महाभारतः
mahābhārataḥ
-
book-12, chapter-221, verse-14
नक्षत्रकल्पाभरणां ताराभक्तिसमस्रजम् ।
श्रियं ददृशतुः पद्मां साक्षात्पद्मतलस्थिताम् ॥१४॥
श्रियं ददृशतुः पद्मां साक्षात्पद्मतलस्थिताम् ॥१४॥
14. nakṣatrakalpābharaṇāṁ tārābhaktisamasrajam ,
śriyaṁ dadṛśatuḥ padmāṁ sākṣātpadmatalasthitām.
śriyaṁ dadṛśatuḥ padmāṁ sākṣātpadmatalasthitām.
14.
nakṣatrakalpābharaṇām tārābhaktisamasrajam
śriyam dadṛśatuḥ padmām sākṣāt padmatalasthitām
śriyam dadṛśatuḥ padmām sākṣāt padmatalasthitām
14.
(tau) nakṣatrakalpābharaṇām tārābhaktisamasrajam
sākṣāt padmatalasthitām padmām śriyam dadṛśatuḥ
sākṣāt padmatalasthitām padmām śriyam dadṛśatuḥ
14.
They both directly saw Śrī (Lakshmi), who was known as Padma, adorned with ornaments like constellations, wearing a garland resembling a cluster of stars, and seated upon a lotus (padma).
Words meanings summery:
(Scroll down for elaborated words morphology)
- नक्षत्रकल्पाभरणाम् (nakṣatrakalpābharaṇām) - adorned with star-like ornaments
- ताराभक्तिसमस्रजम् (tārābhaktisamasrajam) - having a garland resembling a cluster of stars
- श्रियम् (śriyam) - Śrī, prosperity, glory
- ददृशतुः (dadṛśatuḥ) - they two saw
- पद्माम् (padmām) - Padma (Lakshmi), lotus-like
- साक्षात् (sākṣāt) - directly, visibly, in person
- पद्मतलस्थिताम् (padmatalasthitām) - situated on a lotus seat
Words meanings and morphology
नक्षत्रकल्पाभरणाम् (nakṣatrakalpābharaṇām) - adorned with star-like ornaments
(adjective)
Accusative, feminine, singular of nakṣatrakalpābharaṇā
nakṣatrakalpābharaṇā - adorned with ornaments like stars
Bahuvrīhi compound
Compound type : bahuvrīhi (nakṣatra+kalpa+ābharaṇa)
- nakṣatra – star, constellation
noun (neuter) - kalpa – like, resembling, similar to
adjective (masculine) - ābharaṇa – ornament, decoration
noun (neuter)
ताराभक्तिसमस्रजम् (tārābhaktisamasrajam) - having a garland resembling a cluster of stars
(adjective)
Accusative, feminine, singular of tārābhaktisamasrajā
tārābhaktisamasrajā - having a garland like a cluster of stars
Bahuvrīhi compound
Compound type : bahuvrīhi (tārā+bhakti+sama+sraj)
- tārā – star
noun (feminine) - bhakti – row, string, cluster, devotion
noun (feminine) - sama – equal, similar
adjective (masculine) - sraj – garland, wreath
noun (feminine)
श्रियम् (śriyam) - Śrī, prosperity, glory
(proper noun)
Accusative, feminine, singular of śrī
śrī - Śrī (goddess Lakshmi), prosperity, wealth, glory, beauty
ददृशतुः (dadṛśatuḥ) - they two saw
(verb)
3rd person , dual, active, perfect (liṭ) of dṛś
Perfect Tense (Liṭ)
Root dṛś, 3rd person dual, perfect tense (Liṭ), active voice
Root: dṛś (class 1)
पद्माम् (padmām) - Padma (Lakshmi), lotus-like
(proper noun)
Accusative, feminine, singular of padmā
padmā - Padmā (epithet of Lakshmi), lotus-like, lotus
साक्षात् (sākṣāt) - directly, visibly, in person
(indeclinable)
पद्मतलस्थिताम् (padmatalasthitām) - situated on a lotus seat
(adjective)
Accusative, feminine, singular of padmatalasthitā
padmatalasthitā - situated on a lotus seat/base
Tatpuruṣa compound
Compound type : tatpuruṣa (padma+tala+sthitā)
- padma – lotus
noun (neuter) - tala – surface, base, flat ground, sole
noun (neuter) - sthitā – situated, standing, abiding (feminine)
adjective (feminine)
Past Passive Participle
From verb root 'sthā' (to stand), past passive participle in feminine nominative singular
Root: sthā (class 1)