrubhyām,
ca na anyaiḥ gātrāvayavaiḥ spṛśāmi
(aham) tvā na pāṇibhyām,
na bāhubhyām,
na pādūrubhyām,
ca na anyaiḥ gātrāvayavaiḥ spṛśāmi
169.
O sinless one (anagha), I do not touch you with my hands, nor with my arms, nor with my feet and thighs, nor with any other limbs, O king of men (narādhipa).
Words meanings summery:
(Scroll down for elaborated words morphology)
- न (na) - not (not, no, nor)
- पाणिभ्याम् (pāṇibhyām) - with hands
- न (na) - nor (not, no, nor)
- बाहुभ्याम् (bāhubhyām) - with arms
- पादूरुभ्याम् (pādūrubhyām) - with feet and thighs
- न (na) - nor (not, no, nor)
- च (ca) - and (nor) (and)
- अनघ (anagha) - O sinless one (O sinless one, O faultless one)
- न (na) - nor (not, no, nor)
- गात्रावयवैः (gātrāvayavaiḥ) - with limbs (with body parts, with limbs of the body)
- अन्यैः (anyaiḥ) - with other (with other, with different)
- स्पृशामि (spṛśāmi) - I touch (I touch, I feel)
- त्वा (tvā) - you (you (accusative))
- नराधिप (narādhipa) - O king of men (O king of men, O ruler of men)
Words meanings and morphology
न (na) - not (not, no, nor)
(indeclinable)
पाणिभ्याम् (pāṇibhyām) - with hands
(noun)
Instrumental, masculine, dual of pāṇi
pāṇi - hand
न (na) - nor (not, no, nor)
(indeclinable)
बाहुभ्याम् (bāhubhyām) - with arms
(noun)
Instrumental, masculine, dual of bāhu
bāhu - arm
पादूरुभ्याम् (pādūrubhyām) - with feet and thighs
(noun)
Instrumental, masculine, dual of pādūru
pādūru - feet and thighs
Compound type : dvandva (pāda+ūru)
- pāda – foot, leg, quarter
noun (masculine) - ūru – thigh
noun (masculine)
Note: dvandva compound
न (na) - nor (not, no, nor)
(indeclinable)
च (ca) - and (nor) (and)
(indeclinable)
Note: often used with na for "neither...nor" construction
अनघ (anagha) - O sinless one (O sinless one, O faultless one)
(adjective)
Vocative, masculine, singular of anagha
anagha - sinless, faultless, pure, blameless
a (negation) + agha (sin)
Compound type : bahuvrīhi (a+agha)
- a – not, un-
indeclinable
negation prefix - agha – sin, evil, fault
noun (neuter)
न (na) - nor (not, no, nor)
(indeclinable)
गात्रावयवैः (gātrāvayavaiḥ) - with limbs (with body parts, with limbs of the body)
(noun)
Instrumental, masculine, plural of gātrāvayava
gātrāvayava - limb of the body, body part
Compound type : ṣaṣṭhī-tatpuruṣa (gātra+avayava)
- gātra – limb, body
noun (neuter) - avayava – limb, member, part, component
noun (masculine)
ava + yu (to join)
Prefix: ava
Root: yu (class 2)
Note: compound
अन्यैः (anyaiḥ) - with other (with other, with different)
(adjective)
Instrumental, masculine, plural of anya
anya - other, another, different
Note: agrees with gātrāvayavaiḥ
स्पृशामि (spṛśāmi) - I touch (I touch, I feel)
(verb)
1st person , singular, active, present (laṭ) of spṛś
present active indicative
root spṛś (to touch)
Root: spṛś (class 6)
त्वा (tvā) - you (you (accusative))
(pronoun)
Accusative, singular of yuṣmad
yuṣmad - you (singular)
Note: short form for tvām
नराधिप (narādhipa) - O king of men (O king of men, O ruler of men)
(noun)
Vocative, masculine, singular of narādhipa
narādhipa - king of men, ruler of men
Compound type : ṣaṣṭhī-tatpuruṣa (nara+adhipa)
- nara – man, human being
noun (masculine) - adhipa – ruler, lord, king
noun (masculine)
adhi + pā (to protect)
Prefix: adhi
Root: pā (class 2)
Note: compound