योगवासिष्ठः
yogavāsiṣṭhaḥ
-
book-5, chapter-34, verse-60
अहो नु विततात्मास्मि न माम्यप्यात्मनात्मनि ।
कल्पान्तपवनाधूत एकार्णव इवार्णवे ॥ ६० ॥
कल्पान्तपवनाधूत एकार्णव इवार्णवे ॥ ६० ॥
aho nu vitatātmāsmi na māmyapyātmanātmani ,
kalpāntapavanādhūta ekārṇava ivārṇave 60
kalpāntapavanādhūta ekārṇava ivārṇave 60
60.
aho nu vitata-ātmā asmi na māmi api ātmanā ātmani
kalpānta-pavana-ādhūtaḥ eka-arṇavaḥ iva arṇave
kalpānta-pavana-ādhūtaḥ eka-arṇavaḥ iva arṇave
60.
aho nu (aham) vitata-ātmā asmi; api ātmanā ātmani na
māmi; kalpānta-pavana-ādhūtaḥ eka-arṇavaḥ arṇave iva
māmi; kalpānta-pavana-ādhūtaḥ eka-arṇavaḥ arṇave iva
60. Oh, indeed, I am the expanded self (ātman)! I cannot even contain myself within my own being (ātman), just as a single ocean, stirred by the winds at the end of a cosmic cycle (kalpānta), does not contain itself within the greater ocean.
60. הו, מה נרחב הוא העצמי שלי! אינני נכנף אפילו בתוך עצמי, כמו האוקיינוס המאוחד הסוער ברוחות קץ הקוסמוס.
Words meanings summery:
(Scroll down for elaborated words morphology)
- अहो (aho) - Oh! Ah! Indeed!
- नु (nu) - indeed, now, certainly, surely
- वितत-आत्मा (vitata-ātmā) - expanded self (ātman), having an expanded self
- अस्मि (asmi) - I am
- न (na) - not, no
- मामि (māmi) - I contain, I measure, I fit
- अपि (api) - even, also, too
- आत्मना (ātmanā) - by the self (ātman), by myself
- आत्मनि (ātmani) - in the self (ātman), within myself
- कल्पान्त-पवन-आधूतः (kalpānta-pavana-ādhūtaḥ) - shaken by the wind at the end of a cosmic cycle (kalpa)
- एक-अर्णवः (eka-arṇavaḥ) - a single ocean
- इव (iva) - like, as, as if
- अर्णवे (arṇave) - in the ocean
Words meanings and morphology
अहो (aho) - Oh! Ah! Indeed!
(indeclinable)
नु (nu) - indeed, now, certainly, surely
(indeclinable)
वितत-आत्मा (vitata-ātmā) - expanded self (ātman), having an expanded self
(adjective)
Nominative, masculine, singular of vitata-ātman
vitata-ātman - having an expanded self (ātman), expanded in self
Compound of 'vitata' (expanded) and 'ātman' (self)
Compound type : bahuvrihi (vitata+ātman)
- vitata – expanded, stretched out, vast, diffused
adjective (masculine)
Past Passive Participle
From root √tan (to stretch) with prefix vi-
Prefix: vi
Root: tan (class 8) - ātman – self, soul, spirit, essence, ego
noun (masculine)
अस्मि (asmi) - I am
(verb)
1st person , singular, active, present indicative (laṭ) of as
Root: as (class 2)
न (na) - not, no
(indeclinable)
मामि (māmi) - I contain, I measure, I fit
(verb)
1st person , singular, active, present indicative (laṭ) of mā
Root: mā (class 3)
अपि (api) - even, also, too
(indeclinable)
आत्मना (ātmanā) - by the self (ātman), by myself
(noun)
Instrumental, masculine, singular of ātman
ātman - self, soul, spirit, essence, ego
आत्मनि (ātmani) - in the self (ātman), within myself
(noun)
Locative, masculine, singular of ātman
ātman - self, soul, spirit, essence, ego
कल्पान्त-पवन-आधूतः (kalpānta-pavana-ādhūtaḥ) - shaken by the wind at the end of a cosmic cycle (kalpa)
(adjective)
Nominative, masculine, singular of kalpānta-pavana-ādhūta
kalpānta-pavana-ādhūta - shaken by the wind at the end of a cosmic cycle (kalpa)
Compound: kalpānta (end of kalpa) + pavana (wind) + ādhūta (shaken)
Compound type : tatpurusha (kalpa+anta+pavana+ādhūta)
- kalpa – cosmic cycle, aeon, age
noun (masculine) - anta – end, limit, boundary
noun (masculine) - pavana – wind, air, purifier
noun (masculine)
From root √pū (to purify, blow)
Root: pū (class 9) - ādhūta – shaken, agitated, stirred
adjective (masculine)
Past Passive Participle
From root √dhū (to shake) with prefix ā-
Prefix: ā
Root: dhū (class 5)
एक-अर्णवः (eka-arṇavaḥ) - a single ocean
(noun)
Nominative, masculine, singular of eka-arṇava
eka-arṇava - a single ocean
Compound of 'eka' (one) and 'arṇava' (ocean)
Compound type : karmadharaya (eka+arṇava)
- eka – one, single, unique
numeral (masculine) - arṇava – ocean, sea, flood, wave
noun (masculine)
इव (iva) - like, as, as if
(indeclinable)
अर्णवे (arṇave) - in the ocean
(noun)
Locative, masculine, singular of arṇava
arṇava - ocean, sea, flood, wave