महाभारतः
mahābhārataḥ
-
book-12, chapter-192, verse-95
इहाद्य वै गृहीत्वा तत्प्रयच्छे द्विगुणं फलम् ।
एकस्याः पुरुषव्याघ्र कः शुद्धः कोऽत्र दोषवान् ॥९५॥
एकस्याः पुरुषव्याघ्र कः शुद्धः कोऽत्र दोषवान् ॥९५॥
95. ihādya vai gṛhītvā tatprayacche dviguṇaṁ phalam ,
ekasyāḥ puruṣavyāghra kaḥ śuddhaḥ ko'tra doṣavān.
ekasyāḥ puruṣavyāghra kaḥ śuddhaḥ ko'tra doṣavān.
95.
iha adya vai gṛhītvā tat prayacchet dvi-guṇam phalam
ekasyāḥ puruṣa-vyāghra kaḥ śuddhaḥ kaḥ atra doṣavān
ekasyāḥ puruṣa-vyāghra kaḥ śuddhaḥ kaḥ atra doṣavān
95.
puruṣa-vyāghra! iha adya vai tat gṛhītvā dvi-guṇam phalam prayacchet.
ekasyāḥ kaḥ śuddhaḥ kaḥ atra doṣavān?
ekasyāḥ kaḥ śuddhaḥ kaḥ atra doṣavān?
95.
Indeed, having taken that (repayment) here today, he should give double the fruit (or reward). O tiger among men (puruṣavyāghra), regarding just one cow, who among us is pure (śuddha) and who is at fault here?
Words meanings summery:
(Scroll down for elaborated words morphology)
- इह (iha) - here, in this world, now
- अद्य (adya) - today, now
- वै (vai) - indeed, surely, verily
- गृहीत्वा (gṛhītvā) - having taken, after taking
- तत् (tat) - that
- प्रयच्छेत् (prayacchet) - he should give, one should give
- द्वि-गुणम् (dvi-guṇam) - double, twofold
- फलम् (phalam) - fruit, result, reward
- एकस्याः (ekasyāḥ) - of one (feminine), for one (feminine)
- पुरुष-व्याघ्र (puruṣa-vyāghra) - O tiger among men, O best of men
- कः (kaḥ) - who?
- शुद्धः (śuddhaḥ) - pure, clean, faultless
- कः (kaḥ) - who?
- अत्र (atra) - here, in this place
- दोषवान् (doṣavān) - faulty, blameworthy, having fault
Words meanings and morphology
इह (iha) - here, in this world, now
(indeclinable)
अद्य (adya) - today, now
(indeclinable)
वै (vai) - indeed, surely, verily
(indeclinable)
गृहीत्वा (gṛhītvā) - having taken, after taking
(indeclinable)
absolutive
Root: grah (class 9)
तत् (tat) - that
(pronoun)
neuter, singular of tad
tad - that
प्रयच्छेत् (prayacchet) - he should give, one should give
(verb)
3rd person , singular, active, optative (vidhi-liṅ) of pra-yam
Optative Mood
Prefix: pra
Root: yam (class 1)
द्वि-गुणम् (dvi-guṇam) - double, twofold
(adjective)
neuter, singular of dvi-guṇa
dvi-guṇa - double, twofold
Compound type : dvigu (dvi+guṇa)
- dvi – two
numeral - guṇa – fold, quality, property
noun (masculine)
फलम् (phalam) - fruit, result, reward
(noun)
neuter, singular of phala
phala - fruit, result, reward
एकस्याः (ekasyāḥ) - of one (feminine), for one (feminine)
(pronoun)
feminine, singular of eka
eka - one, single, alone
पुरुष-व्याघ्र (puruṣa-vyāghra) - O tiger among men, O best of men
(noun)
Vocative, masculine, singular of puruṣa-vyāghra
puruṣa-vyāghra - tiger among men, best of men
Compound type : tatpuruṣa (puruṣa+vyāghra)
- puruṣa – man, person (puruṣa), human being
noun (masculine) - vyāghra – tiger
noun (masculine)
कः (kaḥ) - who?
(pronoun)
Nominative, masculine, singular of kim
kim - who, what, which
शुद्धः (śuddhaḥ) - pure, clean, faultless
(adjective)
Nominative, masculine, singular of śuddha
śuddha - pure, clean, faultless
Past Passive Participle
Root: śudh (class 4)
कः (kaḥ) - who?
(pronoun)
Nominative, masculine, singular of kim
kim - who, what, which
अत्र (atra) - here, in this place
(indeclinable)
दोषवान् (doṣavān) - faulty, blameworthy, having fault
(adjective)
Nominative, masculine, singular of doṣavat
doṣavat - having fault, faulty, blameworthy
possessive suffix -vat