ज्ञानार्णव-तन्त्रम्
jñānārṇava-tantram
-
chapter-4
चक्रमण्डलमाख्यातं न पूजा तत्र मण्डले ।
कथिता परमेशान श्रोतुमिच्छामि तत्त्वतः ॥१॥
कथिता परमेशान श्रोतुमिच्छामि तत्त्वतः ॥१॥
1. cakramaṇḍalamākhyātaṁ na pūjā tatra maṇḍale ,
kathitā parameśāna śrotumicchāmi tattvataḥ.
kathitā parameśāna śrotumicchāmi tattvataḥ.
1.
cakramaṇḍalam ākhyātam na pūjā tatra maṇḍale
kathitā parameśāna śrotum icchāmi tattvataḥ
kathitā parameśāna śrotum icchāmi tattvataḥ
1.
parameśāna cakramaṇḍalam ākhyātam,
tatra maṇḍale pūjā na kathitā,
tattvataḥ śrotum icchāmi
tatra maṇḍale pūjā na kathitā,
tattvataḥ śrotum icchāmi
1. O supreme lord, the cakra maṇḍala has been described, but worship is not spoken of as taking place in that maṇḍala - I wish to hear about this truly.
शृणु देवि प्रवक्ष्यामि पूजामण्डलमुत्तमम् ।
पीठपूजां विधायादौ रविदेवीविराजिताम् ॥२॥
पीठपूजां विधायादौ रविदेवीविराजिताम् ॥२॥
2. śṛṇu devi pravakṣyāmi pūjāmaṇḍalamuttamam ,
pīṭhapūjāṁ vidhāyādau ravidevīvirājitām.
pīṭhapūjāṁ vidhāyādau ravidevīvirājitām.
2.
śṛṇu devi pravakṣyāmi pūjāmaṇḍalam uttamam |
pīṭhapūjāṃ vidhāya ādau ravi-devī-virājitām
pīṭhapūjāṃ vidhāya ādau ravi-devī-virājitām
2.
devi śṛṇu,
ādau pīṭhapūjāṃ vidhāya ravi-devī-virājitām uttamam pūjāmaṇḍalam pravakṣyāmi
ādau pīṭhapūjāṃ vidhāya ravi-devī-virājitām uttamam pūjāmaṇḍalam pravakṣyāmi
2. O goddess, listen. I will speak of the supreme pūjā-maṇḍala, having first performed the pīṭha-pūjā, which shines with the sun-goddesses.
वामा ज्येष्ठा च रौद्री च अम्बिकेच्छा ततः परम् ।
ज्ञाना क्रिया कुब्जिका च ऋद्धिश्चैव विषघ्निका ॥३॥
ज्ञाना क्रिया कुब्जिका च ऋद्धिश्चैव विषघ्निका ॥३॥
3. vāmā jyeṣṭhā ca raudrī ca ambikecchā tataḥ param ,
jñānā kriyā kubjikā ca ṛddhiścaiva viṣaghnikā.
jñānā kriyā kubjikā ca ṛddhiścaiva viṣaghnikā.
3.
vāmā jyeṣṭhā ca raudrī ca ambikā icchā tataḥ param
| jñānā kriyā kubjikā ca ṛddhiḥ ca eva viṣaghnikā
| jñānā kriyā kubjikā ca ṛddhiḥ ca eva viṣaghnikā
3.
vāmā,
jyeṣṭhā,
raudrī,
ambikā,
icchā,
tataḥ param,
jñānā,
kriyā,
kubjikā,
ṛddhiḥ ca eva,
viṣaghnikā ca
jyeṣṭhā,
raudrī,
ambikā,
icchā,
tataḥ param,
jñānā,
kriyā,
kubjikā,
ṛddhiḥ ca eva,
viṣaghnikā ca
3. Vāmā, Jyeṣṭhā, Raudrī, Ambikā, and thereafter Icchā, Jñānā, kriyā, Kubjikā, ṛddhi, and also Viṣaghnikā, (are the twelve śaktis)
दूतरी चैव आनन्दा देवि द्वादश शक्तयः ।
मुक्ताफलामलमणिस्फुरच्छत्रं शशिप्रभम् ॥४॥
मुक्ताफलामलमणिस्फुरच्छत्रं शशिप्रभम् ॥४॥
4. dūtarī caiva ānandā devi dvādaśa śaktayaḥ ,
muktāphalāmalamaṇisphuracchatraṁ śaśiprabham.
muktāphalāmalamaṇisphuracchatraṁ śaśiprabham.
4.
dūtarī ca eva ānandā devi dvādaśa śaktayaḥ |
muktā-phala-amala-maṇi-sphurat-chatram śaśi-prabham
muktā-phala-amala-maṇi-sphurat-chatram śaśi-prabham
4.
devi,
dūtarī ca eva ānandā ca,
(iti) dvādaśa śaktayaḥ (santi); (tatra ca) muktāphala-amala-maṇi-sphurat-chatram śaśi-prabham (asti)
dūtarī ca eva ānandā ca,
(iti) dvādaśa śaktayaḥ (santi); (tatra ca) muktāphala-amala-maṇi-sphurat-chatram śaśi-prabham (asti)
4. (These are) Dūtarī and also Ānandā, O goddess, thus making twelve śaktis, adorned with a moon-bright canopy glittering with pearls and spotless gems.
गङ्गातरङ्गधवलं चामरद्वयमद्रिजे ।
नवरत्नस्फुरद्दीप्ति ताम्बूलस्य करण्डकम् ॥५॥
नवरत्नस्फुरद्दीप्ति ताम्बूलस्य करण्डकम् ॥५॥
5. gaṅgātaraṅgadhavalaṁ cāmaradvayamadrije ,
navaratnasphuraddīpti tāmbūlasya karaṇḍakam.
navaratnasphuraddīpti tāmbūlasya karaṇḍakam.
5.
gaṅgātaraṅgadhavalaṃ cāmaradvayam adrije
navaratnasphuraddīpti tāmbūlasya karaṇḍakam
navaratnasphuraddīpti tāmbūlasya karaṇḍakam
5.
adrije gaṅgātaraṅgadhavalaṃ cāmaradvayam,
navaratnasphuraddīpti tāmbūlasya karaṇḍakam
navaratnasphuraddīpti tāmbūlasya karaṇḍakam
5. O daughter of the mountain, a pair of yak-tail whisks as white as the waves of the Ganges, and a betel-nut casket shining with nine types of gems,
मल्लिकामालतीजातीशतपत्रादिदामभिः ।
पूर्णं रत्नमयं भाण्डं तथाऽलङ्कारपूरिताम् ॥६॥
पूर्णं रत्नमयं भाण्डं तथाऽलङ्कारपूरिताम् ॥६॥
6. mallikāmālatījātīśatapatrādidāmabhiḥ ,
pūrṇaṁ ratnamayaṁ bhāṇḍaṁ tathā'laṅkārapūritām.
pūrṇaṁ ratnamayaṁ bhāṇḍaṁ tathā'laṅkārapūritām.
6.
mallikāmālatījātīśatapatrādidāmabhiḥ pūrṇaṃ
ratnamayaṃ bhāṇḍaṃ tathā alaṅkārapūritā
ratnamayaṃ bhāṇḍaṃ tathā alaṅkārapūritā
6.
mallikāmālatījātīśatapatrādidāmabhiḥ pūrṇaṃ
ratnamayaṃ bhāṇḍaṃ tathā alaṅkārapūritā
ratnamayaṃ bhāṇḍaṃ tathā alaṅkārapūritā
6. a jewelled vessel filled with garlands of mallikā, mālatī, jātī, lotus and other flowers, and also filled with ornaments,
पेटिकां व्यजनद्वन्द्वं नवरत्नाभिभूषितम् ।
नीलकण्ठस्य पिच्छैस्तु तथोशीरविराजितम् ॥७॥
नीलकण्ठस्य पिच्छैस्तु तथोशीरविराजितम् ॥७॥
7. peṭikāṁ vyajanadvandvaṁ navaratnābhibhūṣitam ,
nīlakaṇṭhasya picchaistu tathośīravirājitam.
nīlakaṇṭhasya picchaistu tathośīravirājitam.
7.
peṭikāṃ vajanadvandvaṃ navaratnābhibhūṣitam
nīlakaṇṭhasya picchaistu tathośīravirājitam
nīlakaṇṭhasya picchaistu tathośīravirājitam
7.
navaratnābhibhūṣitaṃ peṭikāṃ vyajanadvandvaṃ ca
nīlakaṇṭhasya picchais tu tathā uśīravirājitam
nīlakaṇṭhasya picchais tu tathā uśīravirājitam
7. a casket adorned with nine gems, a pair of fans embellished with peacock feathers and also fragrant roots (uśīra).
कर्पूरमृगनाभ्याढ्यं कुङ्कुमक्षोदमण्डितम् ।
चषकं स्वर्णरचितं कङ्कतीं हीरराजिताम् ॥८॥
चषकं स्वर्णरचितं कङ्कतीं हीरराजिताम् ॥८॥
8. karpūramṛganābhyāḍhyaṁ kuṅkumakṣodamaṇḍitam ,
caṣakaṁ svarṇaracitaṁ kaṅkatīṁ hīrarājitām.
caṣakaṁ svarṇaracitaṁ kaṅkatīṁ hīrarājitām.
8.
karpūramṛganābhyāḍhyaṃ kuṅkumakṣodamaṇḍitam
caṣakaṃ svarṇarachitaṃ kaṅkatīṃ hīrarājitām
caṣakaṃ svarṇarachitaṃ kaṅkatīṃ hīrarājitām
8.
karpūramṛganābhyāḍhyaṃ kuṅkumakṣodamaṇḍitam
svarṇarachitaṃ caṣakaṃ hīrarājitām kaṅkatīm
svarṇarachitaṃ caṣakaṃ hīrarājitām kaṅkatīm
8. A golden drinking cup enriched with camphor and musk and adorned with powder of saffron, along with a comb embellished with diamonds, (they hold)
कज्जलस्य शलाकां च करण्डं चन्द्रपूरितम् ।
दधानाः परमेशानि शक्तयः पीठसंस्थिताः ॥९॥
दधानाः परमेशानि शक्तयः पीठसंस्थिताः ॥९॥
9. kajjalasya śalākāṁ ca karaṇḍaṁ candrapūritam ,
dadhānāḥ parameśāni śaktayaḥ pīṭhasaṁsthitāḥ.
dadhānāḥ parameśāni śaktayaḥ pīṭhasaṁsthitāḥ.
9.
kajjalasya śalākāṃ ca karaṇḍaṃ candrapūritam
dadhānāḥ parameśāni śaktayaḥ pīṭhasaṃsthitāḥ
dadhānāḥ parameśāni śaktayaḥ pīṭhasaṃsthitāḥ
9.
he parameśāni pīṭhasaṃsthitāḥ śaktayaḥ kajjalasya
śalākāṃ ca candrapūritam karaṇḍaṃ dadhānāḥ
śalākāṃ ca candrapūritam karaṇḍaṃ dadhānāḥ
9. O supreme goddess, the śaktis situated on their pedestals hold a collyrium stick and a container filled with camphor, (along with the items mentioned previously).
पूर्वादिपरितः पूज्या रविसंख्या वरानने ।
संपूज्य मध्ये देवेशि प्रेतसिंहासनं यजेत् ॥१०॥
संपूज्य मध्ये देवेशि प्रेतसिंहासनं यजेत् ॥१०॥
10. pūrvādiparitaḥ pūjyā ravisaṁkhyā varānane ,
saṁpūjya madhye deveśi pretasiṁhāsanaṁ yajet.
saṁpūjya madhye deveśi pretasiṁhāsanaṁ yajet.
10.
pūrvādiparitaḥ pūjyā ravisaṅkhyā varānane
saṃpūjya madhye deveśi pretasiṃhāsanaṃ yajet
saṃpūjya madhye deveśi pretasiṃhāsanaṃ yajet
10.
he varānane he deveśi pūrvādiparitaḥ pūjyā
ravisaṅkhyāḥ pūjya madhye pretasiṃhāsanaṃ yajet
ravisaṅkhyāḥ pūjya madhye pretasiṃhāsanaṃ yajet
10. O beautiful-faced one, O goddess of the gods, the twelve (deities, corresponding to the number of the sun) should be worshipped all around starting from the east, and after worshipping them, one should worship the seat of ghosts in the center.
रत्नस्वर्णाकृति स्फारं दीप्तिमच्छुद्धमव्ययम् ।
पञ्चप्रेतासनं साक्षान्मोक्षदायि न संशयः ॥११॥
पञ्चप्रेतासनं साक्षान्मोक्षदायि न संशयः ॥११॥
11. ratnasvarṇākṛti sphāraṁ dīptimacchuddhamavyayam ,
pañcapretāsanaṁ sākṣānmokṣadāyi na saṁśayaḥ.
pañcapretāsanaṁ sākṣānmokṣadāyi na saṁśayaḥ.
11.
ratnasvarṇākṛti sphāraṃ dīptimac chuddham avyayam
pañcapretāsanaṃ sākṣān mokṣadāyi na saṃśayaḥ
pañcapretāsanaṃ sākṣān mokṣadāyi na saṃśayaḥ
11.
tat ratnasvarṇākṛti sphāraṃ dīptimat śuddham avyayam
pañcapretāsanaṃ sākṣāt mokṣadāyi asti na saṃśayaḥ
pañcapretāsanaṃ sākṣāt mokṣadāyi asti na saṃśayaḥ
11. It has the form of gold and gems, is vast, radiant, pure, and unchanging. It is truly the seat of the five corpses (pañcapreta-āsana), granting liberation, without a doubt.
पञ्च प्रेतान् महेशान ब्रूहि तेषां तु कारणम् ।
निर्जीवा अविनाशस्ते नित्यरूपाः कथं विभो ॥१२॥
निर्जीवा अविनाशस्ते नित्यरूपाः कथं विभो ॥१२॥
12. pañca pretān maheśāna brūhi teṣāṁ tu kāraṇam ,
nirjīvā avināśaste nityarūpāḥ kathaṁ vibho.
nirjīvā avināśaste nityarūpāḥ kathaṁ vibho.
12.
pañca pretān mahīśāna brūhi teṣāṃ tu kāraṇam
nirjīvā avināśas te nityarūpāḥ kathaṃ vibho
nirjīvā avināśas te nityarūpāḥ kathaṃ vibho
12.
mahīśāna,
pañca pretān teṣāṃ tu kāraṇam brūhi.
nirjīvāḥ avināśāḥ te kathaṃ nityarūpāḥ,
vibho?
pañca pretān teṣāṃ tu kāraṇam brūhi.
nirjīvāḥ avināśāḥ te kathaṃ nityarūpāḥ,
vibho?
12. O lord of the earth (mahīśāna), tell me about the five corpses and the reason behind them. How can those who are lifeless and indestructible possess an eternal form, O all-pervading lord?
निर्जीवे नाश एवास्ति ते कथं नित्यतां गताः ।
साधु पृष्टं त्वया भद्रे पञ्चप्रेतमयं कथम् ॥१३॥
साधु पृष्टं त्वया भद्रे पञ्चप्रेतमयं कथम् ॥१३॥
13. nirjīve nāśa evāsti te kathaṁ nityatāṁ gatāḥ ,
sādhu pṛṣṭaṁ tvayā bhadre pañcapretamayaṁ katham.
sādhu pṛṣṭaṁ tvayā bhadre pañcapretamayaṁ katham.
13.
nirjīve nāśa evāsti te kathaṃ nityatāṃ gatāḥ
sādhu pṛṣṭaṃ tvayā bhadre pañcapretamayaṃ katham
sādhu pṛṣṭaṃ tvayā bhadre pañcapretamayaṃ katham
13.
nirjīve nāśaḥ eva asti,
te kathaṃ nityatām gatāḥ? bhadre,
tvayā sādhu pṛṣṭam,
(tat) kathaṃ pañcapretamayam?
te kathaṃ nityatām gatāḥ? bhadre,
tvayā sādhu pṛṣṭam,
(tat) kathaṃ pañcapretamayam?
13. Destruction surely exists in what is lifeless, so how have they attained permanence? O noble lady (bhadre), well asked by you - how is it composed of the five corpses?
ब्रह्मा विष्णुश्च रुद्रश्च ईश्वरश्च सदाशिवः ।
पञ्च प्रेता वरारोहे निश्चला एव सर्वदा ॥१४॥
पञ्च प्रेता वरारोहे निश्चला एव सर्वदा ॥१४॥
14. brahmā viṣṇuśca rudraśca īśvaraśca sadāśivaḥ ,
pañca pretā varārohe niścalā eva sarvadā.
pañca pretā varārohe niścalā eva sarvadā.
14.
brahmā viṣṇuḥ ca rudraḥ ca īśvaraḥ ca sadāśivaḥ
pañca pretā varārohe niścalāḥ eva sarvadā
pañca pretā varārohe niścalāḥ eva sarvadā
14.
varārohe brahmā viṣṇuḥ ca rudraḥ ca īśvaraḥ ca
sadāśivaḥ pañca pretāḥ eva niścalāḥ sarvadā
sadāśivaḥ pañca pretāḥ eva niścalāḥ sarvadā
14. O beautiful-faced one, Brahmā, Viṣṇu, Rudra, Īśvara, and Sadāśiva - these five pretas are always motionless.
ब्रह्मणः परमेशानि मातृत्वं सृष्टिरूपकम् ।
वामाशक्तेस्तु विज्ञेयं ब्रह्मा प्रेतो न संशयः ॥१५॥
वामाशक्तेस्तु विज्ञेयं ब्रह्मा प्रेतो न संशयः ॥१५॥
15. brahmaṇaḥ parameśāni mātṛtvaṁ sṛṣṭirūpakam ,
vāmāśaktestu vijñeyaṁ brahmā preto na saṁśayaḥ.
vāmāśaktestu vijñeyaṁ brahmā preto na saṁśayaḥ.
15.
brahmaṇaḥ parameśāni mātṛtvam sṛṣṭirūpakam
vāmāśakteḥ tu vijñeyam brahmā pretaḥ na saṃśayaḥ
vāmāśakteḥ tu vijñeyam brahmā pretaḥ na saṃśayaḥ
15.
parameśāni brahmaṇaḥ mātṛtvam sṛṣṭirūpakam vāmāśakteḥ tu vijñeyam,
brahmā pretaḥ (asti),
na saṃśayaḥ
brahmā pretaḥ (asti),
na saṃśayaḥ
15. O supreme goddess, know that the motherhood of Brahmā, which takes the form of creation, belongs to Vāmāśakti. There is no doubt that Brahmā is a preta.
शिवस्य करणं नास्ति शक्तेस्तु करणं सदा ।
ब्रह्माण्डलक्षनिर्माणं जायते शक्तितः प्रिये ॥१६॥
ब्रह्माण्डलक्षनिर्माणं जायते शक्तितः प्रिये ॥१६॥
16. śivasya karaṇaṁ nāsti śaktestu karaṇaṁ sadā ,
brahmāṇḍalakṣanirmāṇaṁ jāyate śaktitaḥ priye.
brahmāṇḍalakṣanirmāṇaṁ jāyate śaktitaḥ priye.
16.
śivasya karaṇam nāsti śakteḥ tu karaṇam sadā
brahmāṇḍalakṣanirmāṇam jāyate śaktitaḥ priye
brahmāṇḍalakṣanirmāṇam jāyate śaktitaḥ priye
16.
priye,
śivasya karaṇam na asti,
śakteḥ tu karaṇam sadā (asti),
brahmāṇḍalakṣanirmāṇam śaktitaḥ jāyate
śivasya karaṇam na asti,
śakteḥ tu karaṇam sadā (asti),
brahmāṇḍalakṣanirmāṇam śaktitaḥ jāyate
16. O dear one, Śiva has no agency or action, whereas Śakti always has agency. The creation of millions of universes arises entirely from Śakti.
अत एव महेशानि शिवः1 प्रेतो न संशयः ।
विष्णौ च पालनं नास्ति पालयन्ती परा शिवा ॥१७॥
विष्णौ च पालनं नास्ति पालयन्ती परा शिवा ॥१७॥
17. ata eva maheśāni śivaḥ1 preto na saṁśayaḥ ,
viṣṇau ca pālanaṁ nāsti pālayantī parā śivā.
viṣṇau ca pālanaṁ nāsti pālayantī parā śivā.
17.
atas eva maheśāni śivaḥ pretaḥ na saṃśayaḥ
viṣṇau ca pālanaṃ nāsti pālayantī parā śivā
viṣṇau ca pālanaṃ nāsti pālayantī parā śivā
17.
maheśāni atas eva śivaḥ pretaḥ na saṃśayaḥ,
ca viṣṇau pālanaṃ na asti,
parā śivā pālayantī (vartate)
ca viṣṇau pālanaṃ na asti,
parā śivā pālayantī (vartate)
17. O Maheśānī, therefore Śiva is a corpse, there is no doubt. And in Viṣṇu there is no sustaining power, for the supreme Śivā is the one who sustains.
ज्येष्ठाभिधा महेशानि सैव विष्णुरितीरिता ।
विष्णुस्तु निश्चलो देवि वैष्णवी व्याप्तिकारिणी ॥१८॥
विष्णुस्तु निश्चलो देवि वैष्णवी व्याप्तिकारिणी ॥१८॥
18. jyeṣṭhābhidhā maheśāni saiva viṣṇuritīritā ,
viṣṇustu niścalo devi vaiṣṇavī vyāptikāriṇī.
viṣṇustu niścalo devi vaiṣṇavī vyāptikāriṇī.
18.
jyeṣṭhābhidhā maheśāni sā eva viṣṇuḥ iti īritā
viṣṇuḥ tu niścalaḥ devi vaiṣṇavī vyāpticāriṇī
viṣṇuḥ tu niścalaḥ devi vaiṣṇavī vyāpticāriṇī
18.
maheśāni,
jyeṣṭhābhidhā sā eva iti īritā,
tu viṣṇuḥ niścalaḥ,
devi vaiṣṇavī vyāpticāriṇī (asti)
jyeṣṭhābhidhā sā eva iti īritā,
tu viṣṇuḥ niścalaḥ,
devi vaiṣṇavī vyāpticāriṇī (asti)
18. O Maheśānī, she who is named Jyeṣṭhā is indeed declared to be Viṣṇu. Viṣṇu, however, is motionless, O goddess, while Vaiṣṇavī is all-pervading and dynamic.
पालयन्ती जगत्सर्वं विश्वनाटककारिणी ।
अत एव महेशानि विष्णुः प्रेतो न संशयः ॥१९॥
अत एव महेशानि विष्णुः प्रेतो न संशयः ॥१९॥
19. pālayantī jagatsarvaṁ viśvanāṭakakāriṇī ,
ata eva maheśāni viṣṇuḥ preto na saṁśayaḥ.
ata eva maheśāni viṣṇuḥ preto na saṁśayaḥ.
19.
pālayantī jagat sarvam viśvanāṭakakāriṇī
atas eva maheśāni viṣṇuḥ pretaḥ na saṃśayaḥ
atas eva maheśāni viṣṇuḥ pretaḥ na saṃśayaḥ
19.
maheśāni,
sarvaṃ jagat pālayantī viśvanāṭakakāriṇī (asti),
atas eva viṣṇuḥ pretaḥ,
na saṃśayaḥ
sarvaṃ jagat pālayantī viśvanāṭakakāriṇī (asti),
atas eva viṣṇuḥ pretaḥ,
na saṃśayaḥ
19. O Maheśānī, she who sustains the entire universe and enacts the cosmic play is the one, and therefore Viṣṇu is a corpse - there is no doubt.
रुद्रस्तु परमं तत्त्वं शिवो निश्चल एव हि ।
ग्रसन्ती रुद्रशक्तिस्तु तमोरूपा वरानने ॥२०॥
ग्रसन्ती रुद्रशक्तिस्तु तमोरूपा वरानने ॥२०॥
20. rudrastu paramaṁ tattvaṁ śivo niścala eva hi ,
grasantī rudraśaktistu tamorūpā varānane.
grasantī rudraśaktistu tamorūpā varānane.
20.
rudraḥ tu paramaṃ tattvam śivaḥ niścalaḥ eva
hi grasantī rudraśaktiḥ tu tamorūpā varānane
hi grasantī rudraśaktiḥ tu tamorūpā varānane
20.
varānane rudraḥ tu paramaṃ tattvam śivaḥ niścalaḥ eva hi,
rudraśaktiḥ tu tamorūpā grasantī (asti)
rudraśaktiḥ tu tamorūpā grasantī (asti)
20. O beautiful-faced one, Rudra is indeed the supreme reality, Shiva, immovable and true, and the power of Rudra, having the form of darkness, is the devourer.
गुणत्रयं शिवे नास्ति गुणातीतः परमेश्वरः ।
निर्गुणस्य कथं ग्रासो निश्चलस्य वरानने ॥२१॥
निर्गुणस्य कथं ग्रासो निश्चलस्य वरानने ॥२१॥
21. guṇatrayaṁ śive nāsti guṇātītaḥ parameśvaraḥ ,
nirguṇasya kathaṁ grāso niścalasya varānane.
nirguṇasya kathaṁ grāso niścalasya varānane.
21.
guṇatrayam śive na asti guṇātītaḥ parameśvaraḥ
nirguṇasya kathaṃ grāsaḥ niścalasya varānane
nirguṇasya kathaṃ grāsaḥ niścalasya varānane
21.
varānane,
śive guṇatrayam na asti,
parameśvaraḥ guṇātītaḥ (asti),
nirguṇasya niścalasya kathaṃ grāsaḥ (syāt)
śive guṇatrayam na asti,
parameśvaraḥ guṇātītaḥ (asti),
nirguṇasya niścalasya kathaṃ grāsaḥ (syāt)
21. O beautiful-faced one, the three guṇas do not exist in Shiva, for the supreme lord transcends the guṇas. How can there be devouring of the formless and immovable one?
ग्रसन्ती रुद्रशक्तिस्तु त्रैलोक्यं सचराचरम् ।
ब्रह्मा विष्णुश्च रुद्रश्च गुणातीताः सदा प्रिये ॥२२॥
ब्रह्मा विष्णुश्च रुद्रश्च गुणातीताः सदा प्रिये ॥२२॥
22. grasantī rudraśaktistu trailokyaṁ sacarācaram ,
brahmā viṣṇuśca rudraśca guṇātītāḥ sadā priye.
brahmā viṣṇuśca rudraśca guṇātītāḥ sadā priye.
22.
grasantī rudraśaktiḥ tu trailokyam sacarācaram
brahmā viṣṇuḥ ca rudraḥ ca guṇātītāḥ sadā priye
brahmā viṣṇuḥ ca rudraḥ ca guṇātītāḥ sadā priye
22.
priye,
rudraśaktiḥ tu sacarācaram trailokyam grasantī (asti),
brahmā viṣṇuḥ ca rudraḥ ca sadā guṇātītāḥ (bhavanti)
rudraśaktiḥ tu sacarācaram trailokyam grasantī (asti),
brahmā viṣṇuḥ ca rudraḥ ca sadā guṇātītāḥ (bhavanti)
22. O dear one, the power of Rudra indeed devours the three worlds along with all moving and unmoving beings, while Brahmā, Viṣṇu, and Rudra are always transcendent to the guṇas.
सगुणाः परमेशानि सृष्टिस्थितिलयात्मकाः ।
ईश्वरोऽपि वरारोहे महाप्रेतः सदाऽनघे ।
शिवे निश्चलता कस्मादीश्वरत्वं भवेत्प्रिये ॥२३॥
ईश्वरोऽपि वरारोहे महाप्रेतः सदाऽनघे ।
शिवे निश्चलता कस्मादीश्वरत्वं भवेत्प्रिये ॥२३॥
23. saguṇāḥ parameśāni sṛṣṭisthitilayātmakāḥ ,
īśvaro'pi varārohe mahāpretaḥ sadā'naghe ,
śive niścalatā kasmādīśvaratvaṁ bhavetpriye.
īśvaro'pi varārohe mahāpretaḥ sadā'naghe ,
śive niścalatā kasmādīśvaratvaṁ bhavetpriye.
23.
saguṇāḥ parameśāni sṛṣṭisthitilayātmakāḥ
īśvaraḥ api varārohe
mahāpretaḥ sadā anaghe śive niścalatā
kasmāt īśvaratvam bhavet priye
īśvaraḥ api varārohe
mahāpretaḥ sadā anaghe śive niścalatā
kasmāt īśvaratvam bhavet priye
23.
parameśāni anaghe varārohe priye
saguṇāḥ sṛṣṭisthitilayātmakāḥ
api īśvaraḥ mahāpretaḥ sadā niścalatā
śive kasmāt bhavet īśvaratvam
saguṇāḥ sṛṣṭisthitilayātmakāḥ
api īśvaraḥ mahāpretaḥ sadā niścalatā
śive kasmāt bhavet īśvaratvam
23. O supreme mistress, O sinless one, O beautiful-hipped one, O beloved, those who possess qualities are characterized by creation, preservation, and dissolution. Yet, O Shiva, if the supreme lord (īśvara) is forever a motionless corpse (mahāpreta), how can divine lordship belong to him, O dear one?
यः कर्ता च स्वयं हर्ता स ईशो नान्यथा भवेत् ।
कर्तृहर्तृत्वयुगलं निश्चले न हि सुन्दरि ॥२४॥
कर्तृहर्तृत्वयुगलं निश्चले न हि सुन्दरि ॥२४॥
24. yaḥ kartā ca svayaṁ hartā sa īśo nānyathā bhavet ,
kartṛhartṛtvayugalaṁ niścale na hi sundari.
kartṛhartṛtvayugalaṁ niścale na hi sundari.
24.
yaḥ kartā ca svayam hartā sa īśaḥ na anyathā
bhavet kartṛhartṛtvayugalam niścale na hi sundari
bhavet kartṛhartṛtvayugalam niścale na hi sundari
24.
O sundari,
yaḥ kartā ca svayam hartā saḥ īśaḥ bhavet,
na anyathā,
hi kartṛhartṛtvayugalam niścale na
yaḥ kartā ca svayam hartā saḥ īśaḥ bhavet,
na anyathā,
hi kartṛhartṛtvayugalam niścale na
24. He who is himself the creator and also the destroyer is truly the lord (īśa), and not otherwise, O beautiful one. Indeed, the duality of being both creator and destroyer does not exist in the motionless one.
ईश्वरत्वं शिवायां तु न शिवे परमेश्वरि ।
अत एव महाप्रेत ईश्वरो नान्यथा भवेत् ॥२५॥
अत एव महाप्रेत ईश्वरो नान्यथा भवेत् ॥२५॥
25. īśvaratvaṁ śivāyāṁ tu na śive parameśvari ,
ata eva mahāpreta īśvaro nānyathā bhavet.
ata eva mahāpreta īśvaro nānyathā bhavet.
25.
īśvaratvam śivāyām tu na śive parameśvari
ata eva mahāpretaḥ īśvaraḥ na anyathā bhavet
ata eva mahāpretaḥ īśvaraḥ na anyathā bhavet
25.
O parameśvari,
īśvaratvam śivāyām tu asti,
na śive,
ata eva īśvaraḥ mahāpretaḥ bhavet,
na anyathā
īśvaratvam śivāyām tu asti,
na śive,
ata eva īśvaraḥ mahāpretaḥ bhavet,
na anyathā
25. Divine lordship belongs indeed to Śivā (the Goddess), not to Śiva, O supreme goddess. Therefore alone is the supreme lord (īśvara) the mahāpreta (motionless corpse), and not otherwise.
सदाशिवो महाप्रेतः केवलं निश्चलः प्रिये ।
अव्यक्तः परमानन्दो ब्रह्मानन्दमयी शिवा ॥२६॥
अव्यक्तः परमानन्दो ब्रह्मानन्दमयी शिवा ॥२६॥
26. sadāśivo mahāpretaḥ kevalaṁ niścalaḥ priye ,
avyaktaḥ paramānando brahmānandamayī śivā.
avyaktaḥ paramānando brahmānandamayī śivā.
26.
sadāśivo mahāpretaḥ kevalaṃ niścalaḥ priye
avyaktaḥ paramānando brahmānandamayī śivā
avyaktaḥ paramānando brahmānandamayī śivā
26.
priye sadāśivaḥ mahāpretaḥ kevalaḥ niścalaḥ avyaktaḥ
paramānandaḥ brahmānandamayī śivā (bhavati)
paramānandaḥ brahmānandamayī śivā (bhavati)
26. O beloved, Sadashiva is the great corpse, absolute, motionless, unmanifest, and supreme bliss, while Shiva is made of the bliss of Brahman.
शक्त्या विना शिवे देवि वासना न प्रवर्तते ।
अत एव महेशानि महाप्रेतासनं यजेत् ॥२७॥
अत एव महेशानि महाप्रेतासनं यजेत् ॥२७॥
27. śaktyā vinā śive devi vāsanā na pravartate ,
ata eva maheśāni mahāpretāsanaṁ yajet.
ata eva maheśāni mahāpretāsanaṁ yajet.
27.
śaktyā vinā śive devi vāsanā na pravartate
ata eva maheśāni mahāpretāsanaṃ yajet
ata eva maheśāni mahāpretāsanaṃ yajet
27.
śive devi śaktyā vinā vāsanā na pravartate
ataḥ eva maheśāni mahāpretāsanaṃ yajet
ataḥ eva maheśāni mahāpretāsanaṃ yajet
27. O goddess Śivā, without Śakti, mental impressions (vāsanā) do not arise, therefore, O queen of Maheśa, one should worship upon the seat of the great corpse (mahāpretāsana).
चक्रमध्ये स्थितं बीजं सदाशिवमहापदम् ।
प्रेतपद्मासनं ङेन्तं हृन्मनुर्मनुरीरितः ॥२८॥
प्रेतपद्मासनं ङेन्तं हृन्मनुर्मनुरीरितः ॥२८॥
28. cakramadhye sthitaṁ bījaṁ sadāśivamahāpadam ,
pretapadmāsanaṁ ṅentaṁ hṛnmanurmanurīritaḥ.
pretapadmāsanaṁ ṅentaṁ hṛnmanurmanurīritaḥ.
28.
cakramadhye sthitaṃ bījaṃ sadāśivamahāpadam
pretapadmāsanaṃ ṅe-antaṃ hṛtmanur manurīritaḥ
pretapadmāsanaṃ ṅe-antaṃ hṛtmanur manurīritaḥ
28.
cakramadhye sthitaṃ bījaṃ sadāśivamahāpadam
pretapadmāsanaṃ ṅe-antaṃ hṛtmanur manuḥ īritaḥ
pretapadmāsanaṃ ṅe-antaṃ hṛtmanur manuḥ īritaḥ
28. The seed syllable situated in the middle of the cakra, which is the supreme abode of Sadāśiva, seated upon the corpse-lotus seat, ending with the dative suffix, is declared to be the heart mantra.
महासनस्य मन्त्रोऽयं कलार्णः परमेश्वरि ।
सिंहासनं समभ्यर्च्य ततश्चाऽऽवाहनं कुरु ॥२९॥
सिंहासनं समभ्यर्च्य ततश्चाऽऽवाहनं कुरु ॥२९॥
29. mahāsanasya mantro'yaṁ kalārṇaḥ parameśvari ,
siṁhāsanaṁ samabhyarcya tataścā''vāhanaṁ kuru.
siṁhāsanaṁ samabhyarcya tataścā''vāhanaṁ kuru.
29.
mahāsanasya mantro ayam kalā-arṇaḥ parameśvari
siṃhāsanam samabhyarcya tataḥ ca āvāhanam kuru
siṃhāsanam samabhyarcya tataḥ ca āvāhanam kuru
29.
parameśvari ayam mahāsanasya mantraḥ kalārṇaḥ,
siṃhāsanam samabhyarcya tataḥ ca āvāhanam kuru
siṃhāsanam samabhyarcya tataḥ ca āvāhanam kuru
29. O supreme goddess (parameśvari), this is the mantra of mahāsana, which is an ocean of kalās. Having duly worshipped the throne, perform the invocation.
वहन्नाडीक्रमेणैव मूलादिब्रह्मरन्ध्रगाम् ।
संवित्कलां परेशानि सर्वज्ञां कुलसुन्दरीम् ॥३०॥
संवित्कलां परेशानि सर्वज्ञां कुलसुन्दरीम् ॥३०॥
30. vahannāḍīkrameṇaiva mūlādibrahmarandhragām ,
saṁvitkalāṁ pareśāni sarvajñāṁ kulasundarīm.
saṁvitkalāṁ pareśāni sarvajñāṁ kulasundarīm.
30.
vahat-nāḍī-krameṇa eva mūla-ādi-brahmarandhra-gām
saṃvit-kalām pare-śāni sarva-jñām kula-sundarīm
saṃvit-kalām pare-śāni sarva-jñām kula-sundarīm
30.
pareśāni mūlādibrahmarandhragām vahannāḍīkrameṇa
eva saṃvitkalām sarvajñām kulasundarīm
eva saṃvitkalām sarvajñām kulasundarīm
30. (Invoke) the consciousness-kalā (saṃvit-kalā), the all-knowing Kulasundarī, who moves from the root (mūla) up to the brahmarandhra through the course of the active channels (vahat-nāḍī).
आवाह्य चक्रमध्ये तु तर्पयेत्कुलसुन्दरीम् ।
आवाहनादिमुद्रास्तु कथयामि तवानघे1 ॥३१॥
आवाहनादिमुद्रास्तु कथयामि तवानघे1 ॥३१॥
31. āvāhya cakramadhye tu tarpayetkulasundarīm ,
āvāhanādimudrāstu kathayāmi tavānaghe1.
āvāhanādimudrāstu kathayāmi tavānaghe1.
31.
āvāhya cakra-madhye tu tarpayet kula-sundarīm
āvāhana-ādi-mudrāḥ tu kathayāmi tava anaghe
āvāhana-ādi-mudrāḥ tu kathayāmi tava anaghe
31.
tu cakra-madhye āvāhya kula-sundarīm tarpayet,
anaghe tava āvāhana-ādi-mudrāḥ kathayāmi
anaghe tava āvāhana-ādi-mudrāḥ kathayāmi
31. Having invoked her in the middle of the cakra, one should gratify Kulasundarī. O sinless one (anaghe), I will tell you the mudrās beginning with the invocation.
ऊर्ध्वांञ्जलिमधः कुर्यादियमावाहनी भवेत् ।
इयं तु विपरीता स्यात्तदा वै स्थापनी मता ॥३२॥
इयं तु विपरीता स्यात्तदा वै स्थापनी मता ॥३२॥
32. ūrdhvāṁñjalimadhaḥ kuryādiyamāvāhanī bhavet ,
iyaṁ tu viparītā syāttadā vai sthāpanī matā.
iyaṁ tu viparītā syāttadā vai sthāpanī matā.
32.
ūrdhvañjalim adhaḥ kuryād iyam āvāhanī bhavet
iyaṃ tu viparītā syāt tadā vai sthāpanī matā
iyaṃ tu viparītā syāt tadā vai sthāpanī matā
32.
iyam ūrdhvañjalim adhaḥ kuryāt bhavet āvāhanī
iyam tu viparītā syāt tadā vai matā sthāpanī
iyam tu viparītā syāt tadā vai matā sthāpanī
32. (One) should make the upward-pointing joined palms (añjali) face downward, and this becomes the invocation mudrā. When this same (mudrā) is reversed, then it is regarded as the installation mudrā.
मिलितं मुष्टियुगलं संनिधापनरूपिणी ।
अन्तरङ्गुष्ठमुष्टिभ्यां संनिरोधनरूपिणी ॥३३॥
अन्तरङ्गुष्ठमुष्टिभ्यां संनिरोधनरूपिणी ॥३३॥
33. militaṁ muṣṭiyugalaṁ saṁnidhāpanarūpiṇī ,
antaraṅguṣṭhamuṣṭibhyāṁ saṁnirodhanarūpiṇī.
antaraṅguṣṭhamuṣṭibhyāṁ saṁnirodhanarūpiṇī.
33.
militaṃ muṣṭiyugalaṃ saṃnidhāpanarūpiṇī
antaraṅguṣṭhamuṣṭibhyāṃ saṃnirodhanarūpiṇī
antaraṅguṣṭhamuṣṭibhyāṃ saṃnirodhanarūpiṇī
33.
militaṃ muṣṭiyugalaṃ saṃnidhāpanarūpiṇī
antaraṅguṣṭhamuṣṭibhyāṃ saṃnirodhanarūpiṇī (bhavati)
antaraṅguṣṭhamuṣṭibhyāṃ saṃnirodhanarūpiṇī (bhavati)
33. The pair of fists joined together is the samnidhāpanī mudrā (for bringing close), and (the mudrā formed) with the thumbs placed inside the fists is the saṃnirodhanī mudrā (for restraining).
एतस्या एव मुद्रायास्तर्जन्यौ सरले यदा ।
सव्यापसव्यभ्रमणान्मुद्रेयमवगुण्ठनी ॥३४॥
सव्यापसव्यभ्रमणान्मुद्रेयमवगुण्ठनी ॥३४॥
34. etasyā eva mudrāyāstarjanyau sarale yadā ,
savyāpasavyabhramaṇānmudreyamavaguṇṭhanī.
savyāpasavyabhramaṇānmudreyamavaguṇṭhanī.
34.
etasyāḥ eva mudrāyāḥ tarjanyau sarale yadā |
savyāpasavyabhramaṇāt mudrā iyam avaguṇṭhanī
savyāpasavyabhramaṇāt mudrā iyam avaguṇṭhanī
34.
yadā etasyāḥ eva mudrāyāḥ tarjanyau sarale,
savyāpasavyabhramaṇāt iyam mudrā avaguṇṭhanī
savyāpasavyabhramaṇāt iyam mudrā avaguṇṭhanī
34. When the two index fingers of this very mudrā are kept straight, then by moving them both clockwise and counter-clockwise, this mudrā becomes the avaguṇṭhanī mudrā.
अङ्गमन्त्रैर्न्यसेद्देवि देव्यङ्गे साधकोत्तमः ।
संकलीकरणं नाम मुद्रेयं व्याप्तिकारिणी ॥३५॥
संकलीकरणं नाम मुद्रेयं व्याप्तिकारिणी ॥३५॥
35. aṅgamantrairnyaseddevi devyaṅge sādhakottamaḥ ,
saṁkalīkaraṇaṁ nāma mudreyaṁ vyāptikāriṇī.
saṁkalīkaraṇaṁ nāma mudreyaṁ vyāptikāriṇī.
35.
aṅgamantraiḥ nyaset devi devi aṅge sādhakottamaḥ
saṅkalīkaraṇaṃ nāma mudrā iyam vyāpticāriṇī
saṅkalīkaraṇaṃ nāma mudrā iyam vyāpticāriṇī
35.
sādhakottamaḥ devi aṅgamantraiḥ devi aṅge nyaset
saṅkalīkaraṇaṃ nāma iyam mudrā vyāpticāriṇī
saṅkalīkaraṇaṃ nāma iyam mudrā vyāpticāriṇī
35. O goddess, the best of practitioners should place the limbs with the limb-mantras upon the limbs of the goddess. This mudrā named saṅkalīkaraṇa is all-pervading.
करावेकत्र संयोज्यावङ्गुष्ठौ बन्धयेत्प्रिये ।
परमीकरणं नाम मुद्रेयं तु ततः परम् ॥३६॥
परमीकरणं नाम मुद्रेयं तु ततः परम् ॥३६॥
36. karāvekatra saṁyojyāvaṅguṣṭhau bandhayetpriye ,
paramīkaraṇaṁ nāma mudreyaṁ tu tataḥ param.
paramīkaraṇaṁ nāma mudreyaṁ tu tataḥ param.
36.
karau ekatra saṃyojya aṅguṣṭhau bandhayet priye
paramīkaraṇaṃ nāma mudrā iyam tu tataḥ param
paramīkaraṇaṃ nāma mudrā iyam tu tataḥ param
36.
priye karau ekatra saṃyojya aṅguṣṭhau bandhayet
paramīkaraṇaṃ nāma iyam mudrā tu tataḥ param
paramīkaraṇaṃ nāma iyam mudrā tu tataḥ param
36. O beloved, joining the two hands together and binding the thumbs, this mudrā is named paramīkaraṇa thereafter.
परिवर्त्य करौ पश्चात्तर्जनीमध्यमायुगम् ।
कनिष्ठानामिकायुग्मं परस्परयुतं कुरु ॥३७॥
कनिष्ठानामिकायुग्मं परस्परयुतं कुरु ॥३७॥
37. parivartya karau paścāttarjanīmadhyamāyugam ,
kaniṣṭhānāmikāyugmaṁ parasparayutaṁ kuru.
kaniṣṭhānāmikāyugmaṁ parasparayutaṁ kuru.
37.
parivartya karau paścāt tarjanīmadhyamāyugam
kaniṣṭhānāmikāyugmam parasparayutam kuru
kaniṣṭhānāmikāyugmam parasparayutam kuru
37.
paścāt karau parivartya tarjanīmadhyamāyugam
kaniṣṭhānāmikāyugmam parasparayutam kuru
kaniṣṭhānāmikāyugmam parasparayutam kuru
37. Turning the hands around afterwards, make the pair of index and middle fingers and the pair of ring and little fingers joined together mutually.
धेनुमुद्रेवमाख्याता अमृतीकरणं भवेत् ।
एता साधारणा मुद्रा दर्शयित्वा ततः परम् ॥३८॥
एता साधारणा मुद्रा दर्शयित्वा ततः परम् ॥३८॥
38. dhenumudrevamākhyātā amṛtīkaraṇaṁ bhavet ,
etā sādhāraṇā mudrā darśayitvā tataḥ param.
etā sādhāraṇā mudrā darśayitvā tataḥ param.
38.
dhenumudrā evam ākhyātā amṛtīkaraṇaṃ bhavet
etā sādhāraṇā mudrā darśayitvā tataḥ param
etā sādhāraṇā mudrā darśayitvā tataḥ param
38.
evam ākhyātā dhenumudrā amṛtīkaraṇaṃ bhavet
etā sādhāraṇā mudrā tataḥ darśayitvā param
etā sādhāraṇā mudrā tataḥ darśayitvā param
38. Thus the dhenu-mudrā has been described, which brings about amṛtīkaraṇa. After showing this common mudrā, then...
वरदाभयमुद्रे च वरदाभयवत्प्रिये ।
पुस्तकवद्वामकरं कुर्यात्समतलं प्रिये ॥३९॥
पुस्तकवद्वामकरं कुर्यात्समतलं प्रिये ॥३९॥
39. varadābhayamudre ca varadābhayavatpriye ,
pustakavadvāmakaraṁ kuryātsamatalaṁ priye.
pustakavadvāmakaraṁ kuryātsamatalaṁ priye.
39.
varadābhayamudrā ca varadābhayavat priye
pustakavat vāmakaraṃ kuryāt samatalaṃ priye
pustakavat vāmakaraṃ kuryāt samatalaṃ priye
39.
ca varadābhayamudrā varadābhayavat priye,
vāmakaraṃ pustakavat samatalaṃ kuryāt priye
vāmakaraṃ pustakavat samatalaṃ kuryāt priye
39. O dear one, perform the varadā-abhaya-mudrā just like the varadā and abhaya gestures, and place the left hand flat like a book, O dear one.
पुस्तकं नाम मुद्रेयं वाग्विलासं प्रयच्छति ।
तर्जन्यङ्गुष्ठयोगे तु दक्षहस्ते तु पार्वति ॥४०॥
तर्जन्यङ्गुष्ठयोगे तु दक्षहस्ते तु पार्वति ॥४०॥
40. pustakaṁ nāma mudreyaṁ vāgvilāsaṁ prayacchati ,
tarjanyaṅguṣṭhayoge tu dakṣahaste tu pārvati.
tarjanyaṅguṣṭhayoge tu dakṣahaste tu pārvati.
40.
pustakaṃ nāma mudrā iyaṃ vāgvilāsaṃ prayacchati
tarjany Aṅguṣṭhayoge tu dakṣahaste tu pārvati
tarjany Aṅguṣṭhayoge tu dakṣahaste tu pārvati
40.
pārvati,
iyaṃ pustakaṃ nāma mudrā vāgvilāsaṃ prayacchati,
tu tarjanī-aṅguṣṭhayoge tu dakṣahaste
iyaṃ pustakaṃ nāma mudrā vāgvilāsaṃ prayacchati,
tu tarjanī-aṅguṣṭhayoge tu dakṣahaste
40. O Pārvatī, this mudrā called pustaka bestows eloquence, through the joining of the index finger and thumb on the right hand.
अक्षमालेति मुद्रेयं ज्ञानमुद्रा च वै भवेत् ।
मुष्टिं बध्वा दक्षकरे तर्जन्यङ्कुशरूपिणी ॥४१॥
मुष्टिं बध्वा दक्षकरे तर्जन्यङ्कुशरूपिणी ॥४१॥
41. akṣamāleti mudreyaṁ jñānamudrā ca vai bhavet ,
muṣṭiṁ badhvā dakṣakare tarjanyaṅkuśarūpiṇī.
muṣṭiṁ badhvā dakṣakare tarjanyaṅkuśarūpiṇī.
41.
akṣamālā iti mudrā iyam jñānamudrā ca vai bhavet
| muṣṭim badhvā dakṣakare tarjanyṅkuśarūpiṇī
| muṣṭim badhvā dakṣakare tarjanyṅkuśarūpiṇī
41.
iyam mudrā akṣamālā iti ca vai jñānamudrā bhavet,
dakṣakare muṣṭim badhvā tarjanī aṅkuśarūpiṇī (bhavati)
dakṣakare muṣṭim badhvā tarjanī aṅkuśarūpiṇī (bhavati)
41. This very mudrā is known as akṣamālā and also as jñānamudrā, and by making a fist with the right hand, the index finger takes the form of a goad.
अङ्कुशाख्या महामुद्रा त्रैलोक्याकषीणी भवेत् ।
तर्जनीयुगलं देवि वामांसे शृङ्खलाकृति ॥४२॥
तर्जनीयुगलं देवि वामांसे शृङ्खलाकृति ॥४२॥
42. aṅkuśākhyā mahāmudrā trailokyākaṣīṇī bhavet ,
tarjanīyugalaṁ devi vāmāṁse śṛṅkhalākṛti.
tarjanīyugalaṁ devi vāmāṁse śṛṅkhalākṛti.
42.
aṅkuśākhyā mahāmudrā trailokyākarṣiṇī bhavet
tarjanīyugalaṃ devi vāmāṃse śṛṅkhalākṛti
tarjanīyugalaṃ devi vāmāṃse śṛṅkhalākṛti
42.
devi aṅkuśākhyā mahāmudrā trailokyākarṣiṇī bhavet,
tarjanīyugalaṃ vāmāṃse śṛṅkhalākṛti (bhavet)
tarjanīyugalaṃ vāmāṃse śṛṅkhalākṛti (bhavet)
42. O goddess, this great mudrā named aṅkuśa is capable of attracting the three worlds, and when the pair of index fingers is placed on the left shoulder, it takes the form of a chain.
पाशमुद्रा समाख्याता त्रैलोक्याकर्षणक्षमा ।
यथा हस्तगतं चापं तथा हस्तं कुरु प्रिये ॥४३॥
यथा हस्तगतं चापं तथा हस्तं कुरु प्रिये ॥४३॥
43. pāśamudrā samākhyātā trailokyākarṣaṇakṣamā ,
yathā hastagataṁ cāpaṁ tathā hastaṁ kuru priye.
yathā hastagataṁ cāpaṁ tathā hastaṁ kuru priye.
43.
pāśamudrā samākhyātā trailokyākarṣaṇakṣamā
yathā hastagataṃ cāpaṃ tathā hastaṃ kuru priye
yathā hastagataṃ cāpaṃ tathā hastaṃ kuru priye
43.
priye,
pāśamudrā trailokyākarṣaṇa-kṣamā samākhyātā,
yathā cāpaṃ hastagataṃ tathā hastaṃ kuru
pāśamudrā trailokyākarṣaṇa-kṣamā samākhyātā,
yathā cāpaṃ hastagataṃ tathā hastaṃ kuru
43. O dear one, the pāśa-mudrā is proclaimed to be capable of attracting the three worlds - make your hand just like a bow held in the hand.
चापमुद्रेयमाख्याता वामहस्ते व्यवस्थिता ।
यथा हस्तगतो बाणस्तथा हस्तं कुरु प्रिये ॥४४॥
यथा हस्तगतो बाणस्तथा हस्तं कुरु प्रिये ॥४४॥
44. cāpamudreyamākhyātā vāmahaste vyavasthitā ,
yathā hastagato bāṇastathā hastaṁ kuru priye.
yathā hastagato bāṇastathā hastaṁ kuru priye.
44.
cāpamudrā iyam ākhyātā vāmahaste vyavasthitā
yathā hastagataḥ bāṇaḥ tathā hastaṃ kuru priye
yathā hastagataḥ bāṇaḥ tathā hastaṃ kuru priye
44.
iyam ākhyātā cāpamudrā vāmahaste vyavasthitā
yathā bāṇaḥ hastagataḥ tathā hastaṃ kuru priye
yathā bāṇaḥ hastagataḥ tathā hastaṃ kuru priye
44. O beloved, this is known as the cāpa-mudrā (bow gesture), positioned in the left hand. Just as an arrow rests in the hand, make your hand thus.
बाणमुद्रेयमाख्याता रिपुवर्गनिकृन्तनी ।
वामहस्ततलं देवि कपालाकृति कारयेत् ॥४५॥
वामहस्ततलं देवि कपालाकृति कारयेत् ॥४५॥
45. bāṇamudreyamākhyātā ripuvarganikṛntanī ,
vāmahastatalaṁ devi kapālākṛti kārayet.
vāmahastatalaṁ devi kapālākṛti kārayet.
45.
bāṇamudrā iyam ākhyātā ripuvarganikṛntanī
vāmahastatalaṃ devi kapālākṛti kārayet
vāmahastatalaṃ devi kapālākṛti kārayet
45.
iyam ākhyātā ripuvarganikṛntanī bāṇamudrā
devi vāmahastatalaṃ kapālākṛti kārayet
devi vāmahastatalaṃ kapālākṛti kārayet
45. O goddess, this is known as the bāṇa-mudrā (arrow gesture), which destroys the multitude of enemies. One should make the palm of the left hand shaped like a skull.
कपालमुद्रा देवेशि देव्यानन्दकरी सदा ।
हस्ताभ्यां कमलाकारो यदा तत्कमलं भवेत् ॥४६॥
हस्ताभ्यां कमलाकारो यदा तत्कमलं भवेत् ॥४६॥
46. kapālamudrā deveśi devyānandakarī sadā ,
hastābhyāṁ kamalākāro yadā tatkamalaṁ bhavet.
hastābhyāṁ kamalākāro yadā tatkamalaṁ bhavet.
46.
kapālamudrā deveśi devyānandakarī sadā
hastābhyāṃ kamalākāraḥ yadā tat kamalaṃ bhavet
hastābhyāṃ kamalākāraḥ yadā tat kamalaṃ bhavet
46.
deveśi kapālamudrā sadā devyānandakarī yadā
hastābhyāṃ kamalākāraḥ bhavet tat kamalaṃ bhavati
hastābhyāṃ kamalākāraḥ bhavet tat kamalaṃ bhavati
46. O goddess, the kapāla-mudrā (skull gesture) is always a source of bliss to the goddess. When through both hands it assumes the shape of a lotus, then it becomes a lotus gesture.
एषा कमलमुद्रा च लक्ष्मीवृद्धिकरी मता ।
इति चाऽऽयुधमुद्रास्तु दर्शयित्वा वरानने ॥४७॥
इति चाऽऽयुधमुद्रास्तु दर्शयित्वा वरानने ॥४७॥
47. eṣā kamalamudrā ca lakṣmīvṛddhikarī matā ,
iti cā''yudhamudrāstu darśayitvā varānane.
iti cā''yudhamudrāstu darśayitvā varānane.
47.
eṣā kamalamudrā ca lakṣmīvṛddhikarī matā
iti ca āyudhamudrāstu darśayitvā varānane
iti ca āyudhamudrāstu darśayitvā varānane
47.
varānane eṣā kamalamudrā ca lakṣmīvṛddhikarī
matā iti ca āyudhamudrās tu darśayitvā
matā iti ca āyudhamudrās tu darśayitvā
47. O beautiful-faced one, having shown these weapons-mudrās, this is considered the lotus-mudrā, which brings about the increase of prosperity.
गन्धपुष्पाक्षतादीनि दद्यात्स्त्रीसहितः सदा ।
उपचारैरलंकारैस्तोषयेत् परमेश्वरीम् ॥४८॥
उपचारैरलंकारैस्तोषयेत् परमेश्वरीम् ॥४८॥
48. gandhapuṣpākṣatādīni dadyātstrīsahitaḥ sadā ,
upacārairalaṁkāraistoṣayet parameśvarīm.
upacārairalaṁkāraistoṣayet parameśvarīm.
48.
gandhapuṣpākṣatādīni dadyātstrīsahitḥ sadā
upacārairalaṃkāraistoṣayet parameśvarīm
upacārairalaṃkāraistoṣayet parameśvarīm
48.
sadā strīsahitaḥ gandhapuṣpākṣatādīni dadyāt
upacārair alaṃkārais ca parameśvarīm toṣayet
upacārair alaṃkārais ca parameśvarīm toṣayet
48. (having shown them), one should always offer fragrances, flowers, unbroken rice grains, and other such items along with one's wife, and please the supreme goddess (parameśvarī) with offerings and ornaments.
लयाङ्गं कल्पयेद्देहे सम्यक्सन्तर्पयेच्छिवाम् ।
परिवारार्चनं पश्चादादावङ्गाकृतिं प्रिये ॥४९॥
परिवारार्चनं पश्चादादावङ्गाकृतिं प्रिये ॥४९॥
49. layāṅgaṁ kalpayeddehe samyaksantarpayecchivām ,
parivārārcanaṁ paścādādāvaṅgākṛtiṁ priye.
parivārārcanaṁ paścādādāvaṅgākṛtiṁ priye.
49.
layāṅgaṃ kalpayeddehe samyaksantarpayeच्छivām
parivārārcanaṃ paścādādāvaṅgākṛtiṃ priye
parivārārcanaṃ paścādādāvaṅgākṛtiṃ priye
49.
priye ādau aṅgākṛtim dehe layāṅgam kalpayet
śivām samyak santarpayet paścāt parivārārcanam
śivām samyak santarpayet paścāt parivārārcanam
49. O beloved, first one should establish the absorption-limb (layāṅga) in the body and thoroughly gratify Śivā, and afterwards perform the worship of the attendant deities.
गुरुपूजानन्तरं तु प्रथमं गुरुमर्चयेत् ।
प्राग्योनिमध्ययोन्योस्तु मध्ये निजगुरुं यजेत् ॥५०॥
प्राग्योनिमध्ययोन्योस्तु मध्ये निजगुरुं यजेत् ॥५०॥
50. gurupūjānantaraṁ tu prathamaṁ gurumarcayet ,
prāgyonimadhyayonyostu madhye nijaguruṁ yajet.
prāgyonimadhyayonyostu madhye nijaguruṁ yajet.
50.
guru-pūjā-nantaram tu prathamam guru-arcayet
prāk-yoni-madhya-yonyostu madhye nija-gurum yajet
prāk-yoni-madhya-yonyostu madhye nija-gurum yajet
50.
tu gurupūjānantaram prathamam gurum arcayet
prāgyonimadhyayonyoḥ tu madhye nija-gurum yajet
prāgyonimadhyayonyoḥ tu madhye nija-gurum yajet
50. After performing the worship of the teacher, one should first worship the teacher, and in the middle, between the outer yoni and the inner yoni, one should worship one's own personal guru.
विशेषमुद्रां देवेशि दर्शयेत्सर्वसिद्धये ।
परिवर्त्य करौ सम्यक्तर्जनीवाहनी समे ॥५१॥
परिवर्त्य करौ सम्यक्तर्जनीवाहनी समे ॥५१॥
51. viśeṣamudrāṁ deveśi darśayetsarvasiddhaye ,
parivartya karau samyaktarjanīvāhanī same.
parivartya karau samyaktarjanīvāhanī same.
51.
viśeṣa-mudrām deveśi darśayet sarva-siddhaye
parivartya karau samyak-tarjanī-vāhanī same
parivartya karau samyak-tarjanī-vāhanī same
51.
deveśi sarvasiddhaye viśeṣamudrām darśayet
karau parivartya tarjanīvāhanī same samyak
karau parivartya tarjanīvāhanī same samyak
51. O goddess (deveśī), for the attainment of all spiritual perfections (sarva-siddhi), show the special mudrā by turning the hands completely so that the index and vāhanī fingers are even.
मध्यमे कुरु तन्मध्ये योजयेत्तदनन्तरम् ।
अन्योन्यामिके देवि कनिष्ठे तु यथास्थिते ॥५२॥
अन्योन्यामिके देवि कनिष्ठे तु यथास्थिते ॥५२॥
52. madhyame kuru tanmadhye yojayettadanantaram ,
anyonyāmike devi kaniṣṭhe tu yathāsthite.
anyonyāmike devi kaniṣṭhe tu yathāsthite.
52.
madhyame kuru tat-madhye yojayet tat-nantaram
anyonya-āmike devi kaniṣṭhe tu yathā-sthite
anyonya-āmike devi kaniṣṭhe tu yathā-sthite
52.
devi madhyame kuru,
tat madhye yojayet,
tat anantaram anyonyāmike kaniṣṭhe tu yathāsthite
tat madhye yojayet,
tat anantaram anyonyāmike kaniṣṭhe tu yathāsthite
52. O goddess, place the middle fingers in that center, and join them right after that, while the ring fingers and the little fingers remain as they are.
अङ्गुष्ठाभ्यां योजिताभ्यां योन्याकारं तु कल्पयेत् ।
योनिमुद्रेयमाख्याता परा त्रैलोक्यमातृका ॥५३॥
योनिमुद्रेयमाख्याता परा त्रैलोक्यमातृका ॥५३॥
53. aṅguṣṭhābhyāṁ yojitābhyāṁ yonyākāraṁ tu kalpayet ,
yonimudreyamākhyātā parā trailokyamātṛkā.
yonimudreyamākhyātā parā trailokyamātṛkā.
53.
aṅguṣṭhābhyām yojitābhyām yonyākāram tu kalpayet
yoni mudrā iyam ākhyātā parā trailokya mātṛkā
yoni mudrā iyam ākhyātā parā trailokya mātṛkā
53.
tu yojitābhyām aṅguṣṭhābhyām yonyākāram kalpayet
iyam yoni mudrā ākhyātā parā trailokyamātṛkā
iyam yoni mudrā ākhyātā parā trailokyamātṛkā
53. Joining the two thumbs, one should form the shape of the yoni. This yoni-mudrā is declared to be supreme and the mother of the three worlds.
इयमेव हृदि क्षिप्ता त्रैलोक्यक्षोभिणी भवेत् ।
त्रैलोक्यद्राविणी नाम मुखस्था परमेश्वरी ॥५४॥
त्रैलोक्यद्राविणी नाम मुखस्था परमेश्वरी ॥५४॥
54. iyameva hṛdi kṣiptā trailokyakṣobhiṇī bhavet ,
trailokyadrāviṇī nāma mukhasthā parameśvarī.
trailokyadrāviṇī nāma mukhasthā parameśvarī.
54.
iyam eva hṛdi kṣiptā trailokya kṣobhiṇī bhavet
trailokya drāviṇī nāma mukhasthā parameśvarī
trailokya drāviṇī nāma mukhasthā parameśvarī
54.
iyam eva hṛdi kṣiptā trailokyakṣobhiṇī bhavet
mukhasthā parameśvarī trailokyadrāviṇī nāma
mukhasthā parameśvarī trailokyadrāviṇī nāma
54. Placed at the heart, this very mudrā becomes the agitator of the three worlds. Situated at the mouth, the supreme goddess is called the liquefier of the three worlds.
भ्रूमध्यस्था महादेवि त्रैलोक्याकषीणी भवेत् ।
ललाटस्था महादेवि त्रैलोक्यवशकारिणी ॥५५॥
ललाटस्था महादेवि त्रैलोक्यवशकारिणी ॥५५॥
55. bhrūmadhyasthā mahādevi trailokyākaṣīṇī bhavet ,
lalāṭasthā mahādevi trailokyavaśakāriṇī.
lalāṭasthā mahādevi trailokyavaśakāriṇī.
55.
bhrūmadhyasthā mahādevi trailokyākarṣiṇī
bhavet lalāṭasthā mahādevi trailokyavaśakāriṇī
bhavet lalāṭasthā mahādevi trailokyavaśakāriṇī
55.
mahādevi bhrūmadhyasthā trailokyākarṣiṇī
bhavet mahādevi lalāṭasthā trailokyavaśakāriṇī
bhavet mahādevi lalāṭasthā trailokyavaśakāriṇī
55. O great goddess, situated between the eyebrows, it becomes the attractor of the three worlds. O great goddess, situated on the forehead, it brings the three worlds under control.
ब्रह्मरन्ध्रस्थिता देवि त्रैलोक्योन्मादकारिणी ।
पञ्चमुद्रामयीं मुद्रां योनिमुद्रां च दर्शयेत् ॥५६॥
पञ्चमुद्रामयीं मुद्रां योनिमुद्रां च दर्शयेत् ॥५६॥
56. brahmarandhrasthitā devi trailokyonmādakāriṇī ,
pañcamudrāmayīṁ mudrāṁ yonimudrāṁ ca darśayet.
pañcamudrāmayīṁ mudrāṁ yonimudrāṁ ca darśayet.
56.
brahmarandhrasthitā devi trailokyonmādakāriṇī
pañcamudrāmayīṃ mudrāṃ yonimudrāṃ ca darśayet
pañcamudrāmayīṃ mudrāṃ yonimudrāṃ ca darśayet
56.
devi brahmarandhrasthitā trailokyonmādakāriṇī
pañcamudrāmayīṃ mudrāṃ yonimudrāṃ ca darśayet
pañcamudrāmayīṃ mudrāṃ yonimudrāṃ ca darśayet
56. O goddess, situated in the brahmarandhra and driving the three worlds to distraction, one should display the yoni-mudrā, which is composed of the five mudrās.
ततः षडङ्गावरणं परितः पीठमद्रिजे ।
अग्नीशासुरवायव्यमध्ये दिक्षु च पूजयेत् ॥५७॥
अग्नीशासुरवायव्यमध्ये दिक्षु च पूजयेत् ॥५७॥
57. tataḥ ṣaḍaṅgāvaraṇaṁ paritaḥ pīṭhamadrije ,
agnīśāsuravāyavyamadhye dikṣu ca pūjayet.
agnīśāsuravāyavyamadhye dikṣu ca pūjayet.
57.
tataḥ ṣaḍaṅgāvaraṇaṃ paritaḥ pīṭhamadrije
agnīśāsuravāyavamadhye dikṣu ca pūjayet
agnīśāsuravāyavamadhye dikṣu ca pūjayet
57.
adrije tataḥ paritaḥ pīṭham agnīśāsuravāyavamadhye
dikṣu ca ṣaḍaṅgāvaraṇaṃ pūjayet
dikṣu ca ṣaḍaṅgāvaraṇaṃ pūjayet
57. Then, O daughter of the mountain, one should worship the enclosure of the six limbs around the seat, as well as in the directions situated between fire, the lord (northeast), asura (southwest), and vāyu (northwest).
अग्रकोणे रतिं यष्ट्वा प्रीतिमुत्तरकोणके ।
मनोभवां दक्षकोणे ततो बाणान् समर्चयेत् ॥५८॥
मनोभवां दक्षकोणे ततो बाणान् समर्चयेत् ॥५८॥
58. agrakoṇe ratiṁ yaṣṭvā prītimuttarakoṇake ,
manobhavāṁ dakṣakoṇe tato bāṇān samarcayet.
manobhavāṁ dakṣakoṇe tato bāṇān samarcayet.
58.
agrakoṇe ratiṃ yaṣṭvā prītimuttarakoṇake
manobhavāṃ dakṣakoṇate tato bāṇān samarcayet
manobhavāṃ dakṣakoṇate tato bāṇān samarcayet
58.
agrakoṇe ratiṃ yaṣṭvā uttarakoṇake prītim
dakṣakoṇake manobhavāṃ tato bāṇān samarcayet
dakṣakoṇake manobhavāṃ tato bāṇān samarcayet
58. Having worshipped Rati in the front corner, and Prīti in the northern corner, and Manobhava in the southern corner, one should then thoroughly worship the arrows.
उत्तरस्यां द्वयं देवि दक्षिणस्यां दिशि द्वयम् ।
अग्रे चैकं क्रमेणैव बाणान् पञ्चाद्रिजे यजेत् ॥५९॥
अग्रे चैकं क्रमेणैव बाणान् पञ्चाद्रिजे यजेत् ॥५९॥
59. uttarasyāṁ dvayaṁ devi dakṣiṇasyāṁ diśi dvayam ,
agre caikaṁ krameṇaiva bāṇān pañcādrije yajet.
agre caikaṁ krameṇaiva bāṇān pañcādrije yajet.
59.
uttarasyāṃ dvayaṃ devi dakṣiṇasyāṃ diśi dvayam
agre ca ekaṃ krameṇa eva bāṇān pañca adrije yajet
agre ca ekaṃ krameṇa eva bāṇān pañca adrije yajet
59.
devi adrije uttarasyāṃ dvayaṃ dakṣiṇasyāṃ diśi
dvayam agre ca ekaṃ krameṇa eva bāṇān pañca yajet
dvayam agre ca ekaṃ krameṇa eva bāṇān pañca yajet
59. O goddess, daughter of the mountain (adrija), you should worship the five arrows in order - two in the northern direction, two in the southern, and one in front.
पञ्च कामांस्तथा देवि बाणवत्परिपूजयेत् ।
अनङ्गकुसुमां देवि तथाऽनङ्गादिमेखलाम् ॥६०॥
अनङ्गकुसुमां देवि तथाऽनङ्गादिमेखलाम् ॥६०॥
60. pañca kāmāṁstathā devi bāṇavatparipūjayet ,
anaṅgakusumāṁ devi tathā'naṅgādimekhalām.
anaṅgakusumāṁ devi tathā'naṅgādimekhalām.
60.
pañca kāmān tathā devi bāṇa-vat paripūjayet
anaṅga-kusumām devi tathā anaṅga-ādi-mekhalām
anaṅga-kusumām devi tathā anaṅga-ādi-mekhalām
60.
devi pañca kāmān tathā bāṇa-vat paripūjayet
tathā anaṅga-kusumām anaṅga-ādi-mekhalām
tathā anaṅga-kusumām anaṅga-ādi-mekhalām
60. O goddess, likewise fully worship the five desires (kāmas) just like the arrows, as well as Anaṅgakusumā and the girdle beginning with Anaṅga.
अनङ्गमदनां पश्चादनङ्गमदनातुराम् ।
सुभगां पञ्चमीं देवि भगां च भगसपीणीम् ॥६१॥
सुभगां पञ्चमीं देवि भगां च भगसपीणीम् ॥६१॥
61. anaṅgamadanāṁ paścādanaṅgamadanāturām ,
subhagāṁ pañcamīṁ devi bhagāṁ ca bhagasapīṇīm.
subhagāṁ pañcamīṁ devi bhagāṁ ca bhagasapīṇīm.
61.
anaṅga-madanām paścāt anaṅga-madanāturām
subhagām pañcamīṃ devi bhagām ca bhaga-sapīṇīm
subhagām pañcamīṃ devi bhagām ca bhaga-sapīṇīm
61.
devi paścāt anaṅga-madanām anaṅga-madanāturām
subhagām pañcamīṃ bhagām ca bhaga-sapīṇīm
subhagām pañcamīṃ bhagām ca bhaga-sapīṇīm
61. O goddess, afterwards (worship) Anaṅgamadanā, Anaṅgamadanāturā, Subhagā, the fifth goddess, Bhagā, and Bhagasapīṇī.
भगमालां महादेवि पूर्वादिक्रमतो यजेत् ।
अष्टयोनिषु देवेशि ततो ब्राह्म्यादिका यजेत् ॥६२॥
अष्टयोनिषु देवेशि ततो ब्राह्म्यादिका यजेत् ॥६२॥
62. bhagamālāṁ mahādevi pūrvādikramato yajet ,
aṣṭayoniṣu deveśi tato brāhmyādikā yajet.
aṣṭayoniṣu deveśi tato brāhmyādikā yajet.
62.
bhagamālām mahādevi pūrvādikramato yajet
aṣṭayoniṣu deveśi tato brāhmyādikā yajet
aṣṭayoniṣu deveśi tato brāhmyādikā yajet
62.
mahādevi deveśi pūrvādikramataḥ aṣṭayoniṣu
bhagamālām yajet tataḥ brāhmyādikāḥ yajet
bhagamālām yajet tataḥ brāhmyādikāḥ yajet
62. O great goddess, O queen of the gods, one should worship the garland of Bhagā (bhagamālā) across the eight yonis in order, starting from the east, and thereafter one should worship Brāhmī and the others.
युग्मयुग्मप्रभेदेन वसुपत्रे वरानने ।
असिताङ्गं तथा ब्राह्मीं रुरुं माहेश्वरीं प्रिये ॥६३॥
असिताङ्गं तथा ब्राह्मीं रुरुं माहेश्वरीं प्रिये ॥६३॥
63. yugmayugmaprabhedena vasupatre varānane ,
asitāṅgaṁ tathā brāhmīṁ ruruṁ māheśvarīṁ priye.
asitāṅgaṁ tathā brāhmīṁ ruruṁ māheśvarīṁ priye.
63.
yugmayugmaprabhedena vasupatre varānane
asitāṅgam tathā brāhmīṃ ruruṃ māheśvarīṃ priye
asitāṅgam tathā brāhmīṃ ruruṃ māheśvarīṃ priye
63.
varānane priye vasupatre yugmayugmaprabhedena
asitāṅgam tathā brāhmīṃ ruruṃ māheśvarīṃ (yajet)
asitāṅgam tathā brāhmīṃ ruruṃ māheśvarīṃ (yajet)
63. O fair-faced one, O beloved, on the eight-petalled lotus, by way of pairs, one should worship Asitāṅga, as well as Brāhmī, Ruru, and Māheśvarī.
चण्डं क्ॐआरिकां चैव क्रोधं वैष्णवदेवताम् ।
उन्मत्तं चैव वाराहीं माहेन्द्रीं च कपालिनम् ॥६४॥
उन्मत्तं चैव वाराहीं माहेन्द्रीं च कपालिनम् ॥६४॥
64. caṇḍaṁ koṁārikāṁ caiva krodhaṁ vaiṣṇavadevatām ,
unmattaṁ caiva vārāhīṁ māhendrīṁ ca kapālinam.
unmattaṁ caiva vārāhīṁ māhendrīṁ ca kapālinam.
64.
caṇḍam kaumārikām ca eva krodham vaiṣṇavadevatām
unmattam ca eva vārāhīm māhendrīm ca kapālinam
unmattam ca eva vārāhīm māhendrīm ca kapālinam
64.
caṇḍam kaumārikām ca eva krodham vaiṣṇavadevatām
unmattam ca eva vārāhīm māhendrīm ca kapālinam ca
unmattam ca eva vārāhīm māhendrīm ca kapālinam ca
64. And Caṇḍa, Kaumārikā, Krodha, Vaiṣṇavadevatā, Unmatta, Vārāhī, Māhendrī, and Kapālin.
भीषणं चैव चामुडां संहारं चाष्टमं यजेत् ।
महालक्ष्मीं महादेवि युग्मानि परिपूजयेत् ॥६५॥
महालक्ष्मीं महादेवि युग्मानि परिपूजयेत् ॥६५॥
65. bhīṣaṇaṁ caiva cāmuḍāṁ saṁhāraṁ cāṣṭamaṁ yajet ,
mahālakṣmīṁ mahādevi yugmāni paripūjayet.
mahālakṣmīṁ mahādevi yugmāni paripūjayet.
65.
bhīṣaṇaṃ ca eva cāmuṇḍāṃ saṃhāraṃ ca aṣṭamaṃ
yajet mahālakṣmīṃ mahādevi yugmāni paripūjayet
yajet mahālakṣmīṃ mahādevi yugmāni paripūjayet
65.
bhīṣaṇaṃ cāmuṇḍāṃ saṃhāraṃ ca aṣṭamaṃ yajet,
mahālakṣmīṃ mahādevi yugmāni ca paripūjayet
mahālakṣmīṃ mahādevi yugmāni ca paripūjayet
65. O great goddess, one should worship Bhīṣaṇa, Cāmuṇḍā, and also the eighth, Saṃhāra, and fully worship Mahālakṣmī and the pairs.
पश्चिमादिक्रमेणैव ततः पीठाष्टकं यजेत् ।
कामरूपं च मलयं ततः कौलगिरिं तथा ॥६६॥
कामरूपं च मलयं ततः कौलगिरिं तथा ॥६६॥
66. paścimādikrameṇaiva tataḥ pīṭhāṣṭakaṁ yajet ,
kāmarūpaṁ ca malayaṁ tataḥ kaulagiriṁ tathā.
kāmarūpaṁ ca malayaṁ tataḥ kaulagiriṁ tathā.
66.
paścimādi krameṇa eva tataḥ pīṭha aṣṭakaṃ yajet
kāmarūpaṃ ca malayaṃ tataḥ kaula girim tathā
kāmarūpaṃ ca malayaṃ tataḥ kaula girim tathā
66.
tataḥ paścimādikrameṇa eva pīṭhāṣṭakaṃ yajet,
kāmarūpaṃ ca malayaṃ tataḥ kaulagiriṃ tathā ca
kāmarūpaṃ ca malayaṃ tataḥ kaulagiriṃ tathā ca
66. Then, in the order beginning with the west, one should worship the eight seats - Kāmarūpa, Malaya, and likewise Kaulagiri.
कुलान्तकं च चौहारं जालन्धरमतः परमं ।
उड्डीयानं द्देवकूटं पीठाष्टकमिदं क्रमात् ॥६७॥
उड्डीयानं द्देवकूटं पीठाष्टकमिदं क्रमात् ॥६७॥
67. kulāntakaṁ ca cauhāraṁ jālandharamataḥ paramṁ ,
uḍḍīyānaṁ ddevakūṭaṁ pīṭhāṣṭakamidaṁ kramāt.
uḍḍīyānaṁ ddevakūṭaṁ pīṭhāṣṭakamidaṁ kramāt.
67.
kulāntakaṃ ca cauhāraṃ jālandharam ataḥ paramaṃ
uḍḍīyānaṃ devakūṭaṃ pīṭha aṣṭakam idam kramāt
uḍḍīyānaṃ devakūṭaṃ pīṭha aṣṭakam idam kramāt
67.
ca kulāntakaṃ cauhāraṃ jālandharam tataḥ paramaṃ
uḍḍīyānaṃ devakūṭaṃ ca idaṃ pīṭhāṣṭakaṃ kramāt
uḍḍīyānaṃ devakūṭaṃ ca idaṃ pīṭhāṣṭakaṃ kramāt
67. And Kulāntaka, Cauhāra, Jālandhara, and after that the supreme Uḍḍīyāna, and Devakūṭa - this is the group of eight seats in proper order.
ग्रन्थिस्थानेषु संपूज्यं पश्चिमादिक्रमेण तु ।
त्रिशूलं परितो देवि मातृकावृत्तमण्डले ॥६८॥
त्रिशूलं परितो देवि मातृकावृत्तमण्डले ॥६८॥
68. granthisthāneṣu saṁpūjyaṁ paścimādikrameṇa tu ,
triśūlaṁ parito devi mātṛkāvṛttamaṇḍale.
triśūlaṁ parito devi mātṛkāvṛttamaṇḍale.
68.
granthisthāneṣu sampūjyaṃ paścimādikrameṇa
tu triśūlaṃ parito devi mātṛkāvṛttamaṇḍale
tu triśūlaṃ parito devi mātṛkāvṛttamaṇḍale
68.
devi,
granthisthāneṣu paścimādikrameṇa tu triśūlaṃ mātṛkāvṛttamaṇḍale parito sampūjyam.
granthisthāneṣu paścimādikrameṇa tu triśūlaṃ mātṛkāvṛttamaṇḍale parito sampūjyam.
68. O goddess, one should worship the trident all around at the knot-locations, starting from the west, within the circular arrangement of the mātṛkās.
भैरवा दश संपूज्याः पश्चिमादिक्रमात् प्रिये ।
हेतुकं चैव वेतालं तन्मध्ये त्रिपुरान्तकम् ॥६९॥
हेतुकं चैव वेतालं तन्मध्ये त्रिपुरान्तकम् ॥६९॥
69. bhairavā daśa saṁpūjyāḥ paścimādikramāt priye ,
hetukaṁ caiva vetālaṁ tanmadhye tripurāntakam.
hetukaṁ caiva vetālaṁ tanmadhye tripurāntakam.
69.
bhairavā daśa sampūjyāḥ paścimādikramāt priye
hetukaṃ ca eva vetālaṃ tanmadhye tripurāntakam
hetukaṃ ca eva vetālaṃ tanmadhye tripurāntakam
69.
priye,
daśa bhairavāḥ paścimādikramāt sampūjyāḥ,
hetukaṃ ca eva vetālaṃ ca,
tanmadhye tripurāntakam.
daśa bhairavāḥ paścimādikramāt sampūjyāḥ,
hetukaṃ ca eva vetālaṃ ca,
tanmadhye tripurāntakam.
69. O dear one, the ten Bhairavas are to be worshipped following the order from the west, namely Hetuka, and also Vetāla, and in their middle, Tripurāntaka.
अग्निजिह्वं च कालान्तं तथा चैव कपालिनम् ।
एकपादं भीमरूपं मलयं हाटकेश्वरम् ॥७०॥
एकपादं भीमरूपं मलयं हाटकेश्वरम् ॥७०॥
70. agnijihvaṁ ca kālāntaṁ tathā caiva kapālinam ,
ekapādaṁ bhīmarūpaṁ malayaṁ hāṭakeśvaram.
ekapādaṁ bhīmarūpaṁ malayaṁ hāṭakeśvaram.
70.
agnijihvaṃ ca kālāntaṃ tathā ca eva kapālinam
ekapādaṃ bhīmarūpaṃ malayaṃ hāṭakeśvaram
ekapādaṃ bhīmarūpaṃ malayaṃ hāṭakeśvaram
70.
agnijihvaṃ ca,
kālāntaṃ tathā ca eva,
kapālinam,
ekapādaṃ,
bhīmarūpaṃ,
malayaṃ,
hāṭakeśvaram.
kālāntaṃ tathā ca eva,
kapālinam,
ekapādaṃ,
bhīmarūpaṃ,
malayaṃ,
hāṭakeśvaram.
70. Agnijihva, and likewise Kālānta, and also Kapālin, Ekapāda, Bhīmarūpa, Malaya, and Hāṭakeśvara.
दशाभ्यर्च्य महादेवि भैरवान् मातृमण्डले ।
चतुरस्रे महेशानि लोकपालाष्टकं यजेत् ॥७१॥
चतुरस्रे महेशानि लोकपालाष्टकं यजेत् ॥७१॥
71. daśābhyarcya mahādevi bhairavān mātṛmaṇḍale ,
caturasre maheśāni lokapālāṣṭakaṁ yajet.
caturasre maheśāni lokapālāṣṭakaṁ yajet.
71.
daśābhyarcya mahādevi bhairavān mātṛmaṇḍale
| caturasre maheśāni lokapālāṣṭakaṃ yajet
| caturasre maheśāni lokapālāṣṭakaṃ yajet
71.
mahādevi maheśāni mātṛmaṇḍale daśa bhairavān
abhyarcya caturasre lokapālāṣṭakaṃ yajet
abhyarcya caturasre lokapālāṣṭakaṃ yajet
71. O great goddess, O mistress of the universe, having honored the ten Bhairavas in the circle of mothers, one should worship the eight guardians of the directions within the square.
इन्द्रमग्निं यमं देवि राक्षसं वरुणं तथा ।
वायुं कुबेरमीशानं पूर्वादिक्रमतो यजेत् ॥७२॥
वायुं कुबेरमीशानं पूर्वादिक्रमतो यजेत् ॥७२॥
72. indramagniṁ yamaṁ devi rākṣasaṁ varuṇaṁ tathā ,
vāyuṁ kuberamīśānaṁ pūrvādikramato yajet.
vāyuṁ kuberamīśānaṁ pūrvādikramato yajet.
72.
indram agnim yamaṃ devi rākṣasaṃ varuṇaṃ tathā
| vāyuṃ kuberam īśānaṃ pūrvādikramato yajet
| vāyuṃ kuberam īśānaṃ pūrvādikramato yajet
72.
devi indram agnim yamaṃ rākṣasaṃ varuṇaṃ tathā
vāyuṃ kuberaṃ īśānaṃ pūrvādikramataḥ yajet
vāyuṃ kuberaṃ īśānaṃ pūrvādikramataḥ yajet
72. O goddess, one should worship Indra, Agni, Yama, Rākṣasa, Varuṇa, as well as Vāyu, Kubera, and Īśāna, following the order beginning from the east.
ब्रह्माणं चैव विष्णुं च ऊर्ध्वाधः क्रमतो यजेत् ।
वांकारं बीजमुच्चार्य बटुकाय नमो लिखेत् ॥७३॥
वांकारं बीजमुच्चार्य बटुकाय नमो लिखेत् ॥७३॥
73. brahmāṇaṁ caiva viṣṇuṁ ca ūrdhvādhaḥ kramato yajet ,
vāṁkāraṁ bījamuccārya baṭukāya namo likhet.
vāṁkāraṁ bījamuccārya baṭukāya namo likhet.
73.
brahmāṇaṃ ca eva viṣṇuṃ ca ūrdhvādhaḥ kramato
yajet | vāṃkāraṃ bījam uccārya baṭukāya namo likhet
yajet | vāṃkāraṃ bījam uccārya baṭukāya namo likhet
73.
ūrdhvādhaḥ kramataḥ brahmāṇaṃ ca eva viṣṇuṃ ca
yajet vāṃkāraṃ bījam uccārya baṭukāya namaḥ likhet
yajet vāṃkāraṃ bījam uccārya baṭukāya namaḥ likhet
73. One should worship Brahmā and Viṣṇu following the upward and downward order. Having uttered the seed-mantra vāṃkāra, one should write salutation to Baṭuka.
यांकारं बीजमुच्चार्य योगिनीभ्यो नमस्तथा ।
क्षांकारं बीजमुच्यार्य क्षेत्रपालाय वै नमः ॥७४॥
क्षांकारं बीजमुच्यार्य क्षेत्रपालाय वै नमः ॥७४॥
74. yāṁkāraṁ bījamuccārya yoginībhyo namastathā ,
kṣāṁkāraṁ bījamucyārya kṣetrapālāya vai namaḥ.
kṣāṁkāraṁ bījamucyārya kṣetrapālāya vai namaḥ.
74.
yāṃkāraṃ bījam uccārya yoginībhyaḥ namaḥ tathā
kṣāṃkāraṃ bījam uccārya kṣetrapālāya vai namaḥ
kṣāṃkāraṃ bījam uccārya kṣetrapālāya vai namaḥ
74.
yāṃkāraṃ bījam uccārya yoginībhyaḥ namaḥ tathā
kṣāṃkāraṃ bījam uccārya kṣetrapālāya vai namaḥ
kṣāṃkāraṃ bījam uccārya kṣetrapālāya vai namaḥ
74. Having uttered the seed syllable yāṃ, salutations to the yoginīs; and similarly, having uttered the seed syllable kṣāṃ, salutations indeed to the field protector.
गांकारं बीजमुच्चार्य ततो गणपतिं लिखेत् ।
ङेन्तं नमः पश्चिमादिदिक्षु पूज्याः क्रमेण तु ॥७५॥
ङेन्तं नमः पश्चिमादिदिक्षु पूज्याः क्रमेण तु ॥७५॥
75. gāṁkāraṁ bījamuccārya tato gaṇapatiṁ likhet ,
ṅentaṁ namaḥ paścimādidikṣu pūjyāḥ krameṇa tu.
ṅentaṁ namaḥ paścimādidikṣu pūjyāḥ krameṇa tu.
75.
gāṃkāraṃ bījam uccārya tataḥ gaṇapatiṃ likhet
ṅentaṃ namaḥ paścimādidikṣu pūjyāḥ krameṇa tu
ṅentaṃ namaḥ paścimādidikṣu pūjyāḥ krameṇa tu
75.
gāṃkāraṃ bījam uccārya tataḥ gaṇapatiṃ likhet
ṅentaṃ namaḥ paścimādidikṣu krameṇa tu pūjyāḥ
ṅentaṃ namaḥ paścimādidikṣu krameṇa tu pūjyāḥ
75. Having uttered the seed syllable gāṃ, one should then write Gaṇapati ending with the dative suffix (ṅe) and salutation namaḥ. They are to be worshipped in due order starting from the western direction.
चतुरस्रे तु संपूज्या विदिक्षु परमेश्वरि ।
वायव्यादिक्रमेणैव वक्ष्यमाणा महेश्वरि ॥७६॥
वायव्यादिक्रमेणैव वक्ष्यमाणा महेश्वरि ॥७६॥
76. caturasre tu saṁpūjyā vidikṣu parameśvari ,
vāyavyādikrameṇaiva vakṣyamāṇā maheśvari.
vāyavyādikrameṇaiva vakṣyamāṇā maheśvari.
76.
caturasre tu saṃpūjyā vidikṣu parameśvari
vāyavyādikrameṇaiva vakṣyamāṇā maheśvari
vāyavyādikrameṇaiva vakṣyamāṇā maheśvari
76.
tu parameśvari caturasre vidikṣu vāyavyādikrameṇa
eva sampūjyāḥ vakṣyamāṇāḥ maheśvari
eva sampūjyāḥ vakṣyamāṇāḥ maheśvari
76. O Parameśvarī, they are indeed to be worshipped within the quadrangle and in the intermediate directions in the exact order beginning with the northwest, O Maheśvarī, as will be described.
वसवो द्वादशाऽऽदित्या रुद्राश्चैव ततः प्रिये ।
सर्वे भूता वरारोहे क्रमेण परिपूजयेत् ॥७७॥
सर्वे भूता वरारोहे क्रमेण परिपूजयेत् ॥७७॥
77. vasavo dvādaśā''dityā rudrāścaiva tataḥ priye ,
sarve bhūtā varārohe krameṇa paripūjayet.
sarve bhūtā varārohe krameṇa paripūjayet.
77.
vasavaḥ dvādaśa ādityāḥ rudrāḥ ca eva tataḥ
priye sarve bhūtāḥ varārohe krameṇa paripūjayet
priye sarve bhūtāḥ varārohe krameṇa paripūjayet
77.
priye varārohe vasavaḥ dvādaśa ādityāḥ rudrāḥ
ca eva tataḥ sarve bhūtāḥ krameṇa paripūjayet
ca eva tataḥ sarve bhūtāḥ krameṇa paripūjayet
77. O beautiful-eyed beloved, one should worship in order the eight Vasus, the twelve Ādityas, the Rudras, and indeed all the beings thereafter.
पूजां विधाय देवेशीमुपचारैः प्रपूजयेत् ।
उत्तराभिमुखो भूत्वा यदा चक्रं प्रपूजयेत् ॥७८॥
उत्तराभिमुखो भूत्वा यदा चक्रं प्रपूजयेत् ॥७८॥
78. pūjāṁ vidhāya deveśīmupacāraiḥ prapūjayet ,
uttarābhimukho bhūtvā yadā cakraṁ prapūjayet.
uttarābhimukho bhūtvā yadā cakraṁ prapūjayet.
78.
pūjām vidhāya deveśīm upacāraiḥ prapūjayet
uttarābhimukhaḥ bhūtvā yadā cakram prapūjayet
uttarābhimukhaḥ bhūtvā yadā cakram prapūjayet
78.
deveśīm pūjām vidhāya upacāraiḥ prapūjayet
yadā uttarābhimukhaḥ bhūtvā cakram prapūjayet
yadā uttarābhimukhaḥ bhūtvā cakram prapūjayet
78. Having performed the preliminary worship, one should fully honor the goddess of the deities with offerings. When facing north, one should worship the cakra.
उत्तराशा तदा देवि पूर्वाशैव व्यवस्थिता ।
पश्चिमाशामुखो देवि यदा चक्रं प्रपूजयेत् ॥७९॥
पश्चिमाशामुखो देवि यदा चक्रं प्रपूजयेत् ॥७९॥
79. uttarāśā tadā devi pūrvāśaiva vyavasthitā ,
paścimāśāmukho devi yadā cakraṁ prapūjayet.
paścimāśāmukho devi yadā cakraṁ prapūjayet.
79.
uttarāśā tadā devi pūrvāśā eva vyavasthitā
paścimāśāmukhaḥ devi yadā cakram prapūjayet
paścimāśāmukhaḥ devi yadā cakram prapūjayet
79.
devi tadā uttarāśā pūrvāśā eva vyavasthitā
devi yadā paścimāśāmukhaḥ cakram prapūjayet
devi yadā paścimāśāmukhaḥ cakram prapūjayet
79. O goddess, then the northern direction is established as the eastern direction. When, O goddess, facing the western direction, one should worship the cakra,
पश्चिमाशा तदा देवि पूर्वाशैव व्यवस्थिता ।
दक्षिणाशामुखो देवि तदा चक्रं प्रपूजयेत् ॥८०॥
दक्षिणाशामुखो देवि तदा चक्रं प्रपूजयेत् ॥८०॥
80. paścimāśā tadā devi pūrvāśaiva vyavasthitā ,
dakṣiṇāśāmukho devi tadā cakraṁ prapūjayet.
dakṣiṇāśāmukho devi tadā cakraṁ prapūjayet.
80.
paścimāśā tadā devi pūrvāśā eva vyavasthitā
dakṣiṇāśāmukhaḥ devi tadā cakraṃ prapūjayet
dakṣiṇāśāmukhaḥ devi tadā cakraṃ prapūjayet
80.
devi tadā paścimāśā pūrvāśā eva vyavasthitā
dakṣiṇāśāmukhaḥ devi tadā cakraṃ prapūjayet
dakṣiṇāśāmukhaḥ devi tadā cakraṃ prapūjayet
80. O goddess, then the western direction is indeed established as the eastern direction. O goddess, facing the southern direction, one should then worship the cakra.