Skip to content
אתר זה לא תומך בגרסאות ישנות של אינטרנט אקספלורר
מומלץ להשתמש בדפדפן גוגל כרום או פיירפוקס מוזילה
(או באינטרנט אקספלורר / edge עדכני)
Enjoy Learning Sanskrit tips, tools, resources and more...

ज्ञानार्णव-तन्त्रम्       jñānārṇava-tantram - chapter-18

Use the following checkboxes to set the display options for this chapter (You can also control the display of each verse separately):
what would you like to see in each verse:
which language(s) would you like to see in the translations:
रत्नपूजाविधानं तु कथयामि तवानघे ।
पुष्पाणि रचयेद्देवि माणिक्यरचितानि हि ॥१॥
1. ratnapūjāvidhānaṁ tu kathayāmi tavānaghe ,
puṣpāṇi racayeddevi māṇikyaracitāni hi.
1. ratnapūjāvidhānaṃ tu kathayāmi tava anaghe
puṣpāṇi racayet devi māṇikyaracitāni hi
1. anaghe tu tava ratnapūjāvidhānaṃ kathayāmi
devi māṇikyaracitāni puṣpāṇi hi racayet
1. O sinless one, I shall now declare to you the procedure for gem-worship. O goddess, one should indeed arrange flowers made of rubies.
तैस्तु पूजा प्रकर्तव्या चक्रराजस्य पूर्ववत् ।
नानापुष्पैः सुगन्धैश्च कर्पूरक्षोदचन्दनैः ॥२॥
2. taistu pūjā prakartavyā cakrarājasya pūrvavat ,
nānāpuṣpaiḥ sugandhaiśca karpūrakṣodacandanaiḥ.
2. taiḥ tu pūjā prakartavyā cakrarājasya pūrvavat
nānāpuṣpaiḥ sugandhaiḥ ca karpūrakṣodacandanaiḥ
2. taiḥ tu pūjā cakrarājasya pūrvavat nānāpuṣpaiḥ
sugandhaiḥ ca karpūrakṣodacandanaiḥ prakartavyā
2. And worship of the cakrarāja should be performed by them as before, with various flowers, fragrant substances, camphor powder, and sandalwood.
एकविंशतिरात्रेण विंशतिं धरणीभुजाम् ।
दासीभूतां करोत्येव महारोगांश्च नाशयेत् ॥३॥
3. ekaviṁśatirātreṇa viṁśatiṁ dharaṇībhujām ,
dāsībhūtāṁ karotyeva mahārogāṁśca nāśayet.
3. ekaviṃśatirātreṇa viṃśatiṃ dharaṇībhujām
dāsībhūtāṃ karoti eva mahārogān ca nāśayet
3. ekaviṃśatirātreṇa dharaṇībhujām viṃśatiṃ
dāsībhūtām karoti eva mahārogān ca nāśayet
3. Within twenty-one nights, he renders twenty kings subservient like bondmaids, and destroys major diseases.
सूर्यवत्कान्तिमान्मन्त्री जायते नात्र संशयः ।
मुक्तारत्नैश्च रचयेत्स्वर्णपुष्पाणि सुन्दरि ॥४॥
4. sūryavatkāntimānmantrī jāyate nātra saṁśayaḥ ,
muktāratnaiśca racayetsvarṇapuṣpāṇi sundari.
4. sūryavat kāntimān mantrī jāyate na atra saṃśayaḥ
muktāratnaiḥ ca racayet svarṇapuṣpāṇi sundari
4. sūryavat kāntimān mantrī jāyate atra na saṃśayaḥ
sundari muktāratnaiḥ ca svarṇapuṣpāṇi racayet
4. O beautiful one, the practitioner becomes radiant like the sun - there is no doubt about this - and he should construct golden flowers using pearls and gems.
तैस्तु पूजा प्रकर्तव्या नानापुष्पैश्च पूर्ववत् ।
एकविंशतिरात्रेण राजपत्न्यो वशाः प्रिये ॥५॥
5. taistu pūjā prakartavyā nānāpuṣpaiśca pūrvavat ,
ekaviṁśatirātreṇa rājapatnyo vaśāḥ priye.
5. taiḥ tu pūjā prakartavyā nānāpuṣpaiḥ ca pūrvavat
ekaviṃśatirātreṇa rājapatnyaḥ vaśāḥ priye
5. priye taiḥ ca pūrvavat nānāpuṣpaiḥ tu pūjā prakartavyā
ekaviṃśatirātreṇa rājapatnyaḥ vaśāḥ (bhavanti)
5. O beloved, pūjā should be performed by them just as before, using various flowers, and within twenty-one nights the queens will come under control.
कलाकान्तियुतो देवि जायते सुभगः क्षितौ ।
प्रवालघटितैः स्वर्णपुष्पैस्तु बहुभिर्यजेत् ॥६॥
6. kalākāntiyuto devi jāyate subhagaḥ kṣitau ,
pravālaghaṭitaiḥ svarṇapuṣpaistu bahubhiryajet.
6. kalākāntiyutaḥ devi jāyate subhagaḥ kṣitau
pravālaghaṭitaiḥ svarṇapuṣpaiḥ tu bahubhiḥ yajet
6. devi,
kalākāntiyutaḥ subhagaḥ kṣitau jāyate,
tu pravālaghaṭitaiḥ bahubhiḥ svarṇapuṣpaiḥ yajet
6. O goddess, endowed with the splendor of digits and charm, one becomes auspicious on earth, and he should worship with many golden flowers mounted on coral.
पूर्ववत्परमेशानि कुलाचारक्रमेण तु ।
पुष्पैश्च विविधैर्देवि त्रिःसप्ताहात्सुरेश्वरि ॥७॥
7. pūrvavatparameśāni kulācārakrameṇa tu ,
puṣpaiśca vividhairdevi triḥsaptāhātsureśvari.
7. pūrvavat parameśāni kulācārakrameṇa tu puṣpaiḥ
ca vividhaiḥ devi triḥsaptāhāt suromeśvari
7. parameśāni devi,
pūrvavat tu kulācārakrameṇa vividhaiḥ puṣpaiḥ ca triḥsaptāhāt (siddhiḥ syāt)
7. O supreme goddess, just like before and according to the procedure of family tradition, with various flowers as well, within three times seven days, O queen of the gods,
क्रूरास्तस्य वशाः सर्वे वैरिवर्गान्विनाशयेत् ।
तथा मरकतक्षिप्तस्वर्णपुष्पैस्तु पूजयेत् ॥८॥
8. krūrāstasya vaśāḥ sarve vairivargānvināśayet ,
tathā marakatakṣiptasvarṇapuṣpaistu pūjayet.
8. क्रूराḥ tasya vaśāḥ sarve vairivargān vināśayet
tathā marakatakṣiptasvarṇapuṣpaiḥ tu pūjayet
8. tasya sarve krūrāḥ vaśāḥ (bhavanti),
vairivargān vināśayet (ca),
tathā marakata-kṣipta-svarṇa-puṣpaiḥ tu pūjayet
8. All cruel beings come under his control, and he destroys groups of enemies, and then he should worship with golden flowers inlaid with emeralds.
एकविंशतिरात्रेण नानापुष्पैः क्रमं यजेत् ।
विबुधास्तस्य वरदा वैरी नश्यति नान्यथा ॥९॥
9. ekaviṁśatirātreṇa nānāpuṣpaiḥ kramaṁ yajet ,
vibudhāstasya varadā vairī naśyati nānyathā.
9. ekaviṃśatirātreṇa nānāpuṣpaiḥ kramaṃ yajet
vibudhāḥ tasya varadāḥ vairī naśyati na anyathā
9. ekaviṃśatirātreṇa nānāpuṣpaiḥ kramaṃ yajet,
vibudhāḥ tasya varadāḥ (bhavanti),
vairī naśyati,
na anyathā
9. Within twenty-one nights, he should worship methodically with various flowers. The wise deities become bestowers of boons unto him, and the enemy perishes, not otherwise.
पुष्परागमहारत्नघटितैः स्वर्णनिमीतैः ।
कुसुमैः पूजयेच्चक्रं त्रिःसप्ताहात्सुरेश्वरि ॥१०॥
10. puṣparāgamahāratnaghaṭitaiḥ svarṇanimītaiḥ ,
kusumaiḥ pūjayeccakraṁ triḥsaptāhātsureśvari.
10. puṣparāgamahāratnaghaṭitaiḥ svarnanirmitaiḥ
kusumaiḥ pūjayet cakraṃ triḥsaptāhāt suresvari
10. suresvari,
triḥsaptāhāt puṣparāga-mahāratna-ghaṭitaiḥ svarṇa-nirmitaiḥ kusumaiḥ cakraṃ pūjayet
10. O queen of the gods (suresvari), within twenty-one days, one should worship the cakra with flowers made of gold and inlaid with great gems such as topaz.
सुरास्तस्य वशा देवि बृहस्पतिसमो भवेत् ।
सुवर्णरचितैः पुष्पैर्वज्रकेयूरराजितैः ॥११॥
11. surāstasya vaśā devi bṛhaspatisamo bhavet ,
suvarṇaracitaiḥ puṣpairvajrakeyūrarājitaiḥ.
11. surāḥ tasya vaśāḥ devi bṛhaspatisamaḥ bhavet
suvarṇaracitaiḥ puṣpaiḥ vajrakeyūrarājitaiḥ
11. devi tasya surāḥ vaśāḥ bhavet bṛhaspatisamaḥ
suvarṇaracitaiḥ vajrakeyūrarājitaiḥ puṣpaiḥ
11. O goddess, the divine beings come under his control, and he becomes equal to Bṛhaspati, by using flowers crafted from gold and adorned with diamonds and armlets.
एकविंशतिरात्रेण मोहयेज्जगतीमिमाम् ।
दैवदैत्या वशास्तस्य जायन्ते नात्र संशयः ॥१२॥
12. ekaviṁśatirātreṇa mohayejjagatīmimām ,
daivadaityā vaśāstasya jāyante nātra saṁśayaḥ.
12. ekaviṃśatirātreṇa mohayet jagatīm imām
daivadaityāḥ vaśāḥ tasya jāyante na atra saṃśayaḥ
12. ekaviṃśatirātreṇa imām jagatīm mohayet,
tasya daivadaityāḥ vaśāḥ jāyante,
atra saṃśayaḥ na
12. Within twenty-one nights he can enchant this entire world, and gods and demons alike come under his control, - there is no doubt about this.
इन्द्रनीलमयैः स्वर्णपुष्पैश्चक्रं समर्चयेत् ।
एकविंशतिरात्रेण तथा नीलैश्च नीरजैः ॥१३॥
13. indranīlamayaiḥ svarṇapuṣpaiścakraṁ samarcayet ,
ekaviṁśatirātreṇa tathā nīlaiśca nīrajaiḥ.
13. indranīlamayaiḥ suvarṇapuṣpaiḥ cakraṃ samarcayet
ekaviṃśatirātreṇa tathā nīlaiḥ ca nīrajaiḥ
13. indranīlamayaiḥ suvarṇapuṣpaiḥ tathā ca nīlaiḥ
nīrajaiḥ ekaviṃśatirātreṇa cakraṃ samarcayet
13. He should worship the cakra within twenty-one nights using golden flowers made of sapphire, and likewise with blue lotuses.
वैरिणो नाशमायान्ति शेषा वश्या भवन्ति हि ।
गोमेदेघटितैः पुष्पैः सुवर्णस्य यजेद्बुधः ॥१४॥
14. vairiṇo nāśamāyānti śeṣā vaśyā bhavanti hi ,
gomedeghaṭitaiḥ puṣpaiḥ suvarṇasya yajedbudhaḥ.
14. vairiṇaḥ nāśam āyānti śeṣāḥ vaśyā bhavanti hi
gomedaghaṭitaiḥ puṣpaiḥ suvarṇasya yajed budhaḥ
14. vairiṇaḥ nāśam āyānti,
śeṣāḥ ca vaśyāḥ bhavanti hi,
budhaḥ suvarṇasya gomedaghaṭitaiḥ puṣpaiḥ yajet
14. Enemies meet destruction, and the rest indeed become submissive. The wise practitioner should worship using gold and flowers set with hessonite garnet.
किंशुकैश्च कुसुमैश्च पूर्ववत्परमेश्वरि ।
सप्ताहाद्वैरिणो वश्या घातस्तेषु प्रजायते ॥१५॥
15. kiṁśukaiśca kusumaiśca pūrvavatparameśvari ,
saptāhādvairiṇo vaśyā ghātasteṣu prajāyate.
15. kiṃśukaiḥ ca kusumaiḥ ca pūrvavat parameśvari
saptāhāt vairiṇaḥ vaśyāḥ ghātaḥ teṣu prajāyate
15. he parameśvari,
kiṃśukaiḥ kusumaiḥ ca pūrvavat saptāhāt vairiṇaḥ vaśyāḥ bhavanti,
teṣu ghātaḥ prajāyate
15. O goddess, using kiṃśuka flowers just as before, enemies become submissive within seven days, and their destruction comes about.
त्रिःसप्ताहान्महापापसंचयं नाशयेत्प्रिये ।
क्रव्यादजीवा वश्या हि भवन्त्येव न संशयः ॥१६॥
16. triḥsaptāhānmahāpāpasaṁcayaṁ nāśayetpriye ,
kravyādajīvā vaśyā hi bhavantyeva na saṁśayaḥ.
16. triḥsaptāhāt mahāpāpasaṃcayam nāśayet priye
kravyādajīvāḥ vaśyāḥ hi bhavanti eva na saṃśayaḥ
16. he priye,
triḥsaptāhāt mahāpāpasaṃcayam nāśayet,
kravyādajīvāḥ hi vaśyāḥ bhavanti eva,
na saṃśayaḥ
16. O beloved, within twenty-one days one destroys a collection of great sins, and carnivorous beings indeed become completely submissive without a doubt.
वैदूर्यघटितैः स्वर्णपुष्पैरभ्यर्चयेत्क्रमम् ।
चम्पकादिभिरभ्यर्च्य त्रैलोक्यं स्तम्भयेत्क्षणात् ॥१७॥
17. vaidūryaghaṭitaiḥ svarṇapuṣpairabhyarcayetkramam ,
campakādibhirabhyarcya trailokyaṁ stambhayetkṣaṇāt.
17. vaiḍūryaghaṭitaiḥ svarṇapuṣpair abhyarcayet kramam
campakādibhir abhyarcya trailokyaṃ stambhayet kṣaṇāt
17. vaiḍūryaghaṭitaiḥ svarṇapuṣpaiḥ kramam abhyarcayet
campakādibhiḥ abhyarcya ca trailokyaṃ kṣaṇāt stambhayet
17. (One should) worship methodically with gold flowers set with vaidurya gems, and after worshipping with campaka and other flowers, (one) immobilizes the three worlds in an instant.
एकविंशतिभिर्वारैः सर्वपापहरो भवेत् ।
पुष्पैः पर्युषितैर्देवि नार्चयेत्स्वर्णजैरपि ॥१८॥
18. ekaviṁśatibhirvāraiḥ sarvapāpaharo bhavet ,
puṣpaiḥ paryuṣitairdevi nārcayetsvarṇajairapi.
18. ekaviṃśatibhiḥ vāraiḥ sarva-pāpa-haraḥ bhavet
puspaiḥ paryuṣitaiḥ devi na arcayet svarṇa-jaiḥ api
18. devi ekaviṃśatibhiḥ vāraiḥ sarva-pāpa-haraḥ bhavet
svarṇa-jaiḥ api puṣpaiḥ paryuṣitaiḥ na arcayet
18. O goddess, by repeating it twenty-one times, one becomes a destroyer of all sins. One should not worship even with gold-made flowers that have become stale.
निर्माल्यभूतैः कुसुमैरुच्छिष्टैः परमेश्वरि ।
नवरत्नमयैः स्वर्णपुष्पैर्यदि शिवांं यजेत् ॥१९॥
19. nirmālyabhūtaiḥ kusumairucchiṣṭaiḥ parameśvari ,
navaratnamayaiḥ svarṇapuṣpairyadi śivāṁṁ yajet.
19. nirmālyabhūtaiḥ kusumair ucchiṣṭaiḥ parameśvari
navaratnamayaiḥ svarṇapuṣpair yadi śivāṃ yajet
19. parameśvari yadi nirmālyabhūtaiḥ ucchiṣṭaiḥ
kusumaiḥ navaratnamayaiḥ svarṇapuṣpaiḥ śivāṃ yajet
19. O supreme goddess (parameśvari), if one worships the goddess Śivā using flowers that have become nirmālya (offered previously), those that are discarded, or those made of nine gems and golden blossoms,
तदा देवा मनुष्याश्च पन्नगा राक्षसादयः ।
सर्वे वश्या भवन्त्येव त्रिःसप्ताहान्न संशयः ॥२०॥
20. tadā devā manuṣyāśca pannagā rākṣasādayaḥ ,
sarve vaśyā bhavantyeva triḥsaptāhānna saṁśayaḥ.
20. tadā devā manuṣyāśca pannagā rākṣasādayaḥ
sarve vaśyā bhavantyeva triḥsaptāhānna saṃśayaḥ
20. tadā devāḥ manuṣyāḥ ca pannagāḥ rākṣasādayaḥ
sarve triḥsaptāhāt eva vaśyāḥ bhavanti na saṃśayaḥ
20. Then gods, humans, serpents, and demonic beings all become completely submissive within twenty-one days, without any doubt.
जन्मकोटिभवं पापं नाशयेन्नात्र संशयः ।
स्वर्णरत्नमयैः पुष्पैर्नवरत्नैः प्रपूजयेत् ॥२१॥
21. janmakoṭibhavaṁ pāpaṁ nāśayennātra saṁśayaḥ ,
svarṇaratnamayaiḥ puṣpairnavaratnaiḥ prapūjayet.
21. janmakōtibhavaṃ pāpaṃ nāśayennātra saṃśayaḥ
svarṇaratnamayaiḥ puṣpairnavaratnaiḥ prapūjayet
21. janmakoṭibhavaṃ pāpaṃ nāśayet atra na saṃśayaḥ
svarṇaratnamayaiḥ navaratnaiḥ puṣpaiḥ prapūjayet
21. It destroys the sin accumulated over millions of births, without any doubt. One should worship with flowers made of gold and jewels, and with nine precious gems.
तदाऽश्वमेधदशकं कृतं भवति शैलजे ।
स्वर्णरत्नादिपूर्णत्वं यदा नास्ति तदा शृणु ॥२२॥
22. tadā'śvamedhadaśakaṁ kṛtaṁ bhavati śailaje ,
svarṇaratnādipūrṇatvaṁ yadā nāsti tadā śṛṇu.
22. tadā aśvamedhadaśakaṃ kṛtaṃ bhavati śailaje
svarṇaratnādipūrṇatvaṃ yadā nāsti tadā śṛṇu
22. śailaje yadā svarṇaratnādipūrṇatvaṃ nāsti
tadā aśvamedhadaśakaṃ kṛtaṃ bhavati śṛṇu
22. O daughter of the mountain (śailajā), when there is no wealth filled with gold and jewels, then hear how ten aśvamedha rituals are considered performed.
तैरेव पुष्पैः पूजा तु कर्तव्या साधकोत्तमैः ।
यद्यत्पुष्पं यत्र यत्र दत्तं तत्तत्सुरेश्वरि ॥२३॥
23. taireva puṣpaiḥ pūjā tu kartavyā sādhakottamaiḥ ,
yadyatpuṣpaṁ yatra yatra dattaṁ tattatsureśvari.
23. tair eva puṣpaiḥ pūjā tu kartavyā sādhakottamaiḥ
yadyat puṣpam yatra yatra dattam tat tat sureśvari
23. sureśvari,
tair eva puṣpaiḥ pūjā tu sādhakottamaiḥ kartavyā.
yat yat puṣpaṃ yatra yatra dattam,
tat tat (dātavyam).
23. O queen of the gods (Sureśvari), worship must be performed by the foremost practitioners using those very flowers. Whatever flower is prescribed for whatever place, that very (flower) is to be offered.
तत्र तत्र प्रदातव्यं न दातव्यं यथेच्छया ।
अलंकारस्वरूपेण पूजयेच्चक्रनायकम् ॥२४॥
24. tatra tatra pradātavyaṁ na dātavyaṁ yathecchayā ,
alaṁkārasvarūpeṇa pūjayeccakranāyakam.
24. tatra tatra pradātavyaṃ na dātavyaṃ yathecchayā
alaṃkārasvarūpeṇa pūjayet cakranāyakam
24. tatra tatra pradātavyam,
yathecchayā na dātavyam.
alaṃkārasvarūpeṇa cakranāyakam pūjayet.
24. It should be offered in those respective places, and not given according to one's own whim. One should worship the lord of the cakra in the form of ornamentation.
केवलं स्वर्णपुष्पैस्तु त्रैलोक्यं स्तम्भयेच्छिवे ।
मासमात्रेण पापानि सप्तजन्मभवान्यपि ॥२५॥
25. kevalaṁ svarṇapuṣpaistu trailokyaṁ stambhayecchive ,
māsamātreṇa pāpāni saptajanmabhavānyapi.
25. kevalam svarṇapuṣpais tu trailokyam stambhayec
śive māsamātreṇa pāpāni saptajanmabhavāny api
25. śive,
kevalaṃ svarṇapuṣpais tu trailokyaṃ stambhayet,
māsamātreṇa saptajanmabhavāni pāpāni api (ca stambhayet/nāśayet).
25. O Śivā, simply with golden flowers one can immobilize the three worlds, and likewise sins originating from seven births within the span of a single month.
नाशयेन्मोहयेत्सर्वां
समुद्रवलयां धराम् ॥२६॥
26. nāśayenmohayetsarvāṁ
samudravalayāṁ dharām.
26. nāśayet mohayet sarvām
samudravalayām dharām
26. sarvām samudravalayām
dharām nāśayet mohayet
26. (One) could destroy and bewilder the entire earth surrounded by oceans.