Skip to content
אתר זה לא תומך בגרסאות ישנות של אינטרנט אקספלורר
מומלץ להשתמש בדפדפן גוגל כרום או פיירפוקס מוזילה
(או באינטרנט אקספלורר / edge עדכני)
Enjoy Learning Sanskrit tips, tools, resources and more...

बृहत्-पाराशर-होरा-शास्त्रम्       bṛhat-pārāśara-horā-śāstram - chapter-72

Use the following checkboxes to set the display options for this chapter (You can also control the display of each verse separately):
what would you like to see in each verse:
द्वादशारं लिखेच्चकं जन्मलग्नादिभैर्युतम् ।
सर्वाष्टकफलान्यत्र संयोज्य प्रतिभं न्यसेत् ॥१॥
1. dvādaśāraṃ likheccakaṃ janmalagnādibhairyutam .
sarvāṣṭakaphalānyatra saṃyojya pratibhaṃ nyaset.
1. dvādaśāram likhet cakram janmalagnādibhaiḥ yutam
sarvāṣṭakaphālāni atra saṃyojya pratibham nyaset
1. One should draw a twelve-spoked chart, marking the twelve signs (bhāvas) starting from the birth ascendant. Then, after compiling the total aṣṭavarga scores, one should place them in each sign (bhāva) of this chart.
समुदायाभिधानोऽयमष्टवर्गः प्रकथ्यते ।
अतः फलानि जातानां विज्ञेयानि द्विजोत्तम ॥२॥
2. samudāyābhidhāno'yamaṣṭavargaḥ prakathyate .
ataḥ phalāni jātānāṃ vijñeyāni dvijottama.
2. samudāyābhidhānaḥ ayam aṣṭavargaḥ prakathyate
ataḥ phalāni jātānām vijñeyāni dvijottama
2. This system is referred to as 'Samudāya Aṣṭavarga' (aggregate of eight divisions). Therefore, O best of brahmins (dvijottama), the destinies of individuals should be understood from it.
त्रिंशाधिकफला ये स्यू राशयस्ते शुभप्रदाः ।
पञ्चविंशादित्रिंशान्तफला मध्यफला स्मृताः ॥३॥
3. triṃśādhikaphalā ye syū rāśayaste śubhapradāḥ .
pañcaviṃśāditriṃśāntaphalā madhyaphalā smṛtāḥ.
3. triṃśādhikaphālāḥ ye syuḥ rāśayaḥ te śubhapradāḥ
pañcaviṃśāditriṃśāntaphalāḥ madhyaphalāḥ smṛtāḥ
3. Those signs (rāśi) which have scores greater than thirty are auspicious. Signs with scores ranging from twenty-five to thirty are considered to yield moderate results.
अतः क्षीणफला ये ते राशयः कष्टदुःखदा ।
शुभे श्रेष्ठफलान् राशीन् योजयेन्मतिमान्नरः ॥४॥
4. ataḥ kṣīṇaphalā ye te rāśayaḥ kaṣṭaduḥkhadā .
śubhe śreṣṭhaphalān rāśīn yojayenmatimānnaraḥ.
4. ataḥ kṣīṇaphalāḥ ye te rāśayaḥ kaṣṭaduḥkhadāḥ
śubhe śreṣṭhaphalān rāśīn yojayet matimān naraḥ
4. Therefore, those zodiac signs that yield meager results are productive of trouble and sorrow. A wise person should utilize signs that produce excellent results for auspicious undertakings.
कष्टराशीन् सुकार्येषु वर्जयेद् द्विजसत्तम ।
श्रेष्ठराशिगतः खेटः शुभोऽन्यत्राऽशुभप्रदः ॥५॥
5. kaṣṭarāśīn sukāryeṣu varjayed dvijasattama .
śreṣṭharāśigataḥ kheṭaḥ śubho'nyatrā'śubhapradaḥ.
5. kaṣṭarāśīn sukāryeṣu varjayet dvijasattama
śreṣṭharāśigataḥ kheṭaḥ śubhaḥ anyatra aśubhapradaḥ
5. O best among the twice-born (dvija), one should avoid troublesome zodiac signs for auspicious undertakings. A planet situated in an excellent zodiac sign is auspicious, whereas in other signs, it bestows inauspicious results.
तन्वादिव्ययपर्यन्तं दृष्ट्वा भाव्फलानि वै ।
अधिके शोभनं ज्ञेयं हीने हानिं विनिर्दिशेत् ॥६॥
6. tanvādivyayaparyantaṃ dṛṣṭvā bhāvphalāni vai .
adhike śobhanaṃ jñeyaṃ hīne hāniṃ vinirdiśet.
6. tanvādi vyayaparyantam dṛṣṭvā bhāva phalāni vai
adhike śobhanam jñeyam hīne hānim vinirdiśet
6. After considering the results of the astrological houses (bhāvas), from the first (tanu) up to the twelfth (vyaya), one should understand that an excess indicates auspicious results, and a deficiency points to loss.
मध्ये मध्यफलं ब्रूयाद् तत्तद्भावसमुद्भवम् ।
मध्यात् फलाधिके लाभो लाभात् क्षीणगतोव्ययः ॥७॥
7. madhye madhyaphalaṃ brūyād tattadbhāvasamudbhavam .
madhyāt phalādhike lābho lābhāt kṣīṇagatovyayaḥ.
7. madhye madhyaphalam brūyāt tattadbhāvasamudbhavam
madhyāt phala adhike lābhaḥ lābhāt kṣīṇagataḥ vyayaḥ
7. One should predict a moderate result (phala) arising from each respective house (bhāva) when conditions are moderate. If the result is greater than moderate, it indicates gain (lābha); and if it diminishes from gain, it signifies loss (vyaya).
लग्नं फलाधिकं यस्य भोगवानर्थवान् हि सः ।
विपरीतेन दारिद्र्यं भवत्येव न संशयः ॥८॥
8. lagnaṃ phalādhikaṃ yasya bhogavānarthavān hi saḥ .
viparītena dāridryaṃ bhavatyeva na saṃśayaḥ.
8. lagnaṃ phalādhikaṃ yasya bhogavān arthavān hi saḥ
| viparītena dāridryaṃ bhavati eva na saṃśayaḥ
8. Indeed, a person whose ascendant (lagna) is strong and productive of good results will be one who enjoys pleasures and possesses wealth. Conversely, if the ascendant is weak, poverty will certainly occur; there is no doubt about this.
दशावदिह भावानां कृत्वा खंडत्रयं बुधः ।
पश्येत् पापसमारूढं खंडे कष्टकरं वदेत् ॥९॥
9. daśāvadiha bhāvānāṃ kṛtvā khaṃḍatrayaṃ budhaḥ .
paśyet pāpasamārūḍhaṃ khaṃḍe kaṣṭakaraṃ vadet.
9. daśāvat iha bhāvānām kṛtvā khaṇḍatrayam budhaḥ
| paśyet pāpasamārūḍham khaṇḍe kaṣṭakaram vadet
9. Here, the wise astrologer (budhaḥ) should divide the astrological houses into three sections, treating them similarly to how planetary periods (dasha) are considered. If he observes a section afflicted by malefic planets, he should declare that particular section to be troublesome.
सौम्यैर्युक्तं शुभं ब्रूयान्मिश्रैर्मिश्रफलं यथा ।
क्रमाद् बाल्याद्यवस्थासु खंडत्रयफलं वदेत् ॥१०॥
10. saumyairyuktaṃ śubhaṃ brūyānmiśrairmiśraphalaṃ yathā .
kramād bālyādyavasthāsu khaṃḍatrayaphalaṃ vadet.
10. saumyaiḥ yuktam śubham brūyāt miśraiḥ miśraphalam yathā
| kramāt bālyādi avasthāsu khaṇḍatrayaphalam vadet
10. If a division is associated with benefic planets, one should declare it to yield auspicious results. If it is associated with a mixture of benefic and malefic planets, one should declare it to yield mixed results. Similarly, the wise astrologer should successively declare the results of these three divisions for various life stages, such as childhood and so forth.
रेखाभिः सप्तभिर्युक्ते मासेमृत्युभयं नृणाम् ।
सुवर्णं विंशतिपलं दद्यात् द्वौ तिलपर्वतौ ॥११॥
11. rekhābhiḥ saptabhiryukte māsemṛtyubhayaṃ nṛṇām .
suvarṇaṃ viṃśatipalaṃ dadyāt dvau tilaparvatau.
11. rekhābhiḥ saptabhiḥ yukte māse mṛtyubhayam nṛṇām
| suvarṇam viṃśatipalam dadyāt dvau tilaparvatau
11. For people, if a month is associated with seven specific indications (rekhābhiḥ), there will be a fear of death. In such a situation, one should offer twenty palas of gold and two mounds of sesame seeds.
रेखाभिरष्टभिर्युक्ते मासे मृत्युबशो नरः ।
असत्फलविनाशाय दद्यात् कर्पूरजां तुलाम् ॥१२॥
12. rekhābhiraṣṭabhiryukte māse mṛtyubaśo naraḥ .
asatphalavināśāya dadyāt karpūrajāṃ tulām.
12. rekhābhiḥ aṣṭabhiḥ yukte māse mṛtyuvaśaḥ naraḥ
asatphalavināśāya dadyāt karpūrajāṃ tulām
12. If a month is associated with eight lines, a person in that month becomes subject to death. To destroy these inauspicious outcomes, one should donate a balance made of camphor.
रेखाभिर्मवभियुक्ते मासे सर्पभयं वदेत् ।
अश्वैश्चतुर्भिः संयुक्तं रथं दद्याच्छुभाप्तये ॥१३॥
13. rekhābhirmavabhiyukte māse sarpabhayaṃ vadet .
aśvaiścaturbhiḥ saṃyuktaṃ rathaṃ dadyācchubhāptaye.
13. rekhābhiḥ navabhiḥ yukte māse sarpabhayam vadet
aśvaiḥ caturbhiḥ saṃyuktaṃ ratham dadyāt śubhāptaye
13. If a month is associated with nine lines, one should predict danger from snakes. To achieve auspicious results, one should donate a chariot yoked with four horses.
रेखाभिर्दशभिर्युक्ते मासे शस्त्रभयं तथा ।
दद्याच्छुभफलावाप्त्यै कवचं वज्रसंयुतम् ॥१४॥
14. rekhābhirdaśabhiryukte māse śastrabhayaṃ tathā .
dadyācchubhaphalāvāptyai kavacaṃ vajrasaṃyutam.
14. rekhābhiḥ daśabhiḥ yukte māse śastrabhayam tathā
dadyāt śubhaphalāvāptyai kavacam vajrasaṃyuktam
14. If a month is associated with ten lines, there is also danger from weapons. To obtain auspicious results, one should donate an armor studded with diamonds.
अभिशापभयं यत्र रेखा रुद्रसमा द्विज ।
दिक्पलस्वर्णघटितां प्रदद्यात् प्रतिमां विधोः ॥१५॥
15. abhiśāpabhayaṃ yatra rekhā rudrasamā dvija .
dikpalasvarṇaghaṭitāṃ pradadyāt pratimāṃ vidhoḥ.
15. abhiśāpabhayam yatra rekhā rudrasamā dvija
dikpalasvarṇaghaṭitām pradadyāt pratimām vidhoḥ
15. O twice-born one (dvija), when there is danger from curses (abhīśāpa-bhaya) and the lines are eleven (Rudra-like), one should offer an image of the Moon (Vidhu) made of gold associated with the guardians of the directions (dikpalas).
युक्ते द्वादशरेखाभिर्जले मृत्युभयं वदेत् ।
सशस्यभूमिः विप्राय दत्वा शुभफलं भवेत् ॥१६॥
16. yukte dvādaśarekhābhirjale mṛtyubhayaṃ vadet .
saśasyabhūmiḥ viprāya datvā śubhaphalaṃ bhavet.
16. yukte dvādaśarekhābhiḥ jale mṛtyubhayam vadet |
saśasyabhūmiḥ viprāya datvā śubhaphalam bhavet
16. If [a configuration is] associated with twelve lines, one should predict danger of death by water. By donating fertile land to a Brāhmaṇa (vipra), an auspicious outcome (phala) will arise.
विश्वप्रमितरेखाभिर्व्याघ्रान्मृत्युभयं तथा ।
विष्णोर्हिरण्यगर्भस्य दानं कुर्याच्चुभाप्तये ॥१७॥
17. viśvapramitarekhābhirvyāghrānmṛtyubhayaṃ tathā .
viṣṇorhiraṇyagarbhasya dānaṃ kuryāccubhāptaye.
17. viśvapramitarekhābhiḥ vyāghrān mṛtyubhayam tathā
| viṣṇoḥ hiraṇyagarbhasya dānam kuryāt śubhāptaye
17. If [a configuration is marked] by lines equivalent to 'viśva' (thirteen), similarly, one should predict fear of death from tigers. To achieve auspiciousness, one should make a donation (dāna) in the name of Viṣṇu or Hiraṇyagarbha.
शत्रप्रमितरेखाभिर्युक्ते मासे मृतेर्भयम् ।
वराहप्रतिमां दद्यात् कनकेन विनिर्मिताम् ॥१८॥
18. śatrapramitarekhābhiryukte māse mṛterbhayam .
varāhapratimāṃ dadyāt kanakena vinirmitām.
18. śatrupramitarekhābhiḥ yukte māse mṛteḥ bhayam
| varāhapratimām dadyāt kanakena vinirmitām
18. If [a configuration is] associated with lines indicating the number 'śatru' (six), or when such a month occurs, one should predict fear of death. One should donate an idol of Varāha, made of gold.
तिथितिश्च नृपाद् भीतिर्दद्यात् तत्र गजं द्विज ।
रिष्टं षोडशभिर्दद्यात् मूर्तिं कल्पतरोस्तथा ॥१९॥
19. tithitiśca nṛpād bhītirdadyāt tatra gajaṃ dvija .
riṣṭaṃ ṣoḍaśabhirdadyāt mūrtiṃ kalpatarostathā.
19. tithitiḥ ca nṛpāt bhītiḥ dadyāt tatra gajam dvija
| riṣṭam ṣoḍaśabhiḥ dadyāt mūrtim kalpataroḥ tathā
19. When the lunar day (tithi) [number fifteen] is indicated, there is fear from the king. In that situation, O Brāhmaṇa (dvija), one should donate an elephant. And similarly, when a calamity (riṣṭa) is indicated by sixteen [factors], one should donate a statue of the wish-fulfilling tree (kalpataru).
सप्तेन्दुभिर्व्याधिभयं दद्यात् धेनुं गुडं तथा ।
कलहोऽष्टेन्दुभिर्दद्याद् रत्नगोभूरिरण्यकम् ॥२०॥
20. saptendubhirvyādhibhayaṃ dadyāt dhenuṃ guḍaṃ tathā .
kalaho'ṣṭendubhirdadyād ratnagobhūriraṇyakam.
20. sapta indubhiḥ vyādhibhayam dadyāt dhenum guḍam tathā
kalahaḥ aṣṭa indubhiḥ dadyāt ratnago-bhūri-hiraṇyakam
20. When the time period indicated by 'seven moons' (71) arrives, there will be a fear of illness. One should then donate a cow and jaggery. When the time period indicated by 'eight moons' (81) arrives, there will be quarrels. One should then donate jewels, cows, land, and gold.
अङ्केन्दुभिः प्रवासः स्याच्छान्तिं कुर्याद् विधानतः ।
विंशत्या बुद्धिनाशः स्याद् गणेशं तत्र पूजयेत् ॥२१॥
21. aṅkendubhiḥ pravāsaḥ syācchāntiṃ kuryād vidhānataḥ .
viṃśatyā buddhināśaḥ syād gaṇeśaṃ tatra pūjayet.
21. aṅka indubhiḥ pravāsaḥ syāt śāntim kuryāt vidhānataḥ
viṃśatyā buddhināśaḥ syāt gaṇeśam tatra pūjayet
21. At (the age or period of) 91, there will be travel or absence from home; one should perform propitiatory rites according to the prescribed methods. At 20, there will be a loss of intellect or impaired judgment; then, one should worship Gaṇeśa.
रोगपीडैकविंशत्या दद्याद् धान्यस्य पर्वतम् ।
यमाश्विभिर्बन्धुपीडा दद्यादादर्शकं द्विज ॥२२॥
22. rogapīḍaikaviṃśatyā dadyād dhānyasya parvatam .
yamāśvibhirbandhupīḍā dadyādādarśakaṃ dvija.
22. rogapīḍā ekaviṃśatyā dadyāt dhānyasya parvatam
yama aśvibhiḥ bandhupīḍā dadyāt ādarśakam dvija
22. At (the age or period of) 21, there will be affliction by disease; one should donate a mountain of grain. O Brahmin (dvija), at 22, there will be trouble from relatives; one should donate a mirror.
त्रयोविंशत्रिसंयुक्ते मासे क्लेशमवाप्नुयात् ।
सौवर्णीं प्रतिमां दद्याद्रवेः सप्तपलैर्बुधः ॥२३॥
23. trayoviṃśatrisaṃyukte māse kleśamavāpnuyāt .
sauvarṇīṃ pratimāṃ dadyādraveḥ saptapalairbudhaḥ.
23. trayo-viṃśat-tri-saṃyukte māse kleśam avāpnuyāt
sauvarṇīm pratimām dadyāt raveḥ saptapalaiḥ budhaḥ
23. In the third and twenty-third year (or period), one will experience distress. A wise person should donate a golden idol of the Sun weighing seven palas.
वेदाश्विभिर्बन्धुहीनो दद्याद् गिदशकं नृपः ।
सर्वरोगविनाशार्थं जपहोमादिकं चरेत् ॥२४॥
24. vedāśvibhirbandhuhīno dadyād gidaśakaṃ nṛpaḥ .
sarvarogavināśārthaṃ japahomādikaṃ caret.
24. vedāśvibhiḥ bandhuhīnaḥ dadyāt gidaśakam
nṛpaḥ sarvarogavināśārtham japahomādikaṃ caret
24. If one is deprived of relatives due to the influence of six (factors or periods), a patron should donate seventy (units of value). For the complete destruction of all diseases, one should perform chanting (japa), fire sacrifices (homa), and similar rites.
धीहानिः पञ्चविंशत्या पूज्या वागीश्वरी तदा ।
षड्विंशत्याऽर्थहानिः स्यात् स्वर्णं दद्याद्विचक्षणः ॥२५॥
25. dhīhāniḥ pañcaviṃśatyā pūjyā vāgīśvarī tadā .
ṣaḍviṃśatyā'rthahāniḥ syāt svarṇaṃ dadyādvicakṣaṇaḥ.
25. dhīhāniḥ pañcaviṃśatyā pūjyā vāgīśvarī tadā
ṣaḍviṃśatyā arthahāniḥ syāt svarṇaṃ dadyāt vicakṣaṇaḥ
25. When there is a loss of intelligence (dhīhāni) during the twenty-fifth (period or year), then Vāgīśvarī (Sarasvatī) should be worshipped. When there is a loss of wealth (arthahāni) during the twenty-sixth (period or year), a wise person should offer gold.
तथा च सप्तविंशत्या श्रीसुक्तं तत्र संजपेत् ।
अष्टविंशतिसंयुक्ते मासे मासे हानिश्च सर्वथा ॥२६॥
26. tathā ca saptaviṃśatyā śrīsuktaṃ tatra saṃjapet .
aṣṭaviṃśatisaṃyukte māse māse hāniśca sarvathā.
26. tathā ca saptaviṃśatyā śrīsūktaṃ tatra saṃjapet
aṣṭaviṃśatisaṃyukte māse māse hāniḥ ca sarvathā
26. And similarly, at the twenty-seventh (period or year), one should properly chant the Śrīsūkta. If the twenty-eighth (period or year) is conjoined, there will be complete loss (hāni) every single month.
सूर्यहोमश्च विधिना कर्त्तव्यः शुभकांक्षिभिः ।
एकोनत्रिंशता चापि चिन्तव्याकुलितो भवेत् ॥२७॥
27. sūryahomaśca vidhinā karttavyaḥ śubhakāṃkṣibhiḥ .
ekonatriṃśatā cāpi cintavyākulito bhavet.
27. sūryahomaḥ ca vidhinā kartavyaḥ śubhakāṅkṣibhiḥ
ekonatṛṃśatā ca api cintāvyākulitaḥ bhavet
27. And a fire sacrifice (homa) to Sūrya (the Sun god) should be performed according to the prescribed rites by those desiring auspiciousness. Also, at the twenty-ninth (period or year), one would become greatly agitated by worries.
घृतवस्त्रसुवर्णानि तत्र दद्यात् विचक्षणः ।
त्रिंशता पूर्णधान्याप्तिरिति जातकनिर्णयः ॥२८॥
28. ghṛtavastrasuvarṇāni tatra dadyāt vicakṣaṇaḥ .
triṃśatā pūrṇadhānyāptiriti jātakanirṇayaḥ.
28. ghṛtavastrasuvarṇāni tatra dadyāt vicakṣaṇaḥ
triṃśatā pūrṇadhānyāptiḥ iti jātakanirṇayaḥ
28. A discerning person (vicakṣaṇa) should offer ghee, clothes, and gold in such circumstances. The attainment of complete prosperity is indicated by (a score of) thirty – this is the determination in natal astrology (jātakanirṇaya).
त्रिंशाधिकामी रेखाभिर्धनपुत्रसुखाप्तयः ।
चत्वारिंशाधिकाभिश्च पुण्यश्रीरुपचीयते ॥२९॥
29. triṃśādhikāmī rekhābhirdhanaputrasukhāptayaḥ .
catvāriṃśādhikābhiśca puṇyaśrīrupacīyate.
29. triṃśādhikāḥ amī rekhābhiḥ dhanaputrasukhāptayaḥ
catvāriṃśādhikābhiḥ ca puṇyaśrīḥ upacīyate
29. Those (scorings) that are more than thirty, through their specific points (rekhā), bring about the attainment of wealth, progeny, and happiness. And through those (scorings) exceeding forty, the prosperity of merit (puṇyaśrī) is increased.
अष्टवर्गेण ये शुद्धास्ते शुद्धाः सर्वकर्मसु ।
अतोऽष्टवर्गसंशुद्धिरनेष्या सर्वकर्मसु ॥३०॥
30. aṣṭavargeṇa ye śuddhāste śuddhāḥ sarvakarmasu .
ato'ṣṭavargasaṃśuddhiraneṣyā sarvakarmasu.
30. aṣṭavargeṇa ye śuddhāḥ te śuddhāḥ sarvakarmasu
ataḥ aṣṭavargasaṃśuddhiḥ aneṣyā sarvakarmasu
30. Those (indications) which are deemed auspicious through the aṣṭakavarga (system) are considered auspicious in all actions (karma). Therefore, the purification or auspiciousness (saṃśuddhi) of the aṣṭakavarga is indispensable for all actions (karma).
तावद्गोचरमन्वेष्यं यावन्न प्राप्यतेऽष्टकम् ।
अष्टवर्गे तु सम्प्राप्ते गोचरं विफलं भवेत् ॥३१॥
31. tāvadgocaramanveṣyaṃ yāvanna prāpyate'ṣṭakam .
aṣṭavarge tu samprāpte gocaraṃ viphalaṃ bhavet.
31. tāvat gocaram anveṣyam yāvat na prāpyate aṣṭakam
aṣṭavarge tu samprāpte gocaram viphalam bhavet
31. One should investigate planetary transits (gocara) only as long as the eightfold system (aṣṭaka) is not fully understood. But once the aṣṭakavarga is completely understood, the consideration of transits (gocara) becomes ineffective.