महाभारतः
mahābhārataḥ
-
book-8, chapter-5, verse-29
धृतराष्ट्र उवाच ।
दैवमेव परं मन्ये धिक्पौरुषमनर्थकम् ।
यत्र रामप्रतीकाशः कर्णोऽहन्यत संयुगे ॥२९॥
दैवमेव परं मन्ये धिक्पौरुषमनर्थकम् ।
यत्र रामप्रतीकाशः कर्णोऽहन्यत संयुगे ॥२९॥
29. dhṛtarāṣṭra uvāca ,
daivameva paraṁ manye dhikpauruṣamanarthakam ,
yatra rāmapratīkāśaḥ karṇo'hanyata saṁyuge.
daivameva paraṁ manye dhikpauruṣamanarthakam ,
yatra rāmapratīkāśaḥ karṇo'hanyata saṁyuge.
29.
dhṛtarāṣṭraḥ uvāca daivam eva param manye dhik pauruṣam
anarthakam yatra rāmapratīkāśaḥ karṇaḥ ahanyata saṃyuge
anarthakam yatra rāmapratīkāśaḥ karṇaḥ ahanyata saṃyuge
29.
dhṛtarāṣṭraḥ uvāca (aham) daivam eva param manye anarthakam
pauruṣam dhik yatra rāmapratīkāśaḥ karṇaḥ saṃyuge ahanyata
pauruṣam dhik yatra rāmapratīkāśaḥ karṇaḥ saṃyuge ahanyata
29.
Dhritarashtra said: "I consider destiny (daivam) alone to be supreme; shame on futile human effort (pauruṣam)! For it was in battle that Karna, who was like Rama, was killed."
Words meanings summery:
(Scroll down for elaborated words morphology)
- धृतराष्ट्रः (dhṛtarāṣṭraḥ) - Dhritarashtra
- उवाच (uvāca) - said, spoke
- दैवम् (daivam) - destiny, fate, divine will
- एव (eva) - alone, only, indeed, certainly
- परम् (param) - supreme, highest, ultimate
- मन्ये (manye) - I consider, I think, I believe
- धिक् (dhik) - shame on, woe to, fie
- पौरुषम् (pauruṣam) - human effort, manliness, valor
- अनर्थकम् (anarthakam) - useless, futile, meaningless
- यत्र (yatra) - where, in which case
- रामप्रतीकाशः (rāmapratīkāśaḥ) - resembling Rama, like Rama (in appearance)
- कर्णः (karṇaḥ) - Karna (name of a warrior)
- अहन्यत (ahanyata) - was killed, was struck
- संयुगे (saṁyuge) - in battle, in combat
Words meanings and morphology
धृतराष्ट्रः (dhṛtarāṣṭraḥ) - Dhritarashtra
(proper noun)
Nominative, masculine, singular of dhṛtarāṣṭra
dhṛtarāṣṭra - Dhritarashtra (name of the blind king, father of the Kauravas)
उवाच (uvāca) - said, spoke
(verb)
3rd person , singular, active, past perfect (lit) of vac
Root: vac (class 2)
दैवम् (daivam) - destiny, fate, divine will
(noun)
Accusative, neuter, singular of daiva
daiva - relating to gods, divine; destiny, fate, divine ordinance
एव (eva) - alone, only, indeed, certainly
(indeclinable)
परम् (param) - supreme, highest, ultimate
(adjective)
Accusative, neuter, singular of para
para - supreme, highest, ultimate, beyond, other
मन्ये (manye) - I consider, I think, I believe
(verb)
1st person , singular, middle, present (laṭ) of man
Root: man (class 4)
धिक् (dhik) - shame on, woe to, fie
(indeclinable)
पौरुषम् (pauruṣam) - human effort, manliness, valor
(noun)
Accusative, neuter, singular of pauruṣa
pauruṣa - human, manly, human effort, valor, manliness
अनर्थकम् (anarthakam) - useless, futile, meaningless
(adjective)
Accusative, neuter, singular of anarthaka
anarthaka - useless, meaningless, unprofitable, vain
Compound type : tatpuruṣa (a+arthaka)
- a – not, non-, un-
indeclinable - arthaka – meaningful, profitable, having purpose
adjective (neuter)
यत्र (yatra) - where, in which case
(indeclinable)
रामप्रतीकाशः (rāmapratīkāśaḥ) - resembling Rama, like Rama (in appearance)
(adjective)
Nominative, masculine, singular of rāmapratīkāśa
rāmapratīkāśa - resembling Rama, having the appearance of Rama
Compound type : bahuvrīhi (rāma+pratīkāśa)
- rāma – Rama (a legendary king, an incarnation of Vishnu)
proper noun (masculine) - pratīkāśa – appearance, resemblance, likeness
noun (masculine)
कर्णः (karṇaḥ) - Karna (name of a warrior)
(proper noun)
Nominative, masculine, singular of karṇa
karṇa - Karna (a major warrior in the Mahabharata)
अहन्यत (ahanyata) - was killed, was struck
(verb)
3rd person , singular, passive, imperfect (laṅ) of han
Root: han (class 2)
संयुगे (saṁyuge) - in battle, in combat
(noun)
Locative, masculine, singular of saṃyuga
saṁyuga - battle, war, combat