योगवासिष्ठः
yogavāsiṣṭhaḥ
-
book-5, chapter-34, verse-60
अहो नु विततात्मास्मि न माम्यप्यात्मनात्मनि ।
कल्पान्तपवनाधूत एकार्णव इवार्णवे ॥ ६० ॥
कल्पान्तपवनाधूत एकार्णव इवार्णवे ॥ ६० ॥
aho nu vitatātmāsmi na māmyapyātmanātmani ,
kalpāntapavanādhūta ekārṇava ivārṇave 60
kalpāntapavanādhūta ekārṇava ivārṇave 60
60.
aho nu vitata-ātmā asmi na māmi api ātmanā ātmani
kalpānta-pavana-ādhūtaḥ eka-arṇavaḥ iva arṇave
kalpānta-pavana-ādhūtaḥ eka-arṇavaḥ iva arṇave
60.
aho nu (aham) vitata-ātmā asmi; api ātmanā ātmani na
māmi; kalpānta-pavana-ādhūtaḥ eka-arṇavaḥ arṇave iva
māmi; kalpānta-pavana-ādhūtaḥ eka-arṇavaḥ arṇave iva
60.
Oh, indeed, I am the expanded self (ātman)! I cannot even contain myself within my own being (ātman), just as a single ocean, stirred by the winds at the end of a cosmic cycle (kalpānta), does not contain itself within the greater ocean.
Words meanings summery:
(Scroll down for elaborated words morphology)
- अहो (aho) - Oh! Ah! Indeed!
- नु (nu) - indeed, now, certainly, surely
- वितत-आत्मा (vitata-ātmā) - expanded self (ātman), having an expanded self
- अस्मि (asmi) - I am
- न (na) - not, no
- मामि (māmi) - I contain, I measure, I fit
- अपि (api) - even, also, too
- आत्मना (ātmanā) - by the self (ātman), by myself
- आत्मनि (ātmani) - in the self (ātman), within myself
- कल्पान्त-पवन-आधूतः (kalpānta-pavana-ādhūtaḥ) - shaken by the wind at the end of a cosmic cycle (kalpa)
- एक-अर्णवः (eka-arṇavaḥ) - a single ocean
- इव (iva) - like, as, as if
- अर्णवे (arṇave) - in the ocean
Words meanings and morphology
अहो (aho) - Oh! Ah! Indeed!
(indeclinable)
नु (nu) - indeed, now, certainly, surely
(indeclinable)
वितत-आत्मा (vitata-ātmā) - expanded self (ātman), having an expanded self
(adjective)
Nominative, masculine, singular of vitata-ātman
vitata-ātman - having an expanded self (ātman), expanded in self
Compound of 'vitata' (expanded) and 'ātman' (self)
Compound type : bahuvrihi (vitata+ātman)
- vitata – expanded, stretched out, vast, diffused
adjective (masculine)
Past Passive Participle
From root √tan (to stretch) with prefix vi-
Prefix: vi
Root: tan (class 8) - ātman – self, soul, spirit, essence, ego
noun (masculine)
अस्मि (asmi) - I am
(verb)
1st person , singular, active, present indicative (laṭ) of as
Root: as (class 2)
न (na) - not, no
(indeclinable)
मामि (māmi) - I contain, I measure, I fit
(verb)
1st person , singular, active, present indicative (laṭ) of mā
Root: mā (class 3)
अपि (api) - even, also, too
(indeclinable)
आत्मना (ātmanā) - by the self (ātman), by myself
(noun)
Instrumental, masculine, singular of ātman
ātman - self, soul, spirit, essence, ego
आत्मनि (ātmani) - in the self (ātman), within myself
(noun)
Locative, masculine, singular of ātman
ātman - self, soul, spirit, essence, ego
कल्पान्त-पवन-आधूतः (kalpānta-pavana-ādhūtaḥ) - shaken by the wind at the end of a cosmic cycle (kalpa)
(adjective)
Nominative, masculine, singular of kalpānta-pavana-ādhūta
kalpānta-pavana-ādhūta - shaken by the wind at the end of a cosmic cycle (kalpa)
Compound: kalpānta (end of kalpa) + pavana (wind) + ādhūta (shaken)
Compound type : tatpurusha (kalpa+anta+pavana+ādhūta)
- kalpa – cosmic cycle, aeon, age
noun (masculine) - anta – end, limit, boundary
noun (masculine) - pavana – wind, air, purifier
noun (masculine)
From root √pū (to purify, blow)
Root: pū (class 9) - ādhūta – shaken, agitated, stirred
adjective (masculine)
Past Passive Participle
From root √dhū (to shake) with prefix ā-
Prefix: ā
Root: dhū (class 5)
एक-अर्णवः (eka-arṇavaḥ) - a single ocean
(noun)
Nominative, masculine, singular of eka-arṇava
eka-arṇava - a single ocean
Compound of 'eka' (one) and 'arṇava' (ocean)
Compound type : karmadharaya (eka+arṇava)
- eka – one, single, unique
numeral (masculine) - arṇava – ocean, sea, flood, wave
noun (masculine)
इव (iva) - like, as, as if
(indeclinable)
अर्णवे (arṇave) - in the ocean
(noun)
Locative, masculine, singular of arṇava
arṇava - ocean, sea, flood, wave