योगवासिष्ठः
yogavāsiṣṭhaḥ
-
book-6, chapter-30, verse-102
वटीका पिङ्गली शाली मक्षिका भ्रमरी शुकी ।
धीः श्रीर्ह्रीः प्रीती रतिश्च शंबरी शर्वरी शशी ॥ १०२ ॥
धीः श्रीर्ह्रीः प्रीती रतिश्च शंबरी शर्वरी शशी ॥ १०२ ॥
vaṭīkā piṅgalī śālī makṣikā bhramarī śukī ,
dhīḥ śrīrhrīḥ prītī ratiśca śaṃbarī śarvarī śaśī 102
dhīḥ śrīrhrīḥ prītī ratiśca śaṃbarī śarvarī śaśī 102
102.
vaṭīkā piṅgalī śālī makṣikā bhramarī śukī dhīḥ
śrīḥ hrīḥ prītiḥ ratiḥ ca śambarī śarvarī śaśī
śrīḥ hrīḥ prītiḥ ratiḥ ca śambarī śarvarī śaśī
102.
vaṭīkā piṅgalī śālī makṣikā bhramarī śukī dhīḥ
śrīḥ hrīḥ prītiḥ ratiḥ ca śambarī śarvarī śaśī
śrīḥ hrīḥ prītiḥ ratiḥ ca śambarī śarvarī śaśī
102.
One might also be born as a small pill or fig tree, a yellowish bird, a rice plant, a fly, a female bee, a female parrot; or as intellect, prosperity, modesty, affection, and delight; or as a magical illusion, night, or the moon.
Words meanings summery:
(Scroll down for elaborated words morphology)
- वटीका (vaṭīkā) - small pill, fig tree, a type of female attendant
- पिङ्गली (piṅgalī) - a yellowish bird (like a nightingale) (yellowish-brown, a kind of nightingale, a specific vein (nadi))
- शाली (śālī) - rice plant, a distinguished woman, proper name
- मक्षिका (makṣikā) - fly
- भ्रमरी (bhramarī) - female bee
- शुकी (śukī) - female parrot
- धीः (dhīḥ) - intellect, understanding, wisdom
- श्रीः (śrīḥ) - prosperity, glory, beauty, wealth
- ह्रीः (hrīḥ) - modesty, shame, humility
- प्रीतिः (prītiḥ) - affection, love, joy
- रतिः (ratiḥ) - delight, pleasure, sexual love
- च (ca) - and, also
- शम्बरी (śambarī) - a magical illusion (personified) (female Sambara (demon), illusion, magical power)
- शर्वरी (śarvarī) - night
- शशी (śaśī) - moon
Words meanings and morphology
वटीका (vaṭīkā) - small pill, fig tree, a type of female attendant
(noun)
Nominative, feminine, singular of vaṭīkā
vaṭīkā - small pill, fig tree, a type of female attendant
पिङ्गली (piṅgalī) - a yellowish bird (like a nightingale) (yellowish-brown, a kind of nightingale, a specific vein (nadi))
(noun)
Nominative, feminine, singular of piṅgalī
piṅgalī - yellowish-brown, nightingale, a specific nadi
शाली (śālī) - rice plant, a distinguished woman, proper name
(noun)
Nominative, feminine, singular of śālī
śālī - rice plant, distinguished woman, proper name
मक्षिका (makṣikā) - fly
(noun)
Nominative, feminine, singular of makṣikā
makṣikā - fly
भ्रमरी (bhramarī) - female bee
(noun)
Nominative, feminine, singular of bhramarī
bhramarī - female bee
शुकी (śukī) - female parrot
(noun)
Nominative, feminine, singular of śukī
śukī - female parrot
धीः (dhīḥ) - intellect, understanding, wisdom
(noun)
Nominative, feminine, singular of dhī
dhī - intellect, understanding, wisdom
श्रीः (śrīḥ) - prosperity, glory, beauty, wealth
(noun)
Nominative, feminine, singular of śrī
śrī - prosperity, glory, beauty, wealth
ह्रीः (hrīḥ) - modesty, shame, humility
(noun)
Nominative, feminine, singular of hrī
hrī - modesty, shame, humility
प्रीतिः (prītiḥ) - affection, love, joy
(noun)
Nominative, feminine, singular of prīti
prīti - affection, love, joy
Note: Original form 'prītī' in Devanagari corresponds to nominative singular of 'prīti'.
रतिः (ratiḥ) - delight, pleasure, sexual love
(noun)
Nominative, feminine, singular of rati
rati - delight, pleasure, sexual love
च (ca) - and, also
(indeclinable)
शम्बरी (śambarī) - a magical illusion (personified) (female Sambara (demon), illusion, magical power)
(noun)
Nominative, feminine, singular of śambarī
śambarī - female Sambara, illusion, magical power
शर्वरी (śarvarī) - night
(noun)
Nominative, feminine, singular of śarvarī
śarvarī - night
शशी (śaśī) - moon
(noun)
Nominative, masculine, singular of śaśin
śaśin - moon
Note: While 'śaśin' (moon) is typically masculine, it appears here in a list predominantly of feminine nouns. It might imply a moon-like feminine entity or a poetic inclusion of the moon as an object of existence.