Skip to content
אתר זה לא תומך בגרסאות ישנות של אינטרנט אקספלורר
מומלץ להשתמש בדפדפן גוגל כרום או פיירפוקס מוזילה
(או באינטרנט אקספלורר / edge עדכני)
Enjoy Learning Sanskrit tips, tools, resources and more...

बृहत्-पाराशर-होरा-शास्त्रम्       bṛhat-pārāśara-horā-śāstram - chapter-43

Use the following checkboxes to set the display options for this chapter (You can also control the display of each verse separately):
what would you like to see in each verse:
धनाध्नाख्ययोगौ च कथितौ भवता मुने ।
नराणामायुषो ज्ञानं कथयस्व महामते ॥१॥
1. dhanādhnākhyayogau ca kathitau bhavatā mune .
narāṇāmāyuṣo jñānaṃ kathayasva mahāmate.
1. dhana-ādhnā-ākhya-yogau ca kathitau bhavatā mune
| narāṇām āyuṣaḥ jñānam kathayasva mahāmate
1. O sage, you have described the two yogas (planetary combinations) known as Dhana and Adhna. Now, O great-minded one, please explain the knowledge concerning the lifespan of human beings.
साधु पृष्टं त्वया विप्र जनानां च हितेच्छया ।
कथयाम्यायुषो ज्ञानं दुर्ज्ञेयं यत् सुरैरपि ॥२॥
2. sādhu pṛṣṭaṃ tvayā vipra janānāṃ ca hitecchayā .
kathayāmyāyuṣo jñānaṃ durjñeyaṃ yat surairapi.
2. sādhu pṛṣṭam tvayā vipra janānām ca hita-icchayā
| kathayāmi āyuṣaḥ jñānam durjñeyam yat suraiḥ api
2. O Brahmin, you have asked well, and with a desire for the welfare of people. I will now explain the knowledge concerning lifespan, which is difficult to comprehend even for the gods.
आयुर्ज्ञानविभेदास्तु बहुभिर्बहुधोदिताः ।
तेषां सारांशमादाय प्र्वदामि तवाऽग्रतः ॥३॥
3. āyurjñānavibhedāstu bahubhirbahudhoditāḥ .
teṣāṃ sārāṃśamādāya prvadāmi tavā'grataḥ.
3. āyuḥ-jñāna-vibhedāḥ tu bahubhiḥ bahudhā uditāḥ
| teṣām sāra-aṃśam ādāya pravadāmi tava agrataḥ
3. The various divisions of the knowledge of lifespan have been expounded in diverse ways by many (sages). Taking the essence of those, I will now explain it before you.
स्वोच्चनीचादिसंस्थित्या ग्रहा आयुःप्रदायकाः ।
स्वस्ववीर्यवशैर्नैवं नक्षत्राण् च राशयः ॥४॥
4. svoccanīcādisaṃsthityā grahā āyuḥpradāyakāḥ .
svasvavīryavaśairnaivaṃ nakṣatrāṇ ca rāśayaḥ.
4. sva-ucca-nīca-ādi-saṃsthityā grahāḥ āyuḥ-pradāyakāḥ
| sva-sva-vīrya-vaśaiḥ na evam nakṣatrāṇi ca rāśayaḥ
4. Planets are givers of lifespan based on their positions, such as their own exaltation or debilitation. However, nakṣatras (lunar mansions) and zodiac signs (rāśis) do not (grant lifespan) in this manner merely by their respective strengths.
पिण्डायुः प्रथमं तत्र ग्रहस्थितिवशादहम् ।
कथयामि द्विजश्रेष्ठ श्रणुष्वेकाग्रमानसः ॥५॥
5. piṇḍāyuḥ prathamaṃ tatra grahasthitivaśādaham .
kathayāmi dvijaśreṣṭha śraṇuṣvekāgramānasaḥ.
5. piṇḍāyuḥ prathamam tatra grahasthitivāśāt aham
kathayāmi dvijaśreṣṭha śṛṇuṣva ekāgramānasaḥ
5. O best of the twice-born (dvija), I will first explain the aggregate longevity (piṇḍāyuḥ) based on the positions of the planets. Please listen with a focused mind.
क्रमात् सूर्यादिखेटेषु स्वस्वोच्चस्थानगेष्विह ।
नन्देन्दवस्तच्वमितास्तिथयोऽर्काः शरेन्दवः ॥६॥
6. kramāt sūryādikheṭeṣu svasvoccasthānageṣviha .
nandendavastacvamitāstithayo'rkāḥ śarendavaḥ.
6. kramāt sūryādikheṭeṣu svasvoccasthānageṣu iha
nandendavaḥ tattvamitāḥ tithayaḥ arkāḥ śarendavaḥ
6. Here, in order, for the Sun and other planets (sūryādikheṭa) when they are in their own exaltation signs, the assigned years (for aggregate longevity) are: nineteen (for the Sun), twenty-five (tattvas) for the Moon, fifteen (tithis) for Mars, twelve (arkas) for Mercury, and fifteen (śaras and indus) for Jupiter.
प्रकृयतो विंशतिश्चाब्दा आयुःपिण्डाः प्रकीर्तिताः ।
नीचगेष्वेतदर्धञ्च ज्ञेयं मध्येऽनुपाततः ॥७॥
7. prakṛyato viṃśatiścābdā āyuḥpiṇḍāḥ prakīrtitāḥ .
nīcageṣvetadardhañca jñeyaṃ madhye'nupātataḥ.
7. prakṛyato viṃśatiḥ ca abdāḥ āyuḥpiṇḍāḥ prakīrtitāḥ
nīcageṣu etadardham ca jñeyam madhye anupātataḥ
7. For Venus, twenty-one (prakṛti), and for Saturn, twenty years are declared as the aggregate longevity (āyuḥpiṇḍa). For planets in debilitation (nīcaga), half of this (period) should be known, and for those in intermediate positions, it should be (calculated) by proportion.
स्वच्चशुद्धौ ग्रहः शोध्यः षड्भादूनो भमण्ड्लात् ।
स्वपिण्डगुणितो भक्तो भादिमानेन वत्सराः ॥८॥
8. svaccaśuddhau grahaḥ śodhyaḥ ṣaḍbhādūno bhamaṇḍlāt .
svapiṇḍaguṇito bhakto bhādimānena vatsarāḥ.
8. svoccaśuddhau grahaḥ śodhyaḥ ṣaḍbhādūno bhamandrāt
svapiṇḍaguṇito bhakto bhādimānena vatsarāḥ
8. For the calculation related to a planet's exaltation (svoccaśuddhi), the planet's position (from its exaltation point) should be rectified: if it (the arc from exaltation) is greater than six signs, then it must be subtracted from the entire zodiac (bhamaṇḍala) to yield a value less than six signs. This (rectified) arc, multiplied by the planet's own (maximum) aggregate longevity (piṇḍāyuḥ) and then divided by the measure of the signs (i.e., the full zodiac), yields the (proportional) years.
अस्तगस्तु हरेत्स्वार्ध विना शुक्रशनैश्चरौ ।
वक्रचारं विना त्र्यांशां शज्ञुराशौ हरेद् ग्रहः ॥९॥
9. astagastu haretsvārdha vinā śukraśanaiścarau .
vakracāraṃ vinā tryāṃśāṃ śajñurāśau hared grahaḥ.
9. astagaḥ tu haret svārdham vinā śukraśanaiścarau
vakracāram vinā tryaṃśām śajñurāśau haret grahaḥ
9. A planet (graha) that is combust (astaga) should lose half of its (allotted) years, except for Venus and Saturn. A planet (graha) should deduct one-third (of its years) if it is in retrograde motion (vakracāra), and if it is situated in an enemy's sign.
सर्वार्धत्रिचतुःपञ्चषष्ठभागं क्रमाद् ग्रहः ।
व्ययाद्वामं स्थितः पापो हरेत् सौम्यश्च तद्दलम् ॥१०॥
10. sarvārdhatricatuḥpañcaṣaṣṭhabhāgaṃ kramād grahaḥ .
vyayādvāmaṃ sthitaḥ pāpo haret saumyaśca taddalam.
10. sarva-ardha-tri-catuḥ-pañca-ṣaṣṭha-bhāgam kramāt grahaḥ
vyayāt vāmam sthitaḥ pāpaḥ haret saumyaḥ ca tat-dalam
10. Planets (graha) contribute their shares successively (kramād) as full, half, one-third, one-fourth, one-fifth, and one-sixth portions. If a malefic planet (pāpa) is situated (sthita) in the house preceding (vāmaṃ) the twelfth house (vyayād), it completely takes away (haret) [its assigned share]. A benefic planet (saumya) also takes away (haret) half (dala) of that [malefic's destructive effect].
एकभे तु बहुष्वेको हरेत्स्वांशां बली ग्रहः ।
नाऽत्र क्षीणस्य चन्द्रस्य पापत्वं मुनिभिः स्मृतम् ॥११॥
11. ekabhe tu bahuṣveko haretsvāṃśāṃ balī grahaḥ .
nā'tra kṣīṇasya candrasya pāpatvaṃ munibhiḥ smṛtam.
11. ekabhe tu bahuṣu ekaḥ haret svām aṃśām balī grahaḥ
na atra kṣīṇasya candrasya pāpatvam munibhiḥ smṛtam
11. But (tu) when many planets (bahuṣu) are in one sign (ekabhe), the one strong planet (balī graha) secures (haret) its own share (svāṃ aṃśā). However, in this matter (atra), the malefic nature (pāpatva) of the waning Moon (kṣīṇasya candrasya) is not considered (na smṛtam) by the sages (munibhiḥ).
लग्नांशलिप्तिका हत्वा प्रत्येकं विहगायुषा ।
भाज्या मण्डललिप्ताभिर्लब्धं वर्षादि शोधयेत् ॥१२॥
12. lagnāṃśaliptikā hatvā pratyekaṃ vihagāyuṣā .
bhājyā maṇḍalaliptābhirlabdhaṃ varṣādi śodhayet.
12. lagna-aṃśa-liptikā hatvā pratyekam vihaga-āyuṣā
bhājyā maṇḍala-liptābhiḥ labdham varṣa-ādi śodhayet
12. Having multiplied (hatvā) the arc minutes of the ascendant's degree (lagnāṃśaliptikā) individually (pratyekam) by the life-span (āyus) of each planet (vihaga), the result should be divided (bhājyā) by the total arc minutes of a circle (maṇḍalaliptābhiḥ). The obtained (labdha) quotient should then be refined (śodhayet) into years and so on (varṣādi).
स्वायुषो लग्नगे सूर्ये मङ्गले च शनैश्चरे ।
तदर्धं शुभसंदृष्टे पातयेद् द्विजसत्तम ॥१३॥
13. svāyuṣo lagnage sūrye maṅgale ca śanaiścare .
tadardhaṃ śubhasaṃdṛṣṭe pātayed dvijasattama.
13. sva-āyuṣaḥ lagnage sūrye maṅgale ca śanaiścare
tat-ardham śubha-saṃdṛṣṭe pātayet dvija-sattama
13. O best among the twice-born (dvijasattama)! When the Sun (sūrya), Mars (maṅgala), and Saturn (śanaiścara) are in the ascendant (lagna), half (ardha) of their own (sva) life-span (āyus) should be reduced (pātayed). If (they are) aspected (saṃdṛṣṭa) by a benefic (śubha), [the reduction is modified].
लग्नराशिसमाश्चाब्दा भागाद्यैरनुपाततः ।
मासादिका इतीच्छन्ति लग्नायुः केऽपि कोविदाः ॥१४॥
14. lagnarāśisamāścābdā bhāgādyairanupātataḥ .
māsādikā itīcchanti lagnāyuḥ ke'pi kovidāḥ.
14. lagna-rāśi-samāḥ ca abdāḥ bhāga-ādyaiḥ anupātataḥ
māsa-ādikāḥ iti icchanti lagna-āyuḥ ke api kovidāḥ
14. Some (ke'pi) experts (kovidāḥ) thus (iti) consider (icchanti) the life-span (āyus) of the ascendant (lagna) to be years (abdāḥ) equal to the number of the ascendant sign (rāśi-samāḥ), and (ca) months and so on (māsādikāḥ) proportionally (anupātataḥ) according to degrees (bhāga) and so on.
लग्नादायोंऽशतुल्यः स्यादन्तरे चाऽनुपाततः ।
तत्पतौ बलसंयुक्ते राशितुल्यं च भाघिपे ॥१५॥
15. lagnādāyoṃ'śatulyaḥ syādantare cā'nupātataḥ .
tatpatau balasaṃyukte rāśitulyaṃ ca bhāghipe.
15. lagṇāt āyaḥ aṃśatulyaḥ syāt antare ca anupātataḥ
tatpatau balasaṃyukte rāśitulyaṃ ca bhāghipe
15. The results (āyā) from the Lagna (ascendant) should be considered equivalent to the degrees (aṃśa). In the sub-periods (antara), this is determined proportionally. If the lord of that house (tatpati) is endowed with strength, and especially if the lord of the house (bhāghipa) is powerful, then the results should be considered equivalent to the full sign (rāśi).
अथ विप्र निसर्गायुः खेटानां कथयाम्यहम् ।
चन्द्रारज्ञसितेज्यार्कशनीनां क्रमशोब्दका ॥१६॥
16. atha vipra nisargāyuḥ kheṭānāṃ kathayāmyaham .
candrārajñasitejyārkaśanīnāṃ kramaśobdakā.
16. atha vipra nisargāyuḥ kheṭānāṃ kathayāmi aham
candrārjñasitejārkaśanīnāṃ kramaśaḥ abdaka
16. Now, O Brahmin, I shall explain to you the natural (nisarga) lifespans (āyu) of the planets (kheṭa). These are the years (abdaka) for the Moon, Mars, Mercury, Venus, Jupiter, Sun, and Saturn, in that order.
एकद्वयंकनखा धृत्यः कृतिः पंचाशदेव हि ।
जन्मकालात् क्रमाज् ज्ञेया दशाश्चैता निसर्गजाः ॥१७॥
17. ekadvayaṃkanakhā dhṛtyaḥ kṛtiḥ paṃcāśadeva hi .
janmakālāt kramāj jñeyā daśāścaitā nisargajāḥ.
17. eka dvayam aṅkanakhā dhṛtyaḥ kṛtiḥ pañcāśat eva hi
janmakālāt kramāt jñeyāḥ daśāḥ ca etāḥ nisargajāḥ
17. The (years are) one, two, nine, twenty, eighteen, twenty, and fifty respectively. These natural (nisargaja) planetary periods (daśā) should be understood sequentially from the time of birth.
अथांशायु सलग्नानां खेटानां कथयाम्यहम् ।
नवांश्राशितुल्यानि खेटो वर्षाणि यच्छति ॥१८॥
18. athāṃśāyu salagnānāṃ kheṭānāṃ kathayāmyaham .
navāṃśrāśitulyāni kheṭo varṣāṇi yacchati.
18. atha aṃśāyuḥ salagnānāṃ kheṭānāṃ kathayāmi aham
navāṃśa rāśitulyāni kheṭaḥ varṣāṇi yacchati
18. Now, I shall explain the Aṃśāyu (lifespan calculation based on degrees/divisional charts) of the planets (kheṭa), along with the Lagna (ascendant). A planet bestows years (varṣāṇi) equivalent to the number of navāṃśa divisions and signs (rāśi) it occupies.
भादिं खगं खगैः सूर्यैर्हत्वा तद्भगणादिकम् ।
कृत्वाऽर्क्रशेषितं ज्ञेयमब्दाद्यंशायुषः स्फुटम् ॥१९॥
19. bhādiṃ khagaṃ khagaiḥ sūryairhatvā tadbhagaṇādikam .
kṛtvā'rkraśeṣitaṃ jñeyamabdādyaṃśāyuṣaḥ sphuṭam.
19. bhā ādim khagaṃ khagaiḥ sūryaiḥ hatvā tadbhagaṇādikam
kṛtvā arkaśeṣitaṃ jñeyam abda ādi aṃśāyuṣaḥ sphuṭam
19. Take the planet's position from the beginning of its sign. Multiply this (value) by the numerical factors corresponding to 'planets' (khaga) and 'suns' (sūrya) (i.e., by 120). Then, after performing the necessary calculations related to its revolutions, the remainder derived from the Sun's (position or unit of 12) should be ascertained. This process reveals the precise Aṃśāyu, starting with years and continuing to subdivisions.
पिण्डायुरिव तत्रापि हानिं कुर्याद् विचक्षणः ।
अत्राऽपरो विशेषोऽपि कैम्चिद् विज्ञैरुदाहृतः ॥२०॥
20. piṇḍāyuriva tatrāpi hāniṃ kuryād vicakṣaṇaḥ .
atrā'paro viśeṣo'pi kaimcid vijñairudāhṛtaḥ.
20. piṇḍāyuḥ iva tatra api hānim kuryāt vicakṣaṇaḥ
atra aparaḥ viśeṣaḥ api kaimcit vijñaiḥ udāhṛtaḥ
20. An expert (vicakṣaṇa) should make reductions (hāni) here, just as in the piṇḍāyu calculation. Furthermore, some scholars (vijña) have also mentioned another specific rule (viśeṣa) in this regard.
साधितायुः खगे स्वोच्चे स्वर्क्षे वा त्रिगुणं स्मृतम् ।
द्विगुणं स्वनवांशस्थे स्वद्रेष्काणे तथोत्तमे ॥२१॥
21. sādhitāyuḥ khage svocce svarkṣe vā triguṇaṃ smṛtam .
dviguṇaṃ svanavāṃśasthe svadreṣkāṇe tathottame.
21. sādhitāyuḥ khage svocce svarkṣe vā triguṇam smṛtam
dviguṇam svanavāṃśasthe svadreṣkāṇe tathā uttame
21. The calculated longevity is considered threefold when a planet (khaga) is in its own exaltation sign (svocca) or its own zodiacal sign (svarkṣa). It is considered twofold when a planet is situated in its own navāṃśa, and similarly in its own dreṣkāṇa, or in an excellent (uttama) position.
उभयत्र गते खेटे कार्यं त्रिगुणमेव हि ।
हानिद्वयेऽर्धहानिः स्यादित्यायुः प्रस्फुटं नृणाम् ॥२२॥
22. ubhayatra gate kheṭe kāryaṃ triguṇameva hi .
hānidvaye'rdhahāniḥ syādityāyuḥ prasphuṭaṃ nṛṇām.
22. ubhayatra gate kheṭe kāryam triguṇam eva hi hāni
dvaye ardha hāniḥ syāt iti āyuḥ prasphuṭam nṛṇām
22. When a planet (kheṭa) is situated in both types of places (e.g., exaltation and own sign), the calculation (kārya) should indeed be threefold. If there are two decrements (hāni), then only half of that decrement should apply. Thus, the precise longevity (āyu) of human beings (nṛṇām) is determined.
एवं संसाध्य चान्येषां हन्यात् स्वस्वपरायुषा ।
नृणां परायुषा भक्त्वा तेषामायुः स्फुटं भवेत् ॥२३॥
23. evaṃ saṃsādhya cānyeṣāṃ hanyāt svasvaparāyuṣā .
nṛṇāṃ parāyuṣā bhaktvā teṣāmāyuḥ sphuṭaṃ bhavet.
23. evam saṃsādhya ca anyeṣām hanyāt svasvaparāyuṣā
nṛṇām parāyuṣā bhaktvā teṣām āyuḥ sphuṭam bhavet
23. Thus, having thoroughly calculated (saṃsādhya) the longevity for others, one should adjust (hanyāt) with their respective maximum longevity (svasvaparāyuṣā). By dividing (bhaktvā) this derived longevity for humans (nṛṇām) by the (overall) maximum longevity (parāyuṣā), their precise (sphuṭa) longevity (āyu) will be obtained (bhavet).
अथायुः परमं वक्ष्ये नानाजातिसमुद्भवम् ।
अनन्तसंख्यं देवानामृषीणां च द्विजोत्तम ॥२४॥
24. athāyuḥ paramaṃ vakṣye nānājātisamudbhavam .
anantasaṃkhyaṃ devānāmṛṣīṇāṃ ca dvijottama.
24. atha āyuḥ paramam vakṣye nānājātisamudbhavam
anantasaṃkhyam devānām ṛṣīṇām ca dvijottama
24. Now, O best among the twice-born (dvijottama), I shall explain the supreme (parama) longevity (āyu) that arises from various species (nānājāti), as well as the infinite lifespan of the gods (deva) and sages (ṛṣi).
गृध्रोलूक्शुकध्वांक्षसर्पाणां च सहस्रकम् ।
श्येनवानरभल्लुकमण्डूकानां शतत्रयम् ॥२५॥
25. gṛdhrolūkśukadhvāṃkṣasarpāṇāṃ ca sahasrakam .
śyenavānarabhallukamaṇḍūkānāṃ śatatrayam.
25. gṛdhrolūkśukadhvāṅkṣasarpāṇām ca sahasrakam
śyenavānarabhallukamaṇḍūkānām śatatrayam
25. A thousand years are allotted for vultures, owls, parrots, crows, and snakes. Three hundred years are for hawks, monkeys, bears, and frogs.
पंचशदुत्तरशतं राक्षसानां प्रकीर्तितम् ।
नगणां कुञ्जराणां च विंशोत्तरशतं तथा ॥२६॥
26. paṃcaśaduttaraśataṃ rākṣasānāṃ prakīrtitam .
nagaṇāṃ kuñjarāṇāṃ ca viṃśottaraśataṃ tathā.
26. pañcaśaduttaraśatam rākṣasānām prakīrtitam
nagaṇām kuñjarāṇām ca viṃśottaraśatam tathā
26. A hundred and fifty years are declared for demons (rākṣasa). Likewise, a hundred and twenty years are for mountains and elephants.
द्वात्रिंशद् घोटकानाञ्च पंचविंशत् खरोष्ट्रयोः ।
वृषाणां महिषाणां च चतुर्विंशतिवत्सरम् ॥२७॥
27. dvātriṃśad ghoṭakānāñca paṃcaviṃśat kharoṣṭrayoḥ .
vṛṣāṇāṃ mahiṣāṇāṃ ca caturviṃśativatsaram.
27. dvātriṃśat ghoṭakānām ca pañcaviṃśat kharoṣṭrayoḥ
vṛṣāṇām mahiṣāṇām ca caturviṃśativatsaram
27. Thirty-two years are for horses, and twenty-five for donkeys and camels. For bulls and buffaloes, it is twenty-four years.
विंशत्यायुर्मयूराणां छागादीनां च षोडश ।
हंसानां पंचनव च पिकानां द्वादशाब्दकाः ॥२८॥
28. viṃśatyāyurmayūrāṇāṃ chāgādīnāṃ ca ṣoḍaśa .
haṃsānāṃ paṃcanava ca pikānāṃ dvādaśābdakāḥ.
28. viṃśati āyuḥ mayūrāṇām chāgādīnām ca ṣoḍaśa
haṃsānām pañcanava ca pikānām dvādaśābdakāḥ
28. The lifespan for peacocks is twenty years. For goats and similar animals, it is sixteen years. For swans, it is ninety-five years, and for cuckoos, twelve years.
शुनां पारावतानां च कुक्कुटानां द्वादशाब्दकाः ।
बुद्बुदाद्यण्डजानां च परायुः सप्तवत्सराः ॥२९॥
29. śunāṃ pārāvatānāṃ ca kukkuṭānāṃ dvādaśābdakāḥ .
budbudādyaṇḍajānāṃ ca parāyuḥ saptavatsarāḥ.
29. śunām pārāvatānām ca kukkuṭānām dvādaśābdakāḥ
budbudādyaṇḍajānām ca parāyuḥ saptavatsarāḥ
29. For dogs, pigeons, and chickens, the lifespan is twelve years. And for fish and other oviparous (egg-born) creatures, the maximum lifespan is seven years.
यदेतदधुना प्रोक्तं त्रिधायुद्विजसत्तम ।
तेषु किञ्च कदा ग्राह्यमिति ते कथयाम्यहम् ॥३०॥
30. yadetadadhunā proktaṃ tridhāyudvijasattama .
teṣu kiñca kadā grāhyamiti te kathayāmyaham.
30. yat etat adhunā proktam tridhāyuḥ dvijasattama
teṣu kiñca kadā grāhyam iti te kathayāmi aham
30. O best among the twice-born (dvija), I will now explain to you when each of the three types of longevity (āyuḥ), which have just been described, should be considered.
विलग्नपे बलोपेते शुभदृष्टेंश्शसम्भवभ् ।
रवौ पिंडोद्भवं ग्राह्यं चन्द्रे नैसर्गिकं तथा ॥३१॥
31. vilagnape balopete śubhadṛṣṭeṃśśasambhavabh .
ravau piṃḍodbhavaṃ grāhyaṃ candre naisargikaṃ tathā.
31. vilagnape balopete śubhadṛṣṭe aṃśasambhavaṃ ravau
piṇḍodbhavaṃ grāhyam candre naisargikaṃ tathā
31. When the lord of the Ascendant (lagnape) is strong (balopete) and well-aspected (śubhadṛṣṭe), the longevity (āyuḥ) calculated from the divisional charts (aṃśasambhava) should be considered for the Sun. For the Moon, the natural (naisargika) longevity should be taken.
बलसाम्ये द्वयोर्योगदलमायुः प्रकीर्तितम् ।
त्रयाणां त्रियुतेस्त्र्यंशसमं ज्ञेयं द्विजोत्तम ॥३२॥
32. balasāmye dvayoryogadalamāyuḥ prakīrtitam .
trayāṇāṃ triyutestryaṃśasamaṃ jñeyaṃ dvijottama.
32. balasāmye dvayoḥ yogadalam āyus prakīrtitam
trayāṇām triyuteḥ tryaṃśasamam jñeyam dvijottama
32. O best among the twice-born (dvija), in case of equal strength (balasāmye) of both, half of their combined sum is declared as the longevity (āyuḥ). For the three (methods), when combined, one-third of their sum should be understood as equal.
अथाऽन्यदपि वक्ष्यामि श्र्रिणु त्वं द्विजसत्तम ।
कैश्चिल्लग्नाष्टमेशाभ्यां मन्देन्दुभ्यां तथैव च ॥३३॥
33. athā'nyadapi vakṣyāmi śrriṇu tvaṃ dvijasattama .
kaiścillagnāṣṭameśābhyāṃ mandendubhyāṃ tathaiva ca.
33. atha anyat api vakṣyāmi śṛṇu tvam dvijasattama kaiścit
lagna-aṣṭameśābhyām manda-indubhyām tathā eva ca
33. O best among the twice-born (dvija), now listen, I will also explain another method. Some (astrologers calculate longevity) from the lords of the Ascendant (lagna) and the eighth house, and similarly from the Moon (indu) and Saturn (manda).
लग्नहोराविलग्नाभ्यां स्फुटमायुः प्रकीर्तितम् ।
आदौ लग्नाष्टमेशाभ्यां योगमेकं विचिन्तयेत् ॥३४॥
34. lagnahorāvilagnābhyāṃ sphuṭamāyuḥ prakīrtitam .
ādau lagnāṣṭameśābhyāṃ yogamekaṃ vicintayet.
34. lagna-horā-vilagnābhyām sphuṭam āyus prakīrtitam
ādau lagna-aṣṭameśābhyām yogam ekam vicintayet
34. The precise (sphuṭa) longevity (āyuḥ) is declared (to be calculated) from the Ascendant (lagna) and the Horā Ascendant (horā-vilagna). First, one should consider one method (yoga) from the lords of the Ascendant and the eighth house.
द्वितीयं मन्दचन्द्राभ्यां योगं पश्येद् द्विजोत्तम ।
लग्नहोराविलग्नाभ्यां तृतीयं परिचिन्तयेत् ॥३५॥
35. dvitīyaṃ mandacandrābhyāṃ yogaṃ paśyed dvijottama .
lagnahorāvilagnābhyāṃ tṛtīyaṃ paricintayet.
35. dvitīyam manda-candrābhyām yogam paśyet dvijottama
lagna-horā-vilagnābhyām tṛtīyam paricintayet
35. O best among the twice-born, one should examine the second combination (yoga) derived from Saturn and the Moon. The third combination should be thoroughly considered based on the Lagna, Hora, and Vilagna.
चरराशौ स्थितौ द्वौ चित् तदा दीर्घमुदाहृतम् ।
एकः स्थिरेऽपरो द्वन्द्वे दीर्घमायुस्तथापि हि ॥३६॥
36. cararāśau sthitau dvau cit tadā dīrghamudāhṛtam .
ekaḥ sthire'paro dvandve dīrghamāyustathāpi hi.
36. cara-rāśau sthitau dvau cit tadā dīrgham udāhṛtam
ekaḥ sthire aparaḥ dvandve dīrgham āyuḥ tathā api hi
36. If two (planets) are situated in a movable sign (cara-rāśi), then long life is declared. Even if one (planet) is in a fixed sign (sthira-rāśi) and the other in a dual sign (dvandva-rāśi), still long life (āyu) is indicated.
एकश्चरे स्थिरेऽन्यश्चेत् तदामध्यमुदाहृतम् ।
द्वौ वा द्वन्द्वे स्थितौ विप्र मध्यमायुस्तथापि च ॥३७॥
37. ekaścare sthire'nyaścet tadāmadhyamudāhṛtam .
dvau vā dvandve sthitau vipra madhyamāyustathāpi ca.
37. ekaḥ care sthire anyaḥ cet tadā madhyam udāhṛtam dvau
vā dvandve sthitau vipra madhyam āyuḥ tathā api ca
37. If one (planet) is in a movable sign (cara-rāśi) and the other in a fixed sign (sthira-rāśi), then medium life is declared. Or, O Brahmin, if two (planets) are situated in a dual sign (dvandva-rāśi), medium life (āyu) is indicated even then.
एकश्चरेऽपरो द्वन्द्वे द्वौ वा स्थिरगतौ तदा ।
जातकस्य तदाऽल्पायुर्ज्ञेयमेवं द्विजोत्तम ॥३८॥
38. ekaścare'paro dvandve dvau vā sthiragatau tadā .
jātakasya tadā'lpāyurjñeyamevaṃ dvijottama.
38. ekaḥ care aparaḥ dvandve dvau vā sthira-gatau tadā
jātakasya tadā alpa-āyuḥ jñeyam evam dvijottama
38. If one (planet) is in a movable sign (cara-rāśi) and the other in a dual sign (dvandva-rāśi), or if both are situated in fixed signs (sthira-rāśi), then short life (āyu) for the native (jātaka) should be understood, O best among the twice-born.
योगत्रयेण योगाभ्यां सिद्धं यद् ग्राह्यमेव तत् ।
योगत्रयविसंवादे लग्नहोराविलग्नतः ॥३९॥
39. yogatrayeṇa yogābhyāṃ siddhaṃ yad grāhyameva tat .
yogatrayavisaṃvāde lagnahorāvilagnataḥ.
39. yoga-trayeṇa yogābhyām siddham yat grāhyam eva
tat yoga-traya-visaṃvāde lagna-horā-vilagnataḥ
39. Whatever is established by the three combinations (yogas) or by two combinations (yogas), that alone should be accepted. In case of a contradiction among the three combinations (yogas), the determination should be made based on the Lagna, Hora, and Vilagna.
लग्ने वा सप्तमे चन्द्रे ग्राह्यं मन्देन्दुतस्तदा ।
ह्रासो वृद्धिश्च कक्ष्याया विचिन्त्या सर्वदा बुधैः ॥४०॥
40. lagne vā saptame candre grāhyaṃ mandendutastadā .
hrāso vṛddhiśca kakṣyāyā vicintyā sarvadā budhaiḥ.
40. lagne vā saptame candre grāhyam mandendutaḥ tadā
hrāsaḥ vṛddhiḥ ca kakṣyāyā vicintyā sarvadā budhaiḥ
40. When the Moon is in the Ascendant (lagna) or the seventh house, the wise should always consider the increase and decrease in the planetary orbit (kakṣyā) based on the positions of Saturn and the Moon.
दीर्घे योगत्रयेणैवं नखचन्द्रसमाब्दकाः ।
योगद्वयेन वस्वाशा योगैकेन रसांककाः ॥४१॥
41. dīrghe yogatrayeṇaivaṃ nakhacandrasamābdakāḥ .
yogadvayena vasvāśā yogaikena rasāṃkakāḥ.
41. dīrghe yogatrayeṇa evam nakhacandrasamābdakāḥ
yogadvayena vasvāśā yogāikena rasāṅkakāḥ
41. In the long-life category, with three such planetary combinations (yoga), the lifespan is 120 years (nakha-candra). With two combinations, it is 108 years (vasvāśā). And with one combination, it is 96 years (rasāṅkakāḥ).
मध्ये योगत्रयेणैवं खाष्टतुल्याब्दकाः स्मृताः ।
द्व्यगा योगद्वयेनाऽत्रयोगैकेनाब्धिषण्मिताः ॥४२॥
42. madhye yogatrayeṇaivaṃ khāṣṭatulyābdakāḥ smṛtāḥ .
dvyagā yogadvayenā'trayogaikenābdhiṣaṇmitāḥ.
42. madhye yogatrayeṇa evam khāṣṭatulyābdakāḥ smṛtāḥ
dvyagā yogadvayena atra yogāikena abdhiṣaṇmitāḥ
42. Similarly, in the middle-life category, with three planetary combinations (yoga), eighty years (kha-aṣṭa) are remembered as the lifespan. Here, with two combinations, it is seventy-two years (dvyaga). And with one combination, it is sixty-four years (abdhi-ṣaṭ).
अल्पे योगत्रयेणाऽत्रद्वात्रिंशन्मितवत्सराः ।
योगद्वयेन षट्त्रिंशात् योगैकेन च खाब्धयः ॥४३॥
43. alpe yogatrayeṇā'tradvātriṃśanmitavatsarāḥ .
yogadvayena ṣaṭtriṃśāt yogaikena ca khābdhayaḥ.
43. alpe yogatrayeṇa atra dvātriṃśanmitavatsarāḥ
yogadvayena ṣaṭtriṃśat yogāikena ca khābdhayaḥ
43. In the short-life category, with three planetary combinations (yoga), the years are thirty-two (dvātriṃśat). With two combinations, thirty-six (ṣaṭtriṃśat). And with one combination, the years are forty (kha-abdhi).
एवं दीर्घसमाल्पेषु खाब्धयो रसवह्नयः ।
खण्डा दन्तमितास्तेभ्यः स्फुटमायुः प्रसाधयेत् ॥४४॥
44. evaṃ dīrghasamālpeṣu khābdhayo rasavahnayaḥ .
khaṇḍā dantamitāstebhyaḥ sphuṭamāyuḥ prasādhayet.
44. evam dīrghasamālpeṣu khābdhayaḥ rasavahnayaḥ
khaṇḍā dantamitāḥ tebhyaḥ sphuṭam āyuḥ prasādhayet
44. Thus, for the long, middle, and short lifespan categories, there are (the numbers) forty (kha-abdhi) and thirty-six (rasa-vahni). From these (values), the portions measured as thirty-two (danta) should be (used to) precisely calculate the lifespan (āyuḥ).
पूर्ण राश्यादिगे चान्ते हानिर्मध्येऽनुपाततः ।
योगकारकखेटांशयोगस्तत्संख्यया हृतः ॥४५॥
45. pūrṇa rāśyādige cānte hānirmadhye'nupātataḥ .
yogakārakakheṭāṃśayogastatsaṃkhyayā hṛtaḥ.
45. pūrṇa rāśyādige ca ante hāniḥ madhye anupātataḥ
yoga-kāraka-kheṭāṃśa-yogaḥ tat-saṃkhyayā hṛtaḥ
45. When a planet is at the beginning of a full sign (rāśi) or at its end, there is a reduction (in its contribution); in the middle, it is proportional. The sum of the portions (aṃśa) of the benefic (yoga-kāraka) planets should be divided by their total number.
लब्धांशास्तु यथाप्राप्तखण्डघ्नास्त्रिंशतोद्धृताः ।
लब्धवर्षादिभिर्हीनं प्राप्तायुः प्रस्फुटं भवेत् ॥४६॥
46. labdhāṃśāstu yathāprāptakhaṇḍaghnāstriṃśatoddhṛtāḥ .
labdhavarṣādibhirhīnaṃ prāptāyuḥ prasphuṭaṃ bhavet.
46. labdhāṃśāḥ tu yathāprāpta-khaṇḍa-ghnāḥ triṃśatā uddhṛtāḥ
labdha-varṣādibhiḥ hīnam prāptāyuḥ prasphuṭam bhavet
46. The obtained portions (aṃśa), multiplied by the available sections (khaṇḍa) and divided by thirty, and then reduced by the already received years and so on, will yield the accurate lifespan (āyuṣ).
योगहेतौ शनौ कक्ष्याह्रासोऽन्यैर्वृद्धिरुच्यते ।
न स्वर्क्षतुङ्गगे नो वा पापमात्रयुतेक्षिते ॥४७॥
47. yogahetau śanau kakṣyāhrāso'nyairvṛddhirucyate .
na svarkṣatuṅgage no vā pāpamātrayutekṣite.
47. yoga-hetau śanau kakṣyā-hrāsaḥ anyaiḥ vṛddhiḥ ucyate
na sva-ṛkṣa-tuṅgage na u vā pāpa-mātra-yuta-īkṣite
47. When Saturn (śani) is the cause of a beneficial combination (yoga), a reduction in the orbital period (kakṣyā) is declared, while by others, an increase is stated. This does not apply when Saturn is in its own sign or exaltation, nor when it is merely conjoined with or aspected by malefic planets.
लग्नसप्तमगे जीवे शुभमात्रयुतेक्षिते ।
कथितस्यायुषो विप्र कक्ष्यावृद्धिः प्रजायते ॥४८॥
48. lagnasaptamage jīve śubhamātrayutekṣite .
kathitasyāyuṣo vipra kakṣyāvṛddhiḥ prajāyate.
48. lagna-saptamage jīve śubha-mātra-yuta-īkṣite
kathitasya āyuṣaḥ vipra kakṣyā-vṛddhiḥ prajāyate
48. O Brahmin, when Jupiter (jīva) is situated in the ascendant (lagna) or the seventh house, and is conjoined with or aspected by only benefic planets, an increase in the orbital period (kakṣyā) of the declared lifespan (āyuṣ) occurs.
अनायुश्चेद् भवेदल्पमल्पान्मध्यं प्रजायते ।
मध्यमाज्जायते दीर्घं दीर्घायुश्चेत्ततोऽधिकम् ॥४९॥
49. anāyuśced bhavedalpamalpānmadhyaṃ prajāyate .
madhyamājjāyate dīrghaṃ dīrghāyuścettato'dhikam.
49. anāyuḥ cet bhavet alpam alpāt madhyam prajāyate
madhyamāt jāyate dīrgham dīrghāyuḥ cet tataḥ adhikam
49. If there were no calculated lifespan (āyuṣ), it would become short. From a short lifespan, a medium lifespan arises. From a medium lifespan, a long lifespan arises. If it is already a long lifespan (āyuṣ), then it becomes even longer than that.
योगहेतौ गुरवेवं कक्ष्यावृद्धेश्च लक्षणम् ।
एतस्माद् वैपरीत्येन कक्ष्याह्रासः शनौ भवेत् ॥५०॥
50. yogahetau guravevaṃ kakṣyāvṛddheśca lakṣaṇam .
etasmād vaiparītyena kakṣyāhrāsaḥ śanau bhavet.
50. yogahetau gurau evam kakṣyāvṛddheḥ ca lakṣaṇam
etasmāt vaiparītyena kakṣyāhrāsaḥ śanau bhavet
50. Thus, these are the indications for Jupiter (guru) regarding the cause of its strength (yoga) and the increase of its divisional strength (kakṣyā). Conversely, a decrease in divisional strength (kakṣyā) occurs for Saturn (śani).
आयुषो बहुधा भेदाः कथिता भवताऽधुना ।
कतिधा सा कदाऽनायुरमितायुः कदा भवेत् ॥५१॥
51. āyuṣo bahudhā bhedāḥ kathitā bhavatā'dhunā .
katidhā sā kadā'nāyuramitāyuḥ kadā bhavet.
51. āyuṣaḥ bahudhā bhedāḥ kathitāḥ bhavatā adhunā
katidhā sā kadā anāyuḥ amitaāyuḥ kadā bhavet
51. The many types of lifespan (āyuṣ) have now been explained by you. How many types are there? When is there no lifespan (anāyuḥ), and when is there immeasurable lifespan (amita-āyuḥ)?
बालारिष्टं योगारिष्टमल्पं मध्यञ्च दीर्घकम् ।
दिव्यं चैवाऽमितं चैवं सप्तधायुः प्रकीर्तितम् ॥५२॥
52. bālāriṣṭaṃ yogāriṣṭamalpaṃ madhyañca dīrghakam .
divyaṃ caivā'mitaṃ caivaṃ saptadhāyuḥ prakīrtitam.
52. bālaariṣṭam yogaariṣṭam alpam madhyam ca dīrghakam
divyam ca eva amitam ca evam saptadhā āyuḥ prakīrtitam
52. Childhood affliction (bālāriṣṭa), planetary affliction (yogāriṣṭa), short, medium, and long [lifespan] - also divine and immeasurable lifespan (amita-āyuṣ) - thus, lifespan is declared to be of seven types.
बालारिष्टे समा अष्टौ योगारिष्टे च विंशतिः ।
द्वात्रिंशद् वत्ररा अल्पे चतुष्षष्टिस्तु मध्यमे ॥५३॥
53. bālāriṣṭe samā aṣṭau yogāriṣṭe ca viṃśatiḥ .
dvātriṃśad vatrarā alpe catuṣṣaṣṭistu madhyame.
53. bālaariṣṭe samāḥ aṣṭau yogaariṣṭe ca viṃśatiḥ
dvātriṃśat vatsarāḥ alpe catuṣṣaṣṭiḥ tu madhyame
53. For childhood affliction (bālāriṣṭa), eight years. For planetary affliction (yogāriṣṭa), twenty [years]. Thirty-two years for short [lifespan], but sixty-four for medium.
विंशाधिकश्तं दीर्घे दिव्ये वर्षसहस्रकम् ।
तदूर्ध्वममितं पुण्यैरमितैराप्यते जनैः ॥५४॥
54. viṃśādhikaśtaṃ dīrghe divye varṣasahasrakam .
tadūrdhvamamitaṃ puṇyairamitairāpyate janaiḥ.
54. viṃśaadhikaśatam dīrghe divye varṣasahasrakam
tat ūrdhvam amitam puṇyaiḥ amitaiḥ āpyate janaiḥ
54. One hundred and twenty [years] for long [lifespan], one thousand years for divine [lifespan]. Beyond that, immeasurable [lifespan] is attained by people with immeasurable merits (puṇya).
चन्द्रेज्यौ च कुलीरांगे ज्न्!असिअतु केन्द्रसंस्थितौ ।
अन्ये त्र्यायारिगाः खेटा अमितायुस्तदा भवेत् ॥५५॥
55. candrejyau ca kulīrāṃge jn!asiatu kendrasaṃsthitau .
anye tryāyārigāḥ kheṭā amitāyustadā bhavet.
55. candra-ijyau ca kulīrāṅge jn!asijatu kendrasaṃsthitau
anye tryāyārigāḥ kheṭāḥ amitāyuḥ tadā bhavet
55. When the Moon and Jupiter are in the sign of Cancer and situated in an angular house, and other planets are located in the 3rd, 6th, or 11th houses, then one's lifespan becomes immeasurable. (Note: The word "ज्न्!असिअतु" is corrupt and has been omitted from the interpretation.)
सौम्याः केन्द्रत्रिकोणस्थाः पापास्त्र्यायारिगास्तथा ।
शुभराशौ स्थिते रन्ध्रे दिव्यमायुस्तदा भवेत् ॥५६॥
56. saumyāḥ kendratrikoṇasthāḥ pāpāstryāyārigāstathā .
śubharāśau sthite randhre divyamāyustadā bhavet.
56. saumyāḥ kendratrikoṇasthāḥ pāpāḥ tryāyārigāḥ tathā
śubharāśau sthite randhre divyam āyuḥ tadā bhavet
56. When benefic planets are situated in angular and trine houses, and malefic planets are likewise in the 3rd, 6th, or 11th houses, and the 8th house is situated in a benefic sign, then one's lifespan becomes divine.
गोपुरांशे गुरौ केन्द्रे शुक्रे पारावतांशके ।
त्रिकोणे कर्कटे लग्ने युगान्तायुस्तदा द्विज ॥५७॥
57. gopurāṃśe gurau kendre śukre pārāvatāṃśake .
trikoṇe karkaṭe lagne yugāntāyustadā dvija.
57. gopurāṃśe gurau kendre śukre pārāvatāṃśake
trikoṇe karkaṭe lagne yugāntāyuḥ tadā dvija
57. O twice-born one (dvija), when Jupiter is in a gopurāṃśa varga and in an angular house, and Venus is in a pārāvatāṃśaka varga and in a trine house, and Cancer is the ascendant, then the lifespan extends to the end of a cosmic age (yuga).
देवलोकांशके मन्दे कुजे पारावतांशके ।
गुरौ सिंहासनांशेऽङ्गे जातो मुनिसमो भवेत् ॥५८॥
58. devalokāṃśake mande kuje pārāvatāṃśake .
gurau siṃhāsanāṃśe'ṅge jāto munisamo bhavet.
58. devalokāṃśake mande kuje pārāvatāṃśake gurau
siṃhāsanāṃśe aṅge jātaḥ munisamaḥ bhavet
58. When Saturn is in a devalokāṃśa varga, Mars is in a pārāvatāṃśaka varga, and Jupiter is in a siṃhāsanāṃśa varga and in the ascendant, then one who is born (jāta) becomes like a sage.
सुयोगैर्वर्ध्यते ह्यायुः कुयोगैर्हीयते तथा ।
अतो योगानहं वक्ष्ये पूर्णमध्याल्पकारकान् ॥५९॥
59. suyogairvardhyate hyāyuḥ kuyogairhīyate tathā .
ato yogānahaṃ vakṣye pūrṇamadhyālpakārakān.
59. suyogaiḥ vardhyate hi āyuḥ kuyogaiḥ hīyate tathā
ataḥ yogān aham vakṣye pūrṇamadhyālpākārakān
59. Indeed, lifespan (āyu) is increased by beneficial planetary combinations (yoga) and similarly diminished by malefic ones. Therefore, I shall now explain the planetary combinations (yoga) that cause full, medium, or short lifespans.
केन्द्रे शुभग्रहैर्युक्ते लग्नेशे च शुभान्विते ।
सन्दृष्टे गुरुणा वाऽपि पूर्णमायुयुस्तदा भवेत् ॥६०॥
60. kendre śubhagrahairyukte lagneśe ca śubhānvite .
sandṛṣṭe guruṇā vā'pi pūrṇamāyuyustadā bhavet.
60. kendre śubhagraih yukte lagneśe ca śubhānvite
sandṛṣṭe guruṇā vā api pūrṇam āyuḥ tadā bhavet
60. When the quadrant houses (kendra) are occupied by benefic planets, and the lord of the ascendant (lagna) is associated with benefics or is aspected by Jupiter (guru), then a full lifespan (āyus) is attained.
केन्द्रस्थिते विलग्नेशे गुरुशुक्रसमन्विते ।
ताभ्यां निरीक्षिते वाऽपि पूर्णमायुर्विनिर्दिशेत् ॥६१॥
61. kendrasthite vilagneśe guruśukrasamanvite .
tābhyāṃ nirīkṣite vā'pi pūrṇamāyurvinirdiśet.
61. kendrasthite vilagneśe guruśukrasamanvite
tābhyām nirīkṣite vā api pūrṇam āyuḥ vinirdiśet
61. When the lord of the ascendant (lagna) is situated in a quadrant house (kendra) and is associated with Jupiter (guru) and Venus (śukra), or is aspected by them, one should predict a full lifespan (āyus).
उच्चस्थितैस्त्रिभिः खेटैर्लग्नरन्ध्रशसंयुतैः ।
अष्टमे पापहीने च पूर्णमायुर्विनिर्दिशेत् ॥६२॥
62. uccasthitaistribhiḥ kheṭairlagnarandhraśasaṃyutaiḥ .
aṣṭame pāpahīne ca pūrṇamāyurvinirdiśet.
62. uccasthitaiḥ tribhiḥ kheṭaiḥ lagnarandhraśasaṃyutaiḥ
aṣṭame pāpahīne ca pūrṇam āyuḥ vinirdiśet
62. When three planets are exalted and associated with the lords of the ascendant (lagna) and the eighth house (aṣṭama), and furthermore, the eighth house is free from malefic planets, one should predict a full lifespan (āyus).
अष्टमस्थैस्त्रिभि खेटैः स्वोच्चमित्रस्ववर्गगैः ।
लग्नेशे बलसंयुक्ते दीर्घमायुस्तदा भवेत् ॥६३॥
63. aṣṭamasthaistribhi kheṭaiḥ svoccamitrasvavargagaiḥ .
lagneśe balasaṃyukte dīrghamāyustadā bhavet.
63. aṣṭamasthaiḥ tribhiḥ kheṭaiḥ svoccamitrasvavargagaiḥ
lagneśe balasaṃyukte dīrgham āyuḥ tadā bhavet
63. When three planets are situated in the eighth house (aṣṭama), being in their own sign, exaltation, a friendly sign, or their own divisional chart (varga), and the lord of the ascendant (lagna) is endowed with strength, then a long lifespan (āyus) is attained.
स्वभोच्चस्थेन केनापि नभौगेन समन्वितः ।
अष्टमेशः शनिर्वापि दीर्घमायुर्विनिर्दिशेत् ॥६४॥
64. svabhoccasthena kenāpi nabhaugena samanvitaḥ .
aṣṭameśaḥ śanirvāpi dīrghamāyurvinirdiśet.
64. svabhocccasthena kena api nabhaugena samanvitaḥ
aṣṭameśaḥ śaniḥ vā api dīrgham āyuḥ vinirdiśet
64. When the lord of the eighth house (aṣṭama), Saturn (śani), is associated with any planet that is situated in its own sign or exaltation, one should predict a long lifespan (āyus).
त्रिषडायगतैः पापैः शुभैः केन्द्रत्रिकोणगैः ।
लग्नेशे बलसंयुक्ते दीर्घमायुर्विनिर्दिशेत् ॥६५॥
65. triṣaḍāyagataiḥ pāpaiḥ śubhaiḥ kendratrikoṇagaiḥ .
lagneśe balasaṃyukte dīrghamāyurvinirdiśet.
65. triṣaḍāyagataiḥ pāpaiḥ śubhaiḥ kendratrikoṇagaiḥ
lagneśe balasaṃyukte dīrgham āyuḥ vinirdiśet
65. When malefic planets are situated in the 3rd, 6th, and 11th houses, and benefic planets are in the angular (kendra) and trine (trikoṇa) houses, and the ascendant lord is endowed with strength, one should predict a long life span.
षट्सप्तरन्ध्रभवेषु शुभखेटयुतेषु च ।
त्रिभवेषु च पापेषु पूर्णमायुर्विनिर्दिशेत् ॥६६॥
66. ṣaṭsaptarandhrabhaveṣu śubhakheṭayuteṣu ca .
tribhaveṣu ca pāpeṣu pūrṇamāyurvinirdiśet.
66. ṣaṭsaptarandhrabhaveṣu śubhakheṭayuteṣu ca
tribhaveṣu ca pāpeṣu pūrṇam āyuḥ vinirdiśet
66. When benefic planets are conjoined in the 6th, 7th, and 8th houses, and malefic planets are in the 3rd, 6th, and 11th houses, one should predict a full life span.
शत्रुव्ययगताः पापा लग्नेशो यदि केन्द्रगः ।
रविमित्रं च रन्ध्रेशः पूर्णमायुस्तथापि हि ॥६७॥
67. śatruvyayagatāḥ pāpā lagneśo yadi kendragaḥ .
ravimitraṃ ca randhreśaḥ pūrṇamāyustathāpi hi.
67. śatruvyayagatāḥ pāpāḥ lagneśaḥ yadi kendragaḥ
ravimitram ca randhreśaḥ pūrṇam āyuḥ tathāpi hi
67. If malefic planets are situated in the 6th and 12th houses, if the ascendant lord is in an angular (kendra) house, and if the lord of the 8th house (randhreśa) is a friend of the Sun, then a full life span is indeed predicted even then.
आयुः स्थानस्थिताः पापाः कर्मेशः स्वोच्चगो यदा ।
तथापि दीर्घमायु स्यात् विज्ञेयं द्विजसत्तम ॥६८॥
68. āyuḥ sthānasthitāḥ pāpāḥ karmeśaḥ svoccago yadā .
tathāpi dīrghamāyu syāt vijñeyaṃ dvijasattama.
68. āyuḥsthānasthitāḥ pāpāḥ karmeśaḥ svoccagaḥ yadā
tathāpi dīrgham āyuḥ syāt vijñeyam dvijasattama
68. O best among the twice-born (dvijasattama), know that even if malefic planets are situated in the house of longevity (āyuḥ sthāna), a long life span is nevertheless indicated when the lord of the 10th house (karmeśa) is exalted.
द्विस्वभावगृहे लग्ने लग्नेशे केन्द्रसंस्थिते ।
स्वोच्चराशित्रिकोणे वा दीर्घमायुर्विनिर्दिशेत् ॥६९॥
69. dvisvabhāvagṛhe lagne lagneśe kendrasaṃsthite .
svoccarāśitrikoṇe vā dīrghamāyurvinirdiśet.
69. dvisvabhāvagṛhe lagne lagneśe kendrasaṃsthite
svoccarāśitrikoṇe vā dīrgham āyuḥ vinirdiśet
69. When the ascendant (lagna) is in a dual-natured sign, and the ascendant lord is situated in an angular (kendra) house, or in its own exaltation sign, or in a trine (trikoṇa) house, one should predict a long life span.
द्विस्वभावगृहे लग्ने लग्नेशाद् बलसंयुतात् ।
द्वौ पापौ यदि केन्द्रस्थौ दीर्घमायुस्तदा भवेत् ॥७०॥
70. dvisvabhāvagṛhe lagne lagneśād balasaṃyutāt .
dvau pāpau yadi kendrasthau dīrghamāyustadā bhavet.
70. dvisvabhāvagṛhe lagne lagneśāt balasamyutāt dvau
pāpau yadi kendrasthau dīrgham āyuḥ tadā bhavet
70. If the ascendant is in a dual-natured sign, and the lord of the ascendant is endowed with strength, and two malefic planets are situated in angular houses (kendras), then a long life will ensue.
लग्नाष्टमेशयोर्मध्ये यः खेटः प्रबलो भवेत् ।
तस्मिन् केन्द्रगते दीर्घ मध्यं पणफरस्थिते ॥७१॥
71. lagnāṣṭameśayormadhye yaḥ kheṭaḥ prabalo bhavet .
tasmin kendragate dīrgha madhyaṃ paṇapharasthite.
71. lagna-aṣṭameśayoḥ madhye yaḥ kheṭaḥ prabalaḥ bhavet
tasmin kendragate dīrgham madhyam paṇapharasthite
71. Among the lords of the ascendant and the eighth house, whichever planet is stronger, if that planet is situated in an angular house (kendra), there will be a long life. If it is situated in a succedent house (paṇaphara), the life will be medium.
आपोक्लिमे स्थिते स्वल्पमायुर्भवति निश्चितम् ।
लग्नेशे च रवेर्मित्रे दीर्घंमायुः समे समम् ॥७२॥
72. āpoklime sthite svalpamāyurbhavati niścitam .
lagneśe ca ravermitre dīrghaṃmāyuḥ same samam.
72. āpoklime sthite svalpam āyuḥ bhavati niścitam
lagneśe ca raveḥ mitre dīrgham āyuḥ same samam
72. When that planet (the stronger one from Lagna/8th lords) is situated in a cadent house (āpoklima), there is certainly a short life. If the lord of the ascendant is a friend of the Sun, there is a long life; if it is neutral, the life is medium.
शत्रौ स्वल्पं वदेदित्थमष्टमेशादपि स्मृतम् ।
मित्रमध्याऽरिभावस्थे तस्मिन्नेवं फलं वदेत् ॥७३॥
73. śatrau svalpaṃ vadeditthamaṣṭameśādapi smṛtam .
mitramadhyā'ribhāvasthe tasminnevaṃ phalaṃ vadet.
73. śatrau svalpam vadet ittham aṣṭameśāt api smṛtam
mitra-madhya-ari-bhāvasthe tasmin evam phalam vadet
73. One should declare a short life when (the lord of the ascendant is) an enemy (of the Sun). This principle is also remembered similarly for the lord of the eighth house. When that (stronger) planet (from the ascendant or 8th lord) is situated in a friendly, neutral, or inimical sign respectively, one should declare the corresponding result (long, medium, or short life).
सहजाधीशभूपुत्रौ द्वौ रन्ध्रेशशनैश्चरौ ।
अस्तौ वा पापदृग्युक्तौ स्वल्पमायुः प्रयच्छतः ॥७४॥
74. sahajādhīśabhūputrau dvau randhreśaśanaiścarau .
astau vā pāpadṛgyuktau svalpamāyuḥ prayacchataḥ.
74. sahajādhiśabhūputrau dvau randhreśaśanaiścarau
astau vā pāpa-dṛk-yuktau svalpam āyuḥ prayacchataḥ
74. If either the lord of the third house and Mars (bhūputra), or the lord of the eighth house and Saturn, are combust or afflicted by malefic aspects, they grant a short life.
षष्ठेऽष्टमे व्यये वाऽपि लग्नेशे पापसंयुते ।
स्व पायुरनपत्यो वा शुभदृग्योगवर्जिते ॥७५॥
75. ṣaṣṭhe'ṣṭame vyaye vā'pi lagneśe pāpasaṃyute .
sva pāyuranapatyo vā śubhadṛgyogavarjite.
75. ṣaṣṭhe aṣṭame vyaye vā api lagneśe pāpasaṃyute
svalpāyuḥ anapatyaḥ vā śubhadṛgyogavarjite
75. If the lord of the Ascendant is conjoined with malefic planets and is devoid of auspicious aspect or conjunction, and is situated in the sixth, eighth, or twelfth house, then the native's lifespan will be short or they will be childless.
चतुष्ट्यगते पापे शुभदृष्टिविवर्जिते ।
बलहीने विग्लनेशे स्वल्पमायुर्विनिर्दिशेत् ॥७६॥
76. catuṣṭyagate pāpe śubhadṛṣṭivivarjite .
balahīne viglaneśe svalpamāyurvinirdiśet.
76. catuṣṭyagate pāpe śubhadṛṣṭivivarjite
balahīne lagneśe svalpam āyuḥ vinirdiśet
76. If a malefic planet is situated in a quadrant, devoid of auspicious aspect, and the lord of the Ascendant is weak, then one should predict a short lifespan.
व्ययार्थौ पापसंयुक्तौ शुभदृग्योगवर्जितौ ।
स्वल्पमायुस्तदा ज्ञेयं निर्विशंकं द्विजोत्तम ॥७७॥
77. vyayārthau pāpasaṃyuktau śubhadṛgyogavarjitau .
svalpamāyustadā jñeyaṃ nirviśaṃkaṃ dvijottama.
77. vyayārthau pāpasaṃyutau śubhadṛgyogavarjitau
svalpam āyuḥ tadā jñeyam nirviśaṅkam dvijottama
77. O best of Brahmins (dvijottama)! If the lords of the twelfth and second houses are conjoined with malefic planets and devoid of auspicious aspect or conjunction, then a short lifespan should be known (predicted) without any doubt.
लग्नरन्ध्रेशयोरेवं दुःस्थयोर्बलहीनयोः ।
स्वल्पमायुर्बुधैर्ज्ञेयं मिश्रयोगाच्च मध्यमम् ॥७८॥
78. lagnarandhreśayorevaṃ duḥsthayorbalahīnayoḥ .
svalpamāyurbudhairjñeyaṃ miśrayogācca madhyamam.
78. lagnarandhreśayoḥ evam duḥsthayoḥ balahīnayoḥ
svalpam āyuḥ budhaiḥ jñeyam miśrayogāt ca madhyamam
78. Similarly, if the lords of the Ascendant and the eighth house are unfavorably placed and weak, then a short lifespan should be known by the wise. A medium lifespan is predicted from mixed astrological combinations.